Landeigandi vill láta stjórnina borga fyrir bjórinn

Landeigandi á Vestur- Jótlandi segir dönsku ríkisstjórnina ábyrga fyrir skemmdum sem bjór hefur valdið á eigum hans. Bjórinn, sem hvorki heitir Carlsberg né Tuborg, kærir sig kollóttan og heldur iðju sinni áfram.

wildlife-zoo-mammal-rodent-fauna-whiskers-625683-pxhere.com.jpg
Auglýsing

18. des­em­ber sl. hófust í Lands­rétt­inum í Viborg á Jót­landi rétt­ar­höld. Stefn­and­inn er Finn And­er­sen-Fruedahl land­eig­andi, búsettur í Møborg á Vest­ur­-Jót­landi en þar eð sá stefndi, bjór­inn, kann hvorki að lesa né skrifa, hvað þá að hlýða, er danska Umhverf­is­stofn­unin full­trúi hans við rétt­ar­höld­in. 

Land­eig­and­inn tap­aði mál­inu fyrir bæj­ar­rétti en ætlar ekki að gef­ast upp fyrir bjórn­um. Eða betur sagt bjór­un­um, því kæran bein­ist gegn fleirum en ein­um.

Kom fyrst til Dan­merkur fyrir 10 – 12 þús­und árum

Talið er að bjór­inn (Castor fiber á lat­ínu, evr­ópski bjór­inn) hafi komið frá Þýska­landi til Dan­merkur um það leyti sem síð­ustu ísöld lauk eða fyrir 10 til 12 þús­und árum. Hann var ekki eini land­nem­inn því ásamt honum komu birn­ir, elgir og lík­lega fleiri dýr. Sér­fræð­ingar telja öruggt að bjór­inn hafi verið víðs­vegar um Dan­mörku, þar á meðal á Borg­und­ar­hólmi. Ekki er vitað um stærð stofns­ins, en talið að hann hafi verið mjög stór.

Auglýsing
Bjórinn er nag­dýr, sem lifir í vötnum og ám og er græn­metisæta. Heldur sig yfir­leitt nálægt landi og er iðinn við stíflu­gerð. Hrúgar þá saman trjá­grein­um, stórum og smá­um, er mjög iðinn og vinnu­sam­ur. Þegar bjór hefur fundið sér maka heldur parið saman meðan bæði lifa. Parið eign­ast yfir­leitt afkvæmi, oft­ast tvö til þrjú, einu sinni á ári og með­göngu­tím­inn er rúmir hund­rað dag­ar. Líf­tími hvers dýrs er að jafn­aði um það bil átta ár. 

Bjór­inn er græn­met­is- og trj­á­æta nær­ist einkum á berki og lauf­blöð­um, hrifn­astur af birki. Hann fellir tré til að ná sér í fæðu, og stíflu­gerð­ar­efni, velur gjarna lítil og grann­vaxin tré en vílar ekki fyrir sér að fella tré allt að sex­tíu senti­metrum í þver­mál. Þegar hann ræðst til atlögu við stærri tré nagar hann oft­ast mjög nákvæm­lega út frá „byrj­un­ar­reitn­um“ í hring bæði ofan og neðan þannig að nag­svæðið lík­ist helst stunda­glasi. Sér­fræð­ingar róma snilli hans við þessa iðju og segja nákvæmni hans við nagið aðdá­un­ar­verða. 

Tré sem fellt hefur verið af bjór. Þ.e. dýrinu bjór. Mynd: WikipediaBjór­inn vill helst halda sig á sama svæði en flytur sig til ef nauð­syn kref­ur, til dæmis vegna fæðu­öfl­un­ar. Bjór­inn gætir þess ætíð að inn­gang­ur­inn að „heim­il­inu“ sé undir vatns­borði, þannig koma engir óboðnir og óæski­legir gestir í heim­sókn.

Var næstum útrýmt fyrir þús­und árum

Fyrir um það bil þús­und árum var bjórnum útrýmt í Dan­mörku eins og reyndar mörgum öðrum lönd­um. Dýrin voru eft­ir­sótt vegna kjöts­ins og ekki síður felds­ins (bjórs­ins) sem er bæði þykkur og hlýr. 

Snemma á síð­ustu öld var bjór­inn alfrið­aður í Evr­ópu, þá var ein­ungis vitað um til­vist hans í Nor­egi, Rúss­landi, Þýska­landi og Frakk­landi, lít­ill stofn í hverju landi. Eftir frið­un­ina náði stofn­inn sér smám saman á strik og telur nú í heild um það bil 350 þús­und dýr.

18 dýr til Dan­merkur árið 1999

Dönsk stjórn­völd fengu, árið 1999, leyfi hjá þýskum stjórn­völdum til að flytja níu bjórpör, sem haldið höfðu til við Sax­elfi, til Vest­ur­-Jót­lands, á svæði við Kloster­hede. Rök­semdin fyrir því að fá þessi dýr til Dan­merkur var fyrst og fremst sú að auka fjöl­breytni dýra­lífs­ins. Nokkrum árum síðar voru nokkur dýr, einnig frá Þýska­landi, flutt til Norð­ur­-­Sjá­lands. 

Auglýsing
Talið er að danski bjór­stofn­inn telji nú rúm­lega 200 dýr, á Vest­ur­-Jót­landi heldur hann sig að mestu á þeim svæðum þar sem honum var komið fyrir árið 1999 en eftir því sem dýr­unum fjölgar stækkar útbreiðslu­svæð­ið.

Land­eig­andi fer í mál

Þegar bjór­arnir átján voru fluttir til Vest­ur­-Jót­lands var þeim komi fyrir á stóru nátt­úru­vernd­ar­svæði í eigu rík­is­ins við Kloster­hede. Hafi það verið ætlun stjórn­valda að bjór­arnir héldu sig ein­ungis á þess­ari rík­is­jörð og ætu og nög­uðu ein­ungis tré í eigu danska rík­is­ins varð fljót­lega ljóst að bjór­arnir virtu slíkar hug­myndir að vettugi.

Fjórum árum eftir kom­una til Kloster­hede voru þeir farnir að sækja í tré og runna á landi Finn And­er­sen- Frueda­hl, þrettán hekt­ara trjá­rækt­ar­svæði, skammt frá Kloster­hede. Hann kvart­aði til dönsku Umhverf­is­stofn­un­ar­inn­ar, starfs­maður þaðan kom og stað­festi að kvörtunin væri á rökum reist, bjór­arnir létu sér ekki nægja rík­is­gróð­ur­inn heldur sæktu í tré á land­ar­eign Finn And­er­sen- Fruedahl. 

Þegar land­eig­and­inn spurði hvað væri til ráða var fátt um svör, annað en að bjór­inn væri friðuð skepna. Ítrek­aðar kvart­anir Finn And­er­sen- Fruedahl báru engan árang­ur, bjór­arnir kunnu ber­sýni­lega vel við trjá­gróður hans og föllnu og nög­uðu trjánum fjölg­aði sífellt. Að lokum fór svo að Finn And­er­sen-Fruedahl var nóg boðið og ákvað að stefna bjór­un­um, eða rétt­ara sagt full­trúa þeirra, danska rík­inu, og fara fram á bæt­ur.

Tap­aði í bæj­ar­rétt­inum

Stefna Finn And­er­en- Fruedahl gegn dönsku Umhverf­is­stofn­un­inni (fyrir hönd rík­is­ins og bjór­anna) kom fyrir Bæj­ar­rétt í Hol­stebro fyrir rúmu ári. Þar tap­aði Finn And­er­sen- Fruedahl mál­inu og í nið­ur­stöðu dóm­ara sagði að þar sem bjór­inn væri friðuð skepna bæri rík­inu ekki að greiða bætur vegna skemmda og tjóns sem hann kynni að valda. Við rétt­ar­höldin kom fram að ef Finn And­er­sen- Fruedahl hefði sett girð­ingar á til­tekna staði á land­ar­eign­inni, væri ólík­legt að bjór­arnir hefðu valdið tjóni á trjá­gróðri. 

Land­eig­and­inn gaf lítið fyrir þessa rök­semda­færslu, sagði engar sann­anir fyrir því að bjór­arnir létu af hátt­semi sinni þótt ein­hverjar girð­ingar væru til stað­ar. Auk þess hefði aldrei verið á það minnst að hann þyrfti að girða til­tekin svæði á land­ar­eign­inni. Hann myndi áfrýja nið­ur­stöðu Bæj­ar­rétt­ar­ins.

Ætlar ekki að gef­ast upp

Eins og áður var getið hófust mála­ferlin fyrir Lands­rétti í Viborg 18. des­em­ber. Finn And­er­sen- Fruedahl sagð­ist í við­tali við Lem­vig Fol­kebla­det vera mjög bjart­sýnn á að Lands­rétt­ur­inn myndi snúa nið­ur­stöðu Bæj­ar­rétt­ar­ins við. 

Dóm­ur­inn í Lands­rétti verður kveð­inn upp 15. jan­úar 2019.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Bjarni Benediktsson, fjármála- og efnahagsráðherra og formaður Sjálfstæðisflokksins.
Fjármálaráðuneytið segist ekki hafa yfirlit yfir fjársópseignirnar sem seldar voru leynilega
Fjármála- og efnahagsráðuneytið segist ekki hafa komið að ákvörðunum um ráðstöfun eigna sem féllu íslenska ríkinu í skaut vegna stöðugleikasamninga við kröfuhafa föllnu bankanna.
Kjarninn 27. júní 2022
Frá brautarpalli við aðallestarstöðina í þýsku borginni Speyer. Ef til vill hafa einhverjir þessara farþega nýtt sér níu evru miðann.
Aðgangur að almenningssamgöngum í heilan mánuð fyrir níu evrur
Níu evru miðinn gildir í allar svæðisbundnar samgöngur í Þýskalandi til loka ágústmánaðar. Þetta samgönguátak er hluti af aðgerðapakka stjórnvalda vegna vaxandi verðbólgu og hækkandi orkuverðs en er einnig ætlað að stuðla að umhverfisvænni ferðavenjum.
Kjarninn 26. júní 2022
Steingrímur J. Sigfússon hætti á þingi í fyrrahaust. Síðan þá hefur hann verið skipaður til að leiða tvo hópa á vegum ríkisstjórnarinnar.
Steingrímur J., Óli Björn og Eygló skipuð í stýrihóp til að endurskoða örorkukerfið
Fyrrverandi formaður Vinstri grænna, þingmaður Sjálfstæðisflokks, fyrrverandi félagsmálaráðherra og aðstoðarmaður ríkisstjórnarinnar mynda stýrihóp sem á að endurskoða örorkulífeyriskerfið. Hópurinn á að skila af sér eftir tvö ár. Ingu Sæland er óglatt.
Kjarninn 26. júní 2022
Örn Bárður Jónsson
Veðurfræðingar án framtíðar!
Kjarninn 26. júní 2022
Heildartekjur fjarskiptafyrirtækja jukust um 6,1 milljarð í fyrra og voru 72,4 milljarðar
Farsímaáskriftum fjölgaði aftur í fyrra eftir að hafa fækkað í fyrsta sinn frá 1994 á árinu 2020. Tekjur fjarskiptafyrirtækjanna af sölu á farsímaþjónustu jukust gríðarlega samhliða þessari þróun.
Kjarninn 26. júní 2022
Anna Marsibil Clausen, ritstjóri hlaðvarpa hjá RÚV.
„Rökrétt framhald á kaffistofuumræðunni á tímum ólínulegrar dagskrár“
Svokölluð fylgivörp, hlaðvörp um sjónvarpsefni, eru rökrétt framhald á kaffistofuumræðunni á tímum ólínulegrar dagskrár að mati ritstjóra hlaðvarpa hjá RÚV.
Kjarninn 26. júní 2022
Harmsaga fílsins Happy
Hún er ekki persóna sem á rétt á frelsi segja dómstólar þrátt fyrir að henni hafi verið rænt frá fjölskyldu sinni, hún fönguð, bundin og barin. Misst einu vini sína í prísundinni og aldrei eignast afkvæmi.
Kjarninn 26. júní 2022
Fólk lagði blóm og kerti á götu í Stokkhólmi til minningar um sænska rapparann Einar sem var skotinn til bana í október í fyrra.
Sænskir ráðherrar í læri hjá Dönum
Á meðan morðum sem framin eru með skotvopnum fækkar í mörgum Evrópulöndum fjölgar þeim í Svíþjóð. Í Danmörku fækkar slíkum morðum og nú vilja Svíar læra af Dönum hvernig hægt sé að draga úr glæpum af þessu tagi.
Kjarninn 26. júní 2022
Meira eftir höfundinnBorgþór Arngrímsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar