Aldrei fleiri talið að ríkisstjórnin sé að gera of lítið í efnahagsmálum vegna COVID-19

Ríkisstjórnin hefur kynnt fjóra aðgerðarpakka til að mæta efnahagslegum áhrifum kórónuveirufaraldursins. Skoðun landsmanna á aðgerðum til að mæta þeim áhrifum hefur reglulega verið mæld. Aldrei hafa fleiri talið of lítið gert.

Ríkisstjórn Katrínar Jakobsdóttur hefur kynnt nokkra efnahagspakka á síðustu mánuðum. Alls telja 42 prósent landsmanna að of lítið sé gert til að mæta efnahagsvandanum sem fylgir kórónuveirufaraldrinum.
Ríkisstjórn Katrínar Jakobsdóttur hefur kynnt nokkra efnahagspakka á síðustu mánuðum. Alls telja 42 prósent landsmanna að of lítið sé gert til að mæta efnahagsvandanum sem fylgir kórónuveirufaraldrinum.
Auglýsing

Frá því að kór­ónu­veiru­far­ald­ur­inn, sem veldur COVID-19 sjúk­dómn­um, skall á Íslandi seint í febr­úar á þessu ári hafa stjórn­völd gripið til marg­hátt­aðra aðgerða til að reyna að fyr­ir­byggja eða bregð­ast við nei­kvæðum efna­hags­legum áhrifum hans. 

Gallup hefur reglu­lega mælt skoðun almenn­ings á þeim aðgerðum frá því í byrjun mars. Í fyrstu könn­un­inni, sem gerð var áður en að helstu tak­mark­anir á frelsi til atvinnu, leiks og ferða­laga tóku gildi, töldu um 22 pró­sent lands­manna að stjórn­völd væru að gera of lítið til að bregð­ast við efna­hags­legu stöð­unni. Hægt og rólega breytt­ist sú afstaða og í byrjun apr­íl, þegar sótt­varn­ar­að­gerðir stjórn­valda hér heima og víða erlendis voru farnar að bíta veru­lega á íslenska efna­hags­kerf­inu, var hlut­fall þeirra sem töldu íslensk stjórn­völd gera of lítið komið upp í tæp­lega 38 pró­sent. 

Þegar sú mæl­ing var gerð höfðu stjórn­völd þó kynnt fyrsta efna­hag­s­pakka sinn vegna efna­hags­legra áhrifa kór­ónu­veiru­far­ald­urs­ins. Heild­ar­virði hans var sagt vera 230 millj­arðar króna. 

Sam­hliða því að smitum tók að fækka hratt í íslensku sam­fé­lagi í apr­íl, og að sam­fé­lagið opn­að­ist á ný í maí, og lands­menn ferð­uð­ust inn­lands og nutu meira ein­stak­lings­frelsis en flestar aðrar þjóð­ir, fækk­aði þeim sem töldu að stjórn­völd væru að gera of lít­ið. Í lok júní sögðu um 27 pró­sent að þeir teldu svo ver­a. 

Auglýsing
Undanfarið, sam­hliða því að stór þriðja bylgja smita hefur skollið á og tak­mark­anir hafa verið hertar veru­lega, hefur skoðun almenn­ings á efna­hags­að­gerðum stjórn­valda breyst. Í könnun sem Gallup gerði í lok sept­em­ber og byrjun októ­ber sögðu 32 pró­sent að þeir væru óánægðir með efna­hags­að­gerðir stjórn­valda og í nýj­ustu könnun fyr­ir­tæk­is­ins, sem var gerð 7. til 14. októ­ber, var það hlut­fall komið upp í 42 pró­sent. ­Greint var frá nið­ur­stöðum þess­ara kann­ana á RÚV í gær­kvöldi.

Það hafa aldrei fleiri verið á þeirri skoðun að rík­is­stjórnin væri að gera of lítið til að fyr­ir­byggja eða bregð­ast við nei­kvæðum efna­hags­legum áhrifum af kór­ónu­veiru­far­aldr­inum og það þarf að fara aftur til byrjun apríl til að sjá jafn stórt stökk í vax­andi óánægju og varð nú á fyrri hluta októ­ber­mán­að­ar.

Flestar aðgerð­irnar hittu ekki eins og þeir áttu að gera

Rík­is­stjórn Katrínar Jak­obs­dóttur hefur kynnt nokkra „efna­hag­s­pakka“ frá því að kór­ónu­veiru­far­ald­ur­inn skall á.  Sá fyrsti var, líkt og áður sagði, kynntur í Hörpu 21. mars. Þar var því haldið fram að pakk­inn væri met­inn á 230 millj­arða króna og þar af áttu um 60 millj­arðar króna að vera bein inn­spýt­ing úr rík­is­sjóð­i. 

„Þetta eru stærstu ein­stöku efna­hags­að­gerðir sög­unn­ar,“ sagði Bjarni Bene­dikts­son, fjár­mála- og efna­hags­ráð­herra, á blaða­manna­fundi sem hald­inn var vegna þessa. 

Um var að ræða tíu aðgerðir sem áttu að tryggja varn­ir, vernd og við­spyrnu. Hluti þeirra var þess eðlis að langur tími mun líða þangað til að hægt verður að mæla árangur aðgerð­anna. Það á til dæmis við 20 millj­arða kóna fjár­fest­inga­á­tak og aðgerðir til að greiða fyrir inn­flutn­ingi með nið­ur­fell­ingu toll­af­greiðslu­gjalda og frestun á greiðslu á aðflutn­ings­gjöld­um. En aðrar aðgerðir áttu að hafa mikil mæl­an­leg áhrif fljótt. Flestar þeirra hafa ekki skilað þeirri árangri sem reiknað var með, líkt og farið var yfir í frétta­skýr­ingu í Kjarn­anum í lok ágúst. Sú sem hefur lukk­ast best er hin svo­kall­aða hluta­bóta­leið.

Mán­uði síð­ar, 21., apr­íl, voru tíu aðgerðir í við­bótar kynntar til leiks. Heild­ar­kostn­aður við þann aðgerð­ar­pakka átti að vera um 60 millj­arðar króna. Þar skiptu mestu máli aðgerðir fyrir lítil fyr­ir­tæki, bón­us­greiðslur til fram­línu­starfs­manna og sér­tækur styrkur til fjöl­miðla. Auk þess voru í pakk­anum aðgerðir sem er erfitt að mæla eins og er, líkt og jöfnun tekju­skatts, sér­tækur stuðn­ingur við sveit­ar­fé­lög og ýmis­konar fram­lög til meðal ann­ars geð­heil­brigð­is­mála og fjar­þjón­ust­u. 

Heild­ar­kostn­aður við þennan pakka hefur verið langt frá því sem lagt var upp með. 

Auglýsing
Þann 28. apr­íl var til­­­kynnt um að rík­­­is­­­stjórnin ætl­­­aði að veita ákveðnum fyr­ir­tækj­um, sem hefðu orðið fyrir umfangs­­­miklu tekju­tapi, eða að minnsta kosti 75 pró­­sent, styrki til að eyða ráðn­­­ing­­­ar­­­sam­­­böndum þeirra við starfs­­­fólk sitt. Þetta hefur oft verið kall­aður þriðji pakk­inn.

Þegar frum­varp um upp­­sagn­­ar­­styrki var lagt fram um miðjan maí var gert ráð fyrir því að bein útgjöld rík­­is­­sjóðs vegna úrræð­is­ins yrðu 27 millj­­arðar króna. Frestur til að sækja um styrk­ina rann út 20. ágúst og enn sem komið er hefur kostn­að­ur­inn verið rúm­lega þriðj­ungur af þeirri upp­hæð. 

Nýr 25 millj­arða króna pakki

29. sept­em­ber síð­ast­lið­inn kynnti rík­is­stjórnin svo átta aðgerð­ir, nokk­urs konar pakka fjög­ur,  sem hún telur að muni kosta skatt­greið­endur 25 millj­­arða króna. Aðgerð­ar­pakk­inn var kynntur til að höggva á þann hnút sem var á vinn­u­­mark­aði eftir að Sam­tök atvinn­u­lífs­ins (SA) boð­uðu atkvæða­greiðslu um upp­­­sögn Lífs­kjara­­samn­ings­ins. SA féll frá áformunum eftir að pakk­inn var kynnt­ur.

Helstu aðgerðir eru þær að trygg­inga­gjald verður lækkað tíma­bundið í eitt ár, til loka árs 2021, um 0,25 pró­­sent og er kostn­aður rík­­is­­sjóðs við þetta metin á fjóra millj­­arða króna. Full end­­ur­greiðsla á virð­is­auka­skatti undir hatti úrræð­is­ins „Allir vinna“ verður fram­­lengt út árið 2021 og er kostn­aður við þá aðgerð metin á átta millj­­arða króna.

Þá ætla stjórn­­völd að beina frek­­ari beinum styrkjum til fyr­ir­tækja sem „orðið fyrir tekju­hruni vegna COVID-19 far­ald­­ur­s­ins“. Gert er ráð fyrir að styrkirnir geti numið um sex millj­­örðum króna.

Í síð­ustu viku var greint frá útfærslu styrkj­anna. Fyr­ir­tæki sem eru skylduð til þess að loka dyrum sínum núna í þriðju bylgju far­ald­­ur­s­ins vegna sótt­varna­reglna munu geta sótt um 600 þús­und krónur í lok­un­­ar­­styrk með hverjum starfs­­manni á mán­að­­ar­grund­velli. Alls geta styrkirnir numið 120 millj­­ónum króna að hámarki á hvert fyr­ir­tæki.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Hjálmar Jónsson, formaður Blaðamannafélags Íslands.
Hjálmar ætlar að hætta sem formaður Blaðamannafélags Íslands
„Tímabært að ný kynslóð taki við,“ sagði Hjálmar Jónsson, formaður Blaðamannafélagsins, á aðalfundi hans í kvöld. Hann mun ekki vera í framboði á næsta aðalfundi sem fram fer á næsta ári.
Kjarninn 29. október 2020
Mikill hagnaður hjá ríkisbönkunum
Bæði Landsbankinn og Íslandsbanki skiluðu yfir þriggja milljarða króna hagnaði á síðasta ársfjórðungi. Í báðum bönkunum hefur rekstrarkostnaður minnkað og húsnæðislánum fjölgað.
Kjarninn 29. október 2020
Þuríður Harpa Sigurðardóttir, formaður Öryrkjabandalagsins.
Segir fullyrðingar Bjarna rangar
„Það er ánægjulegt að fá loks að ræða þessi mál við þig, og við erum tilbúin til þess hvenær sem er, eins og ósvaraðir tölvupóstar síðustu þriggja ára í innhólfi tölvu þinnar bera vott um,“ segir í bréfi formanns ÖBÍ til fjármálaráðherra.
Kjarninn 29. október 2020
Jeremy Corbyn, fyrrverandi leiðtogi breska Verkamannaflokksins.
Jeremy Corbyn vikið úr Verkamannaflokknum
Fyrrverandi formanni breska Verkamannaflokksins var í dag vikið tímabundið úr flokknum vegna viðbragða sinna við nýrri skýrslu um gyðingaandúð innan flokksins. Corbyn sagði þau mál öll hafa verið blásin upp í pólitískum tilgangi.
Kjarninn 29. október 2020
Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir dómsmálaráðherra skrifar undir reglugerðarbreytinguna.
Ísland býður erlenda sérfræðinga velkomna ef þeir eru með milljón á mánuði eða meira
Til að fá langtímavegabréfsáritun til að stunda fjarvinnu á Íslandi þurfa útlendinga að vera með að minnsta kosti eina milljón króna á mánuði. Ef maki er með í för þurfa tekjurnar að vera að minnsta kosti 1,3 milljónir króna.
Kjarninn 29. október 2020
Sjómenn hafa á undanförnum árum ítrekað kvartað til Verðlagsstofu skiptaverðs yfir því hve lágt hráefnaverðið á uppsjávartegundum er á Íslandi.
Margt gæti skýrt að miklu meira sé greitt fyrir síld í Noregi en hér
Verðlagsstofa skiptaverðs birti á dögunum samanburð á síldarverðum í Noregi og á Íslandi, sem sýndi að hráefnisverð síldar var að meðaltali 128 prósentum hærra í Noregi en hér á landi á árunum 2012-2019, á meðan að afurðaverðið var svipað.
Kjarninn 29. október 2020
Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir.
Boðar hertar aðgerðir á landsvísu „sem fyrst“
Sóttvarnalæknir boðar hertar aðgerðir vegna kórónuveirufaraldursins og vill að þær verði samræmdar um allt land. Langflest smit hafa komið upp á höfuðborgarsvæðinu en þeim fjölgar nú á Norðurlandi. Á Austurlandi er ekkert smit.
Kjarninn 29. október 2020
Enn greinast smit hjá starfsfólki og sjúklingum á Landakoti
Smit greinast ennþá hjá starfsfólki og sjúklingum sem voru útsettir á Landakoti fyrir COVID-19. Ekkert nýtt smit hefur greinst utan hins skilgreinda útsetta hóps starfsmanna og sjúklinga.
Kjarninn 29. október 2020
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar