Drónar og skattsvik

Í fyrsta skipti í sögunni eru danskir ríkisborgarar ákærðir fyrir að taka beinan þátt í hryðjuverkum. Fimm menn eru taldir hafa útvegað dróna sem notaðir voru í árásum á herstöð í Sýrlandi árið 2014. Ennfremur tengjast málinu umfangsmikil skattsvik.

Basil hassan
Basil hassan
Auglýsing

21. sept­em­ber 2017 var þrí­tugur leigu­bíl­stjóri, kall­aður Meh­met, hand­tek­inn á heim­ili sínu í Brøndby vestan við Kaup­manna­höfn, grun­aður um að hafa tekið þátt í und­ir­bún­ingi hryðju­verka. Lög­reglan hafði um um langt skeið fylgst náið með Meh­met, meðal ann­ars í sam­starfi við tvo unga menn en Meh­met hafði keypt dróna í verslun þeirra á Norð­ur­brú í Kaup­manna­höfn. 

Hand­taka Meh­met, sem síðan hefur setið í gæslu­varð­haldi var upp­haf þess máls sem nú er komið til kasta dóm­stóla, Dróna­máls­ins svo­nefnda. Sam­tímis hand­töku Meh­met var annar maður úrskurð­aður i gæslu­varð­hald að honum fjar­stöddum (in absenti­a). Sá heitir Abdul Kadir Cesur (stundum kall­aður bíla­þvotta­mað­ur­inn), Tyrki sem bjó um ára­bil í Dan­mörku en er nú sagður búsettur í Tyrk­landi og eft­ir­lýstur af Alþjóða­lög­regl­unni, Inter­pol. Hann er tal­inn hafa afhent liðs­mönnum Íslamska ríks­ins (svo­nefnda) drón­ana sem Meh­met leigu­bíl­stjóri keypti í Kaup­manna­höfn. 

Í sept­em­ber í fyrra, ári eftir hand­töku Meh­met, voru tveir menn hand­teknir og úrskurð­aðir í gæslu­varð­hald, ásamt einum til við­bót­ar, sá var fjar­stadd­ur. Sá sem ekki hafði tek­ist að hand­taka var Basil Hass­an. Þetta var ekki í fyrsta skipti sem nafn hans komst í bækur lög­regl­unn­ar. Hann hefur lengi verið eft­ir­lýstur á alþjóða­vett­vangi vegna til­raunar til að ráða af dögum danska rit­höf­und­inn Lars Hedegaar­d árið 2013. Sú til­raun mistókst því ekki vildi betur til en svo að þótt færið væri aðeins um einn metri fór kúlan úr byssu Hassan fram­hjá höfði rit­höf­und­ar­ins. Þrátt fyrir mikla leit náð­ist til­ræð­is­mað­ur­inn ekki og lög­reglan taldi sig vitað að hann hefði nær sam­stundis farið frá Dan­mörku. Basil Hassan er tal­inn hafa skipu­lagt dróna­hernað Íslamska rík­is­ins en sprengja sem dróni bar varð tveimur kúrdískum her­mönnum að bana í Írak í októ­ber 2016. Danska leyni­þjón­ust­an, PET, taldi á sínum tíma að drón­inn hafi verið keyptur í áður­nefndri verslun á Norð­ur­brú í Kaup­manna­höfn. 

Auglýsing

Basil Hassan er 32 ára, danskur rík­is­borg­ari af líbönskum upp­runa, og ólst upp í Dan­mörku. Hann lauk fyrri­hluta verk­fræði­náms og hefur einnig lært flug. 

Hand­tek­inn og sleppt

Eftir að Basil Hassan tókst að flýja frá Dan­mörku, eftir hið mis­heppn­aða til­ræði árið 2013 frétt­ist næst af honum í Tyrk­landi í byrjun apríl árið eft­ir. Þá var hann hand­tek­inn á flug­velli þar í land­i. Þegar Danir ósk­uðu eftir fram­sali hans kom í ljós að hann hafði verið lát­inn laus. Skýr­ingar Tyrkja á þeirri ákvörðun voru loðnar en síðar kom i ljós að um var að ræða fanga­skipti Tyrk­lands og Íslamska rík­is­ins. Að Basil Hassan skyldi lát­inn laus olli mik­illi reiði Dana, síðar kom í ljós að hann hefði að lík­indum farið strax til Sýr­lands. Talið er að hann hafi skipu­lagt og und­ir­búið fjöl­mörg hryðju­verk Íslamska rík­is­ins og tal­inn einn helsti sér­fræð­ingur sam­tak­anna varð­andi dróna­hern­að. 

Margoft hafa borist af því fréttir að Basil Hassan hafi verið felldur en slíkar fréttir hafa aldrei feng­ist stað­fest­ar. 

Auk þeirra Basil Hassan og Abdul Kadir Cesur og leigu­bíl­stjór­ans sem áður var getið eru tveir til við­bótar ákærðir í dróna­mál­inu. Nöfn þeirra hafa ekki verið birt opin­ber­lega en þeir ganga undir nöfn­unum hjóla­kaup­mað­ur­inn og kenn­ar­inn. Þeir eru báðir þrí­tugir að aldri og þekktir meðal múslima í Kaup­manna­höfn. Hjóla­kaup­mað­ur­inn hefur hlotið dóma fyrir skjala­fals og svindl, reyndi meðal ann­ars, fyrir nokkrum árum, að svíkja út bætur í nafni Basil Hass­an. Kenn­ar­inn hefur starfað við nokkra skóla í Kaup­manna­höfn, þar á meðal CBA við­skipta­há­skól­ann. Um tíma vann kenn­ar­inn hjá tölvu­fyr­ir­tæki á Frederiks­berg, en það fyr­ir­tæki telur lög­reglan að hafi staðið að ýmis­konar svindli tengdum pen­inga­yf­ir­færslum frá Sví­þjóð til Dan­merk­ur. Kenn­ar­inn er sagður náinn vinur Basil Hass­an.

Löng og flókin rétt­ar­höld

Eins og nefnt var í upp­hafi þessa pistils hófust rétt­ar­höldin yfir fimm­menn­ing­unum í síð­ustu viku, í Bæj­ar­rétti Kaup­manna­hafn­ar. Búast má við að rétt­ar­höldin verði löng og flókin en gert er ráð fyrir 19 dögum í rétt­ar­saln­um, fram í jan­úar á næsta ári. ­Máls­skjölin fylla 18 þús­und blað­síður og ræða sak­sókn­ara við upp­haf rétt­ar­hald­anna tók þrjár klukku­stund­ir. Annar og þriðji dagur rétt­ar­hald­anna fóru í yfir­heyrslur yfir kenn­ar­an­um. Lög­reglan hafði lagt hald á minnis­lykil (USB) á heim­ili hans og kenn­ar­inn sagð­ist hafa fengið lyk­il­inn í Tyrk­landi, hann væri kom­inn frá Basil Hassan en Abdul Kadir Cesur hefði afhent sér hann, með kveðju frá Basil. Að sögn sak­sókn­ara er minnis­lyk­ill þessi mjög mik­il­vægt gagn í rétt­ar­höld­un­um.

Og svo er það skatta­svika­málið

Í ræðu sak­sókn­ara við upp­haf rétt­ar­hald­anna kom fram að auk ákærunnar um að taka þátt í hryðju­verkum tengdust, að minnsta kosti sumir hinna ákærðu, og hugs­an­lega fleiri, umfangs­miklu pen­inga­svindli. Það mál teygir anga sína til Sví­þjóðar og er flókin svika­mylla en það verður ekki fyrr en á síð­ari stigum rétt­ar­hald­anna sem fjallað verður um þau mál. Fram hefur komið að upp­hæðir sem um er að ræða hlaupi á að minnsta kosti tveimur millj­örðum danskra króna (37 millj­arðar íslenskir). 

Sænsk yfir­völd ákærðu danska konu, sem vann hjá sænsku fyr­ir­tæki, fyrir að hafa átt þátt í að svíkja á aðra milljón sænskra króna undan skatti en fyr­ir­tækið tengd­ist Íslamska rík­inu. Konan hlaut átta mán­aða fang­els­is­dóm fyrir bók­halds­svindl. Við rétt­ar­höldin yfir henni kom fram að hún hafði mikil tengsl við mann sem átti og var for­stjóri tölvu­fyr­ir­tækis á Frederiks­berg og talið var tengj­ast Íslamska rík­inu. Þessi for­stjóri, sem síðar er talið að hafi fallið í Sýr­landi kall­aði kon­una ætíð ,,Skat“ ,en það orð hefur fleiri en eina merk­ingu á dönsku, hún kall­aði hann hins­vegar ,,Moms“, sem sem er danska orðið yfir virð­is­auka­skatt. 

Við upp­haf rétt­ar­hald­anna sagði sak­sókn­ari þau marka tíma­mót í danskri rétt­ar­sögu. Þetta væri í fyrsta skipti sem danskir rík­is­borg­arar væru ákærðir fyrir að taka beinan þátt í hryðju­verkum á erlendri grund.  

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Ólafur Valsson
Þjóðaröryggi, jarðstrengir og rafmagn á Dalvík
Kjarninn 16. desember 2019
Helgi Seljan og Steingrímur J. Sigfússon, forseti Alþingis.
Forseti Alþingis minnist Helga Seljan
Steingrímur J. Sigfússon minntist fyrrverandi þingmannsins, Helga Seljan, á þingi í dag. „Helgi var einkar vel látinn í hópi þingmanna fyrir sitt glaða skap, heiðarleika og hreinskiptni í samstarfi, svo og fyrir dugnað og alúð við þingstörfin.“
Kjarninn 16. desember 2019
Inga Sæland, formaður Flokks fólksins, er fyrsti flutningsmaður tillögu um að hækka lágmarksframfærslu almannatrygginga í 300 þúsund krónur.
Stenst ekki jafnræðisreglu að hækka lágmarksframfærslu sumra í 300 þúsund
Meirihluti velferðarnefndar segir að það myndi líklega kosta tugi milljarða króna að hækka lágmarksframfærslu almannatrygginga í 300 þúsund krónur. Það standist ekki jafnræðisreglu að taka ákveðna hópa út fyrir sviga.
Kjarninn 16. desember 2019
Ekki tímabært að fella niður ívilnun á tengiltvinnbíla
Efnahags- og viðskiptanefnd telur ekki tilefni til þess að skattaívilnunin á tengiltvinnbílum falli niður með öllu í lok árs 2020. Nefndin leggur í staðinn til að fjárhæðarmark ívilnunarinnar lækki í nokkrum áföngum.
Kjarninn 16. desember 2019
„Algeggjuð“ hugmynd um sameiningu banka
Í Vísbendingu, sem kom til áskrifenda á föstudaginn, er fjallað um þá hugmynd að sameina tvo af kerfislægt mikilvægu bönkum landsins.
Kjarninn 15. desember 2019
SMS og MMS ganga í endurnýjun lífdaga
Eftir að hafa lotið í lægra haldi fyrir nýjum samskiptaforritum á borð við Messenger og WhatsApp eru gömlu góðu SMS- og MMS-skilaboðin að eiga endurkomu. Þeim fjölgar nú eftir áralangan samdrátt.
Kjarninn 15. desember 2019
Ferðalag á mörkum ljóss og myrkurs, í átt til dögunar
Rökkursöngvar Sverris Guðjónssonar kontratenórs eru að koma út. Safnað er fyrir þeim á Karolina Fund.
Kjarninn 15. desember 2019
Ársreikningaskrá heyrir undir embætti ríkisskattstjóra.
Skil á ársreikningum hafa tekið stakkaskiptum eftir að viðurlög voru hert
Eftir að viðurlög við því að skila ekki ársreikningum á réttum tíma voru hert skila mun fleiri fyrirtæki þeim á réttum tíma. Enn þarf almenningur, fjölmiðlar og aðrir áhugasamir þó að greiða fyrir aðgang að ársreikningum.
Kjarninn 15. desember 2019
Meira eftir höfundinnBorgþór Arngrímsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar