Drónar og skattsvik

Í fyrsta skipti í sögunni eru danskir ríkisborgarar ákærðir fyrir að taka beinan þátt í hryðjuverkum. Fimm menn eru taldir hafa útvegað dróna sem notaðir voru í árásum á herstöð í Sýrlandi árið 2014. Ennfremur tengjast málinu umfangsmikil skattsvik.

Basil hassan
Basil hassan
Auglýsing

21. sept­em­ber 2017 var þrí­tugur leigu­bíl­stjóri, kall­aður Meh­met, hand­tek­inn á heim­ili sínu í Brøndby vestan við Kaup­manna­höfn, grun­aður um að hafa tekið þátt í und­ir­bún­ingi hryðju­verka. Lög­reglan hafði um um langt skeið fylgst náið með Meh­met, meðal ann­ars í sam­starfi við tvo unga menn en Meh­met hafði keypt dróna í verslun þeirra á Norð­ur­brú í Kaup­manna­höfn. 

Hand­taka Meh­met, sem síðan hefur setið í gæslu­varð­haldi var upp­haf þess máls sem nú er komið til kasta dóm­stóla, Dróna­máls­ins svo­nefnda. Sam­tímis hand­töku Meh­met var annar maður úrskurð­aður i gæslu­varð­hald að honum fjar­stöddum (in absenti­a). Sá heitir Abdul Kadir Cesur (stundum kall­aður bíla­þvotta­mað­ur­inn), Tyrki sem bjó um ára­bil í Dan­mörku en er nú sagður búsettur í Tyrk­landi og eft­ir­lýstur af Alþjóða­lög­regl­unni, Inter­pol. Hann er tal­inn hafa afhent liðs­mönnum Íslamska ríks­ins (svo­nefnda) drón­ana sem Meh­met leigu­bíl­stjóri keypti í Kaup­manna­höfn. 

Í sept­em­ber í fyrra, ári eftir hand­töku Meh­met, voru tveir menn hand­teknir og úrskurð­aðir í gæslu­varð­hald, ásamt einum til við­bót­ar, sá var fjar­stadd­ur. Sá sem ekki hafði tek­ist að hand­taka var Basil Hass­an. Þetta var ekki í fyrsta skipti sem nafn hans komst í bækur lög­regl­unn­ar. Hann hefur lengi verið eft­ir­lýstur á alþjóða­vett­vangi vegna til­raunar til að ráða af dögum danska rit­höf­und­inn Lars Hedegaar­d árið 2013. Sú til­raun mistókst því ekki vildi betur til en svo að þótt færið væri aðeins um einn metri fór kúlan úr byssu Hassan fram­hjá höfði rit­höf­und­ar­ins. Þrátt fyrir mikla leit náð­ist til­ræð­is­mað­ur­inn ekki og lög­reglan taldi sig vitað að hann hefði nær sam­stundis farið frá Dan­mörku. Basil Hassan er tal­inn hafa skipu­lagt dróna­hernað Íslamska rík­is­ins en sprengja sem dróni bar varð tveimur kúrdískum her­mönnum að bana í Írak í októ­ber 2016. Danska leyni­þjón­ust­an, PET, taldi á sínum tíma að drón­inn hafi verið keyptur í áður­nefndri verslun á Norð­ur­brú í Kaup­manna­höfn. 

Auglýsing

Basil Hassan er 32 ára, danskur rík­is­borg­ari af líbönskum upp­runa, og ólst upp í Dan­mörku. Hann lauk fyrri­hluta verk­fræði­náms og hefur einnig lært flug. 

Hand­tek­inn og sleppt

Eftir að Basil Hassan tókst að flýja frá Dan­mörku, eftir hið mis­heppn­aða til­ræði árið 2013 frétt­ist næst af honum í Tyrk­landi í byrjun apríl árið eft­ir. Þá var hann hand­tek­inn á flug­velli þar í land­i. Þegar Danir ósk­uðu eftir fram­sali hans kom í ljós að hann hafði verið lát­inn laus. Skýr­ingar Tyrkja á þeirri ákvörðun voru loðnar en síðar kom i ljós að um var að ræða fanga­skipti Tyrk­lands og Íslamska rík­is­ins. Að Basil Hassan skyldi lát­inn laus olli mik­illi reiði Dana, síðar kom í ljós að hann hefði að lík­indum farið strax til Sýr­lands. Talið er að hann hafi skipu­lagt og und­ir­búið fjöl­mörg hryðju­verk Íslamska rík­is­ins og tal­inn einn helsti sér­fræð­ingur sam­tak­anna varð­andi dróna­hern­að. 

Margoft hafa borist af því fréttir að Basil Hassan hafi verið felldur en slíkar fréttir hafa aldrei feng­ist stað­fest­ar. 

Auk þeirra Basil Hassan og Abdul Kadir Cesur og leigu­bíl­stjór­ans sem áður var getið eru tveir til við­bótar ákærðir í dróna­mál­inu. Nöfn þeirra hafa ekki verið birt opin­ber­lega en þeir ganga undir nöfn­unum hjóla­kaup­mað­ur­inn og kenn­ar­inn. Þeir eru báðir þrí­tugir að aldri og þekktir meðal múslima í Kaup­manna­höfn. Hjóla­kaup­mað­ur­inn hefur hlotið dóma fyrir skjala­fals og svindl, reyndi meðal ann­ars, fyrir nokkrum árum, að svíkja út bætur í nafni Basil Hass­an. Kenn­ar­inn hefur starfað við nokkra skóla í Kaup­manna­höfn, þar á meðal CBA við­skipta­há­skól­ann. Um tíma vann kenn­ar­inn hjá tölvu­fyr­ir­tæki á Frederiks­berg, en það fyr­ir­tæki telur lög­reglan að hafi staðið að ýmis­konar svindli tengdum pen­inga­yf­ir­færslum frá Sví­þjóð til Dan­merk­ur. Kenn­ar­inn er sagður náinn vinur Basil Hass­an.

Löng og flókin rétt­ar­höld

Eins og nefnt var í upp­hafi þessa pistils hófust rétt­ar­höldin yfir fimm­menn­ing­unum í síð­ustu viku, í Bæj­ar­rétti Kaup­manna­hafn­ar. Búast má við að rétt­ar­höldin verði löng og flókin en gert er ráð fyrir 19 dögum í rétt­ar­saln­um, fram í jan­úar á næsta ári. ­Máls­skjölin fylla 18 þús­und blað­síður og ræða sak­sókn­ara við upp­haf rétt­ar­hald­anna tók þrjár klukku­stund­ir. Annar og þriðji dagur rétt­ar­hald­anna fóru í yfir­heyrslur yfir kenn­ar­an­um. Lög­reglan hafði lagt hald á minnis­lykil (USB) á heim­ili hans og kenn­ar­inn sagð­ist hafa fengið lyk­il­inn í Tyrk­landi, hann væri kom­inn frá Basil Hassan en Abdul Kadir Cesur hefði afhent sér hann, með kveðju frá Basil. Að sögn sak­sókn­ara er minnis­lyk­ill þessi mjög mik­il­vægt gagn í rétt­ar­höld­un­um.

Og svo er það skatta­svika­málið

Í ræðu sak­sókn­ara við upp­haf rétt­ar­hald­anna kom fram að auk ákærunnar um að taka þátt í hryðju­verkum tengdust, að minnsta kosti sumir hinna ákærðu, og hugs­an­lega fleiri, umfangs­miklu pen­inga­svindli. Það mál teygir anga sína til Sví­þjóðar og er flókin svika­mylla en það verður ekki fyrr en á síð­ari stigum rétt­ar­hald­anna sem fjallað verður um þau mál. Fram hefur komið að upp­hæðir sem um er að ræða hlaupi á að minnsta kosti tveimur millj­örðum danskra króna (37 millj­arðar íslenskir). 

Sænsk yfir­völd ákærðu danska konu, sem vann hjá sænsku fyr­ir­tæki, fyrir að hafa átt þátt í að svíkja á aðra milljón sænskra króna undan skatti en fyr­ir­tækið tengd­ist Íslamska rík­inu. Konan hlaut átta mán­aða fang­els­is­dóm fyrir bók­halds­svindl. Við rétt­ar­höldin yfir henni kom fram að hún hafði mikil tengsl við mann sem átti og var for­stjóri tölvu­fyr­ir­tækis á Frederiks­berg og talið var tengj­ast Íslamska rík­inu. Þessi for­stjóri, sem síðar er talið að hafi fallið í Sýr­landi kall­aði kon­una ætíð ,,Skat“ ,en það orð hefur fleiri en eina merk­ingu á dönsku, hún kall­aði hann hins­vegar ,,Moms“, sem sem er danska orðið yfir virð­is­auka­skatt. 

Við upp­haf rétt­ar­hald­anna sagði sak­sókn­ari þau marka tíma­mót í danskri rétt­ar­sögu. Þetta væri í fyrsta skipti sem danskir rík­is­borg­arar væru ákærðir fyrir að taka beinan þátt í hryðju­verkum á erlendri grund.  

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Þuríður Harpa Sigurðardóttir, formaður Öryrkjabandalagsins.
Segir fullyrðingar Bjarna rangar
„Það er ánægjulegt að fá loks að ræða þessi mál við þig, og við erum tilbúin til þess hvenær sem er, eins og ósvaraðir tölvupóstar síðustu þriggja ára í innhólfi tölvu þinnar bera vott um,“ segir í bréfi formanns ÖBÍ til fjármálaráðherra.
Kjarninn 29. október 2020
Jeremy Corbyn, fyrrverandi leiðtogi breska Verkamannaflokksins.
Jeremy Corbyn vikið úr Verkamannaflokknum
Fyrrverandi formanni breska Verkamannaflokksins var í dag vikið tímabundið úr flokknum vegna viðbragða sinna við nýrri skýrslu um gyðingaandúð innan flokksins. Corbyn sagði þau mál öll hafa verið blásin upp í pólitískum tilgangi.
Kjarninn 29. október 2020
Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir dómsmálaráðherra skrifar undir reglugerðarbreytinguna.
Ísland býður erlenda sérfræðinga velkomna ef þeir eru með milljón á mánuði eða meira
Til að fá langtímavegabréfsáritun til að stunda fjarvinnu á Íslandi þurfa útlendinga að vera með að minnsta kosti eina milljón króna á mánuði. Ef maki er með í för þurfa tekjurnar að vera að minnsta kosti 1,3 milljónir króna.
Kjarninn 29. október 2020
Sjómenn hafa á undanförnum árum ítrekað kvartað til Verðlagsstofu skiptaverðs yfir því hve lágt hráefnaverðið á uppsjávartegundum er á Íslandi.
Margt gæti skýrt að miklu meira sé greitt fyrir síld í Noregi en hér
Verðlagsstofa skiptaverðs birti á dögunum samanburð á síldarverðum í Noregi og á Íslandi, sem sýndi að hráefnisverð síldar var að meðaltali 128 prósentum hærra í Noregi en hér á landi á árunum 2012-2019, á meðan að afurðaverðið var svipað.
Kjarninn 29. október 2020
Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir.
Boðar hertar aðgerðir á landsvísu „sem fyrst“
Sóttvarnalæknir boðar hertar aðgerðir vegna kórónuveirufaraldursins og vill að þær verði samræmdar um allt land. Langflest smit hafa komið upp á höfuðborgarsvæðinu en þeim fjölgar nú á Norðurlandi. Á Austurlandi er ekkert smit.
Kjarninn 29. október 2020
Enn greinast smit hjá starfsfólki og sjúklingum á Landakoti
Smit greinast ennþá hjá starfsfólki og sjúklingum sem voru útsettir á Landakoti fyrir COVID-19. Ekkert nýtt smit hefur greinst utan hins skilgreinda útsetta hóps starfsmanna og sjúklinga.
Kjarninn 29. október 2020
Saga Japans
Saga Japans
Saga Japans – 25. þáttur: Hefnd köngulóarkonunnar
Kjarninn 29. október 2020
Andlátin í þessari bylgju orðin þrjú
Einn einstaklingur lést á Landspítala síðasta sólarhring vegna COVID-19, samkvæmt tilkynningu á vef spítalans. Andlátin þar eru því tvö á einungis tveimur dögum.
Kjarninn 29. október 2020
Meira eftir höfundinnBorgþór Arngrímsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar