Sérfræðingar frá ÖSE ráðleggja Alþingi – Endurskoðun siðareglna stendur nú yfir

Tveir sérfræðingar frá Lýðræðis- og mannréttindaskrifstofu ÖSE munu heimsækja Alþingi í byrjun næstu viku til að ræða við þingmenn og skrifstofu Alþingis um endurskoðun siðareglna fyrir alþingismenn.

Alþingi - Janúar 2018
Auglýsing

Tveir sér­fræð­ingar frá Lýð­ræð­is- og mann­rétt­inda­skrif­stofu ÖSE, Örygg­is- og sam­vinn­u­­stofnun Evr­­ópu, munu heim­sækja Alþingi dag­ana 3. til 4. febr­úar næst­kom­andi í tengslum við vinnu sem nú stendur yfir við end­ur­skoðun siða­reglna fyrir alþing­is­menn. Þetta kemur fram í til­kynn­ingu frá skrif­stofu Alþingis í dag.

Þá segir að drög að breyttum siða­reglum hafi farið til umsagnar siða­nefndar Alþingis og Lýð­ræð­is- og mann­rétt­inda­skrif­stofu ÖSE í nóv­em­ber síð­ast­liðn­um. Í kjöl­far þess hafi ÖSE sent bréf í des­em­ber þar sem vakin hafi verið athygli á reynslu og sér­þekk­ingu stofn­un­ar­innar á málum sem varða sið­ferði­leg við­mið fyrir þjóð­kjörna full­trúa. Ýmiss konar aðstoð hafi verið boð­in, meðal ann­ars að fá til Íslands sér­fræð­inga ÖSE til að ræða við þing­menn og skrif­stofu Alþingis um end­ur­skoð­un­ina á siða­reglum fyrir alþing­is­menn.

Úr varð að tveir sér­fræð­ing­ar, Marcin Walecki, for­stöðu­maður skrif­stofu lýð­ræð­i­svæð­ing­ar, og Jacopo Leo­ne, sér­fræð­ingur á sviði lýð­ræð­is­stjórn­un­ar, munu koma til lands­ins og heim­sækja þing­ið. Sam­kvæmt skrif­stofu Alþingis munu þeir hitta og eiga fundi meðal ann­ars með for­seta Alþing­is, stjórn­skip­un­ar- og eft­ir­lits­nefnd, for­sætis­nefnd og laga­skrif­stofu þings­ins, for­mönnum þing­flokka og ráð­gef­andi siða­nefnd Alþing­is.

Auglýsing

Langur aðdrag­andi til­lög­unnar

Alþingi Íslend­inga sam­þykkti nýjar siða­reglur fyrir þing­menn í mars 2016 en meðal þess sem stendur í þeim er að þeir skuli ekki kasta rýrð á Alþingi eða skaða ímynd þess með fram­komu sinni. Til­­­gang­­ur­inn með siða­regl­unum var að efla gagn­­sæi í störfum þing­­manna og ábyrgð­­ar­­skyldu þeirra, og jafn­­framt að efla „til­­trú og traust almenn­ings á Alþing­i.“

Allir for­­setar Alþingis og þing­­flokks­­for­­menn allra flokka stóðu að til­­lög­unni, sem átti sér langan aðdrag­anda. Alþingi sam­­þykkti breyt­ingar á þing­­sköpum í júní árið 2011, og þar kom meðal ann­­ars fram að leggja ætti fram til­­lögu að siða­­reglum fyrir þing­­menn. For­­sæt­is­­nefnd hóf vinnu við slíkar reglur og skil­aði til­­lögum rétt fyrir þing­­lok árið 2013, þá var þegar ljóst að ekki myndi nást sam­komu­lag um að afgreiða mál­ið. Ný for­­sæt­is­­nefnd fjall­aði um siða­­reglur strax sum­­­arið 2013 og var meðal ann­ars horft til siða­reglna Evr­­ópu­ráðs­­þings­ins.

Sam­­kvæmt siða­regl­unum eiga þing­­menn að rækja störf sín af ábyrgð, heil­indum og heið­­ar­­leika, taka ákvarð­­anir í almanna­þágu, ekki nýta opin­bera stöðu sína til per­­són­u­­legs ávinn­ings fyrir sig eða aðra og efla og styðja siða­regl­­urnar með því að sýna frum­­kvæði og for­­dæmi. Þing­menn skulu í öllu hátt­erni sínu sýna Alþingi, stöðu þess og störfum virð­ing­u. 

Við­bætur sam­þykktar

Við­bætur við siða­­reglur þing­­manna voru sam­­þykktar á Alþingi 5. júní 2018 með öllum greiddum atkvæð­­um. Í fyrsta lagi var lagt til að nýjum staf­lið yrði bætt við sem segir að alþing­is­­­menn verði að leggja sig fram um að skapa í störfum sínum heil­brigt starfs­um­hverfi innan þings sem utan og hvar­vetna þar sem þeir sinna störfum sín­um, þar sem hafnað er hvers konar kyn­­­ferð­is­­­legri eða kyn­bund­inni áreitni, ein­elti eða annarri van­virð­andi fram­komu.

Í öðru lagi var lagt til að á eftir sjö­undu grein siða­regln­anna kæmi ný grein sem hljóði svo: „Þing­­­menn skulu ekki sýna öðrum þing­­­mönn­um, starfs­­­mönnum þings­ins eða gestum kyn­­­ferð­is­­­lega eða kyn­bundna áreitni, leggja þá í ein­elti eða koma fram við þá á annan van­virð­andi hátt.“

Umdeild fyrsta nið­ur­staða

Fyrsta nið­ur­staðan var kunn­gjörð í lok júní á síð­asta ári en þá féllst for­sætis­nefnd á nið­ur­stöðu siða­nefndar í máli Þór­hildar Sunnu Ævars­dótt­ur, þing­flokks­for­manns Pírata. Siða­nefnd taldi að ummæli sem hún lét falla í Silfr­inu þann 25. febr­­úar 2018 hefðu ekki verið í sam­ræmi við siða­­reglur fyrir alþing­is­­menn.

Ásmundur Frið­­riks­­son, þing­­maður Sjálf­­stæð­is­­flokks­ins, óskaði eftir því við for­­sæt­is­­nefnd þann 10. jan­úar síð­­ast­lið­inn að tekið væri til skoð­unar hvort þing­­menn Pírata Björn Leví Gunn­­ar­s­­son og Þór­hildur Sunna hefðu með ummælum sínum á opin­berum vett­vangi um end­­ur­greiðslur þings­ins á akst­­ur­s­­kostn­aði Ásmundar brotið í bága við siða­regl­­urn­­ar.

N­ið­­ur­­staða siða­­nefndar var sem fyrr segir að ummæli Þór­hildar Sunnu frá 25. febr­­úar 2018 væru ekki í sam­ræmi við a- og c-lið 1. mgr.,. 5. gr. og 7 gr. siða­reglna fyrir alþing­is­­menn. Í þeim segir að alþing­is­­menn skuli sem þjóð­­kjörnir full­­trúar rækja störf sín af ábyrgð, heil­indum og heið­­ar­­leika, ekki kasta rýrð á Alþingi eða skaða ímynd þess með fram­komu sinni. Þing­­menn skuli í öllu hátt­erni sínu sýna Alþingi, stöðu þess og störfum virð­ingu. Siða­­nefnd kom­ast aftur á móti að þeirri nið­­ur­­stöðu að ummæli Björns Levís hefðu ekki brotið í bága við siða­regl­­urn­­ar.

Nið­ur­staða siða­nefndar var væg­ast sagt umdeild og mót­mælti Þór­hildur Sunna henni sjálf á Face­book-­síðu sinni. „Siða­­nefnd Alþingis telur alvar­­legra að benda á sam­­trygg­ingu og sjálftöku heldur en að taka þátt í leikn­­um. Ég sætti mig ekki við það og mun nýta minn and­­mæla­rétt til þess að fá þessu hnekkt,“ skrif­aði hún.

Þór­hildur Sunna sagði að fengi þessi nið­­ur­­staða að standa væru skila­­boðin til okkar allra þau að það væri verra að benda á vanda­­málin en að vera sá sem skapar þau. „Ég er alger­­lega búin að fá nóg af slíkri með­­­virkn­i.“ For­sætis­nefnd féll­st, eins og áður seg­ir, á nið­ur­stöð­una.

Tveir Klaust­ur-­þing­menn gerð­ust brot­legir

Annað umdeilt mál kom á borð for­sætis­nefndar en í byrjun ágúst á síð­asta ári stað­festi hún álit siða­nefndar þess efnis að Berg­þór Óla­son og Gunn­ar Bragi Sveins­­son, þing­menn Mið­flokks­ins, hefðu brotið siða­regl­ur alþing­is­­manna með um­­mæl­um sín­um á Klaustur bar þann 20. nóv­­em­ber síð­ast­lið­inn.

Aðrir þing­­menn sem tóku þátt í téðu sam­tal­i, þau Sig­­mund­ur Davíð Gunn­laugs­­son og Anna Kol­brún Árna­dótt­ir úr Mið­flokki og Karl Gauti Hjalta­­son og Ólaf­ur Ísleifs­­son, sem voru í Flokki fólks­ins þegar sam­talið átti sér stað en gengu síðar til liðs við Mið­flokk­inn, brutu ekki gegn siða­regl­um alþing­is­­manna, sam­kvæmt nefnd­inni.

Berg­þór og Gunn­ar Bragi þóttu með um­­mæl­um sín­um hafa brotið gegn c- og d-lið 1. mgr. 5. gr. og 7. og 8. gr. siða­reglna alþing­is­­manna, en þar seg­ir m.a. að alþing­is­­menn skuli sem þjóð­kjörn­ir full­­trú­ar „leggja sig fram um að skapa í störf­um sín­um heil­brigt starfs­um­hverfi inn­­an þings sem utan og hvar­vetna þar sem þeir sinna störf­um sín­um þar sem hafnað er hvers kon­ar kyn­­ferð­is­­­legri eða kyn­bund­inni áreitni, ein­elti eða ann­arri van­v­irð­andi fram­komu“. Seg­ir einnig í regl­un­um að þing­­menn skuli ekki kasta rýrð á Alþingi eða skaða ímynd þess með fram­komu sinni. Siða­nefnd Alþingis taldi aftur á móti að ummæli Önnu Kol­brúnar Árna­dótt­ur, þing­manns Mið­flokks­ins, um Freyju Har­alds­dóttur hafi ekki brotið gegn siða­reglum Alþing­is.

Skoða fram­kvæmd regln­anna og far­veg kvart­ana

Fram kom í fréttum í kjöl­farið að Stein­grímur J. Sig­fús­son, for­seti Alþing­is, und­ir­byggi end­ur­skoðun siða­reglna fyrir alþing­is­menn í sam­vinnu við Helgu Völu Helga­dótt­ur, þáver­andi for­mann stjórn­skip­un­ar- og eft­ir­lits­nefndar þings­ins.

Í sam­tali við Vísi þann 3. ágúst síð­ast­lið­inn sagði hann að þau væru búin að kasta á milli sín hug­myndum og hefðu verið að sanka að sér gögn­um. „Nú er komin ákveðin reynsla á fram­kvæmd­ina og búið að reyna á ýmis­legt og það er nú aðal­lega sú umgjörð sem við erum að skoða og fram­kvæmd regln­anna,“ sagði hann. Stein­grímur sagð­ist ekki eiga von á því að sjálfar hátt­ern­is­regl­urnar yrðu teknar upp heldur aðal­lega fram­kvæmd þeirra og far­vegur kvart­ana.

Alþingi ræður ekki við hlut­verkið

Logi Ein­ars­son, for­maður Sam­fylk­ing­ar­inn­ar, sagði í kjöl­far nið­ur­stöðu siða­nefndar í máli Þór­hildar Sunnu að það fyr­ir­komu­lag sem stuðst er við á Alþingi í tengslum við siða­­mál væri full­komn­­lega ótækt – og Alþingi réði ekki við það hlut­verk eitt og sér að lag­­færa það.

Hann sagð­ist jafn­framt ætla að fara fram á það að Alþingi kall­aði eftir aðstoð Örygg­is- og sam­vinn­u­­stofnun Evr­­ópu við að koma þessum málum í sóma­­sam­­legt horf.

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Umdeilt leigufélag ratar enn og aftur í fréttir vegna frásagna af okri á leigjendum
Saga Ölmu íbúðafélags teygir sig aftur til ársins 2011 og skýrslu sem meðal annars var unnin af núverandi seðlabankastjóra. Félagið var einu sinni í eigu sjóðs í stýringu hjá hinu sáluga GAMMA og hét um tíma Almenna leigufélagið.
Kjarninn 10. desember 2022
Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir
Skyldur okkar í loftslagsbaráttunni
Kjarninn 10. desember 2022
Ríkisstjórn Katrínar Jakobsdóttur hefur setið að völdum síðan seint á árinu 2017. Hlutfall allra ríkustu landsmanna í heildartekjum þjóðarinnar hefur aukist milli allra ára sem hún hefur setið.
Ríkasta 0,1 prósentið hefur ekki tekið til sín stærri hluta af tekjukökunni síðan 2007
Þær 244 fjölskyldur sem höfðu mestar tekjur á síðasta ári þénuðu alls 36 milljarða króna í fjármagnstekjur á árinu 2021. Það voru 20 prósent af öllum slíkum tekjum sem urðu til á því ári. Hópurinn þénaði 4,2 prósent af öllum tekjum sem urðu til í landinu.
Kjarninn 10. desember 2022
Meghan og Harry kynntust á Instagram. Hljómar kannski ekki eins og ævintýri, enda hafa þau sagt skilið við slík, að minnsta kosti konungleg ævintýri.
Sannleikur Harrys og Meghan – frá þeirra eigin sjónarhorni
Harry og Meghan fundu sig knúin til að segja „sinn eigin sannleika“ af samskiptum þeirra við konungsfjölskylduna og ákvörðun þeirra að segja skilið við allar konunglega skyldur. Sannleikurinn er nú aðgengilegur á Netflix en sitt sýnist hverjum.
Kjarninn 9. desember 2022
Ingrid Kuhlman
Sjö tegundir hvíldar
Kjarninn 9. desember 2022
Tillaga Andrésar Inga Jónsson, þingmanns Pírata, um að fresta umræðu um breytingu á lögum um útlendinga fram yfir áramót var felld við upphaf þingfundar. Stjórnarandstaðan sakar meirihlutann um að setja fjölda mála í uppnám með þessu.
Segja stjórnarmeirihlutann stilla öryrkjum upp á móti útlendingum
Tillaga þingmanns Pírata um að taka af dagskrá frumvarp um alþjóðlega vernd var felld á Alþingi. Stjórnarandstöðuþingmenn segja það fáránlegt að afgreiða eigi frumvarpið áður en eingreiðsla til öryrkja verði tekin fyrir á þingi.
Kjarninn 9. desember 2022
Katrín Jakobsdóttir, formaður Vinstri grænna og forsætisráðherra.
Ekki upplýst formlega en leitað til hennar „í krafti vináttu og persónulegra tengsla“
Forsætisráðherra segir að hún hafi ekki verið upplýst formlega um að ráðherra hafi sýnt af sér vanvirðandi framkomu. Þegar leitað sé til hennar sem trúnaðarvinar sé um persónuleg málefni að ræða sem kalli ekki á að hún setji þau í farveg stjórnsýslumála.
Kjarninn 9. desember 2022
Hægt er að horfa á sjónvarp með ýmsum hætti.
Myndlyklum í útleigu fækkað um 25 þúsund á fimm árum
Þeim sem leigja myndlykla fyrir nokkur þúsund krónur á mánuði af fjarskiptafyrirtækjum til að horfa á sjónvarp hefur fækkað um tíu þúsund á einu ári. Fleiri og fleiri kjósa að horfa á sjónvarp í gegnum app.
Kjarninn 9. desember 2022
Meira eftir höfundinnBára Huld Beck
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar