MYND:EPA Ísland
MYND:EPA

EM 2016: Árið sem landsliðið bjargaði þjóðinni frá sjálfri sér

Árið 2016 náði Ísland eiginlega að vinna EM án þess að vinna það raunverulega. Þórður Snær Júlíusson, ritstjóri Kjarnans, var á mótinu og skrifaði ítarlega um það sem fram fór, áhrif þess á íslenskt samfélag og allt hitt sem skiptir öllu en samt engu máli. Þetta sumar, sem allir muna, er hér rifjað upp í tilefni þess að HM hefst á morgun.

Það hefur ekki alltaf verið auð­velt að vera Íslend­ingur síð­­asta ára­tug­inn. For­­dæma­­laust efna­hags­hrun og erfitt upp­­­gjör þess hafa séð til þess að þjóðin hefur rif­ist inn­­­byrðis um allt og ekk­ert nær linn­u­­laust.

Vorið 2016 var staðan lík­lega verri en hún hafði nokkru sinni ver­ið, að minnsta kosti frá því að bús­á­hald­ar­bylt­ingin var og hét. Opin­berun Pana­ma­skjal­anna, sem sýndu að hund­ruð efn­aðra Íslend­inga, m.a. þáver­andi for­­sæt­is­ráð­herra lands­ins, áttu millj­­arða króna falda í þekktum skatta­­skjólum var ástæð­an. Stærstu mót­­mæli Íslands­­­sög­unnar - þar sem venju­­legt milli­­­stétt­­ar­­fólk hóp­að­ist saman fyrir framan þing lands­ins - leiddu af sér afsögn valda­­mesta manns lands­ins og ýttu úr vör stjórn­­­mála­­legri kreppu sem vand­­séð var hvernig ætti að leys­­ast. Svo virt­ist sem hið djúpa sár á þjóð­­arsál­inni væri að rifna enn meira upp frekar en að gróa. En svo byrj­­aði EM í Frakk­landi.

Gullna kyn­­slóðin

Fyrst skulum við spóla aðeins til baka. Íslensk knatt­­spyrna hefur tekið ótrú­­legum fram­­förum á und­an­­förnum árum. Það þekkja ansi margir sög­una um litlu eyþjóð­ina, með aðeins fleiri íbúa en Bergen, sem átt­aði sig á því rétt fyrir alda­­mótin síð­­­ustu að hún myndi lík­­­lega ekki ná neinum árangri í knatt­­spyrnu með því að spila á mal­­ar­­völlum í aftaka­veðri og myrkri átta mán­uði á ári. Þess vegna var ráð­ist skipu­­lega í að byggja tíu knatt­­spyrn­u­hallir og á þriðja tug gervi­­gras­valla. Sam­hliða bættri aðstöðu þá hefur menntun þjálf­­ara verið aukin þannig að meira segja þeir sem þjálfa yngstu iðk­enda eru margir með UEFA A- eða B-gráðu. ­Upp­­skeran lét þó á sér standa. Íslenska lands­liðið hélt áfram að geta ekk­ert árum sam­­an. Eitt­hvað var samt sem áður að gerj­­ast í mold­­inni sem sáð hafði verið í. Sá árangur birt­ist fyrst í und­ankeppni úrslita­keppni EM U-21 árs liða, sem fram fór í Dan­­mörku sum­­­arið 2011.

Íslenska liðið vann leik eftir leik og tryggði sig á loka­­mót­ið. Burða­rás­­arnar í lið­inu voru strákar sem notið höfðu góðs af bættu aðstöð­unni, bættu þjálfun­inni og hinum aukna metn­aði sem settur hafði verið settur í íslenska knatt­­spyrnu. Á meðal þeirra sem léku lyk­il­hlut­verk í þessu liði voru Gylfi Sig­­urðs­­son, Aron Einar Gunn­­ar­s­­son, Birkir Bjarna­­son, Jóhann Berg Guð­­munds­­son og Kol­beinn Sig­þór­s­­son. Nær allir aðrir leik­­menn þessa U-21 árs liðs hafa síðar leikið A-lands­liðs­­leiki. Þótt lið­inu hafi ekki gengið neitt sér­­stak­­lega vel á mót­inu í Dan­­mörku þá var flestum ljóst að þetta voru sér­­stakir dreng­­ir. Gullna kyn­slóð íslenskrar karlaknatt­­spyrnu var að fæð­­ast.

Þetta sama sumar var Lars Lag­er­bäck ráð­inn lands­liðs­­þjálf­­ari Íslands. Hann var fyrsti útlend­ing­­ur­inn til að þjálfa liðið frá því að landi hans Bo Johans­­son lét af störfum 20 árum áður. Íslenska knatt­­spyrn­u­­sam­­bandið hafði gefið það út að stórt nafn yrði ráðið og á meðal þeirra sem rætt var við var Roy Kea­­ne. Í dag eru Íslend­ingar ákaf­­lega fegnir að þær áætl­­­anir hafi verið lagðar á hill­una. Lars og gullna kyn­­slóðin breyttu nefn­i­­lega öllu.

Í fyrstu und­ankeppni sinni byggði Lars Lag­er­bäck liðið sitt í kringum þessa ungu leik­­menn. Hann bland­aði þeim saman við veðr­aða og granít­harða járn­­menn eins og Kára Árna­­son og Ragnar Sig­­urðs­­son og skóp vel smurða 4-4-2 vél sem hefur ekki slegið feiltakt síð­­­an. Leik­­menn­irnir báru áður óþekkta virð­ingu fyrir Sví­­anum og hann inn­­­leiddi bæði fag­­mennsku og aga sem hafði ekki verið til stað­­ar. Í und­ankeppni síð­­asta heims­­meist­­ara­­móts komst liðið alla leið í umspil gegn Kró­a­­tíu þar sem grát­­legt tap á úti­­velli stóð á milli þess og Bras­il­­íu. Margir héldu að þar með hefði eina tæki­­færi Íslands til að kom­­ast á loka­­mót runnið lið­inu úr greip­­um. Þeir höfðu rangt fyrir sér.

Bestir í að spila ljóta knatt­­spyrnu

Fyrir EM þurfti ekk­ert umspil. Ísland vann sjálft Hol­land tvisvar á leið sinni til að tryggja sér rétt­inn til að spila í Frakk­landi sum­arið 2016. Þrátt fyrir það átti eng­inn von á því að liðið gerði neinar rósir á mót­inu. Flestir sér­­fræð­ingar voru sam­­mála um að Ísland, ásamt mög­u­­lega Ung­verj­um, væri það lið sem hefði minnst gæði.

Gæði eru hins vegar alls kon­­ar. Það eru til að mynda gæði að geta fylgt skipu­lagi út í þaula. Það eru gæði að búa yfir nægum klókindum og skyn­­semi til að stýra þróun leikja án þess að vera með bolt­ann nema tæp­­lega 30 pró­­sent leiks­ins. Það eru gæði að geta bætt upp fyrir skort á hraða og tækni með því að nýta hvern ein­asta eig­in­­leika sem hver leik­­maður hefur til hins ítrasta. Það eru gæði að geta myndað sterk per­­són­u­­leg sam­­bönd við liðs­­fé­laga sína sem gera það að verkum að leik­­menn eru til­­­búnir að ganga í gegnum veggi fyrir hvern ann­­an. Það eru gæði að vera ekki bara menn sem spila saman í liði, heldur nánir vin­­ir. Íslenska liðið leikur kannski öðru­­vísi knatt­­spyrnu en þykir hefð­bundið í dag. En það spilar ekk­ert annað lið í heim­inum hina full­komnu ljótu knatt­­spyrnu jafn vel og það ger­­ir.

Allt breytt­ist...um tíma

Árangur íslenska lands­liðs­ins í Frakk­landi breytti Íslenskri knatt­­spyrnu um ókomna tíð. Frá því móti vissu allir af Íslandi og íslenskum leik­­mönn­­um. Verð­­gildi þeirra hækk­aði og virð­ingin söm­u­­leið­­is. Allt var breytt.

Víkingaklappið varð heimsfrægt eftir EM í Frakklandi.
Mynd: EPA

Sam­hliða því að íslensku strák­­arnir spil­uðu sig inn í hug og hjörtu heims­ins, og sjálfa sig í hærri knatt­­spyrn­u­­legar hæð­ir, þá unnu þeir líka tíma­bundið sam­­fé­lags­­legt afrek. Á Íslandi var um stund ekki rif­ist lengur enda var ekk­ert talað um neitt annað en knatt­­spyrnu. Og þegar kom að henni voru allir sam­­mála. ­Ís­lenskt sam­fé­lag var vart starf­hæft sökum spennu og áhuga. Nær tíu pró­sent þjóð­ar­innar fór til Frakk­lands til að hvetja liðið áfram og önnur tíu pró­­sent reyndu árang­urs­laust að verða sér úti um flug og miða á síð­ustu leik­ina. Lands­menn söfn­uð­ust þús­undum saman á torgum til að horfa á liðið á risa­skjám og orsök­uðu þjóð­há­­tíð­­ar­­stemmn­ingu á götum úti í kjöl­far sigra sinna. Fyrsta verk nýs for­­seta lands­ins var að mæta á leik liðs­ins gegn Eng­­lend­ingum í 16-liða úrslitum EM.

Eftir að hafa leitað að lækn­ingu við sundr­ung­unni sem hefur skaðað okkur svo mjög áriná undan í allskyns ein­stak­l­ing­um, stjórn­­­mála­­stefnum og sam­­fé­lags­breyt­ingum fannst hún í knatt­­spyrn­u­liði. Þetta litla, hug­aða, heið­­ar­­lega, harða og hrein­skilna, en pín­u­­lítið ljóta, lið var orðið að sam­ein­ing­­ar­­tákni heillar þjóð­­ar. Og bjarg­aði um leið þjóð sinni frá sjálfri sér. Að minnsta kosti á meðan þetta stóð allt saman yfir.

Hér að neðan má lesa umfjöllun Þórðar Snæs um hvern leik fyrir sig á EM 2016. Og allt hitt sem hann skrif­aði líka.

Skýr­ingin byggir á sam­an­tekt sem birt­ist fyrst á Kjarn­anum í lok árs 2016.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Efnisflokkar:
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar