Búið að skrá 27 hagsmunaverði og birta vefsvæði með upplýsingum um þá

Tilkynningum á hagsmunaverði sem reyna að hafa áhrif á stjórnmál og stjórnsýslu í starfi sínu, og áttu samkvæmt lögum að berast um áramót, hefur rignt inn síðustu daga eftir að forsætisráðuneytið sendi ítrekun.

Langflest hagsmunagæslusamtök landsins, sem reyna að hafa áhrif á hvernig löggjöf og aðrar ákvarðanir innan stjórnmála og stjórnsýslu þróast, eru til heimilis í Hús atvinnulífsins við Borgartún 35.
Langflest hagsmunagæslusamtök landsins, sem reyna að hafa áhrif á hvernig löggjöf og aðrar ákvarðanir innan stjórnmála og stjórnsýslu þróast, eru til heimilis í Hús atvinnulífsins við Borgartún 35.
Auglýsing

Búið er að birta skrá yfir tilkynnta hagsmunaverði á sérstöku vefsvæði Stjórnarráðs Íslands. Samkvæmt upplýsingum Kjarnans var vefsvæðið sett í loftið seint á föstudag. 

Á vefsvæðinu má sjá að hagsmunagæslusamtök hafa tekið verulega við sér eftir að svar Katrínar Jakobsdóttur forsætisráðherra við fyrirspurn þingmanns um fjölda skráðra hagsmunavarða var birt á fimmtudag. Í því svari kom fram að einn hagsmunavörður hafði verið tilkynntur á fyrstu tæpu tveimur mánuðum ársins, þrátt fyrir að lög um varnir gegn hagsmunaárekstrum, sem samþykkt voru á Alþingi í fyrrasumar, hafi tekið gildi um liðin áramót. Samkvæmt lögunum áttu allir hagsmunaverðir, einnig kallaðir lobbíistar, sem reyna að hafa áhrif á ákvarðanatöku innan stjórnarráðsins og Alþingis með ýmsum hætti að skrá sig sem slíka. 

Kjarninn greindi frá því í gær að eina skráningin sem barst í tíma hafi verið frá Hagsmunasamtökum heimilanna, grasrótarsamtök á neytendasviði sem  og að þau hafi skráð þrjá einstaklinga.

Tilkynningum rignt inn síðustu daga

Laga­setn­ingin gerði einnig ráð fyrir að skrá yfir til­kynn­ingar um hags­muna­verði yrði birt á vef Stjórn­ar­ráðs­ins. Í svari forsætisráðherra sem birtist á fimmtudag sagði að vinna við gerð þess væri á lokastigi. 

Vefsvæðið var sett í loftið í gærkvöldi og er nú aðgengilegt almenningi. Í svari forsætiráðherra kom einnig fram að ráðuneyti hennar hafi sent út ítrekun til stærstu hags­muna­sam­taka lands­ins síð­ast­liðin þriðju­dag þar sem „áréttuð heim­ild þeirra til að senda til­kynn­ingu um þá ein­stak­linga sem sinna hags­muna­gæslu í umboði þeirra.“ 

Auglýsing
Sú ítrekun hefur skilað skjótum árangri því á vefsvæðinu kemur fram að tíu hagsmunagæslusamtök hafi nú tilkynnt alls 27 hagsmunaverði til skráningar hjá Stjórnarráðinu. Þar er um að ræða, auk Hagsmunasamtaka Heimilanna, öll helstu hagsmunagæslusamtök landsins: Samtök atvinnulífsins (SA), Samorku, Félag atvinnurekenda, Samtök fyrirtækja í sjávarútvegi (SFS), Samtök fjármálafyrirtækja (SFF), Samtök frumlyfjaframleiðenda á Íslandi (Frumtök), Samtök verslunar og þjónustu, Samtök ferðaþjónustunnar og Viðskiptaráð Íslands. Átta af þeim níu hagsmunagæslusamtökum sem tilkynnt hafa hagsmunaverði sína á allra síðustu dögum eru með starfstöð í sama húsi, Húsi atvinnulífsins við Borgartún 35. Einungis Félag atvinnurekenda eru með skrifstofur annars staðar. 

„Gagn­sæi þarf að ríkja um sam­skipt­in“

Frum­varp um varnir gegn hags­muna­á­rekstrum innan Stjórn­ar­ráðs­ins, sem for­sæt­is­ráð­herra lagði fram, var sam­þykkt í fyrra­sum­ar. Sam­­kvæmt lög­unum þurftu æðstu stjórn­­endum Stjórn­­­ar­ráðs­ins og aðstoð­­ar­­menn ráð­herra að til­­kynna um eignir sín­­ar, skuldir og ábyrgðir hér­­­lendis og erlend­is, auk sömu upp­­lýs­inga um maka og ólög­ráða börn á fram­­færi þeirra frá og með síð­ustu ára­mót­um, þegar lögin tóku gildi. Sama hópi er skylt að til­­kynna til for­­sæt­is­ráðu­­neyt­is­ins gjafir og önnur hlunn­indi og fríð­indi í tengslum við starfið og ráðu­­neytið ætlar að birta almenn­ingi þessar upp­­lýs­ingar á vef Stjórn­­­ar­ráðs Íslands. 

Í lög­­unum er líka að finna reglur um auka­­störf æðstu stjórn­­enda í Stjórn­­­ar­ráð­inu og aðstoð­­ar­­manna ráð­herra þar sem kemur fram að störf þeirra telj­ist full störf og að meg­in­­reglu sé óheim­ilt að sinna auka­­störfum sam­hliða þeim. 

Í grein sem Katrín Jak­obs­dóttir skrif­aði og birti á Kjarn­anum í júní 2020 sagði að eitt af meg­in­við­fangs­efnum frum­varps­ins væri að ná utan um sam­­skipti hand­hafa fram­­kvæmd­­ar­­valds við svo­­kall­aða hags­muna­verði. „Hug­takið hags­muna­verðir nær yfir þá sem tala máli einka­að­ila gagn­vart stjórn­­völdum og leit­­ast við að hafa áhrif á störf þeirra í atvinn­u­­skyni. Það ber að taka fram í þessu sam­hengi að almennt er sjálf­­sagt að stjórn­­völd taki til­­lit til þarfa og vænt­inga þeirra ein­stak­l­inga og fyr­ir­tækja sem ákvarð­­anir stjórn­­­valda hafa áhrif á. Það er heldur ekki óeðli­­legt að einka­að­ilar feli hags­muna­vörðum að gæta hags­muna sinna gagn­vart hinu opin­bera, hvorki almennt né í ein­­stökum mál­u­m.  Gagn­­sæi þarf hins vegar að ríkja um samskiptin[...]Með nýjum reglum verður gagn­­sæi í kringum þessi sam­­skipti aukið til muna.  Upp­­lýs­ingar um aðkomu hags­muna­varða og ann­­arra einka­að­ila að samn­ingu stjórn­­­ar­frum­varpa skal til­­­greina í grein­­ar­­gerð með frum­vörp­­um. Það er mik­il­vægt til að alþing­is­­menn og allur almenn­ingur geti hæg­­lega áttað sig á því þegar stjórn­­­ar­frum­varp er samið að til­­lögu utan­­að­kom­andi aðila sem getur átt hags­muna að gæta.“

Reynslan mun leiða í ljós hvort þörf sé fyrir strang­ari reglur

Lögin mæla einnig fyrir um bann við því að æðstu stjórn­­endur í Stjórn­­­ar­ráð­inu og aðstoð­­ar­­menn ráð­herra noti upp­­lýs­ingar sem þeir höfðu aðgang að í starfi sér eða öðrum til óeðli­­legs ávinn­ings. 

Æðstu stjórn­­endum verður auk þess óheim­ilt að ger­­ast hags­muna­verðir í sex mán­uði eftir að störfum fyrir Stjórn­­­ar­ráðið lýk­­ur. For­­sæt­is­ráðu­­neytið getur veitt und­an­þágu frá þessu banni ef lítil eða engin hætta er talin á hags­muna­á­­rekstrum vegna nýja starfs­ins. 

Í áður­nefndri grein Katrínar sagði hún að ein­hverjir kynnu að ætla að það að setja skýr­­ari reglur um hags­muna­­skrán­ingu og aukið gagn­­sæi um æðstu stjórn­­endur í Stjórn­­­ar­ráð­inu sýni að eitt­hvað tor­­trygg­i­­legt sé í gangi í stjórn­­­sýslu rík­­is­ins. Hún telur þvert á móti að það sýni vilja hand­hafa opin­bers valds til að efla gagn­­sæi. „Ég tel að þessi lög feli í sér jákvætt skref í átt að opn­­ari og vand­aðri stjórn­­­ar­háttum innan Stjórn­­­ar­ráðs­ins. Reynsla af fram­­kvæmd þeirra mun enn fremur varpa ljósi á það hvort ástæða sé til að leiða í lög strang­­ari reglur eða sam­­bæri­­legar reglur um fleiri hópa opin­berra starfs­­manna, svo sem for­­stöð­u­­menn rík­­is­­stofn­ana.“

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, formaður Viðreisnar, í forystusætinu á RÚV í gærkvöldi.
Það liggur ekki fyrir hvort Ísland geti gert tvíhliða samning til að tengja krónu við evru
Staðreyndavakt Kjarnans skoðar fullyrðingu Þorgerðar Katrínar Gunnarsdóttur um það sé mögulegt fyrir Ísland að gera samkomulag við Seðlabanka Evrópu um að tengja krónuna við evru.
Kjarninn 23. september 2021
Sigríður Ólafsdóttir
Draumastarf og búseta – hvernig fer það saman?
Kjarninn 23. september 2021
Árni Stefán Árnason
Dýravernd: Í aðdraganda kosninganna er blóðmeraiðnaðurinn svarti blettur búfjáreldis – Hluti II
Kjarninn 23. september 2021
Segist hafa reynt að komast að því hvað konan vildi í gegnum tengilið – „Við náðum aldrei að ræða við hana“
Fyrrverandi formaður KSÍ segir að sambandið hafi frétt af meintu kynferðisbroti landsliðsmanna í gegnum samfélagsmiðla. Formleg ábending hafi aldrei borist.
Kjarninn 23. september 2021
Bjarni Benediktsson, fjármála- og efnahagsráðherra og formaður Sjálfstæðisflokksins, og Katrín Jakobsdóttir, forsætisráðherra og formaður Vinstri grænna.
Fleiri kjósendur Sjálfstæðisflokks vilja Katrínu sem forsætisráðherra en Bjarna
Alls segjast 45,2 prósent kjósenda Sjálfstæðisflokksins að þeir vilji fá formann Vinstri grænna til að leiða þá ríkisstjórn sem mynduð verður eftir kosningar.
Kjarninn 23. september 2021
Hugarvilla að Ísland sé miðja heimsins
Þau Baldur, Kristrún og Gylfi spjölluðu um Evrópustefnu stjórnvalda í hlaðvarpsþættinum Völundarhús utanríkismála.
Kjarninn 23. september 2021
Völundarhús utanríkismála Íslands
Völundarhús utanríkismála Íslands
Völundarhús utanríkismála Íslands – Þáttur 4: Byggir Evrópustefna íslenskra stjórnvalda á áfallastjórnun?
Kjarninn 23. september 2021
Rósa Björk Brynjólfsdóttir
Kosningarnar núna snúast um loftslagsmál
Kjarninn 23. september 2021
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar