Tíu þúsund risastórar vindmyllur

Á næstu árum og áratugum verða reistar 10 þúsund vindmyllur, til raforkuframleiðslu, í Norðursjónum. Samkomulag um þessa risaframkvæmd, sem fjórar þjóðir standa að, var undirritað í Danmörku sl. miðvikudag.

Mette Frederiksen, Ursula van der Leyen forseti framkvæmdastjórnar ESB, Olaf Scholz kanslari Þýskalands, Mark Rutte forsætisráðherra Hollands og Alexander De Croo forsætisráðherra Belgíu hittust í Esbjerg.
Mette Frederiksen, Ursula van der Leyen forseti framkvæmdastjórnar ESB, Olaf Scholz kanslari Þýskalands, Mark Rutte forsætisráðherra Hollands og Alexander De Croo forsætisráðherra Belgíu hittust í Esbjerg.
Auglýsing

Margir Íslend­ingar þekkja Sunn­an­vind, lagið sem Örvar Krist­jáns­son söng, við texta Jóns Sig­urðs­sonar (í bank­an­um) en lagið samdi Pat Ball­ard. For­sæt­is­ráð­herra Dan­merkur og full­trúar Evr­ópu­sam­bands­ins, Þýska­lands, Hollands og Belgíu þekkja lík­lega ekki þetta lag en vita hins­vegar vel um gagn­semi vinds­ins, úr hvaða átt sem hann blæs.

Mette Frederiksen, Ursula van der Leyen for­seti fram­kvæmda­stjórnar ESB, Olaf Scholz kansl­ari Þýska­lands, Mark Rutte for­sæt­is­ráð­herra Hollands og Alex­ander De Croo for­sæt­is­ráð­herra Belgíu hittu­st, ásamt emb­ætt­is­mönn­um, í Esbjerg á suð­vest­ur­strönd Jót­lands sl. mið­viku­dag, 18. maí. Til­efni fund­ar­ins var und­ir­ritun sam­komu­lags, sem verið hafði í und­ir­bún­ingi um nokk­urt skeið. Sam­komu­lagið snýst um vind­myllur til raf­orku­fram­leiðslu.

Auglýsing

Lang­tímaplan

Sam­komu­lagið sem und­ir­ritað var í Esbjerg gerir ráð fyrir að löndin fjög­ur, Dan­mörk, Þýska­land, Hol­land og Belgía setji upp á næstu ára­tugum tíu þús­und vind­myllur úti fyrir ströndum land­anna, í Norð­ur­sjó. Þessi áætlun er liður í mark­miði Evr­ópu­sam­bands­ins um að hlut­leysi í kolefn­is­jöfnun verði náð árið 2050. Eigi það að takast þarf að halda vel á spöð­un­um.

Und­ir­bún­ingur sam­komu­lags­ins hefur staðið lengi og teng­ist ekki, nema þá óbeint, átök­unum í Úkra­ínu.

150 gíga­vött

Þegar myll­urnar tíu þús­und verða komnar í gagnið eiga þær að geta fram­leitt sam­tals 150 gíga­vött, sem nægir til að sjá 230 millj­ónum heim­ila fyrir raf­magni. Til sam­an­burðar má nefna að þær myllur sem í dag má sjá víða úti fyrir ströndum Dan­merkur fram­leiða sam­tals 2,3 gíga­vött.

Skaga 250 metra upp í loftið

Myll­urnar tíu þús­und verða engin smá­smíði, rúm­lega 250 metra háar, frá yfir­borði sjáv­ar, meira en þre­föld hæð Hall­gríms­kirkju­turns­ins í Reykja­vík. Til­raunir með myllur af þess­ari stærð hafa um nokk­urt skeið staðið yfir í Norð­ur­sjónum á vegum tveggja fram­leið­enda, Vestas og Siem­ens. Í Dan­mörku eru í dag tvær myllur sem eru hærri, þær standa báðar á landi og sú hærri skagar heila 330 metra upp í loft­ið.

Sam­kvæmt sam­komu­lag­inu sem und­ir­ritað var í Esbjerg sl. mið­viku­dag mun tæpur fjórð­ungur myll­anna tíu þús­und standa á dönsku haf­svæði, úti fyrir vest­ur­strönd Jót­lands.

Sam­tengt dreifi­kerfi

Það er ekki nóg að geta fram­leitt raf­magn, það þarf líka að vera hægt að koma því til neyt­end­anna. Árum saman hafa stjórn­mála­menn og sér­fræð­ingar rætt um nauð­syn þess að tengja saman raf­orku­kerfi Evr­ópu­land­anna. Þjóð­verjar hafa lengi glímt við „flösku­háls“ í sínu flutn­ings­kerfi, milli norð­ur­hluta lands­ins og suð­ur­hlut­ans. Þjóð­verjar hafa þurft að reiða sig á kol, olíu og gas til raf­magns­fram­leiðslu. Nú stendur til að bæta úr þessu með eins konar sam­teng­ingu, þá þurfa Danir til dæmis ekki að stöðva myll­urnar til að koma í veg fyrir að kerfið hrynji (eins og danskir fjöl­miðlar orða það) vegna offram­leiðslu, sem ekki er hægt að losna við. Þegar myll­urnar kom­ast í gagn­ið, verða í sumum til­vik­um, útbúnar svo­nefndar orku­eyj­ar, eins konar dreifi­virki, þar sem orkunni frá mörgum myllum verður safnað sam­an, ef þannig má að orði kom­ast, áður en hún verður send áfram. Orku­eyj­arnar verða sam­tengdar og með því móti hægt að dreifa orkunni milli landa (á vissan hátt hlið­stætt lands­net­inu hér á Íslandi) burt­séð frá hvar orkan verður til. Vegna þess að orku­eyj­arnar eru mun kostn­að­ar­sam­ari en að senda ork­una beina leið til lands frá hverju „myllu­svæði“ eins og gert hefur verið til þessa verður „gamla“ aðferðin notuð í mörgum til­vik­um. Þess má geta að Danir höfðu í fyrra ákveðið að byggja eina orku­ey, hug­mynda­fræðin sú sama og nú er ákveðin í 10 þús­und mylla verk­efn­inu.

Mjög flókið

Að byggja og reisa 10 þús­und risa­stórar vind­myll­ur, koma þeim fyrir á hafs­botni, leggja kapla og leiðslur til orku­eyj­anna, koma orkunni til lands og svo áfram til not­enda er mjög flókið verk­efni, og dýrt. Það mun hins­vegar skapa mörg störf, eng­inn hefur nefnt tölur í því sam­bandi en ljóst er að þau muni skipta þús­und­um. Kostn­aður og fjár­mögnun hefur ekki mikið verið rætt fram að þessu en danskir líf­eyr­is­sjóðir hafa lýst yfir miklum áhuga á að fjár­festa í þessu verk­efni.

Til­gang­ur­inn er tví­þættur

Þjóðir Evr­ópu­sam­bands­ins hafa lengi haft ákveðnar áhyggjur af hve háðar þær hafa verið Rússum um orku­kaup. Inn­rás Rússa í Úkra­ínu hefur ekki orðið til að draga úr þeim áhyggj­um. ESB þjóð­irnar reyna nú hver af annarri að finna leiðir til að losna úr klóm rúss­neska bjarn­ar­ins að þessu leyti, stóra vind­myllu­verk­efnið er ein þeirra leiða. Myllu­verk­efnið er enn­fremur skref í grænu orku­skipt­un­um.

Á frétta­manna­fundi sem hald­inn var við und­ir­skrift sam­komu­lags­ins í Esbjerg spurði einn við­staddra hvort hægt væri, í ljósi veð­ur­fars­breyt­inga, að tryggja nægan vind á Norð­ur­sjónum næstu ára­tugi. Danski orku­mála­ráð­herr­ann taldi ótta um logn á Norð­ur­sjó ástæðu­laus­an.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra.
Engin lagaleg skilgreining til á orðinu kona
Samkvæmt svari frá forsætisráðherra þarf menningar- og viðskiptaráðherra sem „fer með málefni íslenskunnar“ að svara því hverjar orðsifjar nafnorðsins kona séu og hver málfræðileg merking orðsins sé.
Kjarninn 30. júní 2022
Lárus Blöndal, stjórnarformaður Bankasýslu ríkisins, og Jón Gunnar Jónsson, forstjóri stofnunarinnar.
Bankasýslan borgaði LOGOS 6,2 milljónir og lét Morgunblaðið fá upplýsingar fyrirfram
Bankasýslan sendi Morgunblaðinu einum fjölmiðla fyrirfram tilkynningu um að lögfræðilegur ráðgjafi hennar hefði komist að þeirri niðurstöðu að jafnræðis hafi verið gætt við sölu á hlut ríkisins í Íslandsbanka.
Kjarninn 30. júní 2022
Til þess að komast ferða sinna þurfa Íslendingar að borga 85 prósentum meira heldur en íbúar í löndum Evrópusambandsins gera að meðaltali.
Samgöngukostnaður hvergi hærri í Evrópu en á Íslandi
Norðurlöndin raða sér í efstu sæti á lista þeirra landa í Evrópu þar sem samgöngukostnaður er mestur. Verð á gistingu, mat, fötum og skóm er hærra hér á landi en víðast hvar annars staðar í álfunni.
Kjarninn 30. júní 2022
Ríkið þurfi að kortleggja á hverjum loftslagsskattarnir lenda
Upplýsingar liggja ekki fyrir í dag um það hvernig byrðar af loftslagssköttum dreifast um samfélagið. Í greinargerð frá Loftslagsráði segir að stjórnvöld þurfi að vinna slíka greiningu, vilji þau hafa yfirsýn yfir áhrif skattanna.
Kjarninn 30. júní 2022
Í frumdrögum að fyrstu lotu Borgarlínu var Suðurlandsbrautin teiknuð upp með þessum hætti. Umferðarskipulag götunnar er enn óútkljáð, og sannarlega ekki óumdeilt.
Borgarlínubreytingar á Suðurlandsbraut strjúka fasteignaeigendum öfugt
Nokkrir eigendur fasteigna við Suðurlandsbraut segja að það verði þeim til tjóns ef akreinum undir almenna umferð og bílastæðum við Suðurlandsbraut verði fækkað. Unnið er að deiliskipulagstillögum vegna Borgarlínu.
Kjarninn 30. júní 2022
Í austurvegi
Í austurvegi
Í austurvegi – Einlæg gjöf en smáræði 千里送鹅毛
Kjarninn 30. júní 2022
Úlfar Þormóðsson
Taglhnýtingar þétta raðirnar
Kjarninn 30. júní 2022
Viðbragðsaðilar og vegfarendur á vettvangi aðfaranótt sunnudags. 22 unglingar létust á Enyobeni-kránni.
Hvers vegna dóu börn á bar?
Meðvitundarlaus ungmenni á bar. Þannig hljómaði útkall til lögreglu í borginni East London í Suður-Afríku aðfaranótt sunnudags. Ýmsar sögur fóru á kreik. Var eitrað fyrir þeim? Og hvað í ósköpunum voru unglingar – börn – að gera á bar?
Kjarninn 30. júní 2022
Meira eftir höfundinnBorgþór Arngrímsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar