200 þungaðar konur með geðræn vandamál

Sérhæft teymi á Kleppi tekur á móti um 200 þunguðum konum ár hvert með geðræn vandamál. Elísabet Sigfúsdóttir leiðir teymið og segir hún hópinn afar veikan með mikla þörf fyrir hjálp. Við blasir enn frekari niðurskurður á starfseminni vegna fjárskorts.

Elísabet Sigfúsdóttir leiðir sérhæft teymi á Kleppi sem aðstoðar ófrískar konur með geðræn vandamál. Teymið hefur hjálpað um 200 konum á ári, en þarf líklega að draga úr starfseminni vegna niðurskurðar.
Elísabet Sigfúsdóttir leiðir sérhæft teymi á Kleppi sem aðstoðar ófrískar konur með geðræn vandamál. Teymið hefur hjálpað um 200 konum á ári, en þarf líklega að draga úr starfseminni vegna niðurskurðar.
Auglýsing

Sér­hæft teymi á Kleppi tekur árlega móti um 200 ófrískum konum og nýbök­uðum mæðrum sem eiga við geð­rænan vanda að stríða. Oft­ast er um að ræða konur sem glíma við alvar­legan geð­heilsu­vanda á með­göngu og/eða tengsla­vanda við barn sitt. 

Tíðni geð­sjúk­dóma eykst oft hjá konum á með­göngu og við fæð­ingu og talið er að um það bil fimm pró­sent fæð­andi kvenna glími við alvar­leg geð­ræn vanda­mál. Snemmtæk íhlutun getur skipt sköpum í tengsla­myndun móður og barns og komið í veg fyrir flutn­ing vanda­mála frá einni kyn­slóð til ann­arr­ar. Á hverju ári fæð­ast á bil­inu 4.000 til 4.500 börn á Ísland­i. 

Mjög veikur hóp­ur 

Elísa­bet Sig­fús­dótt­ir, félags­ráð­gjafi og teym­is­stjóri FMB, segir þung­lyndi og kvíða algeng­ustu kvill­ana sem mæður glíma við, en einnig koma konur með alvar­lega geð­rofs­sjúk­dóma. Hluti kvenn­anna er með lang­vinnan geð­rænan vanda, koma úr erf­iðum félags­legum aðstæð­um, hafa orðið fyrir áföllum í æsku eins og nauðgun eða verið í neyslu. 

Auglýsing

Þessi hópur þarf oft fjöl­þætt inn­grip og því kemur fyrir að fjöl­skyldur eru með fleiri en einn með­ferð­ar­að­ila. Feður með þung­lyndi, kvíða og fíkni­vanda hafa einnig verið skjól­stæð­ing­ar, til að mynda eftir að maka þeirra hefur verið vísað í teymið. Einum föður hefur verið vísað í teymið án þess að maki hafi verið í með­ferð.

„Við erum með mjög veikan hóp. Þær koma oft úr inn­lögn og hafa verið lengi í með­ferð,” segir Elísa­bet. FMB býður upp á þjón­ustu við mæður og barn í um eitt og hálft ár, frá í kring um 20. viku með­göngu og svo allt fyrsta ár barns­ins. For­gangs­raðað er eftir hverju til­viki og tekið er til­lit til veik­inda mæðra og lengd með­göng­u. 

FMB teymið tekur á móti konum með mökum þeirra, en flestar konurnar koma þó einar í meðferðina. Móðurinni er fylgt eftir í eitt ár eftir að barnið fæðist.

Geð­rænir kvillar hefta tengsla­myndun

Skamm­stöf­unin FMB stendur fyrir „for­eldrar - með­ganga - barn“ og er teymið skil­greint sem þriðja stigs þjón­usta, sem þýðir síð­asta úrræði fyrir sjúk­linga. Kon­urnar sem koma í teymið eru því margar hverjar mjög veik­ar. Fyrsta stigs þjón­usta er heilsu­gæsla og annað stig er ítar­þjón­usta. 

Alvar­leg geð­ræn veik­indi hafa áhrif á hæfni móður til að sinna hlut­verki sínu og tengsla­myndun hennar við unga­barn­ið. Snemmtæk íhlutun getur skipt sköpum í tengsla­myndun móður og barns og komið í veg fyrir flutn­ing vanda­mála frá einni kyn­slóð til ann­arr­ar.

Teymið hefur verið að taka við rúm­lega 200 konum og fjöl­skyldum á hverju ári, en í fyrra fækk­aði þeim niður í um 160 aðal­lega vegna þess að skil­grein­ingar á hópnum eru betri. Sé tekið mið af fjölda fæð­inga og fjölda til­vísanna í teymið árið 2015 má gera ráð fyrir að það sinni því hlut­falli vel, en ljóst er að það vantar upp á þjón­ustu sé miðað við árið 2014.

Draga þurfti úr tilvísunum í fyrra vegna niðurskurðar.

Flestar mæður koma einar

Teymið þjón­ustar konur frá öllu land­inu, en langstærsti hlut­inn er af höf­uð­borg­ar­svæð­inu. Einnig koma konur reglu­lega í með­ferð allt frá Borg­ar­firði og af Aust­ur­landi.  Erf­ið­ara er fyrir konur frá svæðum sem eru lengra í burtu að koma í reglu­lega með­ferð og að sögn Elísa­betar er frekar reynt að veita ráð­gjöf í þeirra umhverf­i. 

Aldur kvenn­anna er frá 18 og til fer­tugs. Allar með­ferð­irnar eru ein­stak­lings­með­ferð­ir, en teymið hefur einnig haft hóp­með­ferð­ar­starf. Flestar mæður koma einar í með­ferð­ina en um 20 pró­sent feðra koma líka alltaf með. Að sögn Elísa­betar koma sumir feður af og til, en um helm­ingur kvenn­anna eru alltaf ein­ar.

„Það er alltaf ákveðin hætta á að kona með geð­rofs­sjúk­dóma fari í geð­rof eftir fæð­ing­u,” segir Elísa­bet. „Ofsa­kvíða­mömmur geta líka farið í geð­rof eftir fæð­ing­u.” 

Kvíði mömmu yfir­fær­ist á barnið

Elísa­bet segir afar mik­il­vægt að koma í veg fyrir kyn­slóða­flutn­ing á erf­ið­leik­um, það er að segja að sjúk­dómar og félags­legir erf­ið­leikar móður haldi ekki áfram hjá barn­in­u. 

„Ef mamma er alltaf kvíðin eða hrædd, sér­stak­lega fyrstu tvö ár barns­ins, þá er barnið útsett fyrir yfir­færslu af líðan mömmu. Rann­sóknir sýna að ef barnið er baðað í stress­hór­mum á með­göngu aukast líkur á lík­am­legum sjúk­dóm­um,” segir hún. „Með­ferð­ar­vinnan okkar miðar að því að styrkja for­eldra í hlut­verki sínu og vinna með það sem for­eldr­arnir sjálfir koma úr. Til dæmis með því að sjá hvað þeir vilja bera áfram til barna sinna og hvað ekki.” 

Geta ekki sinnt öllum vegna fjár­skorts

FMB var stofnað sem gras­rót­arteymi árið 2009 og byrj­aði á göngu­deild Land­spít­al­ans. Anna María Jóns­dóttir geð­læknir átti hug­mynd­ina sem hún fékk að breskri fyr­ir­mynd. Í dag til­heyrir teymið undir göngu­deild geðsviðs en ekk­ert fjár­magn er eyrn­ar­merkt fyrir starf­sem­ina í ár. 

Stöðu­gildum fækk­aði árið 2015 og í kjöl­farið var nauð­syn­legt að þrengja sjúk­linga­hóp­inn tölu­vert með því að taka ekki á móti konum með alvar­legan fíkni­vanda. Er því fylgt skil­yrðum göngu­deildar með sex mán­aða edrú­mennsku.

„Um helm­ingur kvenn­anna er með sögu um fíkn eða mikla neyslu. Við höfum tekið konur inn sem hættu í neyslu eftir að þær átt­uðu sig á því að þær voru ófrískar, en þurftum að hætta því,” segir Elísa­bet. Brýnt sé að bæta við einu og hálfu stöðu­gildi á ný og eins væri rit­ari kær­komin við­bót. Þetta mundi kosta í kring um fimmtán millj­ónir á ári. 

„Það er bara fyrir vel­vilja og skiln­ing yfir­manna okkar að þetta teymi varð til, en síð­asti styrk­ur­inn rann út í fyrra. Við erum í ferli að reyna að finna fjár­magn því við erum ekki svo dýrt teymi en teljum að með vinnu okkar sparist fjár­magn í kerf­inu á móti. Þetta er gríð­ar­lega mik­il­vægt mál­efni sem nær yfir kyn­slóð­ir.” 

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Samherjamálið og afleiðingar þess í erlendum fjölmiðlum
Meintar mútugreiðslur Samherjamanna til áhrifamanna í namibísku stjórnkerfi til þess að fá eftirsóttan kvóta þar í landi og afleiðingar þess hafa ratað í erlenda fjölmiðla.
Kjarninn 13. nóvember 2019
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið - Disney+ byrjar að streyma
Kjarninn 13. nóvember 2019
Þórður Snær Júlíusson
Íslenska kerfið sem bjó til skipulagða glæpastarfsemi
Kjarninn 13. nóvember 2019
Vill að Kristján Þór stigi til hliðar og að eignir Samherja verði frystar
Þingmaður vill að sjávarútvegsráðherra Íslands víki og að eignir Samherja verði frystar af þar til bærum yfirvöldum. Samherji átti 111 milljarða í eigið fé í lok síðasta árs.
Kjarninn 13. nóvember 2019
Katrín Jakosbsdóttir, forsætsiráðherra.
Fannst þetta minna óþægilega á gamaldags nýlenduherra
Katrín Jakobsdóttir, forsætisráðherra, segir að ef það sem kom fram í fréttaskýringaþætti Kveiks í gærkvöldi reynist rétt þá sé þetta mál hið versta og til skammar fyrir Samherja.
Kjarninn 13. nóvember 2019
Sacky Shanghala.
Esau og Shanghala báðir búnir að segja af sér ráðherraembætti
Þeir tveir ráðherrar Namibíu sem sagðir eru hafa þegið háar mútugreiðslur frá Samherja í skiptum fyrir að úthluta þeim kvóta hafa báðir sagt af sér.
Kjarninn 13. nóvember 2019
Kristján Þór Júlíusson
Kristján Þór: Ábyrgðin í svona málum liggur hjá fyrirtækinu sjálfu
Sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra segir að hann hafi fyrir rúmum fimm árum rétt rekið inn nefið á skrifstofu Samherja og heilsað þremenningunum frá Namibíu og átt við þá spjall um daginn og veginn.
Kjarninn 13. nóvember 2019
Hage Geingob, forseti Namibíu.
Forsetinn sagður vilja reka ráðherrana úr starfi
Forseti Namibíu er sagður vilja víkja Sacky Shanghala dómsmálaráðherra og Bernhardt Esau sjávarútvegráðherra úr starfi í kjölfar umfjöllunar um samskipti þeirra við forsvarsmenn Samherja.
Kjarninn 13. nóvember 2019
Meira úr sama flokkiViðtal
None