Drónar og skattsvik

Í fyrsta skipti í sögunni eru danskir ríkisborgarar ákærðir fyrir að taka beinan þátt í hryðjuverkum. Fimm menn eru taldir hafa útvegað dróna sem notaðir voru í árásum á herstöð í Sýrlandi árið 2014. Ennfremur tengjast málinu umfangsmikil skattsvik.

Basil hassan
Basil hassan
Auglýsing

21. september 2017 var þrítugur leigubílstjóri, kallaður Mehmet, handtekinn á heimili sínu í Brøndby vestan við Kaupmannahöfn, grunaður um að hafa tekið þátt í undirbúningi hryðjuverka. Lögreglan hafði um um langt skeið fylgst náið með Mehmet, meðal annars í samstarfi við tvo unga menn en Mehmet hafði keypt dróna í verslun þeirra á Norðurbrú í Kaupmannahöfn. 

Handtaka Mehmet, sem síðan hefur setið í gæsluvarðhaldi var upphaf þess máls sem nú er komið til kasta dómstóla, Drónamálsins svonefnda. Samtímis handtöku Mehmet var annar maður úrskurðaður i gæsluvarðhald að honum fjarstöddum (in absentia). Sá heitir Abdul Kadir Cesur (stundum kallaður bílaþvottamaðurinn), Tyrki sem bjó um árabil í Danmörku en er nú sagður búsettur í Tyrklandi og eftirlýstur af Alþjóðalögreglunni, Interpol. Hann er talinn hafa afhent liðsmönnum Íslamska ríksins (svonefnda) drónana sem Mehmet leigubílstjóri keypti í Kaupmannahöfn. 

Í september í fyrra, ári eftir handtöku Mehmet, voru tveir menn handteknir og úrskurðaðir í gæsluvarðhald, ásamt einum til viðbótar, sá var fjarstaddur. Sá sem ekki hafði tekist að handtaka var Basil Hassan. Þetta var ekki í fyrsta skipti sem nafn hans komst í bækur lögreglunnar. Hann hefur lengi verið eftirlýstur á alþjóðavettvangi vegna tilraunar til að ráða af dögum danska rithöfundinn Lars Hedegaard árið 2013. Sú tilraun mistókst því ekki vildi betur til en svo að þótt færið væri aðeins um einn metri fór kúlan úr byssu Hassan framhjá höfði rithöfundarins. Þrátt fyrir mikla leit náðist tilræðismaðurinn ekki og lögreglan taldi sig vitað að hann hefði nær samstundis farið frá Danmörku. Basil Hassan er talinn hafa skipulagt drónahernað Íslamska ríkisins en sprengja sem dróni bar varð tveimur kúrdískum hermönnum að bana í Írak í október 2016. Danska leyniþjónustan, PET, taldi á sínum tíma að dróninn hafi verið keyptur í áðurnefndri verslun á Norðurbrú í Kaupmannahöfn. 

Auglýsing

Basil Hassan er 32 ára, danskur ríkisborgari af líbönskum uppruna, og ólst upp í Danmörku. Hann lauk fyrrihluta verkfræðináms og hefur einnig lært flug. 

Handtekinn og sleppt

Eftir að Basil Hassan tókst að flýja frá Danmörku, eftir hið misheppnaða tilræði árið 2013 fréttist næst af honum í Tyrklandi í byrjun apríl árið eftir. Þá var hann handtekinn á flugvelli þar í landi. Þegar Danir óskuðu eftir framsali hans kom í ljós að hann hafði verið látinn laus. Skýringar Tyrkja á þeirri ákvörðun voru loðnar en síðar kom i ljós að um var að ræða fangaskipti Tyrklands og Íslamska ríkisins. Að Basil Hassan skyldi látinn laus olli mikilli reiði Dana, síðar kom í ljós að hann hefði að líkindum farið strax til Sýrlands. Talið er að hann hafi skipulagt og undirbúið fjölmörg hryðjuverk Íslamska ríkisins og talinn einn helsti sérfræðingur samtakanna varðandi drónahernað. 

Margoft hafa borist af því fréttir að Basil Hassan hafi verið felldur en slíkar fréttir hafa aldrei fengist staðfestar. 

Auk þeirra Basil Hassan og Abdul Kadir Cesur og leigubílstjórans sem áður var getið eru tveir til viðbótar ákærðir í drónamálinu. Nöfn þeirra hafa ekki verið birt opinberlega en þeir ganga undir nöfnunum hjólakaupmaðurinn og kennarinn. Þeir eru báðir þrítugir að aldri og þekktir meðal múslima í Kaupmannahöfn. Hjólakaupmaðurinn hefur hlotið dóma fyrir skjalafals og svindl, reyndi meðal annars, fyrir nokkrum árum, að svíkja út bætur í nafni Basil Hassan. Kennarinn hefur starfað við nokkra skóla í Kaupmannahöfn, þar á meðal CBA viðskiptaháskólann. Um tíma vann kennarinn hjá tölvufyrirtæki á Frederiksberg, en það fyrirtæki telur lögreglan að hafi staðið að ýmiskonar svindli tengdum peningayfirfærslum frá Svíþjóð til Danmerkur. Kennarinn er sagður náinn vinur Basil Hassan.

Löng og flókin réttarhöld

Eins og nefnt var í upphafi þessa pistils hófust réttarhöldin yfir fimmmenningunum í síðustu viku, í Bæjarrétti Kaupmannahafnar. Búast má við að réttarhöldin verði löng og flókin en gert er ráð fyrir 19 dögum í réttarsalnum, fram í janúar á næsta ári. Málsskjölin fylla 18 þúsund blaðsíður og ræða saksóknara við upphaf réttarhaldanna tók þrjár klukkustundir. Annar og þriðji dagur réttarhaldanna fóru í yfirheyrslur yfir kennaranum. Lögreglan hafði lagt hald á minnislykil (USB) á heimili hans og kennarinn sagðist hafa fengið lykilinn í Tyrklandi, hann væri kominn frá Basil Hassan en Abdul Kadir Cesur hefði afhent sér hann, með kveðju frá Basil. Að sögn saksóknara er minnislykill þessi mjög mikilvægt gagn í réttarhöldunum.

Og svo er það skattasvikamálið

Í ræðu saksóknara við upphaf réttarhaldanna kom fram að auk ákærunnar um að taka þátt í hryðjuverkum tengdust, að minnsta kosti sumir hinna ákærðu, og hugsanlega fleiri, umfangsmiklu peningasvindli. Það mál teygir anga sína til Svíþjóðar og er flókin svikamylla en það verður ekki fyrr en á síðari stigum réttarhaldanna sem fjallað verður um þau mál. Fram hefur komið að upphæðir sem um er að ræða hlaupi á að minnsta kosti tveimur milljörðum danskra króna (37 milljarðar íslenskir). 

Sænsk yfirvöld ákærðu danska konu, sem vann hjá sænsku fyrirtæki, fyrir að hafa átt þátt í að svíkja á aðra milljón sænskra króna undan skatti en fyrirtækið tengdist Íslamska ríkinu. Konan hlaut átta mánaða fangelsisdóm fyrir bókhaldssvindl. Við réttarhöldin yfir henni kom fram að hún hafði mikil tengsl við mann sem átti og var forstjóri tölvufyrirtækis á Frederiksberg og talið var tengjast Íslamska ríkinu. Þessi forstjóri, sem síðar er talið að hafi fallið í Sýrlandi kallaði konuna ætíð ,,Skat“ ,en það orð hefur fleiri en eina merkingu á dönsku, hún kallaði hann hinsvegar ,,Moms“, sem sem er danska orðið yfir virðisaukaskatt. 

Við upphaf réttarhaldanna sagði saksóknari þau marka tímamót í danskri réttarsögu. Þetta væri í fyrsta skipti sem danskir ríkisborgarar væru ákærðir fyrir að taka beinan þátt í hryðjuverkum á erlendri grund.  

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Hólmfríður Árnadóttir menntunarfræðingur og Heiða Guðný Ásgeirsdóttir bóndi skipa 1. og 2. sæti á lista Vinstri grænna í Suðurkjördæmi.
Þjórsáin okkar allra
Kjarninn 25. júlí 2021
Svandís Svavarsdóttir heilbrigðisráðherra segir ríkisstjórnina ræða málin í þaula og hafa verið í meginatriðum samstíga um aðgerðir í faraldrinum hingað til.
Stjórnmálin falli ekki í þá freistni að gera sóttvarnir að „pólitísku bitbeini“
Svandís Svavarsdóttir heilbrigðisráðherra segir samstöðu í ríkisstjórn um þær hertu aðgerðir sem tóku gildi í dag. Hún segist vilja forðast að sóttvarnir verði að pólitísku bitbeini fyrir kosningar og telur að það muni reyna á stjórnmálin á næstu vikum.
Kjarninn 25. júlí 2021
Steypiregnið ógurlega
Steypiregn er klárlega orðið tíðara og umfangsmeira en áður var. Öll rök hníga að tengingu við hlýnun lofthjúps jarðar. Í tilviki flóðanna í Þýskalandi og víðar hefur landmótun, aukið þéttbýli og minni skilningur samfélaga á eðli vatnsfalla áhrif.
Kjarninn 25. júlí 2021
Ísraelsk stjórnvöld sömdu við lyfjafyrirtækið Pfizer um bóluefni og rannsóknir samhliða bólusetningum.
Alvarlega veikum fjölgar í Ísrael
Það er gjá á milli fjölda smita og fjölda alvarlegra veikra í Ísrael nú miðað við fyrstu bylgju faraldursins. Engu að síður hafa sérfræðingar áhyggjur af þróuninni. Um 60 prósent þjóðarinnar er bólusett.
Kjarninn 25. júlí 2021
Danska smurbrauðið nýtur nú aukinna vinsælda meðal matgæðinga í heimalandinu.
Endurkoma smurbrauðsins
Flestir Íslendingar kannast við danska smurbrauðið, smørrebrød. Eftir að alls kyns skyndibitar komu til sögunnar döluðu vinsældirnar en nú nýtur smurbrauðið sívaxandi vinsælda. Nýir staðir skjóta upp kollinum og þeir gömlu upplifa sannkallaða endurreisn.
Kjarninn 25. júlí 2021
Fjallahjólabrautin við Austurkór var eitt verkefna sem valið var til framkvæmda af íbúum í íbúðalýðræðisverkefninu Okkar Kópavogur í fyrra.
Kópavogsbær skoðar flötu fjallahjólabrautina betur eftir holskeflu athugasemda
Kópavogsbær hefur boðað að fjallahjólabraut við Austurkór í Kópavogi verði tekin til nánari skoðunar, eftir fjölda athugasemda frá svekktum íbúum þess efnis að brautin gagnist lítið við fjallahjólreiðar.
Kjarninn 24. júlí 2021
Með stafrænum kórónuveirupassa fæst QR kóði sem sýna þarf á hinum ýmsu stöðum.
Munu þurfa að framvísa kórónuveirupassa til að fara út að borða
Evrópska bólusetningarvottorðið hefur verið notað vegna ferðalaga innan álfunnar síðan í upphafi mánaðar. Í Danmörku hefur fólk þurft að sýna sambærilegt vottorð til að sækja samkomustaði og svipað er nú uppi á teningnum á Ítalíu og í Frakklandi.
Kjarninn 24. júlí 2021
Eldgosið í Geldingadölum hefur verið mikið sjónarspil. Nú virðist það í rénun.
Ráðherra veitir nafni nýja hraunsins formlega blessun sína
Eins og lög gera ráð fyrir hefur Lilja Dögg Alfreðsdóttir mennta- og menningarmálaráðherra staðfest nafngift nýja hraunsins í landi Grindavíkurbæjar. Fagradalshraun mun það heita um ókomna framtíð.
Kjarninn 24. júlí 2021
Meira eftir höfundinnBorgþór Arngrímsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar