Hvers vegna hefur kjarabaráttan harðnað?

Harka er komin í kjarabaráttu ljósmæðra í kjölfar hópuppsagna og birtingu fjármálaráðuneytisins á launaþróun stéttarinnar. Hvers vegna munar enn svo miklu milli sjónarmiða ríkisstjórnarinnar og ljósmæðra?

Auglýsing
Svandís Svavarsdóttir, heilbrigðisráðherra.
Svandís Svavarsdóttir, heilbrigðisráðherra.

Upp er komin alvar­leg staða innan heil­brigð­is­kerf­is­ins eftir hóp­upp­sögn fjölda ljós­mæðra og yfir­vof­andi yfir­vinnu­bann þar sem engin lausn er fundin á kjara­deilu þeirra. Þrýst­ingi er beytt á rík­is­stjórn­ina til að binda enda á deil­una, en sam­kvæmt henni er staða ljós­mæðra­launa og þróun hennar síð­ustu ár nokkuð góð miðað við sam­an­burð­ar­hæfar stétt­ir. Hvers vegna hefur kjara­bar­átta ljós­mæðra leitt til þess­ara upp­sagna ef laun þeirra eru svona há? 

Staðan alvar­leg

Í gær birtu stétt­ar­fé­lögin VR og Efl­ing yfir­lýs­ingu til stuðn­ings ljós­mæðra eftir fund með með­limum samn­inga­nefndar Ljós­mæðra­fé­lags­ins. Yfir­lýs­ingin kom út í kjöl­far upp­sagna tólf ljós­mæðra og kom­andi yfir­vinnu­bann sem tekur gildi um miðjan júlí ef ekki hefur verið samið fyrir þann tíma. Í morgun birt­ist svo til­kynn­ing frá fæð­inga-og kven­sjúk­dóma­læknum á Land­spít­al­an­um, en þeir hafa miklar áhyggjur af því hvað taki við þegar veru­lega sé byrjað að kvarn­ast úr hópi þeirra helstu sam­starfs­manna. 

Í ljósi upp­sagn­anna fund­aði Vel­ferð­ar­nefnd Alþingis einnig í dag með Land­lækni, heil­brigð­is­ráð­herra og full­trúum Land­spít­al­ans. Í sam­tali við Björn Leví Gunn­ars­son, þing­mann Pírata og nefnd­ar­mann, segir hann stöð­una alvar­lega. Júlí sé erf­iður mán­uður þar sem margir aðrir starfs­menn eru einnig í fríi og því sé sér­stak­lega sárt að missa starfs­menn í heil­brigð­is­þjón­ust­unni núna. Sömu­leiðis lagði þing­maður Sam­fylk­ing­ar­innar Guð­jón S. Brjáns­son fram bókun á fund­inum þar sem kraf­ist var þess að rík­is­stjórnin beitti öllum til­tækum ráðum til að leiða deilu sinni við ljós­mæður til lykta.

Auglýsing

Óljósar kröfur

Ekki hefur legið fyrir hverjar kröfur ljós­mæðra eru,en Katrín Sif Sig­ur­geirs­dótt­ir, for­maður samn­inga­nefndar Ljós­mæðra­fé­lags Íslands, hefur ekki gefið upp hversu mikla launa­hækkun félagið færi fram á í kjara­deil­unni. Þó hefur hún sagt að aðal­á­hersl­urnar liggi í grunn­launum ljós­mæðra og að þær lækki ekki í launum við það að fara úr starfi hjúkr­un­ar­fræð­inga í ljós­mæðra­starf­ið. 

Í við­tali Katrínar við Vísi í apríl síð­ast­liðnum sagði hún borð­leggj­andi að ljós­mæður hafi orðið á eftir í launa­þró­un. Enn fremur segir hún ljós­mæður hvergi nærri öðrum stéttum með svip­aða menntun og ábyrgð og eru á almenna mark­aðn­um. 

Hærri laun og meiri hækkun

Stað­hæf­ing Katrínar í apríl eru þó ólíkar nýjum upp­lýs­ingum fjár­mála­ráðu­neyt­is­ins, sem birtar voru í dag vegna fjöl­miðlaum­fjöll­unar um kjara­bar­átt­una. Sam­kvæmt töl­unum hafa launa­hækk­anir ljós­mæðra síð­ustu tíu ára verið umfram hækk­anir heild­ar­launa sam­bæri­legra stétta.

­Töl­urnar sýndu einnig fjölda stöðu­gilda ljós­mæðra hjá rík­inu, en þeim fjölg­aði um 33% á meðan fæð­ingum fækk­aði um rúm 8% á tíma­bil­inu 2007-2017. Á sama tíma­bili hafa ljós­mæður fengið sömu hækk­anir og önnur BHM-­fé­lög, að und­an­skil­inni leið­rétt­ingu sem þær fengu árið 2008 vegna við­ur­kenn­ingar á auk­inni mennt­un.  

Þar að auki sýnir ráðu­neytið launa­þróun dag­vinn­u-og heild­ar­launa með­lima Ljós­mæðra­fé­lags Íslands til sam­an­burðar við með­limi BHM og Félags íslenskra hjúkr­un­ar­fræð­inga. Í þeim sam­an­burði hafa dag­vinnu­laun ljós­mæðra hækkað hlut­falls­lega mest auk þess sem krónu­tölu­hækkun heild­ar­launa ljós­mæðra hefur einnig hækkað umfram launa­breyt­inga hinna tveggja stétt­anna. 

Í fyrra stóðu dag­vinnu­laun með­lima Ljós­mæðra­fé­lags Íslands í 573 þús­und krón­um, en heild­ar­laun þeirra námu 848 þús­und­um. Bilið milli dag­vinnu­launa og heild­ar­launa er nokkuð breitt miðað við önnur félög innan BHM, en þar stendur með­al­tal dag­vinnu­launa í 608 þús­undum og heild­ar­launa í 718 þús­und­um. 

Ósann­gjarn sam­an­burður

Eftir birt­ingu fjár­mála­ráðu­neyt­is­ins fyrr í dag birtu ljós­mæður launa­seðla sína á face­book-hópnum „Mæður og feður standa með ljós­mæðrum,“ og gagn­rýna þar fram­setn­ingu á heild­ar­launum ljós­mæðra harð­lega. Heild­ar­launin geri ráð fyrir 100 pró­sent vinnu, sem sé sjald­gæf meðal ljós­mæðra og í raun erfitt að fram­kvæma án þess að brjóta lög um hvíld­ar­tíma. Frá þessu var greint í Frétta­blað­inu.  Áslaug Vals­dóttir for­maður Ljós­mæðra­fé­lags­ins gagn­rýndi fram­setn­ingu fjár­mála­ráðu­neyt­is­ins í sam­tali við Kjarn­ann fyrr í dag. Hún sagði ljós­mæður vera eina vakta­vinnu­stétt­ina innan BHM, en þær tækju á sig mikla yfir­vinnu og ynnu við mikið álag. Því væri ekki sann­gjarnt að bera saman heild­ar­laun dag­vinnu­stétta og vakta­vinnu­stétta. Ekki náð­ist í Katrínu Sif Sig­ur­geirs­dótt­ur, for­mann samn­inga­nefndar Ljós­mæðra­fé­lags­ins, við vinnslu frétt­ar­inn­ar.

Íbúðalánasjóður vill endurskilgreina viðmið um hvað sé hæfilegt leiguverð
Þau leigufélög sem eru með lán frá Íbúðalánasjóði eru að rukka leigu í samræmi við markaðsleigu eða aðeins undir henni. Íbúðalánasjóður segir markaðsleigu hins vegar ekki vera réttmætt viðmið og vill endurskilgreina hvað sé hæfilegt leiguverð.
Kjarninn 24. september 2018
ESB krefst rannsóknar á Danske Bank
Stærsti banki Danmerkur er nú í vondum málum vegna ásakana um peningaþvætti.
Kjarninn 24. september 2018
Niðurgreiðslur á póstsendingum milli landa að sliga Íslandspóst
Alþjóðasamningar um kostnaðarþátttöku í póstsendingum eru Íslandspósti og ríkisjóði dýrir.
Kjarninn 24. september 2018
Jákvæð áhrif staðla á norrænt efnahagslíf
Samkvæmt nýrri rannsókn hefur aukin notkun staðla jákvæð áhrif á efnahagslega þróun á Norðurlöndum.
Kjarninn 23. september 2018
Jáeindaskanni
Jáeindaskanninn stórt og tímafrekt verkefni
Forstjóri Landspítalans segir ákveðins misskilnings hafa gætt varðandi uppsetningu jáeindaskannans sem nú er kominn í notkun.
Kjarninn 23. september 2018
Ísland stendur sig ekki vel í meðhöndlun fráveitu
Ísland er í 2. sæti af 146 þjóðum þegar kemur að lífsgæðum og styrk félagslegra framfara samkvæmt nýjum lista Social Progress Imperative stofnunarinnar. Það sem dregur einkunn landsins niður er m.a. meðhöndlun fráveitu.
Kjarninn 23. september 2018
Úr mestu hækkun í heimi í snögga kólnun
Verulega hefur hægt á verðhækkunum á húsnæði að undanförnu. Verðlækkun mældist í ágúst. Þrátt fyrir það vantar ennþá þúsundir íbúa inn á markað til að mæta framboði, einkum litlar og meðalstórar íbúðir.
Kjarninn 23. september 2018
Af handaböndum og faðmlögum
Stundum er haft á orði að ekkert sé svo einfalt að ekki sé hægt að gera úr því stórmál. Fram til þessa hefur handaband og einfalt faðmlag ekki talist til stórmála en umræða um slíkt hefur nú ratað inn í sveitastjórnir í Danmörku, og danska þingið.
Kjarninn 23. september 2018
Meira eftir höfundinnJónas Atli Gunnarsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar