Mynd: Bára Huld Beck

Nýtt met í arðgreiðslum í sjávarútvegi: Alls 14,5 milljarðar í arð í fyrra

Sjávarútvegur hefur bætt eiginfjárstöðu sína um 341 milljarða króna, greitt sér út yfir 80 milljarða króna í arð, minnkað skuldastöðu sína um 86 milljarða króna og fjárfest fyrir 95 milljarða króna á örfáum árum. Alls hefur hagur sjávarútvegsfyrirtækja batnað um 421,4 milljarða króna á tæpum áratug.

Íslensk sjávarútvegsfyrirtæki greiddu út hærri arðgreiðslur í fyrra en þau hafa nokkru sinni gert áður. Alls fengu eigendur sjávarútvegsfyrirtækja 14,5 milljarða króna greiddan í arð á árinu 2017 vegna frammistöðu ársins á undan.

Frá árinu 2010 hafa arðgreiðslur sjávarútvegsfyrirtækja til eigenda sinna numið 80,3 milljörðum króna. Frá hruni hefur eiginfjárstaða sömu fyrirtækja batnað um 341 milljarða króna, og þar af batnaði hún um 41 milljarð króna í fyrra. Því hefur hagur sjávarútvegarins vænkast um 421,3 milljarða króna á tæpum áratug. Vert er að taka fram að eiginfjárstaða geirans var neikvæð í lok árs 2008 en er nú jákvæð um 262 milljarða króna.

Þetta kemur fram í tölum úr Sjávarútvegsgagnagrunni Deloitte vegna ársins 2017, sem kynntar voru á Sjávarútvegsdeginum sem haldinn var í gær.

Nýtt veiðigjaldafrumvarp komið fram

Sjávarútvegsgrunnurinn inniheldur 87 prósent af rekstrarupplýsingum 2017. Þar kemur fram að tekjur geirans í fyrra hafi verið 225 milljarðar króna og framlegð 40 milljarðar. EBITDA-hagnaður (rekstr­ar­hagn­aður fyrir fjár­magns­kostn­að, skatta og afskrift­ir) var 18 prósent, sem er minna en hann hefur verið undanfarin ár. Þau ár voru þó á meðal þeirra bestu rekstrarlega séð í sögu íslensks sjávarútvegs.

Auglýsing

Hagnaður í fyrra var 27 milljarðar króna sem er rúmlega helmingur þess sem hann var árið áður, þegar sjávarútvegur átti sitt besta hagnaðarár í sögunni. Mest munaði um breytingar á gengishagnaði, sem hafði verið 16 milljarðar króna árið 2016 en var enginn árið 2017. Samanlagt hafa íslensk sjávarútvegsfyrirtæki hagnast um 369 milljarða króna eftir hrun.

Bein opinber gjöld sem geirinn greiddi í fyrra voru 15,8 milljarðar króna og lækkuðu um 3,3 milljarða króna á milli ára. Veiðigjöldin ein og sér voru 6,8 milljarðar króna á síðasta ári og hækkuðu um 400 milljónir króna frá árinu á undan. Sjávarútvegur hefur ekki greitt lægri opinber gjöld á einu almanaksári frá árinu 2011.

Sam­kvæmt nýfram­lögðu frum­varpi til laga um breyt­ingar á veiði­gjöldum í sjáv­ar­út­vegi er lagt upp með að afkomu­teng­ingin í gjald­heimt­unni verði færð nær í tíma heldur en nú er. Þannig verða rekstr­ar­gögnin sem liggja til grund­vallar gjald­heimt­unni eins árs gömul í stað tveggja ára eins og verið hefur und­an­farin ár.

Með þessu er stefnt að því að gjald­heimtan verði skyn­sam­legri bæði fyrir atvinnu­veg­inn sem heild, sem og stjórn­völd og almenn­ing. Með fyrr­nefndum breyt­ingum verður gjald­heimtan tengd­ari því sveiflu­kennda umhverfi sem oft ein­kennir íslenskt efna­hags­líf.

Eiginfjárstaða batnað, skuldir lækkað og fjárfesting aukist

Skuldir sjávarútvegsfyrirtækja sem tilheyra grunninum hækka í 362 milljarða króna. Það er umtalsverð hækkun á milli ára, eða úr 319 milljörðum króna. Skuldir eru samt minni nú en þær voru árið 2014.

Geirinn hefur þó lagað skuldastöðu sína gríðarlega á árunum 2009-2017, eða um 86 milljarða króna umfram nýjar langtímaskuldir. Einungis tvívegis á því tímabili hefur verið stofnað til skulda umfram afborganir, árið 2015 þegar ný lán voru 18 milljarða fram yfir afborganir, og í fyrra þegar þau voru 15 milljarða fram yfir afborganir.

Auglýsing

Ástæðan er aukin fjárfesting í geiranum, meðal annars við endurnýjun skipaflota. Fjárfestingar í varanlegum rekstrarfjármunum frá 2014 og til síðustu áramóta nam 95 milljörðum króna. Í fyrra var hlutfall slíkrar fjárfestingar af EBITDA hærri en nokkru sinni fyrr á tímabilinu, eða 48 prósent.

Því hefur sjávarútvegur aukið eiginfjárstöðu sína um mörg hundruð milljarða króna, greitt sér út yfir 80 milljarða króna í arð, minnkað skuldastöðu sína um 86 milljarða króna og fjárfest fyrir 95 milljarða króna á örfáum árum.

Gríðarleg fjárfestingargeta stærstu fyrirtækjanna

Þessi gífurlega bætti hagur sjávarútvegarins lendir að mestu hjá stærstu sjávarútvegsfyrirtækjum landsins. Þannig hefur til að mynda Samherji, samstæða félaga sem starfa á sviði sjávarútvegs hérlendis og erlendis, hagnast um 100 milljarða króna á undanförnum sjö árum. Hagnaður Samherja í fyrra var 14,4 milljarðar króna og eigið fé fyrirtækisins var 94,4 milljarðar króna um síðustu áramót. Um helmingur af starfsemi Samherja er erlendis. Helstu eig­endur Sam­herja eru frænd­urn­ir, for­stjór­inn Þor­steinn Már Bald­vins­son og útgerð­ar­stjór­inn Krist­ján Vil­helms­son. Fyrirtækið keypti nýverið 25,3 pró­sent hlut í Eim­skipa­fé­lagi Íslands á 11,1 millj­arða króna.

Auglýsing

Mikil viðskipti hafa líka verið með hluti í stórum sjávarútvegsfyrirtækjum að undanförnu og ljóst að fjárfestingageta eigenda þeirra er gríðarleg. Guðmundur Kristjánsson, lengi kenndur við Brim, keypti um 35 prósent hlut í HB Granda fyrr á árinu. Markaðsvirði þess hluta er í dag um 20 milljarðar króna. Í kjölfarið seldi Brim, sem nú heitir Útgerðarfélag Reykjavíkur, hlut sinn í Vinnslustöðinni í Vestmannaeyjum á 9,4 milljarða króna til FISK, sjávarútvegsarms Kaupfélags Skagfirðinga, og HB Grandi keypti hlut Brim í útgerðarfyrirtækinu Ögurvík á 12,3 milljarða króna. Í kynn­ingu á Ögur­vík sem birt var á vef kaup­hallar Íslands í vikunni kom fram að kvóti þess væri metinn á 14,5 milljarða króna.

Þrátt fyrir ofangreinda stöðu lýsti Heiðrún Lind Marteinsdóttir, framkvæmdastjóri Samtaka fyrirtækja í sjávarútvegi, því yfir í gær að frumvarp sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra um veiðigjöld væru vonbrigði. Veiðigjöld væru enn of há að hennar mati.

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar