Minnkandi atvinnuleysi en hindranir og áskoranir fyrir hendi

barack_obama.jpg
Auglýsing

Atvinnu­leysi í Banda­ríkj­unum mælist nú 5,3 pró­sent og hefur minnkað um 0,9 pró­sentu­stig á einu ári og um rúm­lega tvö pró­sentu­stig á tveimur árum. Þessum tölum er sér­stak­lega fagnað í pistli Jason Fur­man, for­manni efna­hags­ráð­gjafa­hóps ­rík­is­stjórnar Barack Obama, á vef Hvíta húss­ins en þær þykja stað­festa rétta stefnu Obama í efna­hags­mál­um, frá því hann tók við stjórn­ar­taumunum í nóv­em­ber 2008. Áherslan hefur verið á að  ná niður atvinnu­leysi og ­styrkja aðstæður fyrir lítil og með­al­stór fyr­ir­tæki,  meðal ann­ars með övar­andi aðgerð­um. Margt bendir til þess að þetta hafi heppnast, einkum sé horft til síð­ustu tveggja ára.

Einka­geir­inn spyrnir sér frá botni



Sér­stak­lega eru það góðar tölur í einka­geir­anum sem stað­festa að tölu­verð sókn er nú í banda­ríska hag­kerf­inu. Um 210 þús­und störf urðu til í júlí í einka­geir­anum og sé horft yfir síð­ustu sautján mán­uði þá hefur fimmtán sinum tek­ist að skapa meira en 200 þús­und ný störf á mán­uði, sem er sögu­lega mikið og eitt­hvað sem stjórn­völd hafa horft til sem mark­mið. Þetta eru stórar tölur enda banda­ríska hag­kerfið risa­vax­ið. Það er með árlega lands­fram­leiðslu á mann upp á ríf­lega 53 þús­und Banda­ríkja­dali, jafn­virði um sjö millj­óna króna, og helsti styrkur þess felst í miklum sveigj­an­leika, fjöl­breyti­leika og öfl­ugri nýsköp­un. Auk þess eru mörg stærstu fyr­ir­tæki heims­ins, sem ekki aðeins skapa störf í Banda­ríkj­unum heldur um allan heim, með rann­sókn­ar- og þró­un­ar­hluta sinn stað­settan í Banda­ríkj­unum sem hefur mikil marg­feld­is­á­hrif vítt og breitt um hag­kerf­ið.

Myndin sýnir hvernig ný störf hafa orðið til einkageiranum í Bandaríkjunum, frá því fjármálakreppan skall á af miklum þunga fyrir mörg lítil og meðalstór fyrirtæki. Mynd: Vefur Hvíta hússins. Myndin sýnir hvernig ný störf hafa orðið til einka­geir­anum í Banda­ríkj­un­um, frá því fjár­málakreppan skall á af miklum þunga fyrir mörg lítil og með­al­stór fyr­ir­tæki. Mynd: Vefur Hvíta húss­ins.

Eftir mikla erf­ið­leika í kjöl­far fjár­málakrepp­unnar á árunum 2007 til og með 2009 þá hefur einka­geir­inn náð að spyrna sér frá botni, ef svo má að orði kom­ast. Atvinnu­leysi fór upp í tíu pró­sent þegar verst lét, á árunum 2009 og 2010, og yfir­skuld­setn­ing varð mikið vanda­mál, ekki síst í iðn­aði, þar sem eft­ir­spurn dróst hratt saman en kostn­aður fylgdi ekki nægi­lega hratt með niður á við.

Auglýsing

Lang­tíma­at­vinnu­leysi festir rætur



Þrátt fyrir að hlut­irnir séu á réttri leið eru ýmis atriði ekki komin í lag, þegar rýnt er í atvinnu­leys­ið. Þannig hefur lang­tíma­at­vinnu­leysi fest rætur víða í Banda­ríkj­unum og er 34 pró­sent hærra en það var fyrir fjár­málakrepp­una. Þá sýna mæl­ingar einnig að atvinnu­leysi þar sem horft er sér­stak­lega til þeirra sem eru að vinna hluta­starf en myndu vilja vinna í fullri vinnu, er fjórtán pró­sent hærra en það var fyrir fjár­málakrepp­una. Konur eiga einnig í meiri erf­ið­leikum með að fá vinnu nú en fyrir fjár­málakrepp­una og sömu­leiðis spænsku mæl­andi fólk, að því er segir í stöðu­mati Hvíta húss­ins frá því fyrr í dag.





Áskor­anir framundan



Þrátt fyrir að atvinnu­leysið sé að minn­ka, og horf­urnar séu aðrar og betri en þær voru eftir þreng­ing­arnar á fjár­mála­mark­aði, þá stendur banda­ríska hag­kerfið frammi fyrir miklum áskor­un­um. Lífaldur er að aukast sífellt og er nú í 78,9 ár. Með­al­aldur er sömu­leiðis að hækka, en hann er nú 37,6 ár, en í sam­an­burði við margar aðrar þjóðir þykir hann ásætt­an­leg­ur. Í Bret­landi er hann lið­lega 40 ár og á Íslandi er hann næstum alveg sá sami, eða 37,5 ár, sam­kvæmt gögnum Hag­stofu Íslands. Framund­an, horft til næstu tíu til fimmtán ára, er því þörf fyrir mikla fjölgun starfa og hraða aðlögun vinnu­mark­að­ar­ins að auk­inni atvinnu­þátt­töku fólks. Líf­eyr­is­s­kerf­ið, hvort sem er að hálfu einka­rek­inna sjóða eða hins opin­bera, þarf að laga sig að þess­ari stöðu. Fyrir þjóð sem telur tæp­lega 320 millj­ónir íbúa, sem búa í inn­byrðis afar ólíkum ríkj­um, með mis­mun­andi stoðir undir efna­hagnum á hverjum stað, er þetta mikil áskor­un.

Örv­un­að­gerðir - Ganga þær enda­laust?



Að baki árangrinum býr einnig mark­viss og skýr stefna Seðla­banka Banda­ríkj­anna um að örva hag­kerfið með ódýru fjár­magni. Vöxtum hefur verið haldið við núllið í sjö ár og atvinnu­lífið - ekki síst fjár­mála­kerfið - hefur notið góðs af þeirri stöðu. En til lengdar litið mun hag­kerfið ekki geta treyst á örv­un­ar­að­gerðir hins opin­bera, að því er Janet Yellen, seðla­banka­stjóri Banda­ríkj­anna, hefur látið hafa eftir sér. Hún reiknar nú með því að vextir taki að hækka síðar á árinu. En eins og svo oft þegar seðla­banka­stjórar eru að ræða um hlut­ina, þá eru fyr­ir­var­arnir marg­ir. Óvissa sé alltaf fyrir hendi og að aðstæður geti skyndi­lega breyst. Þannig hljóm­uðu svör hennar í það minnsta eftir að hún var spurð út í fram­tíð­ar­horfur á fundi í Cleveland, 10. júlí síð­ast­lið­inn.

Íslendingurinn Reynir ætlar að taka upp Flamenco plötu
Reynir Hauksson hefur lært hjá einum helsta gítarkennara Granada. Nú safnar hann fyrir gerð Flamenco plötu á Karolina Fund.
Kjarninn 15. september 2019
Fosfatnáma
Upplýsingaskortur ógnar matvælaöryggi
Samkvæmt nýrri rannsókn íslenskra og erlendra fræðimanna ógnar skortur á fullnægjandi upplýsingum um birgðir fosfórs matvælaöryggi í heiminum.
Kjarninn 15. september 2019
Besta platan með Metallica – Master of Puppets
Gefin út af Elektra þann 3. mars 1986, 8 lög á 54 mínútum og 47 sekúndum.
Kjarninn 15. september 2019
Guðmundur Kristjánsson er stærsti eigandi Útgerðarfélags Reykjavíkur sem er stærsti eigandi Brim.
Útgerðarfélag Reykjavíkur hagnaðist um 1,5 milljarð í fyrra
Stærsti eigandi Brim, sem hét áður HB Grandi, bókfærði eignarhlut sinn í félaginu á rúmlega 15 prósent hærra verði en skráð markaðsverð hlutarins var á reikningsskiladegi. Eignir Brim voru metnar á um 60 milljarða króna um síðustu áramót.
Kjarninn 15. september 2019
Eiríkur Ragnarsson
RÚV á kannski heima á auglýsingamarkaði eftir allt saman
Kjarninn 15. september 2019
Vinningstillaga Henning Larsen arkitektastofunnar að því hvernig Vinge ætti að líta út. Veruleikinn í dag er allt annar.
Danska skýjaborgin Vinge
Það er ekki nóg að fá háleitar hugmyndir, það þarf líka einhvern til að framkvæma þær. Þessu hafa bæjaryfirvöld í Frederikssund á Sjálandi fengið að kynnast, þar sem draumsýn hefur breyst í hálfgerða martröð.
Kjarninn 15. september 2019
Ásaka Glitni um að klippa sjö sentimetra neðan af samningum
Deilumál milli Útgerðarfélags Reykjavíkur og Glitnis vegna afleiðusamninga upp á tvo milljarða króna sem gerðir voru í aðdraganda hrunsins standa enn yfir. Útgerðarfélagið kærði Glitni til lögreglu í fyrra fyrir að klippa neðan af samningunum.
Kjarninn 15. september 2019
Engar áreiðanlegar tölur til um fjölda einstaklinga með heilabilun
Heilabilunarsjúkdómar eru mjög algengir á Íslandi en engar áreiðanlegar tölur eru til um fjölda þeirra einstaklinga sem greinst hafa með heilabilun. Tólf þingmenn kalla eftir því að landlækni sé skylt að halda sérstaka skrá um sjúkdóminn.
Kjarninn 14. september 2019
Meira eftir höfundinnMagnús Halldórsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None