Búið að skrá 27 hagsmunaverði og birta vefsvæði með upplýsingum um þá

Tilkynningum á hagsmunaverði sem reyna að hafa áhrif á stjórnmál og stjórnsýslu í starfi sínu, og áttu samkvæmt lögum að berast um áramót, hefur rignt inn síðustu daga eftir að forsætisráðuneytið sendi ítrekun.

Langflest hagsmunagæslusamtök landsins, sem reyna að hafa áhrif á hvernig löggjöf og aðrar ákvarðanir innan stjórnmála og stjórnsýslu þróast, eru til heimilis í Hús atvinnulífsins við Borgartún 35.
Langflest hagsmunagæslusamtök landsins, sem reyna að hafa áhrif á hvernig löggjöf og aðrar ákvarðanir innan stjórnmála og stjórnsýslu þróast, eru til heimilis í Hús atvinnulífsins við Borgartún 35.
Auglýsing

Búið er að birta skrá yfir til­kynnta hags­muna­verði á sér­stöku vef­svæði Stjórn­ar­ráðs Íslands. Sam­kvæmt upp­lýs­ingum Kjarn­ans var vef­svæðið sett í loftið seint á föstu­dag. 

Á vef­svæð­inu má sjá að hags­muna­gæslu­sam­tök hafa tekið veru­lega við sér eftir að svar Katrínar Jak­obs­dóttur for­sæt­is­ráð­herra við fyr­ir­spurn þing­manns um fjölda skráðra hags­muna­varða var birt á fimmtu­dag. Í því svari kom fram að einn hags­muna­vörður hafði verið til­kynntur á fyrstu tæpu tveimur mán­uðum árs­ins, þrátt fyrir að lög um varnir gegn hags­muna­á­rekstrum, sem sam­þykkt voru á Alþingi í fyrra­sum­ar, hafi tekið gildi um liðin ára­mót. Sam­kvæmt lög­unum áttu allir hags­muna­verð­ir, einnig kall­aðir lobbí­istar, sem reyna að hafa áhrif á ákvarð­ana­töku innan stjórn­ar­ráðs­ins og Alþingis með ýmsum hætti að skrá sig sem slík­a. 

Kjarn­inn greindi frá því í gær að eina skrán­ingin sem barst í tíma hafi verið frá Hags­muna­sam­tökum heim­il­anna, gras­rót­ar­sam­tök á neyt­enda­sviði sem  og að þau hafi skráð þrjá ein­stak­linga.

Til­kynn­ingum rignt inn síð­ustu daga

Laga­­setn­ingin gerði einnig ráð fyrir að skrá yfir til­­kynn­ingar um hags­muna­verði yrði birt á vef Stjórn­­­ar­ráðs­ins. Í svari for­sæt­is­ráð­herra sem birt­ist á fimmtu­dag sagði að vinna við gerð þess væri á loka­stig­i. 

Vef­svæðið var sett í loftið í gær­kvöldi og er nú aðgengi­legt almenn­ingi. Í svari for­sætiráð­herra kom einnig fram að ráðu­neyti hennar hafi sent út ítrekun til stærstu hags­muna­­sam­­taka lands­ins síð­­ast­liðin þriðju­dag þar sem „áréttuð heim­ild þeirra til að senda til­­kynn­ingu um þá ein­stak­l­inga sem sinna hags­muna­­gæslu í umboði þeirra.“ 

Auglýsing
Sú ítrekun hefur skilað skjótum árangri því á vef­svæð­inu kemur fram að tíu hags­muna­gæslu­sam­tök hafi nú til­kynnt alls 27 hags­muna­verði til skrán­ingar hjá Stjórn­ar­ráð­inu. Þar er um að ræða, auk Hags­muna­sam­taka Heim­il­anna, öll helstu hags­muna­gæslu­sam­tök lands­ins: Sam­tök atvinnu­lífs­ins (SA), Sam­orku, Félag atvinnu­rek­enda, Sam­tök fyr­ir­tækja í sjáv­ar­út­vegi (SFS), Sam­tök fjár­mála­fyr­ir­tækja (SFF), Sam­tök frum­lyfja­fram­leið­enda á Íslandi (Frum­tök), Sam­tök versl­unar og þjón­ustu, Sam­tök ferða­þjón­ust­unnar og Við­skipta­ráð Íslands. Átta af þeim níu hags­muna­gæslu­sam­tökum sem til­kynnt hafa hags­muna­verði sína á allra síð­ustu dögum eru með starf­stöð í sama húsi, Húsi atvinnu­lífs­ins við Borg­ar­tún 35. Ein­ungis Félag atvinnu­rek­enda eru með skrif­stofur ann­ars stað­ar. 

„Gagn­­sæi þarf að ríkja um sam­­skipt­in“

Frum­varp um varnir gegn hags­muna­á­­rekstrum innan Stjórn­­­ar­ráðs­ins, sem for­­sæt­is­ráð­herra lagði fram, var sam­­þykkt í fyrra­sum­­­ar. Sam­­­kvæmt lög­­unum þurftu æðstu stjórn­­­endum Stjórn­­­­­ar­ráðs­ins og aðstoð­­­ar­­­menn ráð­herra að til­­­kynna um eignir sín­­­ar, skuldir og ábyrgðir hér­­­­­lendis og erlend­is, auk sömu upp­­­lýs­inga um maka og ólög­ráða börn á fram­­­færi þeirra frá og með síð­­­ustu ára­­mót­um, þegar lögin tóku gildi. Sama hópi er skylt að til­­­kynna til for­­­sæt­is­ráðu­­­neyt­is­ins gjafir og önnur hlunn­indi og fríð­indi í tengslum við starfið og ráðu­­­neytið ætlar að birta almenn­ingi þessar upp­­­lýs­ingar á vef Stjórn­­­­­ar­ráðs Íslands. 

Í lög­­­unum er líka að finna reglur um auka­­­störf æðstu stjórn­­­enda í Stjórn­­­­­ar­ráð­inu og aðstoð­­­ar­­­manna ráð­herra þar sem kemur fram að störf þeirra telj­ist full störf og að meg­in­­­reglu sé óheim­ilt að sinna auka­­­störfum sam­hliða þeim. 

Í grein sem Katrín Jak­obs­dóttir skrif­aði og birti á Kjarn­­anum í júní 2020 sagði að eitt af meg­in­við­fangs­efnum frum­varps­ins væri að ná utan um sam­­­skipti hand­hafa fram­­­kvæmd­­­ar­­­valds við svo­­­kall­aða hags­muna­verði. „Hug­takið hags­muna­verðir nær yfir þá sem tala máli einka­að­ila gagn­vart stjórn­­­völdum og leit­­­ast við að hafa áhrif á störf þeirra í atvinn­u­­­skyni. Það ber að taka fram í þessu sam­hengi að almennt er sjálf­­­sagt að stjórn­­­völd taki til­­­lit til þarfa og vænt­inga þeirra ein­stak­l­inga og fyr­ir­tækja sem ákvarð­­­anir stjórn­­­­­valda hafa áhrif á. Það er heldur ekki óeðli­­­legt að einka­að­ilar feli hags­muna­vörðum að gæta hags­muna sinna gagn­vart hinu opin­bera, hvorki almennt né í ein­­­stökum mál­u­m.  Gagn­­­sæi þarf hins vegar að ríkja um sam­skipt­in[...]­Með nýjum reglum verður gagn­­­sæi í kringum þessi sam­­­skipti aukið til muna.  Upp­­­lýs­ingar um aðkomu hags­muna­varða og ann­­­arra einka­að­ila að samn­ingu stjórn­­­­­ar­frum­varpa skal til­­­­­greina í grein­­­ar­­­gerð með frum­vörp­­­um. Það er mik­il­vægt til að alþing­is­­­menn og allur almenn­ingur geti hæg­­­lega áttað sig á því þegar stjórn­­­­­ar­frum­varp er samið að til­­­lögu utan­­­að­kom­andi aðila sem getur átt hags­muna að gæta.“

Reynslan mun leiða í ljós hvort þörf sé fyrir strang­­ari reglur

Lögin mæla einnig fyrir um bann við því að æðstu stjórn­­­endur í Stjórn­­­­­ar­ráð­inu og aðstoð­­­ar­­­menn ráð­herra noti upp­­­lýs­ingar sem þeir höfðu aðgang að í starfi sér eða öðrum til óeðli­­­legs ávinn­ings. 

Æðstu stjórn­­­endum verður auk þess óheim­ilt að ger­­­ast hags­muna­verðir í sex mán­uði eftir að störfum fyrir Stjórn­­­­­ar­ráðið lýk­­­ur. For­­­sæt­is­ráðu­­­neytið getur veitt und­an­þágu frá þessu banni ef lítil eða engin hætta er talin á hags­muna­á­­­rekstrum vegna nýja starfs­ins. 

Í áður­­­nefndri grein Katrínar sagði hún að ein­hverjir kynnu að ætla að það að setja skýr­­­ari reglur um hags­muna­­­skrán­ingu og aukið gagn­­­sæi um æðstu stjórn­­­endur í Stjórn­­­­­ar­ráð­inu sýni að eitt­hvað tor­­­trygg­i­­­legt sé í gangi í stjórn­­­­­sýslu rík­­­is­ins. Hún telur þvert á móti að það sýni vilja hand­hafa opin­bers valds til að efla gagn­­­sæi. „Ég tel að þessi lög feli í sér jákvætt skref í átt að opn­­­ari og vand­aðri stjórn­­­­­ar­háttum innan Stjórn­­­­­ar­ráðs­ins. Reynsla af fram­­­kvæmd þeirra mun enn fremur varpa ljósi á það hvort ástæða sé til að leiða í lög strang­­­ari reglur eða sam­­­bæri­­­legar reglur um fleiri hópa opin­berra starfs­­­manna, svo sem for­­­stöð­u­­­menn rík­­­is­­­stofn­ana.“

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Ásgeir Jónsson seðlabankastjóri
AGS mælir með þrengri skilyrðum á húsnæðislánum
Seðlabankinn ætti að beita þjóðhagsvarúðartækjum sínum til að takmarka hlut íbúðalána hjá bönkunum eða tryggja endurgreiðslugetu lánanna, að mati Alþjóðagjaldeyrissjóðsins.
Kjarninn 22. apríl 2021
Saga Japans
Saga Japans
Saga Japans – 35. þáttur: Nunnusjóguninn I
Kjarninn 22. apríl 2021
Bjarni Benediktsson, fjármála- og efnahagsráðherra og formaður Sjálfstæðisflokksins.
Vill framlengja skattfrjálsa heimild fyrir þá sem nota séreign til að borga niður húsnæði
Frá miðju ári 2014 hefur tæplega þriðjungur íslensks vinnumarkaðar fengið yfir 21 milljarð króna í skattafslátt til að borga niður húsnæðislánin sín. Nú á að framlengja það úrræði. Reykjavík vill að ríkið bæti borginni tekjutap sem úrræðið veldur henni.
Kjarninn 22. apríl 2021
Stefán Eiríksson útvarpsstjóri.
Tekjur RÚV stóðu í stað milli ára – Fengu 4,9 milljarða króna úr ríkissjóði
RÚV skilaði tapi á síðasta ári í fyrsta sinn síðan 2014 þrátt fyrir að tekjur fyrirtækisins hafi verið þær sömu og 2019. RÚV hefur á síðustu árum selt byggingarétt og lengt í skuldabréfaflokki til að auka verulega á fjárhagslegt svigrúm til skamms tíma.
Kjarninn 22. apríl 2021
28 þingmenn sögðu já.
Svona féllu atkvæði þingmanna um breytingar á sóttvarnalögum í nótt
Þingmenn tveggja flokka, Vinstri grænna og Framsóknar, greiddu allir atkvæði með tímabundnum lagabreytingum er tengjast landamærum þegar atkvæðagreiðsla fór fram í nótt. Ellefu þingmenn Sjálfstæðisflokks sögðu já, einn sagði nei og þrír voru fjarverandi.
Kjarninn 22. apríl 2021
Þórður Snær Júlíusson
Fullnaðarsigur skattsvikara
Kjarninn 22. apríl 2021
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið - Apple kynnir skífur fyrir utangátta, nýjan iMac og iPad Pro
Kjarninn 22. apríl 2021
Efstu fjórir frambjóðendur á lista Viðreisnar í Suðurkjördæmi: (F.v.) Þórunn Wolfram Pétursdóttir, Sigurjón Vídalín Guðmundsson, Elva Dögg Sigurðardóttir og Guðbrandur Einarsson.
Guðbrandur leiðir lista Viðreisnar í Suðurkjördæmi
Fyrsti framboðslisti Viðreisnar fyrir þingkosningarnar í haust er í Suðurkjördæmi. Guðbrandur Einarsson, forseti bæjarstjórnar í Reykjanesbæ, leiðir listann. Í öðru sæti er Þórunn Wolfram Pétursdóttir.
Kjarninn 22. apríl 2021
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar