10 staðreyndir um kosninganóttina

Í nótt verður kjörstöðum lokað í Bandaríkjunum og hefst þá talning atkvæða fyrir forseta þar í landi. Kjarninn tók saman tíu staðreyndir sem gætu komið að notum fyrir kosninganóttina.

Donald Trump Bandaríkjaforseti og Joe Biden forsetaefni Demókrata
Donald Trump Bandaríkjaforseti og Joe Biden forsetaefni Demókrata
Auglýsing

1. Níu sveiflu­ríki og Texas

Kosið er um 538 kjör­menn í öllum 50 ríkjum Banda­ríkj­anna og gildir þá sú regla í lang­flestum til­vikum að sá fram­bjóð­andi sem fær flest atkvæði í hverju ríki taki til sín alla kjör­menn þess. Mun­ur­inn á fylgi fram­bjóð­enda er þó mik­ill á milli ríkja og því eru úrslitin talin nær örugg í flestum þeirra nú þeg­ar.  

Vef­síðan 270ToWin, sem tekur saman skoð­ana­kann­anir úr ýmsum átt­um, spáir að Joe Biden, for­seta­efni Demókrata, eigi 183 kjör­menn örugga og að Don­ald Trump sitj­andi for­seti eigi 77 kjör­menn örugga. Fram­bjóð­end­urnir þurfa að tryggja sér að minnsta kosti 270 kjör­menn til þess að sigra kosn­ing­arn­ar.

Beðið verður hins vegar eftir úrslitum í níu ríkjum með eft­ir­vænt­ingu, það er í Flór­ída, Arizona, Penn­syl­van­íu, Ohio, Michig­an, Norð­ur­-Kar­ólínu, Wiscons­in, Iowa og Georg­íu. Þessi ríki, sem í dag­legu tali eru kölluð sveiflu­ríki (e. Swing states) munu lík­lega ráða úrslitum kosn­ing­anna. 

Auglýsing

Til við­bótar við þessi ríki gætu nið­ur­stöð­urnar í Texas einnig haft mikil áhrif á loka­nið­ur­stöður kosn­ing­anna. Ríkið inni­heldur 38 kjör­menn, sem yrði stór biti fyrir hvorn for­seta­fram­bjóð­and­ann. Lík­legra er að Trump ná flestum atkvæðum þar, en sam­kvæmt vef­síð­unni FiveT­hir­tyEight eru þó 38 pró­senta líkur á að Biden sigri í rík­inu, sem eru meiri sig­ur­líkur en Trump hefur í sveiflu­rík­inu Flór­ída. 

2. Met­kjör­sókn fyrir kjör­dag

Sökum yfir­stand­andi kór­ónu­veiru­far­ald­urs hefur meiri­hluti ríkj­anna leyft kjós­endum að póst­leggja atkvæði sín, auk þess sem kjör­staðir hafa verið opnir í lengri tíma en venju­lega. Stór hluti banda­rískra kjós­enda hefur nýtt sér þessar leið­ir, en sam­kvæmt New York Times voru nær 100 millj­ónir Banda­ríkja­manna búnar að greiða atkvæði fyrir kjör­dag. Til sam­an­burðar kusu alls 137 millj­ónir í síð­ustu for­seta­kosn­ingum þar í land­i. 

3. Taln­ing póst­at­kvæða og mann­ekla gæti seinkað nið­ur­stöðum

Mik­ill fjöldi póst­at­kvæða gæti þó leitt til þess að nið­ur­stöður kosn­ing­anna komi seinna en í fyrri kosn­ing­um, þar sem lengri tíma tekur að telja slík atkvæði. Í mörgum ríkjum skiptir heldur ekki máli hversu snemma atkvæðin bárust, þar sem óheim­ilt er að telja þau áður en að kjör­köss­unum er lok­að. Einnig mega póst­lögð atkvæði í öðrum ríkjum ber­ast kjör­stjórn­inni alveg fram að næstu viku, svo lengi sem þau voru send í gær. 

Til við­bótar við mik­inn fjölda póst­at­kvæða hafa fréttir borist af mann­eklu á kjör­stöðum, þar sem eldri sjálf­boða­liðar hafa hætt við að bjóða fram krafta sína vegna smit­hættu. Ýmis ríki hafa brugð­ist við þeim skorti með ýmsum leið­um, meðal ann­ars með því að virkja þjóð­varð­ar­liðið og borga opin­berum starfs­mönnum fyrir að telja atkvæð­i. 

4. Óvíst hvort nið­ur­stöður liggi fyrir í nótt

Lík­legt er að var­úð­ar­ráð­staf­an­irnar sem gerðar hafa verið vegna far­ald­urs­ins leiði til þess að það muni taka marga daga að telja öll atkvæð­in. Sam­kvæmt grein­ingu Was­hington Post hefur atkvæða­taln­ing í fylk­is­kosn­ingum sem haldnar hafa verið í heims­far­aldr­inum að með­al­tali tekið fjóra daga. 

Á heima­síð­unni FiveT­hir­tyEight má sjá spá um birt­ingu talna í hverju ríki fyrir sig. Sam­kvæmt henni mætti búast við tölum frá Flór­ída mjög fljótt, en nið­ur­stöð­urnar ætti að liggja fyrir aðeins nokkrum klukku­stundum eftir að kjör­staðir loka. 

Ef staðan er ekki hní­f­jöfn mætti einnig búast afger­andi nið­ur­stöðum í Georgia, Texas, Arizona, Norð­ur­-Kar­ólínu, Ohio og Wiscons­in. Aftur á móti gæti end­an­leg nið­ur­staða þar ekki borist fyrr en nokkrum dögum seinna póst­lögð atkvæði ráða úrslit­u­m. 

Búist er við að loka­tölur frá Wisconsin muni liggja fyrir undir lok kosn­inganæt­ur­innar þar Vestra, eða snemma mið­viku­dags­morg­uns á íslenskum tíma. Hins vegar er ekki gert ráð fyrir að tölur liggi fyrir í Penn­syl­vaníu eða Michigan fyrr en eftir nokkra daga. 

5. Blátt, rautt og svo aftur blátt

Mik­ill munur er á kosn­inga­hegðun þeirra sem kjósa Trump og þeirra sem kjósa Biden. Demókratar eru mun lík­legri en Repúblikanar fyrir að hafa kosið fyrir kjör­dag, hvort sem það var utan kjör­fundar eða ekki. FiveT­hir­tyEight spáir því að þessi mis­munur muni hafa áhrif á birt­ingu úrslit­anna.  

Sam­kvæmt vef­síð­unni eru fyrstu nið­ur­stöð­urnar í mörgum ríkjum lík­legri til að vera Biden í vil, en svo gætu þær hallað meira í átt að Trump þegar líður á kosn­inga­nótt­ina og atkvæði frá kjör­deg­inum sjálfum eru tal­in. Póst­lögð atkvæði verða svo talin síð­ast, en lík­legt er að nið­ur­stöð­urnar muni þá aftur styrkja stöðu Biden á næstu dög­um. 

6. Full­trúa­deildin örugg en bar­átta um öld­unga­deild­ina

Til við­bótar við for­seta­kosn­ing­arnar kjósa Banda­ríkja­menn einnig til beggja deilda þings­ins þar í landi. Sam­kvæmt skoð­ana­könn­unum er nokkuð öruggt að Demókratar vinni neðri deild­ina, sem kölluð er full­trúa­deildin og inni­heldur 435 þing­sæti. Sam­kvæmt spá FiveT­hir­tyEight eru 97 pró­senta líkur á því að Demókratar haldi meiri­hlut­anum sínum þar. 

Spáin um öld­unga­deild­ina er tví­sýnni, en sam­kvæmt FiveT­hir­tyEighteru fjórð­ungs­líkur á að Repúblík­anar nái meiri­hluta þar. Fari svo myndi mynd­ast patt­staða á þingi (e. Lame duck parli­ament), þar sem Repúblikanar yrðu lík­legir til þess að hafna öllum laga­frum­vörpum sem kæmu frá Demókrötum úr neðri deild­inn­i. 

7. Þetta er ekki 2016

Í síð­ustu for­seta­kosn­ingum Banda­ríkj­anna fyrir fjórum árum síðan bentu flestar skoð­ana­kann­anir til þess að sig­ur­líkur Hill­ary Clint­on, þáver­andi for­seta­fram­bjóð­anda Demókrata, væru meiri en hjá Don­ald Trump. Annað kom svo í ljós þegar talið var úr kjör­köss­un­um, en Trump tryggði sér for­seta­til­nefn­ing­una með naumum sigri í þremur ríkj­u­m. 

Sam­kvæmt umfjöllun CBC um málið rýrðu úrslit for­seta­kosn­ing­anna árið 2016 traust til kosn­inga­spáa þar í landi. Hins vegar bætir frétta­stofan við að miklar breyt­ingar hafi verið gerðar í gerð spá­anna, svo að ólík­legra sé að sömu mis­tök verði gerð aft­ur. 

Stærstu breyt­ingar á skoð­ana­könn­un­unum eru þær að nú eru við­mæl­endur vigtaðir eftir mennt­un­ar­stigi, en með því ætti að vera auð­veld­ara að heim­færa nið­ur­stöður þeirra yfir á alla þjóð­ina. 

Til við­bótar við betri skoð­ana­kann­anir er fylg­is­mun­ur­inn á milli Biden og Trump mun meiri en hann var á milli Clinton og Trump rétt fyrir kosn­ing­arnar árið 2016. Þess vegna er enn ólík­legra að kosn­inga­spárnar í ár spái fyrir um rangan sig­ur­veg­ara, jafn­vel þótt skoð­ana­kann­an­irnar væru jafn óná­kvæmar og þær voru fyrir fjórum árum síð­an. 

8. Twitter leyfir sjö frétta­veitum að “kalla” kosn­ing­arnar

Sam­fé­lags­mið­illin Twitter til­kynnti í gær að hann hygð­ist leyfa sjö frétta­veitum að lýsa yfir nið­ur­stöðum kosn­ing­anna á sam­fé­lags­miðl­in­um. Þessir miðlar eru ABC News, AP, CBS, Decision Desk HQ, Fox News og NBC. Allir þessir miðlar sam­mæld­ust um að fylgja ráðum óháðra sér­fræð­inga til að finna út hvenær úrslitin yrðu ráð­in. 

Sam­kvæmt Twitter munu úrslitin verða talin opin­ber á sam­fé­lags­miðl­inum þegar tveir þess­ara miðla hafa til­kynnt þau. Þangað til megi búast við við­vörun frá miðl­inum ef reynt væri að lýsa yfir sigri ann­ars hvors fram­bjóð­and­ans. 

9. Trump gæti lýst yfir sigri

Áform Twitter um að stýra umfjöllun um kosn­ing­arnar komu fram degi eftir að mið­ill­inn Axios greindi frá því að Don­ald Trump hygð­ist ætla að lýsa yfir sigri á kosn­inga­n­óttu ef hann teldi það lík­legt að hann myndi vinna. For­set­inn sjálfur hefur neitað ásök­un­um, en Axios heldur því fram að hann hafi viðrað þessar hug­myndir í einka­sam­tölum við aðra. 

Sam­kvæmt Axios þyrfti Trump þó að vera með sann­fær­andi for­skot í Ohio, Flór­ída, Norð­ur­-Kar­ólínu, Texas, Iowa, Arizona og Georgia til þess að það myndi ger­ast. 

10. Hæsti­réttur gæti blandað sér í málin

Trump hefur einnig látið í veðri vaka að kosn­inga­úr­slitin gætu verið í höndum hæsta­réttar Banda­ríkj­anna, þar sem hann hefur haldið því fram að póst­kosn­ingar bjóði upp á kosn­inga­svind­l. 

Hæsti­réttur Banda­ríkj­anna  hefur áður úrskurðað nið­ur­stöðu for­seta­kosn­inga þar í landi, en Al Gore, for­seta­efni Demókrata árið 2000 fór fram á end­ur­taln­ingu á atkvæðum eftir að hann tap­aði gegn George W. Bush með 537 atkvæðum í Flór­ída. 



Vilt þú vera með?

Frjálsir, hugrakkir fjölmiðlar eru ómetanlegir en ekki ókeypis. Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda og með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og við ætlum að standa vaktina áfram og bjóða almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Fyrir þá lesendur sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Rannsóknarskýrsla Alþingi kom út árið 2010. Alls fann framkvæmdavaldið 249 ábendingar sem lúta að stjórnsýslunni við yfirferð sína á skýrslunni og segir að brugðist hafi verið við flestum.
Hvaða skýrsla um skýrslur er þetta eiginlega?
Síðdegis á föstudag birtist skýrsla sem Alþingi óskaði eftir í janúar árið 2018, um það hvernig framkvæmdavaldið hefði brugðist við ábendingum sem finna mætti í þremur rannsóknarskýrslum Alþingis, þar á meðal þeirri stóru um fall bankanna.
Kjarninn 30. nóvember 2020
Andrés Ingi Jónsson, þingmaður utan flokka, er fyrsti flutningsmaður frumvarpsins.
Ekki að leggja til 30 kílómetra hraða alls staðar
Andrés Ingi Jónsson þingmaður utan flokka leggur til að hámarkshraði í þéttbýli verði alla jafna 30 kílómetrar á klukkustund, nema gild rök séu fyrir hærri hraða. Með frumvarpi um þetta vill þingmaðurinn fara að fordæmi Hollendinga og Spánverja.
Kjarninn 29. nóvember 2020
Lady Brewery hreyfingin býður fólki í leyniklúbb
Farandsbrugghúsið Lady Brewery ætlar að koma upp tilraunaeldhúsi þar sem íslensk náttúra í bjórgerð verður rannsökuð. Safnað er fyrir verkefninu á Karolina fund.
Kjarninn 29. nóvember 2020
Helga Vala Helgadóttir leiddi lista Samfylkingarinnar í Reykjavík norður fyrir síðustu kosningar.
Samfylkingin fer „sænsku leiðina“ í Reykjavík og heldur ekki prófkjör
Það verður ekkert prófkjör hjá Samfylkingunni í Reykjavík fyrir næstu alþingiskosningar. Uppstillingarnefnd hefur verið falið að stilla upp listum og leita eftir tilnefningum frá flokksfélögum.
Kjarninn 29. nóvember 2020
Dæmi um fyrirsagnir frétta dagblaðanna á árunum 1985 og 1986.
Neituðu að kryfja lík alnæmissjúklinga
Í bók Gunnhildar Örnu Gunnarsdóttur, Berskjaldaður, er að finna frásögn hjúkrunarfræðings af hræðslunni og fordómunum innan sem utan Borgarspítalans á níunda og tíunda áratugnum, þegar HIV-faraldurinn braust út.
Kjarninn 29. nóvember 2020
Dagur B. Eggertsson borgarstjóri Reykjavíkur.
Eftirlitsaðilar fái heimildir til að skoða leiguhúsnæði
„Það sem maður situr svolítið eftir með í kjölfar brunans á Bræðraborgarstíg er að þar sem um íbúðarhúsnæði var að ræða er ábyrgðin [á eldvörnum] samkvæmt lögum og reglugerðum fyrst og fremst eigandans,“ segir Dagur B. Eggertsson borgarstjóri.
Kjarninn 29. nóvember 2020
Schengen-samstarfið hefur átt undir högg að sækja vegna veirufaraldursins. Víða hefur innri landamærum svæðisins verið lokað. Þessi mynd er frá pólska landamærabænum Cieszyn í sumar, þar sem landamæralokun Tékka var mótmælt.
Sótt að Schengen
Árið 2020 hefur tekið á Schengen-samstarfið. Landamæralokanir vegna faraldursins, flóttamannamál og hryðjuverkaárásir hafa vakið upp spurningar um hvaða stefna skuli mörkuð og líklegt er að samstarfið taki einhverjum breytingum.
Kjarninn 29. nóvember 2020
Mette Frederiksen forsætisráðherra komst við er hún ræddi við fjölmiðla eftir að hafa heimsótt minkabú í síðustu viku og rætt við bændur sem höfðu misst frá sér ævistarfið.
Minkaklúðrið
Danska ríkisstjórnin hefur sætt mikilli gagnrýni vegna minkamálsins svonefnda, þar sem margt hefur farið úrskeiðis. Nú síðast þegar ekki var fylgt tilmælum varðandi urðun hræjanna. Algjört klúður í eitt og allt segja danskir fjölmiðlar.
Kjarninn 29. nóvember 2020
Meira eftir höfundinnJónas Atli Gunnarsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar