Lægra hlutfall 17 ára tekur bílpróf

Viðhorf til ökuprófs hjá ungmennum eru að breytast. Ástæðurnar eru margþættar en samkvæmt rannsóknum er ungt fólk varkárara í umferðinni en áður og upplýstara.

Viðhorf til bílprófs hefur breyst síðan í kringum aldamótin og ekki þykir lengur jafn eftirsóknarvert að taka prófið 17 ára.
Viðhorf til bílprófs hefur breyst síðan í kringum aldamótin og ekki þykir lengur jafn eftirsóknarvert að taka prófið 17 ára.
Auglýsing

Spennandi hefur þótt að taka og fá ökupróf í gegnum tíðina og þótti enginn maður með mönnum nema taka bílpróf. Bílaeign þjóðarinnar hefur verið með þeim hærri miðað við höfðatölu sé hún borin saman við aðrar þjóðir. Árið 2016 voru 240.490 fólksbílar skráðir á landinu, samkvæmt tölum Hagstofunnar. Þó ber að hafa í huga að bifreiðar á númerum, þ.e.a.s. þær sem eru í notkun, eru eilítið færri.

En nú virðist sem tímarnir séu að breytast og unglingarnir með, því þeir eru hægt og rólega að fresta því að taka ökupróf þrátt fyrir að þeim standi það til boða 17 ára gömlum. Færri 17 ára unglingar tóku ökupróf á síðasta ári en árið þar á undan, 72,1 prósent árið 2017 og 73,1 prósent 2016 og munaði einu prósenti. Þróunin hefur verið með þessu móti síðustu ár en flestir 17 ára unglingar tóku bílpróf árið 1997 eða 87 prósent.

Ástæðurnar geta verið margar og erfitt reynist að draga ályktun án þess að hafa ákveðinn fyrirvara á. Samkvæmt Samgöngustofu má líta svo á að breytingin sé aðallega fólgin í að algengara er að fresta prófi og það tekið síðar. Þessi fjórðungur unglinga sem taka ekki próf við 17 ára aldurinn gera það síðar á lífsleiðinni, þó langflestir fyrir tvítugt en þá eru um 90 prósent komnir með ökuréttindi.

Auglýsing

Ekki sama spenna og áður

Samkvæmt tölum Samgöngustofu tóku 5.344 manns ökupróf á síðasta ári. 543 fleiri tóku ökupróf árið 2017 en fimm árum áður. Gera má ráð fyrir því að um 12 prósent þessara prófa séu þó vegna annarra ástæðna en til öflunar fyrsta ökuskírteinis. Þetta kemur fram í svari Samgöngustofu við fyrirspurn Kjarnans og segir jafnframt í svarinu að ástæður gætu meðal annars verið endurtekningar ökuprófa vegna sviptinga, útskipting erlends ökuskírteinis o.s.frv. Einnig rokki tölur þeirra sem taka bílpróf eftir stærð árganga.

Kolbrún G. Þorsteinsdóttir, fulltrúi í öryggis- og fræðsludeild Samvinnustofu, segist sjá merki þess að viðhorf til bílprófsins og akstur sé að breytast hjá ungu fólki. Hún segir að enginn vafi sé í hennar huga að minni spenna sé fyrir ökuskírteininu en í kringum aldamótin síðustu þegar langflestir tóku bílpróf.

Starfsmenn öryggis- og fræðsludeildar fara í marga framhaldsskóla á ári hverju með forvarnir og þrátt fyrir að hafa ekki skoðað þetta vísindalega þá spyrja þau alltaf hvort krakkarnir ætli að taka bílpróf. Alltaf séu einhverjir sem ætla sér hreinlega ekki að taka það, séu ekki einu sinni farnir að hugsa um það. Það kosti mikið og finnist mörgum gott að taka strætó. Hún segir að þetta sé ekki einu sinni í umræðunni og að þau taki einungis prófið ef þau geta, þ.e. hafi efni á því og áhuga.

Bílprófið kostnaðarsamt

Við ökunám á Íslandi er farið eftir námskrá sem Samgöngustofa setur en allt slíkt nám á Íslandi fer fram á vegum löggiltra ökukennara. Til þess að hefja námið þarf nemandi að fara í ökuskóla 1 og þar á eftir í æfingaleyfi. Við taka ökuskólar 2 og 3 en lágmarkstímar í námi skulu vera 25 bóklegir og 17 verklegir. Eftir þetta ferli er hægt að taka bóklegt og verklegt próf til þess að fá bráðabirgðaökuskírteini sem gildir í 3 ár.

Mikill kostnaður fylgir því að taka bílpróf. Kostnaður við að fá almenn ökuréttindi er að lágmarki 220 þúsund krónur og bendir Kolbrún á að ferlið geti tekið allt að tveimur árum. Hún segir að langflestir taki enn bílprófið en að unglingar virðist bera meiri virðingu fyrir ferlinu og séu yfir höfuð upplýstari en áður.

Slysum fækkar hjá ungu fólki

Árið 2009 var ökuskóli 3 gerður að skyldu en honum var komið á fót vegna þeirrar staðreyndar að ekki hafði verið hægt að veita verðandi ökumönnum alla þá fræðslu sem þeir þurftu á að halda. Kolbrún segir að slysum hafi fækkað í aldurshópnum 17 til 25 ára í kjölfarið. Mikið forvarnarstarf hafi verið unnið sem sé að skila sér færri slysum og segir hún að ástæða sé til að hrósa ungum ökumönnum í dag.

Í þessu samhengi er áhugavert að stærstur hluti þeirra sem taka strætó eru á aldrinum 18 til 24 ára samkvæmt Gallup-könnun sem birt var í maí á síðasta ári. Í henni kemur einnig fram að 53 prósent þessa aldurshóps eru mjög eða frekar jákvæð gagnvart strætó sem var í kringum heildarmeðaltal.

Þannig að með breyttum tímum, upplýstari ungmennum og auknum kröfum í ökunámi hefur áherslan því eilítið skipt um tón. Hugsanlega má einnig rekja minnkandi áhuga ungmenna á ökuprófi til umhverfisvitundar og umræðum um annars konar samgöngur en einkabílinn en tíminn einn mun leiða í ljós hvort þetta hafi í för með sér minni einkabílanotkun, enda miklar breytingar á almenningssamgöngum fyrirhugaðar.

Fréttaskýringin birtist fyrst í Mannlífi. 

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Svandís Svavarsdóttir heilbrigðisráðherra var bólusett í Laugardalshöllinni í gær. Bólusetningar ganga nú mjög hratt fyrir sig á Íslandi og samhliða dregur úr takmörkunum.
Fjöldatakmarkanir hækkaðar í 50 manns frá og með næsta mánudegi
Opnunartími veitingastaða verður lengdur um klukkustund, leyfilegur fjöldi í verslunum tvöfaldast, fleiri mega vera í sundi og fara í ræktina. Grímuskylda verður hins vegar óbreytt.
Kjarninn 7. maí 2021
Skálað á kaffihúsi í Danmörku.
Ýta við ferðaþjónustunni með 32 milljarða króna „sumarpakka“
Danska ríkisstjórnin ætlar að setja 1,6 milljarða danskra króna, um 32 milljarða íslenskra, í „sumarpakka“ til að örva ferðaþjónustu landsins.
Kjarninn 7. maí 2021
Kvótinn um 1.200 milljarða króna virði – Þrjár blokkir halda á tæplega helmingi hans
Miðað við síðustu gerðu viðskipti með aflaheimildir þá er virði þeirra langtum hærra en bókfært virði í ársreikningum útgerða. Í næstu viku munu örfáir eigendur útgerðar selja tæplega 30 prósent hlut sinn í henni.
Kjarninn 7. maí 2021
Páll Magnússon er formaður allsherjar- og menntamálanefndar.
Nefnd búin að afgreiða fjölmiðlastyrki og umsóknarfrestur verður til loka maímánaðar
Meirihluti allsherjar- og menntamálanefndar hefur skilað áliti um stuðningskerfi til fjölmiðla. Þar er lagt til að þrengja skilyrði fyrir stuðningi úr ríkissjóði og gildistími laganna er færður í eitt ár.
Kjarninn 7. maí 2021
Rósa Guðbjartsdóttir, bæjarstjóri Hafnarfjarðar, og verk Libiu og Ólafs áður en það var tekið niður af gafli Hafnarborgar.
Bæjarstjóri hafnar því að hafa gerst sek um ritskoðun þegar listaverk var fjarlægt
Fulltrúar minnihlutans í Hafnarfirðii segja fjarlægingu listaverks Libiu Castro og Ólafs Ólafssonar af gafli Hafnarborgar síðastliðinn sunnudag „alvarlega aðför að tjáningarfrelsi“ og vilja að bæjaryfirvöld biðji tvíeykið afsökunar.
Kjarninn 7. maí 2021
Svæðið fyrir og eftir að Rio Tinto hafði farið yfir það með stórvirkum vinnuvélum.
Hluthafar Rio Tinto hafna starfskjarastefnu sem ofurlaun forstjórans fyrrverandi byggðu á
Fyrstu viðbrögð Rio Tinto og forstjóra þess, þegar upp komst að fyrirtækið hefði eyðilagt 46 þúsund ára gamla steinhella, voru að segjast ekki hafa vitað að þeir væru heilagir í hugum frumbyggjanna. Þessar afsakanir voru hluthöfum ekki að skapi.
Kjarninn 6. maí 2021
Bjarni Benediktsson, fjármála- og efnahagsmálaráðherra.
Telur ásakanir um meint brot Samherja ekki hafa skaðað orðspor íslenskra fyrirtækja
Fjármála- og efnahagsráðherra segist aldrei hafa fengið símtal, ábendingu eða umkvörtun frá nokkrum einasta aðila sem heldur því fram að ásakanir um lögbrot Samherja séu að valda einhverjum verulegum vandræðum fyrir íslenskan útflutning.
Kjarninn 6. maí 2021
Lilja Björk Einarsdóttir, bankastjóri Landsbankans.
Landsbankinn hagnaðist um 7,6 milljarða króna á þremur mánuðum
Hlutdeild Landsbanka Íslands á íbúðalánamarkaði hefur stóraukist milli ára og er nú 26,8 prósent. Hún hefur aldrei verið hærri. Eigið fé bankans er nú 261,4 milljarðar króna.
Kjarninn 6. maí 2021
Meira eftir höfundinnBára Huld Beck
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar