Seðlabankinn spáir dýpri kreppu og hægari efnahagsbata en hann gerði í sumarlok

Seðlabankinn telur að 750 þúsund ferðamenn muni heimsækja Ísland á næsta ári. Það eru 250 þúsund færri en bankinn spáði í ágúst og 150 þúsund færri en forsendur fjárlaga segja til um. Afleiðingin verður minni hagvöxtur 2021 en reiknað hafði verið með.

Það verður bið á því að örtröð myndist við landganga í Leifsstöð, samkvæmt spá Seðlabanka Íslands.
Það verður bið á því að örtröð myndist við landganga í Leifsstöð, samkvæmt spá Seðlabanka Íslands.
Auglýsing

„Mikil fjölgun COVID-19-smita á haust­dögum og hertar sótt varnir valda því að dregið hefur úr þeirri við­spyrnu í efna­hags­líf­inu sem hófst á þriðja fjórð­ungi árs­ins eftir sögu­legan sam­drátt á öðrum árs­fjórð­ungi. Efna­hags­horfur hafa því versnað og gerir nóv­em­ber­spá Pen­inga­mála ráð fyrir 8,5 pró­sent sam­drætti lands­fram­leiðslu á þessu ári sem er ríf­lega 1 pró­sentu meiri sam­dráttur en spáð var í ágúst.“ 

Þetta er meðal þess sem fram kemur í yfir­lýs­ingu pen­inga­stefnu­nefndar Seðla­banka Íslands sem birt var í morgun sam­hliða ákvörðun hennar um að lækka stýri­vexti á Íslandi í fyrsta sinn niður fyrir eitt pró­sent. Þeir eru nú 0,75 pró­sent. 

Í spá Seðla­bank­ans er auk þess spáð minni hag­vexti á næsta ári en áður var gert, að hann verði 2,3 pró­sent í stað 3,4 pró­sent líkt og spáð var í ágúst. 

Að mati nefnd­ar­innar er óvissa um efna­hags­horfur mikil og mun þróun efna­hags­mála að tölu­verðu leyti ráð­ast af fram­vindu far­sótt­ar­inn­ar. „Gert er ráð fyrir að hún verði að mestu gengin niður í lok þessa árs og að víð­tæk bólu­setn­ing hafi náðst hér á landi og í helstu við­skipta­löndum um mitt næsta ár. Efna­hags­bat­inn verður enn hæg­ari ef erf­ið­ara reyn­ist að ráða nið­ur­lögum far­sótt­ar­inn­ar. Hið sama á við ef heim­ilin ganga hægar á þann sparnað sem byggst hefur upp í far - sótt­inni. Gangi betur í viður­eign­inni við far­sótt­ina eða ef heim­ilin ganga hraðar á eigin sparnað verður efna­hags­bat­inn með sama hætti kröft­ugri.“

Ferða­menn verða færri en for­sendur fjár­laga segja til um

Í rit­inu Pen­inga­mál, sem Seðla­bank­inn birti sam­hliða vaxa­táá­kvörðun sinni í dag, segir að ástæða þess að spá bank­ans fyrir næsta ár er svart­ari nú en í ágúst er sú að hann telur horfur á að færri ferða­menn komi til lands­ins  á árinu 2021 en áður var reiknað með, en í for­sendum fjár­laga var til að mynda gengið út frá því að þeir yrðu 900 þús­und. „At­vinnu­leysi eykst því meira og verður þrá­lát­ara. Þótt spáð sé kröft­ugum hag­vexti árin 2022-2023 næst fram­leiðslu­stig árs­ins 2019 ekki fyrr en árið 2023,“ segir í Pen­inga­mál­um.

Mikil óvissa sé um horfur í ferða­þjón­ustu um heim allan og um hvenær verði horfið frá  hömlum á ferða­lög milli heims­álfa, einkum milli Evr­ópu og Norð­ur­-Am­er­ík­u. 

Auglýsing
„Bandaríkjamenn voru fjöl­menn­asti hópur ferða­manna sem hingað komu áður en far­ald­ur­inn hófst eða um fimmt­ungur þeirra. Ekki er gert ráð fyrir að ferða­lögum fjölgi að ráði fram á annan fjórð­ung næsta árs en þá er talið að ferða­þjón­usta taki við sér þegar far­sóttin rénar og dregið verður úr tak­mörk­unum á ferða­lögum milli landa.„ 

Seðla­bank­inn áætlar því að um 750 þús­und erlendir ferða­menn komi til lands­ins á næsta ári sem eru umtals­vert færri ferða­menn en í ágúst­spánni sem áætl­aði að þá kæmu um ein milljón far­þeg­ar, og um 150 þús­und færri en for­sendur fjár­laga gerðu ráð fyr­ir. 

Jákvæðu tíð­indin eru þó þau að gert er ráð fyrir að fram­leiðslu­geta ferða­þjón­ustu varð­veit­ist að miklu leyti og því geti efna­hags­bat­inn orðið hraður þegar fólk fer aftur að ferð­ast milli landa og að um 1,5 millj­ónir far­þega komi til lands­ins árið 2022. 

Búinn að kaupa fyrir tvo millj­arða

Fjár­mögn­un­ar­þörf rík­is­sjóðs hefur auk­ist eftir því sem áhrif far­ald­urs­ins verða lang­vinn­ari og vega vænt­ingar um aukna skuld­setn­ingu rík­is­sjóðs. Seðla­bank­inn telur að hún vegi þungt í hækkun lang­tíma­vaxta að und­an­förnu ásamt því að erlendir aðil­ar, meðal ann­ars evr­ópska skulda­stýr­ing­ar­fyr­ir­tækið Blu­Bay Asset Mana­gement, hafi selt rík­is­skulda­bréf fyrir um 45 millj­arða króna frá því í byrjun ágúst.

­Bank­inn hefur verið gagn­rýndur fyrir að eiga sinn þátt í þeirri hækkun sjálfur vegna þess að bank­inn hefur ekki verið eins virkur í að kaupa rík­is­skulda­bréf og hann boð­aði í vor. Þá til­kynnti  bank­inn að hann myndi hefja kaup á rík­is­skulda­bréfum á eft­ir­mark­aði til að tryggja enn frekar að laus­ara taum­hald pen­inga­stefn­unnar miðlist til heim­ila og fyr­ir­tækja og að kaupin gætu numið allt að 150 millj­örðum króna. Hingað til hefur Seðla­bank­inn keypt fyrir tvo millj­arða króna. 

Í grein­ingu Íslands­­­banka á stöð­unni, sem birt var í síð­­­ustu viku, keom fram að ávöxt­un­­ar­krafa langra verð­­tryggðra rík­­is­skulda­bréfa sé nú tæpu pró­­sent­u­­stigi hærra en í lok ágúst­mán­að­­ar, en hún leiðir af sér hækkun lang­tíma­vaxta. Sam­­kvæmt Íslands­­­banka á þessi þróun engan sinn líka meðal ann­­arra þró­aðra ríkja, þar sem stjórn­­völd hafi víð­­ast hvar reynt að halda vöxtum niðri í kór­ón­u­krepp­unn­i. 

Í grein­ingu sinni bætir Íslands­­­banki við að hærri lang­­tíma­vextir séu farnir að end­­ur­­spegl­­ast í versn­andi láns­­kjörum heim­ila og fyr­ir­tækja, en hann hækk­­aði sjálfur vexti á hús­næð­is­lánum sínum í lok síð­­asta mán­aðar vegna þess.

Vilt þú vera með?

Frjálsir, hugrakkir fjölmiðlar eru ómetanlegir en ekki ókeypis. Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda og með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og við ætlum að standa vaktina áfram og bjóða almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Fyrir þá lesendur sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir.
Eitt smit á Austurlandi í 3. bylgju – til álita kemur að slaka á aðgerðum á landsbyggðinni
„Í ljósi þess að mjög fá smit eru nú að greinast utan höfuðborgarsvæðisins þá kæmi til álita að mínu mati að beita minna takmarkandi aðgerðum á þeim svæðum,“ segir Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir. Aðeins eitt smit greindist á Austurlandi í 3. bylgju.
Kjarninn 1. desember 2020
Sigríður Á. Andersen, þingmaður Sjálfstæðisflokksins og fyrrverandi dómsmálaráðherra.
Þeir sem brjóta niður traust á dómstólum ættu ekki að gegna trúnaðarstörfum fyrir hönd almennings
Gagnsæi, samtök gegn spillingu, telja að þeir sem bera ábyrgð á því að brjóta niður traust á dómstólum ættu ekki að koma að frekari trúnaðarstörfum fyrir hönd almennings.
Kjarninn 1. desember 2020
Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir dómsmálaráðherra og Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra.
Dómsmálaráðherra: „Þessi niðurstaða veldur vissulega vonbrigðum“
Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir dómsmálaráðherra ræddi niðurstöðu Landsréttarmálsins á ríkisstjórnarfundi og sagði hana í kjölfarið valda sér vonbrigðum. Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra segir bent á mjög alvarlega annmarka.
Kjarninn 1. desember 2020
Kjartan Briem nýr framkvæmdastjóri Isavia ANS
Isavia ANS ehf. er dótturfélag Isaiva ohf. og annast rekstur og uppbygginu flugleiðsöguþjónustu.
Kjarninn 1. desember 2020
Áfram munu fjöldamörk miðast við tíu manns - að minnsta kosti í viku í viðbót.
Óbreyttar sóttvarnaaðgerðir í viku í viðbót
Ákveðið hefur verið að framlengja gildandi sóttvarnaráðstafanir til 9. desember. Til stóð að gera tilslakanir en vegna þróunar faraldursins síðustu daga var ákveðið að halda gildandi aðgerðum áfram.
Kjarninn 1. desember 2020
„Í þrjú ár hafa þau þrjóskast við og tekið flokkshollustu og valdastóla fram yfir hagsmuni þjóðarinnar“
Píratar hafa sent frá sér yfirlýsingu vegna niðurstöðu yfirdeildar Mannréttindadómstóls Evrópu.
Kjarninn 1. desember 2020
Yfirdeild MDE kvað upp niðurstöðu í málinu í morgun.
Íslenska ríkið tapaði málinu fyrir yfirdeildinni
Yfirdeild Mannréttindadómstól Evrópu staðfesti í dag fyrri dóm réttarins í Landsréttarmálinu.
Kjarninn 1. desember 2020
Þjóðhættir
Þjóðhættir
Þjóðhættir – Rithöfundaspjall: Sagnaheimur og „neðanmittisvesen“
Kjarninn 1. desember 2020
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar