Minnkandi atvinnuleysi en hindranir og áskoranir fyrir hendi

barack_obama.jpg
Auglýsing

Atvinnu­leysi í Banda­ríkj­unum mælist nú 5,3 pró­sent og hefur minnkað um 0,9 pró­sentu­stig á einu ári og um rúm­lega tvö pró­sentu­stig á tveimur árum. Þessum tölum er sér­stak­lega fagnað í pistli Jason Fur­man, for­manni efna­hags­ráð­gjafa­hóps ­rík­is­stjórnar Barack Obama, á vef Hvíta húss­ins en þær þykja stað­festa rétta stefnu Obama í efna­hags­mál­um, frá því hann tók við stjórn­ar­taumunum í nóv­em­ber 2008. Áherslan hefur verið á að  ná niður atvinnu­leysi og ­styrkja aðstæður fyrir lítil og með­al­stór fyr­ir­tæki,  meðal ann­ars með övar­andi aðgerð­um. Margt bendir til þess að þetta hafi heppnast, einkum sé horft til síð­ustu tveggja ára.

Einka­geir­inn spyrnir sér frá botni



Sér­stak­lega eru það góðar tölur í einka­geir­anum sem stað­festa að tölu­verð sókn er nú í banda­ríska hag­kerf­inu. Um 210 þús­und störf urðu til í júlí í einka­geir­anum og sé horft yfir síð­ustu sautján mán­uði þá hefur fimmtán sinum tek­ist að skapa meira en 200 þús­und ný störf á mán­uði, sem er sögu­lega mikið og eitt­hvað sem stjórn­völd hafa horft til sem mark­mið. Þetta eru stórar tölur enda banda­ríska hag­kerfið risa­vax­ið. Það er með árlega lands­fram­leiðslu á mann upp á ríf­lega 53 þús­und Banda­ríkja­dali, jafn­virði um sjö millj­óna króna, og helsti styrkur þess felst í miklum sveigj­an­leika, fjöl­breyti­leika og öfl­ugri nýsköp­un. Auk þess eru mörg stærstu fyr­ir­tæki heims­ins, sem ekki aðeins skapa störf í Banda­ríkj­unum heldur um allan heim, með rann­sókn­ar- og þró­un­ar­hluta sinn stað­settan í Banda­ríkj­unum sem hefur mikil marg­feld­is­á­hrif vítt og breitt um hag­kerf­ið.

Myndin sýnir hvernig ný störf hafa orðið til einkageiranum í Bandaríkjunum, frá því fjármálakreppan skall á af miklum þunga fyrir mörg lítil og meðalstór fyrirtæki. Mynd: Vefur Hvíta hússins. Myndin sýnir hvernig ný störf hafa orðið til einka­geir­anum í Banda­ríkj­un­um, frá því fjár­málakreppan skall á af miklum þunga fyrir mörg lítil og með­al­stór fyr­ir­tæki. Mynd: Vefur Hvíta húss­ins.

Eftir mikla erf­ið­leika í kjöl­far fjár­málakrepp­unnar á árunum 2007 til og með 2009 þá hefur einka­geir­inn náð að spyrna sér frá botni, ef svo má að orði kom­ast. Atvinnu­leysi fór upp í tíu pró­sent þegar verst lét, á árunum 2009 og 2010, og yfir­skuld­setn­ing varð mikið vanda­mál, ekki síst í iðn­aði, þar sem eft­ir­spurn dróst hratt saman en kostn­aður fylgdi ekki nægi­lega hratt með niður á við.

Auglýsing

Lang­tíma­at­vinnu­leysi festir rætur



Þrátt fyrir að hlut­irnir séu á réttri leið eru ýmis atriði ekki komin í lag, þegar rýnt er í atvinnu­leys­ið. Þannig hefur lang­tíma­at­vinnu­leysi fest rætur víða í Banda­ríkj­unum og er 34 pró­sent hærra en það var fyrir fjár­málakrepp­una. Þá sýna mæl­ingar einnig að atvinnu­leysi þar sem horft er sér­stak­lega til þeirra sem eru að vinna hluta­starf en myndu vilja vinna í fullri vinnu, er fjórtán pró­sent hærra en það var fyrir fjár­málakrepp­una. Konur eiga einnig í meiri erf­ið­leikum með að fá vinnu nú en fyrir fjár­málakrepp­una og sömu­leiðis spænsku mæl­andi fólk, að því er segir í stöðu­mati Hvíta húss­ins frá því fyrr í dag.





Áskor­anir framundan



Þrátt fyrir að atvinnu­leysið sé að minn­ka, og horf­urnar séu aðrar og betri en þær voru eftir þreng­ing­arnar á fjár­mála­mark­aði, þá stendur banda­ríska hag­kerfið frammi fyrir miklum áskor­un­um. Lífaldur er að aukast sífellt og er nú í 78,9 ár. Með­al­aldur er sömu­leiðis að hækka, en hann er nú 37,6 ár, en í sam­an­burði við margar aðrar þjóðir þykir hann ásætt­an­leg­ur. Í Bret­landi er hann lið­lega 40 ár og á Íslandi er hann næstum alveg sá sami, eða 37,5 ár, sam­kvæmt gögnum Hag­stofu Íslands. Framund­an, horft til næstu tíu til fimmtán ára, er því þörf fyrir mikla fjölgun starfa og hraða aðlögun vinnu­mark­að­ar­ins að auk­inni atvinnu­þátt­töku fólks. Líf­eyr­is­s­kerf­ið, hvort sem er að hálfu einka­rek­inna sjóða eða hins opin­bera, þarf að laga sig að þess­ari stöðu. Fyrir þjóð sem telur tæp­lega 320 millj­ónir íbúa, sem búa í inn­byrðis afar ólíkum ríkj­um, með mis­mun­andi stoðir undir efna­hagnum á hverjum stað, er þetta mikil áskor­un.

Örv­un­að­gerðir - Ganga þær enda­laust?



Að baki árangrinum býr einnig mark­viss og skýr stefna Seðla­banka Banda­ríkj­anna um að örva hag­kerfið með ódýru fjár­magni. Vöxtum hefur verið haldið við núllið í sjö ár og atvinnu­lífið - ekki síst fjár­mála­kerfið - hefur notið góðs af þeirri stöðu. En til lengdar litið mun hag­kerfið ekki geta treyst á örv­un­ar­að­gerðir hins opin­bera, að því er Janet Yellen, seðla­banka­stjóri Banda­ríkj­anna, hefur látið hafa eftir sér. Hún reiknar nú með því að vextir taki að hækka síðar á árinu. En eins og svo oft þegar seðla­banka­stjórar eru að ræða um hlut­ina, þá eru fyr­ir­var­arnir marg­ir. Óvissa sé alltaf fyrir hendi og að aðstæður geti skyndi­lega breyst. Þannig hljóm­uðu svör hennar í það minnsta eftir að hún var spurð út í fram­tíð­ar­horfur á fundi í Cleveland, 10. júlí síð­ast­lið­inn.

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Viðræðum BÍ og SA slitið
Verkfall er framundan hjá blaðamönnum, þar sem upp úr slitnaði í kjaradeilum Blaðamannafélags Íslands og Samtökum atvinnulífsins í dag.
Kjarninn 21. nóvember 2019
Ákærðir vegna viðskipta með bílastæðamiða á Keflavíkurflugvelli
Héraðssaksóknari hefur birt ákæru, en meint brot snúa að mútugreiðslum og umboðssvikum.
Kjarninn 21. nóvember 2019
Skipstjóri Samherja: Kemur á óvart að vera sakaður um brot
Arngrímur Brynjólfsson var handtekinn í Namibíu. Hann segist ekki vita til þess að skipið sem hann stýrir hafi veitt ólöglega.
Kjarninn 21. nóvember 2019
Kalla eftir hugmyndum frá almenningi um vannýtt matvæli
Verkefni á vegum sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra óskar eftir hugmyndum frá almenningi og framleiðendum um hvernig megi skapa verðmæti úr vannýtum matvælum. Nemendur við Hótel- og matvælaskólanum munu síðan nýta hugmyndirnar við gerð nýrra rétta.
Kjarninn 21. nóvember 2019
Ilia Shuma­nov, aðstoð­ar­fram­kvæmda­stjóri Rúss­lands­deildar Tran­sparency International
Umræðufundur um rússneskt samhengi Samherjamálsins
Á morgun fer fram umræðufundur um baráttuna gegn alþjóðlegu peningaþvætti á Sólon. Aðstoðarframkvæmdastjóri Rússlandsdeildar Transparency International mun halda fyrirlestur um helstu áskoranir peningaþvættis og leiðir til að rannsaka það.
Kjarninn 21. nóvember 2019
Jón Sigurðsson, stjórnarformaður Stoða.
Jón Sigurðsson kominn í stjórn Símans – Verður stjórnarformaður
Sitjandi stjórnarformaður Símans, Betrand Kan, var felldur í stjórnarkjöri í dag. Stoðir, stærsti hluthafi Símans, eru komin með mann inn í stjórn.
Kjarninn 21. nóvember 2019
Fimmta hvert heimili á leigumarkaði undir lágtekjumörkum
Rúmlega 31 þúsund einstaklingar voru undir lágtekjumörkum í fyrra eða um 9 prósent íbúa á Íslandi. Hlutfall leigjenda undir lágtekjumörkum er mun hærra en á meðal þeirra sem eiga húsnæði.
Kjarninn 21. nóvember 2019
Íslenskur skipstjóri í haldi í Namibíu
Skipstjóri sem starfaði árum saman hjá Samherja er í gæsluvarðhaldi í Namibíu eftir að hafa verið handtekinn fyrir ólöglegar veiðar.
Kjarninn 21. nóvember 2019
Meira eftir höfundinnMagnús Halldórsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None