Trump tilnefnir nýjan Hæstaréttardómara í nótt - Færist dómstóllinn lengra til hægri?

Donald Trump Bandaríkjaforseti tilkynnir tilnefningu sína til embættis Hæstaréttardómara í kvöld. Skipunin gæti breytt bandarísku samfélagi á ýmsa vegu þar sem fráfarandi dómari var oft úrslitaatkvæði í stórum málum og hneigðist bæði til hægri og vinstri.

Kennedy er næst lengst til vinstri í fremri röð.
Kennedy er næst lengst til vinstri í fremri röð.
Auglýsing

Don­ald Trump Banda­ríkja­for­seti hyggst til­kynna um til­nefn­ingu sína til emb­ættis Hæsta­rétt­ar­dóm­ara klukkan níu í kvöld á stað­ar­tíma, klukkan eitt í nótt á íslenskum tíma. Í dag tísti frá því dag seg­ist for­set­inn hafa heyrt lengi að mik­il­væg­asta ákvörðun sem banda­rískir for­setar geta tekið sé val á Hæsta­rétt­ar­dóm­ara.

Hæsta­rétt­ar­dóm­ar­inn Ant­hony M. Kenn­edy til­kynnti óvænt í lok júní að hann hyggð­ist segja af sér emb­ætti. Kenn­edy er fæddur árið 1936 og verður því 82 ára á þessu ári. Ron­ald Regan, þá for­seti Banda­ríkj­anna, skip­aði hann í emb­ættið árið 1988.

Kenn­edy sveifl­að­ist frá hægri til vinstri

Ákvörðun Kenn­edy gefur Trump tæki­færi til að gera rétt­inn, æðsta dóms­vald Banda­ríkj­anna, enn íhalds­sam­ara og hægri sinn­aðra. Atkvæði Kenn­edy hefur oft og tíðum verið það sem kall­ast „swing vote“ eða úrslita atkvæði milli þeirra dóm­ara sem hall­ast til hægri og vinstri, en Kenn­edy hefur í gegnum tíð­ina ýmist kosið með þeim íhalds­sam­ari eða þeim frjáls­lynd­ari.

Auglýsing

Í Hæsta­rétti Banda­ríkj­anna sitja níu dóm­ar­ar. Staðan hefur verið sú að þeir hægri sinn­uðu hafa verið fjórir og þeir frjáls­lyndu fjór­ir. Kenn­edy, hinn níundi, hefur almennt flokk­ast í íhalds­sam­ari armi rétt­ar­ins og kosið með þeim í þeim málum sem koma fyrir rétt­inn. Á því hafa þó verið veiga­miklar und­an­tekn­ingar og þar vega þyngst ákvarð­anir rétt­ar­ins þegar hjóna­bönd sam­kyn­hneigðra voru leyfð og þegar komið var í veg fyrir ákveðnar tak­mark­anir á fóst­ur­eyð­ing­um. Að auki tak­mark­aði Kenn­edy bæna­hald í skólum og afnam dauða­refs­ingar fyrir unga afbrota­menn.

Kenn­edy hefur þó einnig verið mjög íhalds­samur og hægri sinn­aður í öðrum þunga­vigt­ar­nið­ur­stöðum rétt­ar­ins á emb­ætt­is­tíð sinni. Má þar sem dæmi nefna dóm frá árinu 2010, hinn svo­kall­aða Cit­izen United-­dóm, þar sem fyr­ir­tækjum var veitt svo­kallað tján­ing­ar­frelsi, það er að segja til að frelsi til að leggja fram ótak­mörkuð fjár­fram­lög til halda ákveðnum fram­bjóð­endum eða flokk­um. Hann hefur einnig varið rétt Banda­ríkja­manna til að bera vopn og studdi ógild­ingu á Obamacare að hluta.

Kenn­edy var á sínum tíma ekki fyrsta val Reg­an. Hann hafði gert tvær til­raunir með aðra dóm­ara sem hann kom ekki í gegnum þing­ið. Kenn­edy var því þriðja val Regan, var sagður vera mik­ill íhalds­maður en úr varð að í ákveðnum málum olli hann mestu íhalds­mönn­unum von­brigð­um.

Hverjir koma til greina?

Trump skip­aði í fyrra Neil Gorsuch í emb­ætti Hæsta­rétt­ar­dóm­ara í stað Ant­onin Scalia sem lést árið 2016. Þar fór ein­fald­lega inn íhalds­maður fyrir íhalds­mann.

Margir miðlar vestra spá því að dóm­ar­inn Thomas M. Hardi­man sé ofar­lega á lista Trump. Hann mun hafa verið næsta val hjá for­set­anum í fyrra og mun njóta hylli for­set­ans. Hardi­man var sá fyrsti í fjöl­skyldu sinni til að ljúka háskól­ar­prófi og greiddi fyrir námið með því að keyra leigu­bíl. Ráð­gjafar Trump eru sam­kvæmt umfjöllun New York Times um málið afar hrifnir af þess­ari sögu Hardi­man. Hann mun einnig vera dyggur stuðn­ings­maður for­set­ans auk þess sem hann hefur unnið með systur hans.

Aðrir á lista Trump, sem mun inni­halda fjóra dóm­ara sem helst koma til greina sam­kvæmt amer­ískum miðl­um, eru íhalds­mað­ur­inn Amy Coney Barrett og Brett M. Kavan­augh sem var starfs­maður hjá George W. Bush og að end­ingu Raymond M. Ket­hled­ge, sem þó þykir ólík­leg­ur.

Gæti orðið mikil stefnu­breyt­ing

Hags­mun­að­il­ar, eins og til að mynda tals­menn byssu­eig­enda og harð­ari stefnu í inn­flytj­enda­málum og fóst­ur­eyð­ing­um, eru nú þegar farnir að setja pressu á for­set­ann.

Ljóst þykir að hver sá sem verður fyrir val­inu verði ekki eins frjáls­lyndur í ákveðnum mál­efnum og Ant­hony Kenn­edy. Trump er sagður ekki ætla að gera sömu „mi­s­tök“ og Regan með því að setja dóm­ara í emb­ætti sem gæti komið á óvart í ein­hverjum mál­um.

Það er því ekki ólík­legt að þessi æðsti og for­dæm­is­gef­andi dóm­stóll Banda­ríkj­anna muni draga landið í nokkuð aðrar áttir en verið hefur á næstu árum.

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Fasteignamarkaðurinn að taka aftur við sér
Fasteignaverð tók kipp í októbermánuði og hækkaði vísitala markaðarins um 0,5 prósent frá því mánuðinn á undan.
Kjarninn 19. nóvember 2019
Þjóðskrá afhendir upplýsingar um meðlimi í trú- og lífsskoðunarfélögum
Úrskurðarnefnd um upplýsingamál mat það svo að netföng væru ekki viðkæmar persónuupplýsingar.
Kjarninn 19. nóvember 2019
Heiðrún Lind Marteinsdóttir, framkvæmdastjóri SFS.
SFS segjast gera kröfu til sjávarútvegsins um að starfa heiðarlega og löglega
Samtök fyrirtækja í sjávarútvegi segjast vilja vera fyrirmynd og í fremstu röð í heiminum þegar kemur að sjávarútvegi. Þau ætla að styðja stjórnvöld í aðgerðum sínum sem eru tilkomnar vegna Samherjamálsins.
Kjarninn 19. nóvember 2019
Kristbjörn Árnason
Enn einu sinni springur kapítalisminn í loft upp á græðginni og siðleysinu
Leslistinn 19. nóvember 2019
Árni M. Mathiesen, fyrrverandi sjávarútvegsráðherra.
Fyrrverandi ráðherra á meðal stjórnenda stofnunar sem gerir úttekt á útgerðum
Árni Mathiesen, fyrrverandi sjávarútvegsráðherra, er aðstoðarframkvæmdastjóri fiskveiðisviðs stofnunarinnar sem Kristján Þór Júlíusson, sjávarútvegsráðherra, hefur falið að gera úttekt á viðskiptaháttum útgerða í þróunarlöndum.
Kjarninn 19. nóvember 2019
Kristján Þór Júlíusson, sjávarútvegsráðherra.
FAO vinni úttekt á viðskiptaháttum útgerða í þróunarlöndum
Kristján Þór Júlíusson, sjávarútvegsráðherra mun hafa frumkvæði að því Alþjóðamatvælastofnunin vinni úttekt á viðskiptaháttum útgerða sem stunda veiðar og eiga í viðskiptum með aflaheimildir í þróunarlöndum.
Kjarninn 19. nóvember 2019
Björgólfur úr stjórn Sjóvá „vegna anna“
Björgólfur Jóhannsson hefur ákveðið að víkja tímabundið úr stjórn Sjóvá. Hann var stjórnarformaður félagsins. Björgólfur tók nýverið við forstjórastöðunni hjá Samherja.
Kjarninn 19. nóvember 2019
Julian Assange
Rannsókn gegn Assange felld niður
Samkvæmt WikiLeaks hefur rannsókn á hendur Julian Assange verið felld niður. Ritstjóri miðilsins, Kristinn Hrafnsson, segir að um réttarfarsskandal sé að ræða.
Kjarninn 19. nóvember 2019
Meira eftir höfundinnFanney Birna Jónsdóttir
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar