Sjávarútvegurinn, SA og Viðskiptaráð vilja ekki auðlindaákvæðið í stjórnarskrá

Í umsögnum helstu hagsmunagæslusamtaka landsins um stjórnarskrárfrumvarp forsætisráðherra eru gerðar verulegar athugasemdir við hugtakið „þjóðareign“.

borgartún
Auglýsing

Sam­tök fyr­ir­tækja í sjáv­ar­út­vegi (SFS) telja frum­varp Katrínar Jak­obs­dóttur for­sæt­is­ráð­herra um breyt­ingar á stjórn­ar­skrá ýmsum ann­mörkum háð og leggja til að það nái ekki óbreytt fram að ganga. 

Í frum­varpi Katrínar segir að auð­lindir nátt­úru Íslands til­­­­heyri íslensku þjóð­inni. Nátt­úru­auð­lindir og lands­rétt­indi sem ekki séu háð einka­­­­eign­­­­ar­rétti séu þjóð­­­­ar­­­­eign og að eng­inn geti fengið þau gæði eða rétt­indi til eignar eða var­an­­­­legra afnota. þá eigi að kveða á um gjald­­­­töku fyrir heim­ildir til nýt­ingar í ábata­­­­skyni með lög­­­­um, ekki í stjórn­­­­­­­ar­­­­skrá.

­At­huga­semdir sam­tak­anna, sem settar eru fram í umsögn um frum­varpið, snúa aðal­lega að setn­ingu þessa auð­linda­á­kvæðis í stjórn­ar­skrá og skil­grein­ingu á hug­tak­inu „þjóð­ar­eign“, sem SFS telur að sé ekki skýr sam­kvæmt frum­varp­inu. Undir umsögn­ina skrifar Heiðrún Lind Mart­eins­dótt­ir, fram­kvæmda­stjóri SFS.

Sam­tök atvinnu­lífs­ins (SA) hafa líkað skilað inn umsögn um frum­varpið þar sem marg­hátt­aðar athuga­semdir eru gerðar við áform um setn­ingu auð­linda­á­kvæði. Sam­tökin leggja til að auð­linda­á­kvæðið verði ein­fald­lega fellt á brott úr frum­varp­inu. Undir umsögn SA skrifar Hall­dór Benja­mín Þor­bergs­son, fram­kvæmda­stjóri sam­tak­anna. Sam­tökin gera ekki athuga­semdir við önnur ákvæði frum­varps for­sæt­is­ráð­herra um stjórn­ar­skrár­breyt­ing­ar. 

Athuga­semdir SA eru af sam­bæri­legum toga og hjá SFS og sér­stak­lega fundið að notkun á hug­tak­inu „þjóð­ar­eign“. Í umsögn sam­tak­anna segir í flestum til­fellum sé talað um rík­is­eign í stjórn­ar­skrám sem á annað borð hafa að geyma ákvæði um eign­ar­hald að auð­lind­um. „Að­eins stjórn­ar­skrár Eist­lands og Sló­veníu hafa að geyma þjóð­ar­eign­ar­á­kvæði. Eina nágranna­landið sem hefur ákvæði af þessum toga í stjórn­ar­skrá sinni er Írland, en þar er talað um rík­is­eign. Það er vara­samt að leita fyr­ir­mynda að svona ákvæði til ríkja sem Ísland ber sig alla­jafna ekki saman við. Rétt­ar­kerfi þess­ara ríkja, þar á meðal stjórn­skip­un­ar­réttur og eign­ar­rétt­ur, er allt ann­ars eðlis en á Íslandi. Miklu eðli­legra er að líta til Norð­ur­landa þar sem rétt­ar­farið er sam­bæri­legt því íslenska.“

Auglýsing
Samtökin telja að stýra eigi auð­linda­nýt­ingu með lög­um, ekki með því að setja ákvæði í stjórn­ar­skrá. Þau til­taka einnig að þau taki undir „al­menn sjón­ar­mið um auð­linda­nýt­ingu og nátt­úru­auð­lindir í þjóð­ar­eign sem reifuð eru í umsögn Sam­taka fyr­ir­tækja í sjáv­ar­út­veg­i.“

Var­an­leiki heim­ilda horn­steinn fisk­veiði­stjórn­un­ar­kerfis

SFS segir í sinni umsögn að ótækt sé að byggja rétt á óljósri skil­grein­ingu á „þjóð­ar­eign“. „Skortur á skýr­leika hefur í för með sér óvissu sem er til þess fallin að hafa áhrif á fjölda sviða, enda er gert ráð fyrir því að allar nátt­úru­auð­lindir sem ekki eru háðar einka­eign­ar­rétti falli undir þessa teg­und eign­ar­halds. Þá er á það að benda að alls­endis óljóst er hvert sam­spil þessa frum­varps­á­kvæðis og 72. gr. stjórn­ar­skrár­innar er.“

SFS segj­ast þó líka telja það mik­il­vægt að ná og við­halda sam­fé­lags­legri sátt og sam­stöðu um sjáv­ar­út­veg enda sé um að ræða und­ir­stöðu­at­vinnu­veg þjóð­ar­inn­ar. „Sjálf­bær nýt­ing, skyn­sam­leg stjórnun veiða og nýsköpun í sjáv­ar­út­vegi eru enda hagur bæði þeirra sem við atvinnu­greina starfa og þjóð­ar­innar allr­ar. Stöðugt og fyr­ir­sjá­an­legt lagaum­hverfi, þar sem hvati ríkir til þess að gera sem mest verð­mæti úr sam­eig­in­legri auð­lind, öllum til hags­bóta, án þess að gengið sé á rétt kom­andi kyn­slóða til hins sama, er nauð­syn­legt. Það hafa Íslend­ingar lagt áherslu á til þessa við fisk­veiði­stjórn og það er ljóst að margar þjóðir líta til Íslands þegar kemur að skipu­lagi veiða og vinnslu.“

Að mati sam­tak­anna sé var­an­leiki heim­ilda til nýt­ingar á nytja­stofnum sjávar einn af horn­steinum núver­andi fisk­veiði­stjórn­un­ar­kerf­is. Festa og fyr­ir­sjá­an­leiki skipti miklu máli til að tryggja góða umgengni um auð­lind­ina, rekstr­ar­ör­yggi fyr­ir­tækja, atvinnu­ör­yggi starfs­manna, fjár­mögn­un, láns­kjör fyr­ir­tækja og nýsköp­un. „Óvissa um rekstr­ar­um­hverfi greinar í harðri alþjóð­legri sam­keppni mun bitna á sam­keppn­is­hæfni hennar og þar með þjóð­ar­hag til lengri tíma lit­ið, þvert á mark­mið frum­varps­ins. Leggja ber sér­staka áherslu á að íslensk sjáv­ar­út­vegs­fyr­ir­tæki selja um 98% af afla á alþjóð­legum mark­aði og að langan tíma hefur tekið að byggja upp sterka mark­aðs­stöðu og tryggja hæstu verð. Missi fyr­ir­tækin fót­festu þar mun taka langan tíma að ná henni aft­ur, náist hún yfir höf­uð.“

Telja mis­ráðið að setja auð­linda­á­kvæði

Við­skipta­ráð Íslands er á svip­uðum slóðum í sinni umsögn og segir að skýra þurfi nátt­úru­vernd­ar- og auð­linda­á­kvæði frum­varps­ins. Að mati ráðs­ins sé mis­ráðið að auð­linda­á­kvæðið fari óbreytt inn í stjórn­ar­skrá lýð­veld­is­ins enda sé ekk­ert sem kemur í veg fyrir að mark­miðum með hinu nýja hug­taki „þjóð­ar­eign“ verði náð fram með almennri laga­setn­ingu. Við­skipta­ráð vill því að frum­varpið verði end­ur­skoðað með til­liti til athuga­semda sinna. 

Að mati Við­skipta­ráðs liggur fyrir að ekki hafi náðst nægi­leg póli­tísk sátt um þær breyt­ingar sem frum­varpið hefur að geyma. „Þannig hafa þrjár breyt­ing­ar­til­lögur komið fram í þing­inu nú þegar og að þeim standa þing­menn úr fjórum stjórn­ar­and­stöðu­flokk­um. Stjórn­ar­skrám er ætlað að stand­ast tím­ans tönn og löng hefð er fyrir því að breyt­ingar á stjórn­ar­skrám séu gerðar í sátt þvert á stjórn­mála­flokka. Við­skipta­ráð telur mik­il­vægt að stjórn­ar­skrár­breyt­ingar séu almennt gerðar í sem mestri sátt.“

Undir umsögn­ina ritar Agla Eir Vil­hjálms­dótt­ir, lög­fræð­ingur Við­skipta­ráðs, en fram­kvæmda­stjóri þess er Svan­hildur Hólm Vals­dótt­ir.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Húsnæðisverð hér á landi hefur ekki hækkað mikið meira en í öðrum samanburðarríkjum okkar.
Svipaðar verðhækkanir hér og í nágrannalöndum
Mikil verðbólga og þrýstingur á fasteignamarkaði eru ekki séríslensk vandamál. Hvort sem litið er til neysluverðs eða húsnæðismarkaðarins hafa nýlegar hækkanir hér á landi verið á pari við það sem er að gerast í öðrum OECD-ríkjum.
Kjarninn 18. október 2021
Péter Márki-Zay hefur verið borgarstjóri í Hódmezővásárhely frá árinu 2018.
Márki-Zay leiðir ungversku stjórnarandstöðuna gegn Orbán
Óflokksbundinn íhaldsmaður á miðjum aldri sem heitir því að berjast gegn spillingu í Ungverjalandi mun leiða sex flokka kosningabandalag ungverskra stjórnarandstæðinga gegn Viktori Orbán og Fidesz-flokki hans í vor.
Kjarninn 18. október 2021
Eitt mál formlega komið á borð KKÍ
Körfuknattleikssamband Íslands hvetur þá sem telja á sér brotið að tilkynna um slík mál – öðruvísi sé ekki hægt að taka á þeim.
Kjarninn 18. október 2021
Joe Biden ætlaði sér stóra hluti í umhverfis- og velferðarmálum. Nú kann babb að vera komið í bátinn.
Metnaðarfull áætlun Bidens í loftslagsmálum í uppnámi
Demókratar takast nú á um hvort aðgerðaleysi í loftslagsmálum muni að endingu kosta meira heldur en að taka stór skref í málaflokknum nú þegar.
Kjarninn 18. október 2021
Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið – Hvernig stöndum við vörð um lýðræðið?
Kjarninn 18. október 2021
Eignarhald á símamöstrum þriggja stærstu fjarskiptafyrirtækjanna hefur verið að færast úr landi á síðustu mánuðum.
Síminn vill selja Mílu til franskra fjárfesta
Síminn hefur undirritað samkomulag við franskt sjóðsstýringarfyrirtæki um einkaviðræður um sölu Mílu, sem sér um rekstur og uppbyggingu fjarskiptainnviða hér á landi.
Kjarninn 18. október 2021
Kostnaður við rekstur þjóðkirkjunnar greiðist úr ríkissjóði þar sem kirkjan og ríki eru ekki aðskilin hérlendis.
Prestar ósáttir við tillögu um að hætta að rukka fyrir hjónavígslur, skírnir og útfarir
Lagt hefur verið til að hætt verði að rukka fyrir aukaverk presta. Það þyki fráhrindandi að prestur sem þjónar fólki á gleði- og sorgarstundum sendi viðkomandi síðan reikning. Einkum sé þetta „slæm birtingarmynd þegar um efnalítið fólk er að ræða.“
Kjarninn 18. október 2021
Á meðal íbúða sem Bjarg leigufélag, sem er óhagnaðardrifið, hefur byggt og leigir nú út eru íbúðir við Hallgerðargötu í Laugarneshverfi.
Þeir sem leigja af óhagnaðardrifnum leigufélögum mun ánægðari en aðrir
Uppbygging almennra íbúða í gegnum óhagnaðardrifin leigufélög hefur aukið verulega framboð á húsnæði fyrir fólk með lágar tekjur. Leigjendur í kerfinu eru mun ánægðari en aðrir leigjendur og telja sig búa við meira húsnæðisöryggi.
Kjarninn 18. október 2021
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar