Landeigandi vill láta stjórnina borga fyrir bjórinn

Landeigandi á Vestur- Jótlandi segir dönsku ríkisstjórnina ábyrga fyrir skemmdum sem bjór hefur valdið á eigum hans. Bjórinn, sem hvorki heitir Carlsberg né Tuborg, kærir sig kollóttan og heldur iðju sinni áfram.

wildlife-zoo-mammal-rodent-fauna-whiskers-625683-pxhere.com.jpg
Auglýsing

18. desember sl. hófust í Landsréttinum í Viborg á Jótlandi réttarhöld. Stefnandinn er Finn Andersen-Fruedahl landeigandi, búsettur í Møborg á Vestur-Jótlandi en þar eð sá stefndi, bjórinn, kann hvorki að lesa né skrifa, hvað þá að hlýða, er danska Umhverfisstofnunin fulltrúi hans við réttarhöldin. 

Landeigandinn tapaði málinu fyrir bæjarrétti en ætlar ekki að gefast upp fyrir bjórnum. Eða betur sagt bjórunum, því kæran beinist gegn fleirum en einum.

Kom fyrst til Danmerkur fyrir 10 – 12 þúsund árum

Talið er að bjórinn (Castor fiber á latínu, evrópski bjórinn) hafi komið frá Þýskalandi til Danmerkur um það leyti sem síðustu ísöld lauk eða fyrir 10 til 12 þúsund árum. Hann var ekki eini landneminn því ásamt honum komu birnir, elgir og líklega fleiri dýr. Sérfræðingar telja öruggt að bjórinn hafi verið víðsvegar um Danmörku, þar á meðal á Borgundarhólmi. Ekki er vitað um stærð stofnsins, en talið að hann hafi verið mjög stór.

Auglýsing
Bjórinn er nagdýr, sem lifir í vötnum og ám og er grænmetisæta. Heldur sig yfirleitt nálægt landi og er iðinn við stíflugerð. Hrúgar þá saman trjágreinum, stórum og smáum, er mjög iðinn og vinnusamur. Þegar bjór hefur fundið sér maka heldur parið saman meðan bæði lifa. Parið eignast yfirleitt afkvæmi, oftast tvö til þrjú, einu sinni á ári og meðgöngutíminn er rúmir hundrað dagar. Líftími hvers dýrs er að jafnaði um það bil átta ár. 

Bjórinn er grænmetis- og trjáæta nærist einkum á berki og laufblöðum, hrifnastur af birki. Hann fellir tré til að ná sér í fæðu, og stíflugerðarefni, velur gjarna lítil og grannvaxin tré en vílar ekki fyrir sér að fella tré allt að sextíu sentimetrum í þvermál. Þegar hann ræðst til atlögu við stærri tré nagar hann oftast mjög nákvæmlega út frá „byrjunarreitnum“ í hring bæði ofan og neðan þannig að nagsvæðið líkist helst stundaglasi. Sérfræðingar róma snilli hans við þessa iðju og segja nákvæmni hans við nagið aðdáunarverða. 

Tré sem fellt hefur verið af bjór. Þ.e. dýrinu bjór. Mynd: WikipediaBjórinn vill helst halda sig á sama svæði en flytur sig til ef nauðsyn krefur, til dæmis vegna fæðuöflunar. Bjórinn gætir þess ætíð að inngangurinn að „heimilinu“ sé undir vatnsborði, þannig koma engir óboðnir og óæskilegir gestir í heimsókn.

Var næstum útrýmt fyrir þúsund árum

Fyrir um það bil þúsund árum var bjórnum útrýmt í Danmörku eins og reyndar mörgum öðrum löndum. Dýrin voru eftirsótt vegna kjötsins og ekki síður feldsins (bjórsins) sem er bæði þykkur og hlýr. 

Snemma á síðustu öld var bjórinn alfriðaður í Evrópu, þá var einungis vitað um tilvist hans í Noregi, Rússlandi, Þýskalandi og Frakklandi, lítill stofn í hverju landi. Eftir friðunina náði stofninn sér smám saman á strik og telur nú í heild um það bil 350 þúsund dýr.

18 dýr til Danmerkur árið 1999

Dönsk stjórnvöld fengu, árið 1999, leyfi hjá þýskum stjórnvöldum til að flytja níu bjórpör, sem haldið höfðu til við Saxelfi, til Vestur-Jótlands, á svæði við Klosterhede. Röksemdin fyrir því að fá þessi dýr til Danmerkur var fyrst og fremst sú að auka fjölbreytni dýralífsins. Nokkrum árum síðar voru nokkur dýr, einnig frá Þýskalandi, flutt til Norður-Sjálands. 

Auglýsing
Talið er að danski bjórstofninn telji nú rúmlega 200 dýr, á Vestur-Jótlandi heldur hann sig að mestu á þeim svæðum þar sem honum var komið fyrir árið 1999 en eftir því sem dýrunum fjölgar stækkar útbreiðslusvæðið.

Landeigandi fer í mál

Þegar bjórarnir átján voru fluttir til Vestur-Jótlands var þeim komi fyrir á stóru náttúruverndarsvæði í eigu ríkisins við Klosterhede. Hafi það verið ætlun stjórnvalda að bjórarnir héldu sig einungis á þessari ríkisjörð og ætu og nöguðu einungis tré í eigu danska ríkisins varð fljótlega ljóst að bjórarnir virtu slíkar hugmyndir að vettugi.

Fjórum árum eftir komuna til Klosterhede voru þeir farnir að sækja í tré og runna á landi Finn Andersen- Fruedahl, þrettán hektara trjáræktarsvæði, skammt frá Klosterhede. Hann kvartaði til dönsku Umhverfisstofnunarinnar, starfsmaður þaðan kom og staðfesti að kvörtunin væri á rökum reist, bjórarnir létu sér ekki nægja ríkisgróðurinn heldur sæktu í tré á landareign Finn Andersen- Fruedahl. 

Þegar landeigandinn spurði hvað væri til ráða var fátt um svör, annað en að bjórinn væri friðuð skepna. Ítrekaðar kvartanir Finn Andersen- Fruedahl báru engan árangur, bjórarnir kunnu bersýnilega vel við trjágróður hans og föllnu og nöguðu trjánum fjölgaði sífellt. Að lokum fór svo að Finn Andersen-Fruedahl var nóg boðið og ákvað að stefna bjórunum, eða réttara sagt fulltrúa þeirra, danska ríkinu, og fara fram á bætur.

Tapaði í bæjarréttinum

Stefna Finn Anderen- Fruedahl gegn dönsku Umhverfisstofnuninni (fyrir hönd ríkisins og bjóranna) kom fyrir Bæjarrétt í Holstebro fyrir rúmu ári. Þar tapaði Finn Andersen- Fruedahl málinu og í niðurstöðu dómara sagði að þar sem bjórinn væri friðuð skepna bæri ríkinu ekki að greiða bætur vegna skemmda og tjóns sem hann kynni að valda. Við réttarhöldin kom fram að ef Finn Andersen- Fruedahl hefði sett girðingar á tiltekna staði á landareigninni, væri ólíklegt að bjórarnir hefðu valdið tjóni á trjágróðri. 

Landeigandinn gaf lítið fyrir þessa röksemdafærslu, sagði engar sannanir fyrir því að bjórarnir létu af háttsemi sinni þótt einhverjar girðingar væru til staðar. Auk þess hefði aldrei verið á það minnst að hann þyrfti að girða tiltekin svæði á landareigninni. Hann myndi áfrýja niðurstöðu Bæjarréttarins.

Ætlar ekki að gefast upp

Eins og áður var getið hófust málaferlin fyrir Landsrétti í Viborg 18. desember. Finn Andersen- Fruedahl sagðist í viðtali við Lemvig Folkebladet vera mjög bjartsýnn á að Landsrétturinn myndi snúa niðurstöðu Bæjarréttarins við. 

Dómurinn í Landsrétti verður kveðinn upp 15. janúar 2019.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Hólmfríður Árnadóttir menntunarfræðingur og Heiða Guðný Ásgeirsdóttir bóndi skipa 1. og 2. sæti á lista Vinstri grænna í Suðurkjördæmi.
Þjórsáin okkar allra
Kjarninn 25. júlí 2021
Svandís Svavarsdóttir heilbrigðisráðherra segir ríkisstjórnina ræða málin í þaula og hafa verið í meginatriðum samstíga um aðgerðir í faraldrinum hingað til.
Stjórnmálin falli ekki í þá freistni að gera sóttvarnir að „pólitísku bitbeini“
Svandís Svavarsdóttir heilbrigðisráðherra segir samstöðu í ríkisstjórn um þær hertu aðgerðir sem tóku gildi í dag. Hún segist vilja forðast að sóttvarnir verði að pólitísku bitbeini fyrir kosningar og telur að það muni reyna á stjórnmálin á næstu vikum.
Kjarninn 25. júlí 2021
Steypiregnið ógurlega
Steypiregn er klárlega orðið tíðara og umfangsmeira en áður var. Öll rök hníga að tengingu við hlýnun lofthjúps jarðar. Í tilviki flóðanna í Þýskalandi og víðar hefur landmótun, aukið þéttbýli og minni skilningur samfélaga á eðli vatnsfalla áhrif.
Kjarninn 25. júlí 2021
Ísraelsk stjórnvöld sömdu við lyfjafyrirtækið Pfizer um bóluefni og rannsóknir samhliða bólusetningum.
Alvarlega veikum fjölgar í Ísrael
Það er gjá á milli fjölda smita og fjölda alvarlegra veikra í Ísrael nú miðað við fyrstu bylgju faraldursins. Engu að síður hafa sérfræðingar áhyggjur af þróuninni. Um 60 prósent þjóðarinnar er bólusett.
Kjarninn 25. júlí 2021
Danska smurbrauðið nýtur nú aukinna vinsælda meðal matgæðinga í heimalandinu.
Endurkoma smurbrauðsins
Flestir Íslendingar kannast við danska smurbrauðið, smørrebrød. Eftir að alls kyns skyndibitar komu til sögunnar döluðu vinsældirnar en nú nýtur smurbrauðið sívaxandi vinsælda. Nýir staðir skjóta upp kollinum og þeir gömlu upplifa sannkallaða endurreisn.
Kjarninn 25. júlí 2021
Fjallahjólabrautin við Austurkór var eitt verkefna sem valið var til framkvæmda af íbúum í íbúðalýðræðisverkefninu Okkar Kópavogur í fyrra.
Kópavogsbær skoðar flötu fjallahjólabrautina betur eftir holskeflu athugasemda
Kópavogsbær hefur boðað að fjallahjólabraut við Austurkór í Kópavogi verði tekin til nánari skoðunar, eftir fjölda athugasemda frá svekktum íbúum þess efnis að brautin gagnist lítið við fjallahjólreiðar.
Kjarninn 24. júlí 2021
Með stafrænum kórónuveirupassa fæst QR kóði sem sýna þarf á hinum ýmsu stöðum.
Munu þurfa að framvísa kórónuveirupassa til að fara út að borða
Evrópska bólusetningarvottorðið hefur verið notað vegna ferðalaga innan álfunnar síðan í upphafi mánaðar. Í Danmörku hefur fólk þurft að sýna sambærilegt vottorð til að sækja samkomustaði og svipað er nú uppi á teningnum á Ítalíu og í Frakklandi.
Kjarninn 24. júlí 2021
Eldgosið í Geldingadölum hefur verið mikið sjónarspil. Nú virðist það í rénun.
Ráðherra veitir nafni nýja hraunsins formlega blessun sína
Eins og lög gera ráð fyrir hefur Lilja Dögg Alfreðsdóttir mennta- og menningarmálaráðherra staðfest nafngift nýja hraunsins í landi Grindavíkurbæjar. Fagradalshraun mun það heita um ókomna framtíð.
Kjarninn 24. júlí 2021
Meira eftir höfundinnBorgþór Arngrímsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar