Trump tilnefnir nýjan Hæstaréttardómara í nótt - Færist dómstóllinn lengra til hægri?

Donald Trump Bandaríkjaforseti tilkynnir tilnefningu sína til embættis Hæstaréttardómara í kvöld. Skipunin gæti breytt bandarísku samfélagi á ýmsa vegu þar sem fráfarandi dómari var oft úrslitaatkvæði í stórum málum og hneigðist bæði til hægri og vinstri.

Kennedy er næst lengst til vinstri í fremri röð.
Kennedy er næst lengst til vinstri í fremri röð.
Auglýsing

Don­ald Trump Banda­ríkja­for­seti hyggst til­kynna um til­nefn­ingu sína til emb­ættis Hæsta­rétt­ar­dóm­ara klukkan níu í kvöld á stað­ar­tíma, klukkan eitt í nótt á íslenskum tíma. Í dag tísti frá því dag seg­ist for­set­inn hafa heyrt lengi að mik­il­væg­asta ákvörðun sem banda­rískir for­setar geta tekið sé val á Hæsta­rétt­ar­dóm­ara.

Hæsta­rétt­ar­dóm­ar­inn Ant­hony M. Kenn­edy til­kynnti óvænt í lok júní að hann hyggð­ist segja af sér emb­ætti. Kenn­edy er fæddur árið 1936 og verður því 82 ára á þessu ári. Ron­ald Regan, þá for­seti Banda­ríkj­anna, skip­aði hann í emb­ættið árið 1988.

Kenn­edy sveifl­að­ist frá hægri til vinstri

Ákvörðun Kenn­edy gefur Trump tæki­færi til að gera rétt­inn, æðsta dóms­vald Banda­ríkj­anna, enn íhalds­sam­ara og hægri sinn­aðra. Atkvæði Kenn­edy hefur oft og tíðum verið það sem kall­ast „swing vote“ eða úrslita atkvæði milli þeirra dóm­ara sem hall­ast til hægri og vinstri, en Kenn­edy hefur í gegnum tíð­ina ýmist kosið með þeim íhalds­sam­ari eða þeim frjáls­lynd­ari.

Auglýsing

Í Hæsta­rétti Banda­ríkj­anna sitja níu dóm­ar­ar. Staðan hefur verið sú að þeir hægri sinn­uðu hafa verið fjórir og þeir frjáls­lyndu fjór­ir. Kenn­edy, hinn níundi, hefur almennt flokk­ast í íhalds­sam­ari armi rétt­ar­ins og kosið með þeim í þeim málum sem koma fyrir rétt­inn. Á því hafa þó verið veiga­miklar und­an­tekn­ingar og þar vega þyngst ákvarð­anir rétt­ar­ins þegar hjóna­bönd sam­kyn­hneigðra voru leyfð og þegar komið var í veg fyrir ákveðnar tak­mark­anir á fóst­ur­eyð­ing­um. Að auki tak­mark­aði Kenn­edy bæna­hald í skólum og afnam dauða­refs­ingar fyrir unga afbrota­menn.

Kenn­edy hefur þó einnig verið mjög íhalds­samur og hægri sinn­aður í öðrum þunga­vigt­ar­nið­ur­stöðum rétt­ar­ins á emb­ætt­is­tíð sinni. Má þar sem dæmi nefna dóm frá árinu 2010, hinn svo­kall­aða Cit­izen United-­dóm, þar sem fyr­ir­tækjum var veitt svo­kallað tján­ing­ar­frelsi, það er að segja til að frelsi til að leggja fram ótak­mörkuð fjár­fram­lög til halda ákveðnum fram­bjóð­endum eða flokk­um. Hann hefur einnig varið rétt Banda­ríkja­manna til að bera vopn og studdi ógild­ingu á Obamacare að hluta.

Kenn­edy var á sínum tíma ekki fyrsta val Reg­an. Hann hafði gert tvær til­raunir með aðra dóm­ara sem hann kom ekki í gegnum þing­ið. Kenn­edy var því þriðja val Regan, var sagður vera mik­ill íhalds­maður en úr varð að í ákveðnum málum olli hann mestu íhalds­mönn­unum von­brigð­um.

Hverjir koma til greina?

Trump skip­aði í fyrra Neil Gorsuch í emb­ætti Hæsta­rétt­ar­dóm­ara í stað Ant­onin Scalia sem lést árið 2016. Þar fór ein­fald­lega inn íhalds­maður fyrir íhalds­mann.

Margir miðlar vestra spá því að dóm­ar­inn Thomas M. Hardi­man sé ofar­lega á lista Trump. Hann mun hafa verið næsta val hjá for­set­anum í fyrra og mun njóta hylli for­set­ans. Hardi­man var sá fyrsti í fjöl­skyldu sinni til að ljúka háskól­ar­prófi og greiddi fyrir námið með því að keyra leigu­bíl. Ráð­gjafar Trump eru sam­kvæmt umfjöllun New York Times um málið afar hrifnir af þess­ari sögu Hardi­man. Hann mun einnig vera dyggur stuðn­ings­maður for­set­ans auk þess sem hann hefur unnið með systur hans.

Aðrir á lista Trump, sem mun inni­halda fjóra dóm­ara sem helst koma til greina sam­kvæmt amer­ískum miðl­um, eru íhalds­mað­ur­inn Amy Coney Barrett og Brett M. Kavan­augh sem var starfs­maður hjá George W. Bush og að end­ingu Raymond M. Ket­hled­ge, sem þó þykir ólík­leg­ur.

Gæti orðið mikil stefnu­breyt­ing

Hags­mun­að­il­ar, eins og til að mynda tals­menn byssu­eig­enda og harð­ari stefnu í inn­flytj­enda­málum og fóst­ur­eyð­ing­um, eru nú þegar farnir að setja pressu á for­set­ann.

Ljóst þykir að hver sá sem verður fyrir val­inu verði ekki eins frjáls­lyndur í ákveðnum mál­efnum og Ant­hony Kenn­edy. Trump er sagður ekki ætla að gera sömu „mi­s­tök“ og Regan með því að setja dóm­ara í emb­ætti sem gæti komið á óvart í ein­hverjum mál­um.

Það er því ekki ólík­legt að þessi æðsti og for­dæm­is­gef­andi dóm­stóll Banda­ríkj­anna muni draga landið í nokkuð aðrar áttir en verið hefur á næstu árum.

Origo selur hlut í Tempo fyrir 4,3 milljarða
Söluhagnaður Origo er um þrír milljarðar og hækkar virði eftirstandandi hlutar félagsins í Tempo um tvo milljarða í bókum félagsins.
Kjarninn 19. nóvember 2018
Bjarni Már Júlíusson
Bjarni Már: Uppsögn mín úr starfi framkvæmdastjóra óverðskulduð og meiðandi
Fyrrverandi framkvæmdastjóri Orku náttúrunnar segist hafa fengið kaldar kveðjur eftir 6 ára farsæl störf í þágu OR og Orku náttúrunnar.
Kjarninn 19. nóvember 2018
Uppsögn Áslaugar Thelmu talin réttmæt
Uppsögn Áslaugar Thelmu Einarsdóttur, fyrrverandi forstöðumanns Orku Náttúrunnar, var réttmæt að mati innri endurskoðunar Reykjavíkurborgar.
Kjarninn 19. nóvember 2018
Öll 12 mánaða gömul börn eiga að fá tryggt leikskólapláss fyrir lok 2023
Reykjavíkurborg ætlar að ráðast í 5,2 milljarða króna fjárfestingu á næstu fimm árum til að fjölga leikskólaplássum um 700-750. Nýir leikskólar verða meðal annars byggðir. Framkvæmdirnar eiga að brúa bilið milli fæðingarorlofs og leikskólavistar.
Kjarninn 19. nóvember 2018
Íslendingar henda fjórfalt meira rusli í klósettið en Svíar
Alþjóðlegi klósettdagurinn er í dag, 19. nóvember, og er þema ársins 2018 salernislausnir í anda náttúrunnar, samkvæmt Sameinuðu þjóðunum.
Kjarninn 19. nóvember 2018
Ari Skúlason
Hvernig kostnaði við einkavæðingu er velt á bankagjaldkera
Kjarninn 19. nóvember 2018
Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið – Norræn félagsfræði
Kjarninn 19. nóvember 2018
Valdimar Ármann, forstjóri GAMMA.
Kvika kaupir GAMMA - Kaupverðið lækkað umtalsvert frá því í júní
Kaupverð Kviku á GAMMA hefur lækkað mikið frá því að viljayfirlýsing um kaupin var undirrituð í júní. Hluti kaupverðsins er greiddur með hlutdeildarskírteinum í sjóðum GAMMA.
Kjarninn 19. nóvember 2018
Meira eftir höfundinnFanney Birna Jónsdóttir
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar