Búið að skrá 27 hagsmunaverði og birta vefsvæði með upplýsingum um þá

Tilkynningum á hagsmunaverði sem reyna að hafa áhrif á stjórnmál og stjórnsýslu í starfi sínu, og áttu samkvæmt lögum að berast um áramót, hefur rignt inn síðustu daga eftir að forsætisráðuneytið sendi ítrekun.

Langflest hagsmunagæslusamtök landsins, sem reyna að hafa áhrif á hvernig löggjöf og aðrar ákvarðanir innan stjórnmála og stjórnsýslu þróast, eru til heimilis í Hús atvinnulífsins við Borgartún 35.
Langflest hagsmunagæslusamtök landsins, sem reyna að hafa áhrif á hvernig löggjöf og aðrar ákvarðanir innan stjórnmála og stjórnsýslu þróast, eru til heimilis í Hús atvinnulífsins við Borgartún 35.
Auglýsing

Búið er að birta skrá yfir til­kynnta hags­muna­verði á sér­stöku vef­svæði Stjórn­ar­ráðs Íslands. Sam­kvæmt upp­lýs­ingum Kjarn­ans var vef­svæðið sett í loftið seint á föstu­dag. 

Á vef­svæð­inu má sjá að hags­muna­gæslu­sam­tök hafa tekið veru­lega við sér eftir að svar Katrínar Jak­obs­dóttur for­sæt­is­ráð­herra við fyr­ir­spurn þing­manns um fjölda skráðra hags­muna­varða var birt á fimmtu­dag. Í því svari kom fram að einn hags­muna­vörður hafði verið til­kynntur á fyrstu tæpu tveimur mán­uðum árs­ins, þrátt fyrir að lög um varnir gegn hags­muna­á­rekstrum, sem sam­þykkt voru á Alþingi í fyrra­sum­ar, hafi tekið gildi um liðin ára­mót. Sam­kvæmt lög­unum áttu allir hags­muna­verð­ir, einnig kall­aðir lobbí­istar, sem reyna að hafa áhrif á ákvarð­ana­töku innan stjórn­ar­ráðs­ins og Alþingis með ýmsum hætti að skrá sig sem slík­a. 

Kjarn­inn greindi frá því í gær að eina skrán­ingin sem barst í tíma hafi verið frá Hags­muna­sam­tökum heim­il­anna, gras­rót­ar­sam­tök á neyt­enda­sviði sem  og að þau hafi skráð þrjá ein­stak­linga.

Til­kynn­ingum rignt inn síð­ustu daga

Laga­­setn­ingin gerði einnig ráð fyrir að skrá yfir til­­kynn­ingar um hags­muna­verði yrði birt á vef Stjórn­­­ar­ráðs­ins. Í svari for­sæt­is­ráð­herra sem birt­ist á fimmtu­dag sagði að vinna við gerð þess væri á loka­stig­i. 

Vef­svæðið var sett í loftið í gær­kvöldi og er nú aðgengi­legt almenn­ingi. Í svari for­sætiráð­herra kom einnig fram að ráðu­neyti hennar hafi sent út ítrekun til stærstu hags­muna­­sam­­taka lands­ins síð­­ast­liðin þriðju­dag þar sem „áréttuð heim­ild þeirra til að senda til­­kynn­ingu um þá ein­stak­l­inga sem sinna hags­muna­­gæslu í umboði þeirra.“ 

Auglýsing
Sú ítrekun hefur skilað skjótum árangri því á vef­svæð­inu kemur fram að tíu hags­muna­gæslu­sam­tök hafi nú til­kynnt alls 27 hags­muna­verði til skrán­ingar hjá Stjórn­ar­ráð­inu. Þar er um að ræða, auk Hags­muna­sam­taka Heim­il­anna, öll helstu hags­muna­gæslu­sam­tök lands­ins: Sam­tök atvinnu­lífs­ins (SA), Sam­orku, Félag atvinnu­rek­enda, Sam­tök fyr­ir­tækja í sjáv­ar­út­vegi (SFS), Sam­tök fjár­mála­fyr­ir­tækja (SFF), Sam­tök frum­lyfja­fram­leið­enda á Íslandi (Frum­tök), Sam­tök versl­unar og þjón­ustu, Sam­tök ferða­þjón­ust­unnar og Við­skipta­ráð Íslands. Átta af þeim níu hags­muna­gæslu­sam­tökum sem til­kynnt hafa hags­muna­verði sína á allra síð­ustu dögum eru með starf­stöð í sama húsi, Húsi atvinnu­lífs­ins við Borg­ar­tún 35. Ein­ungis Félag atvinnu­rek­enda eru með skrif­stofur ann­ars stað­ar. 

„Gagn­­sæi þarf að ríkja um sam­­skipt­in“

Frum­varp um varnir gegn hags­muna­á­­rekstrum innan Stjórn­­­ar­ráðs­ins, sem for­­sæt­is­ráð­herra lagði fram, var sam­­þykkt í fyrra­sum­­­ar. Sam­­­kvæmt lög­­unum þurftu æðstu stjórn­­­endum Stjórn­­­­­ar­ráðs­ins og aðstoð­­­ar­­­menn ráð­herra að til­­­kynna um eignir sín­­­ar, skuldir og ábyrgðir hér­­­­­lendis og erlend­is, auk sömu upp­­­lýs­inga um maka og ólög­ráða börn á fram­­­færi þeirra frá og með síð­­­ustu ára­­mót­um, þegar lögin tóku gildi. Sama hópi er skylt að til­­­kynna til for­­­sæt­is­ráðu­­­neyt­is­ins gjafir og önnur hlunn­indi og fríð­indi í tengslum við starfið og ráðu­­­neytið ætlar að birta almenn­ingi þessar upp­­­lýs­ingar á vef Stjórn­­­­­ar­ráðs Íslands. 

Í lög­­­unum er líka að finna reglur um auka­­­störf æðstu stjórn­­­enda í Stjórn­­­­­ar­ráð­inu og aðstoð­­­ar­­­manna ráð­herra þar sem kemur fram að störf þeirra telj­ist full störf og að meg­in­­­reglu sé óheim­ilt að sinna auka­­­störfum sam­hliða þeim. 

Í grein sem Katrín Jak­obs­dóttir skrif­aði og birti á Kjarn­­anum í júní 2020 sagði að eitt af meg­in­við­fangs­efnum frum­varps­ins væri að ná utan um sam­­­skipti hand­hafa fram­­­kvæmd­­­ar­­­valds við svo­­­kall­aða hags­muna­verði. „Hug­takið hags­muna­verðir nær yfir þá sem tala máli einka­að­ila gagn­vart stjórn­­­völdum og leit­­­ast við að hafa áhrif á störf þeirra í atvinn­u­­­skyni. Það ber að taka fram í þessu sam­hengi að almennt er sjálf­­­sagt að stjórn­­­völd taki til­­­lit til þarfa og vænt­inga þeirra ein­stak­l­inga og fyr­ir­tækja sem ákvarð­­­anir stjórn­­­­­valda hafa áhrif á. Það er heldur ekki óeðli­­­legt að einka­að­ilar feli hags­muna­vörðum að gæta hags­muna sinna gagn­vart hinu opin­bera, hvorki almennt né í ein­­­stökum mál­u­m.  Gagn­­­sæi þarf hins vegar að ríkja um sam­skipt­in[...]­Með nýjum reglum verður gagn­­­sæi í kringum þessi sam­­­skipti aukið til muna.  Upp­­­lýs­ingar um aðkomu hags­muna­varða og ann­­­arra einka­að­ila að samn­ingu stjórn­­­­­ar­frum­varpa skal til­­­­­greina í grein­­­ar­­­gerð með frum­vörp­­­um. Það er mik­il­vægt til að alþing­is­­­menn og allur almenn­ingur geti hæg­­­lega áttað sig á því þegar stjórn­­­­­ar­frum­varp er samið að til­­­lögu utan­­­að­kom­andi aðila sem getur átt hags­muna að gæta.“

Reynslan mun leiða í ljós hvort þörf sé fyrir strang­­ari reglur

Lögin mæla einnig fyrir um bann við því að æðstu stjórn­­­endur í Stjórn­­­­­ar­ráð­inu og aðstoð­­­ar­­­menn ráð­herra noti upp­­­lýs­ingar sem þeir höfðu aðgang að í starfi sér eða öðrum til óeðli­­­legs ávinn­ings. 

Æðstu stjórn­­­endum verður auk þess óheim­ilt að ger­­­ast hags­muna­verðir í sex mán­uði eftir að störfum fyrir Stjórn­­­­­ar­ráðið lýk­­­ur. For­­­sæt­is­ráðu­­­neytið getur veitt und­an­þágu frá þessu banni ef lítil eða engin hætta er talin á hags­muna­á­­­rekstrum vegna nýja starfs­ins. 

Í áður­­­nefndri grein Katrínar sagði hún að ein­hverjir kynnu að ætla að það að setja skýr­­­ari reglur um hags­muna­­­skrán­ingu og aukið gagn­­­sæi um æðstu stjórn­­­endur í Stjórn­­­­­ar­ráð­inu sýni að eitt­hvað tor­­­trygg­i­­­legt sé í gangi í stjórn­­­­­sýslu rík­­­is­ins. Hún telur þvert á móti að það sýni vilja hand­hafa opin­bers valds til að efla gagn­­­sæi. „Ég tel að þessi lög feli í sér jákvætt skref í átt að opn­­­ari og vand­aðri stjórn­­­­­ar­háttum innan Stjórn­­­­­ar­ráðs­ins. Reynsla af fram­­­kvæmd þeirra mun enn fremur varpa ljósi á það hvort ástæða sé til að leiða í lög strang­­­ari reglur eða sam­­­bæri­­­legar reglur um fleiri hópa opin­berra starfs­­­manna, svo sem for­­­stöð­u­­­menn rík­­­is­­­stofn­ana.“

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Jódís Skúladóttir þingmaður VG.
Segir náin tengsl á milli hatursglæpa, vændis, kvenhaturs og útlendingahaturs
Þingmaður Vinstri grænna segir að hinsegin fólk sem fellur undir hatt fleiri minnihlutahópa sé útsettara fyrir ofbeldi en annað hinsegin fólk og því sé aldrei hægt að gefa afslátt í málaflokkum sem viðkoma þessum hópum.
Kjarninn 21. maí 2022
Hanna Katrín Friðriksson þingmaður Viðreisnar.
„Hvernig stendur á þessari vitleysu?“
Þingflokksformaður Viðreisnar telur að líta þurfi á heilbrigðiskerfið í heild sinni og spyr hvort það sé „í alvöru til of mikils ætlast að stjórnvöld ráði við það verkefni án þess að það bitni á heilsu og líðan fólks“.
Kjarninn 21. maí 2022
Framsóknarflokkurinn í Mosfellsbæ er í lykilstöðu um myndun meirihluta bæjarstjórnar.
Viðræðum Framsóknarflokksins og Vina Mosfellsbæjar slitið
Framsóknarflokkurinn í Mosfellsbæ tilkynnti Vinum Mosfellsbæjar skömmu fyrir áætlaðan fund þeirra í morgun að ákveðið hefði verið að slíta viðræðum. Líklegast er að Framsókn horfi til þess að mynda meirihluta með Samfylkingunni og Viðreisn.
Kjarninn 21. maí 2022
Gísli Pálsson
„Svartur undir stýri“: Tungutak á tímum kynþáttafordóma
Kjarninn 21. maí 2022
Horft frá toppi Úlfarsfells yfir Blikastaði
Blikastaðir eru „fallegasta byggingarland við innanverðan Faxaflóa“
„Notaleg“ laxveiði, æðardúnn í eina sæng á ári og næstu nágrannar huldufólk í hóli og kerling í bæjarfjallinu. Blikastaðir, ein fyrsta jörðin sem Viðeyjarklaustur eignaðist á 13. öld, á sér merka sögu.
Kjarninn 21. maí 2022
Selur í sínu náttúrulega umhverfi.
Ætla að gelda selina í garðinum með lyfjum
Borgaryfirvöld fundu enga lausn á óviðunandi aðstöðu selanna í Húsdýragarðinum aðra en að stækka laugina. Þeir yngstu gætu átt 3-4 áratugi eftir ólifaða. 20-30 kópum sem fæðst hafa í garðinum hefur verið lógað frá opnun hans.
Kjarninn 21. maí 2022
Í ávarpi sínu fór Katrín yfir þann lærdóm sem hægt er að draga af kórónuveirufaraldrinum, meðal annars að samheldni samfélagsins hafi reynst okkar mestu verðmæti.
Ekki einungis hægt að vísa ábyrgð á launafólk
Katrín Jakobsdóttir segir atvinnulíf og stjórnvöld bera mikla ábyrgð á bráttunni við verðbólguna og að ekki sé hægt að vísa ábyrgðinni eingöngu á launafólk í komandi kjarasamningum.
Kjarninn 20. maí 2022
Ingrid Kuhlman og Bjarni Jónsson
Læknar og hjúkrunarfræðingar styðja dánaraðstoð
Kjarninn 20. maí 2022
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar