Sérfræðingar frá ÖSE ráðleggja Alþingi – Endurskoðun siðareglna stendur nú yfir

Tveir sérfræðingar frá Lýðræðis- og mannréttindaskrifstofu ÖSE munu heimsækja Alþingi í byrjun næstu viku til að ræða við þingmenn og skrifstofu Alþingis um endurskoðun siðareglna fyrir alþingismenn.

Alþingi - Janúar 2018
Auglýsing

Tveir sér­fræð­ingar frá Lýð­ræð­is- og mann­rétt­inda­skrif­stofu ÖSE, Örygg­is- og sam­vinn­u­­stofnun Evr­­ópu, munu heim­sækja Alþingi dag­ana 3. til 4. febr­úar næst­kom­andi í tengslum við vinnu sem nú stendur yfir við end­ur­skoðun siða­reglna fyrir alþing­is­menn. Þetta kemur fram í til­kynn­ingu frá skrif­stofu Alþingis í dag.

Þá segir að drög að breyttum siða­reglum hafi farið til umsagnar siða­nefndar Alþingis og Lýð­ræð­is- og mann­rétt­inda­skrif­stofu ÖSE í nóv­em­ber síð­ast­liðn­um. Í kjöl­far þess hafi ÖSE sent bréf í des­em­ber þar sem vakin hafi verið athygli á reynslu og sér­þekk­ingu stofn­un­ar­innar á málum sem varða sið­ferði­leg við­mið fyrir þjóð­kjörna full­trúa. Ýmiss konar aðstoð hafi verið boð­in, meðal ann­ars að fá til Íslands sér­fræð­inga ÖSE til að ræða við þing­menn og skrif­stofu Alþingis um end­ur­skoð­un­ina á siða­reglum fyrir alþing­is­menn.

Úr varð að tveir sér­fræð­ing­ar, Marcin Walecki, for­stöðu­maður skrif­stofu lýð­ræð­i­svæð­ing­ar, og Jacopo Leo­ne, sér­fræð­ingur á sviði lýð­ræð­is­stjórn­un­ar, munu koma til lands­ins og heim­sækja þing­ið. Sam­kvæmt skrif­stofu Alþingis munu þeir hitta og eiga fundi meðal ann­ars með for­seta Alþing­is, stjórn­skip­un­ar- og eft­ir­lits­nefnd, for­sætis­nefnd og laga­skrif­stofu þings­ins, for­mönnum þing­flokka og ráð­gef­andi siða­nefnd Alþing­is.

Auglýsing

Langur aðdrag­andi til­lög­unnar

Alþingi Íslend­inga sam­þykkti nýjar siða­reglur fyrir þing­menn í mars 2016 en meðal þess sem stendur í þeim er að þeir skuli ekki kasta rýrð á Alþingi eða skaða ímynd þess með fram­komu sinni. Til­­­gang­­ur­inn með siða­regl­unum var að efla gagn­­sæi í störfum þing­­manna og ábyrgð­­ar­­skyldu þeirra, og jafn­­framt að efla „til­­trú og traust almenn­ings á Alþing­i.“

Allir for­­setar Alþingis og þing­­flokks­­for­­menn allra flokka stóðu að til­­lög­unni, sem átti sér langan aðdrag­anda. Alþingi sam­­þykkti breyt­ingar á þing­­sköpum í júní árið 2011, og þar kom meðal ann­­ars fram að leggja ætti fram til­­lögu að siða­­reglum fyrir þing­­menn. For­­sæt­is­­nefnd hóf vinnu við slíkar reglur og skil­aði til­­lögum rétt fyrir þing­­lok árið 2013, þá var þegar ljóst að ekki myndi nást sam­komu­lag um að afgreiða mál­ið. Ný for­­sæt­is­­nefnd fjall­aði um siða­­reglur strax sum­­­arið 2013 og var meðal ann­ars horft til siða­reglna Evr­­ópu­ráðs­­þings­ins.

Sam­­kvæmt siða­regl­unum eiga þing­­menn að rækja störf sín af ábyrgð, heil­indum og heið­­ar­­leika, taka ákvarð­­anir í almanna­þágu, ekki nýta opin­bera stöðu sína til per­­són­u­­legs ávinn­ings fyrir sig eða aðra og efla og styðja siða­regl­­urnar með því að sýna frum­­kvæði og for­­dæmi. Þing­menn skulu í öllu hátt­erni sínu sýna Alþingi, stöðu þess og störfum virð­ing­u. 

Við­bætur sam­þykktar

Við­bætur við siða­­reglur þing­­manna voru sam­­þykktar á Alþingi 5. júní 2018 með öllum greiddum atkvæð­­um. Í fyrsta lagi var lagt til að nýjum staf­lið yrði bætt við sem segir að alþing­is­­­menn verði að leggja sig fram um að skapa í störfum sínum heil­brigt starfs­um­hverfi innan þings sem utan og hvar­vetna þar sem þeir sinna störfum sín­um, þar sem hafnað er hvers konar kyn­­­ferð­is­­­legri eða kyn­bund­inni áreitni, ein­elti eða annarri van­virð­andi fram­komu.

Í öðru lagi var lagt til að á eftir sjö­undu grein siða­regln­anna kæmi ný grein sem hljóði svo: „Þing­­­menn skulu ekki sýna öðrum þing­­­mönn­um, starfs­­­mönnum þings­ins eða gestum kyn­­­ferð­is­­­lega eða kyn­bundna áreitni, leggja þá í ein­elti eða koma fram við þá á annan van­virð­andi hátt.“

Umdeild fyrsta nið­ur­staða

Fyrsta nið­ur­staðan var kunn­gjörð í lok júní á síð­asta ári en þá féllst for­sætis­nefnd á nið­ur­stöðu siða­nefndar í máli Þór­hildar Sunnu Ævars­dótt­ur, þing­flokks­for­manns Pírata. Siða­nefnd taldi að ummæli sem hún lét falla í Silfr­inu þann 25. febr­­úar 2018 hefðu ekki verið í sam­ræmi við siða­­reglur fyrir alþing­is­­menn.

Ásmundur Frið­­riks­­son, þing­­maður Sjálf­­stæð­is­­flokks­ins, óskaði eftir því við for­­sæt­is­­nefnd þann 10. jan­úar síð­­ast­lið­inn að tekið væri til skoð­unar hvort þing­­menn Pírata Björn Leví Gunn­­ar­s­­son og Þór­hildur Sunna hefðu með ummælum sínum á opin­berum vett­vangi um end­­ur­greiðslur þings­ins á akst­­ur­s­­kostn­aði Ásmundar brotið í bága við siða­regl­­urn­­ar.

N­ið­­ur­­staða siða­­nefndar var sem fyrr segir að ummæli Þór­hildar Sunnu frá 25. febr­­úar 2018 væru ekki í sam­ræmi við a- og c-lið 1. mgr.,. 5. gr. og 7 gr. siða­reglna fyrir alþing­is­­menn. Í þeim segir að alþing­is­­menn skuli sem þjóð­­kjörnir full­­trúar rækja störf sín af ábyrgð, heil­indum og heið­­ar­­leika, ekki kasta rýrð á Alþingi eða skaða ímynd þess með fram­komu sinni. Þing­­menn skuli í öllu hátt­erni sínu sýna Alþingi, stöðu þess og störfum virð­ingu. Siða­­nefnd kom­ast aftur á móti að þeirri nið­­ur­­stöðu að ummæli Björns Levís hefðu ekki brotið í bága við siða­regl­­urn­­ar.

Nið­ur­staða siða­nefndar var væg­ast sagt umdeild og mót­mælti Þór­hildur Sunna henni sjálf á Face­book-­síðu sinni. „Siða­­nefnd Alþingis telur alvar­­legra að benda á sam­­trygg­ingu og sjálftöku heldur en að taka þátt í leikn­­um. Ég sætti mig ekki við það og mun nýta minn and­­mæla­rétt til þess að fá þessu hnekkt,“ skrif­aði hún.

Þór­hildur Sunna sagði að fengi þessi nið­­ur­­staða að standa væru skila­­boðin til okkar allra þau að það væri verra að benda á vanda­­málin en að vera sá sem skapar þau. „Ég er alger­­lega búin að fá nóg af slíkri með­­­virkn­i.“ For­sætis­nefnd féll­st, eins og áður seg­ir, á nið­ur­stöð­una.

Tveir Klaust­ur-­þing­menn gerð­ust brot­legir

Annað umdeilt mál kom á borð for­sætis­nefndar en í byrjun ágúst á síð­asta ári stað­festi hún álit siða­nefndar þess efnis að Berg­þór Óla­son og Gunn­ar Bragi Sveins­­son, þing­menn Mið­flokks­ins, hefðu brotið siða­regl­ur alþing­is­­manna með um­­mæl­um sín­um á Klaustur bar þann 20. nóv­­em­ber síð­ast­lið­inn.

Aðrir þing­­menn sem tóku þátt í téðu sam­tal­i, þau Sig­­mund­ur Davíð Gunn­laugs­­son og Anna Kol­brún Árna­dótt­ir úr Mið­flokki og Karl Gauti Hjalta­­son og Ólaf­ur Ísleifs­­son, sem voru í Flokki fólks­ins þegar sam­talið átti sér stað en gengu síðar til liðs við Mið­flokk­inn, brutu ekki gegn siða­regl­um alþing­is­­manna, sam­kvæmt nefnd­inni.

Berg­þór og Gunn­ar Bragi þóttu með um­­mæl­um sín­um hafa brotið gegn c- og d-lið 1. mgr. 5. gr. og 7. og 8. gr. siða­reglna alþing­is­­manna, en þar seg­ir m.a. að alþing­is­­menn skuli sem þjóð­kjörn­ir full­­trú­ar „leggja sig fram um að skapa í störf­um sín­um heil­brigt starfs­um­hverfi inn­­an þings sem utan og hvar­vetna þar sem þeir sinna störf­um sín­um þar sem hafnað er hvers kon­ar kyn­­ferð­is­­­legri eða kyn­bund­inni áreitni, ein­elti eða ann­arri van­v­irð­andi fram­komu“. Seg­ir einnig í regl­un­um að þing­­menn skuli ekki kasta rýrð á Alþingi eða skaða ímynd þess með fram­komu sinni. Siða­nefnd Alþingis taldi aftur á móti að ummæli Önnu Kol­brúnar Árna­dótt­ur, þing­manns Mið­flokks­ins, um Freyju Har­alds­dóttur hafi ekki brotið gegn siða­reglum Alþing­is.

Skoða fram­kvæmd regln­anna og far­veg kvart­ana

Fram kom í fréttum í kjöl­farið að Stein­grímur J. Sig­fús­son, for­seti Alþing­is, und­ir­byggi end­ur­skoðun siða­reglna fyrir alþing­is­menn í sam­vinnu við Helgu Völu Helga­dótt­ur, þáver­andi for­mann stjórn­skip­un­ar- og eft­ir­lits­nefndar þings­ins.

Í sam­tali við Vísi þann 3. ágúst síð­ast­lið­inn sagði hann að þau væru búin að kasta á milli sín hug­myndum og hefðu verið að sanka að sér gögn­um. „Nú er komin ákveðin reynsla á fram­kvæmd­ina og búið að reyna á ýmis­legt og það er nú aðal­lega sú umgjörð sem við erum að skoða og fram­kvæmd regln­anna,“ sagði hann. Stein­grímur sagð­ist ekki eiga von á því að sjálfar hátt­ern­is­regl­urnar yrðu teknar upp heldur aðal­lega fram­kvæmd þeirra og far­vegur kvart­ana.

Alþingi ræður ekki við hlut­verkið

Logi Ein­ars­son, for­maður Sam­fylk­ing­ar­inn­ar, sagði í kjöl­far nið­ur­stöðu siða­nefndar í máli Þór­hildar Sunnu að það fyr­ir­komu­lag sem stuðst er við á Alþingi í tengslum við siða­­mál væri full­komn­­lega ótækt – og Alþingi réði ekki við það hlut­verk eitt og sér að lag­­færa það.

Hann sagð­ist jafn­framt ætla að fara fram á það að Alþingi kall­aði eftir aðstoð Örygg­is- og sam­vinn­u­­stofnun Evr­­ópu við að koma þessum málum í sóma­­sam­­legt horf.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Kristján Þór Júlíusson, sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra.
Kvótaþak óbreytt í tillögum – sem og hvað aðilar þurfi að eiga hvor í öðrum til að teljast tengdir
Lokaskýrsla verkefnastjórnar um bætt eftirlit með fiskveiðiauðlindinni hefur litið dagsins ljós og hefur hún verið afhent Kristjáni Þór Júlíussyni, sjávarútvegsráðherra. Einn stjórnarmeðlimur setur sérstakan fyrirvara við skýrsluna.
Kjarninn 10. júlí 2020
Pottersen
Pottersen
Pottersen – 39. þáttur: Naumlega sloppið!
Kjarninn 10. júlí 2020
Ingimundur Bergmann
Hótelhald, búfjárhald og pólitík
Kjarninn 10. júlí 2020
Páll Matthíasson, forstjóri Landspítalans.
„Allir eru á dekki“ við að tryggja áfram landamæraskimun
Starfsfólk Landspítalans hefur brugðist við „af ótrúlegri snerpu og atorku“ með það að markmiði að tryggja að skimun á landamærum geti haldið áfram eftir 13. júlí. „Allir eru á dekki,“ segir Páll Matthíasson, forstjóri spítalans.
Kjarninn 10. júlí 2020
Skiljum ekkert eftir
Skiljum ekkert eftir
Skiljum ekkert eftir – Börnin
Kjarninn 10. júlí 2020
Félag leikskólakennara skrifar undir nýjan kjarasamning
Þrjú aðildarfélög KÍ hafa skrifað undir kjarasamninga við samninganefnd Sambands íslenskra sveitarfélaga: Félag leikskólakennara, Skólastjórafélag Íslands og Félag stjórnenda leikskóla.
Kjarninn 10. júlí 2020
Farþegaskipið Boreal heldur frá Reykjavíkurhöfn á morgun. Það tekur um 200 farþega en í fyrstu siglingunni verða á bilinu 50 til 60 farþegar sem allir koma með flugi frá París á morgun.
Ekki fást upplýsingar um sóttvarnaráðstafanir frá umboðsaðila Boreal
Fyrsta farþegaskip sumarsins heldur frá Reykjavíkurhöfn á morgun. Starfsfólk skipafélags tjáir sig ekki um sóttvarnaráðstafanir sem gerðar hafa verið vegna farþega sem hyggjast sigla, en þeir koma með flugi frá París á morgun.
Kjarninn 10. júlí 2020
Farandverkamenn í haldi lögreglumanna í lok maí.
„Blaðamennska er ekki glæpur“
Yfirvöld í Malasíu hafa ítrekað yfirheyrt fréttamenn sem fjallað hafa um aðstæður farandverkamanna í landinu í faraldri COVID-19. Hópur fréttamanna Al Jazeera var yfirheyrður í dag vegna heimildarmyndar sem varpar ljósi á harðar aðgerðir gegn verkamönnum.
Kjarninn 10. júlí 2020
Meira eftir höfundinnBára Huld Beck
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar