Er íslenskt heilbrigðiskerfi gott eða slæmt?

Hversu gott er íslenskt heilbrigðiskerfi í samanburði við Norðurlöndin? Er kerfið skilvirkt? Eiríkur Ragnarsson kannar málið.

Auglýsing

Oft og tíðum vill umræðan um heil­brigð­is­kerfið okkar verða svo­lítið nei­kvæð. Allt of sjaldan rekst maður á fréttir sem hæla kerf­inu eða ein­fald­lega gefa því ein­kunn á hlut­lausan máta. Svo virð­ist sem það sé auð­veld­ara (eða skemmti­legra) að benda á það sem illa fer. Í von um að rétta umræð­una aðeins af hef ég tekið saman tvær stað­reyndir um íslenskt heil­brigð­is­kerfi.

Stað­reynd 1: Íslend­ingar lifa löngu og heil­brigðu lífi

Ein­stak­lingur sem fædd­ist á Íslandi um alda­mótin mátti búast við því að lifa í um það bil 80 ár. Síðan þá hafa lífslíkur íslenskra barna auk­ist um meira en 70 daga ár hvert og ein­stak­lingur sem fædd­ist árið 2015 mátti þá búast við því að verða um það bil 83 ára. Það er rúm­lega 11 árum meira en með­al­ein­stak­lingur utan Íslands má búast við.

Í nágranna­löndum okk­ar, Dan­mörku, Sví­þjóð, Nor­egi og Finn­landi, má finna ein­hver best reknu heil­brigð­is­kerfi í heim­in­um. En þegar kemur að því að lengja lífs­skeið okkar gefur íslenska kerfið þessum þjóðum ekk­ert eft­ir. Stað­reyndin er sú að Íslend­ingur sem fæð­ist í dag má búast við því að lifa jafn­lengi og börn Svía og Norð­manna – og mikið lengur en börn Dana og Finna.

Lífslíkur barna við fæðingu hafa verið í gegnum tíðina, og eru enn, hærri á Íslandi en öðrum Norðurlöndum. Heimild: Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin (WHO)

Hvað varðar gæði þess­ara 83 ára þá gefa tölur Alþjóða­heil­brigð­is­mála­stofn­un­ar­innar til kynna að í 73 ár verði þessir ein­stak­lingar við góða heilsu (10 árum lengur en aðrir jarð­ar­búar að með­al­tali). Ekki nóg með það heldur má Íslend­ingur sem fædd­ist árið 2015 má búast við því að vera heil­brigður í meira en ár eftir að danskur jafn­aldri hans missir heils­una.

Ísland notar minnst af sinni landsframleiðslu til að borga fyrir heilbrigðisþjónustu. Heimild: OECD

Stað­reynd 2: Íslend­ingar reka ódýrt heil­brigð­is­kerfi

Á árunum 2010 til 2016 mæld­ist kostn­aður Íslend­inga við heil­brigð­is­kerfið að með­al­tali um 8,7% af lands­fram­leiðslu. Ríkið sér um að greiða fyrir 80% af þessum kostn­aði og yfir sama tíma­bil hefur um það bil 18% af útgjöldum rík­is­ins verið varið til heil­brigð­is­mála.

Auglýsing


Þó þessar tölur kunni að hljóma háar, er stað­reyndin samt sú að í sam­an­burði við nágranna­þjóðir okkar erum við nokkuð spar­söm. Yfir sama tíma­bil not­uð­ust bæði Svíar og Danir við meira en 10% af sinni lands­frameiðslu til að borga fyrir heil­brigð­is­mál (að með­al­tali).

Ísland notar minnst af sinni landsframleiðslu til að borga fyrir heilbrigðisþjónustu. Heimild: OECD

Spar­semi Íslend­inga má líka sjá þegar skoð­aðar eru útgjalda­tölur á mann (heild­ar­út­gjöld deilt með mann­fjölda, með til­liti til verð­lags). Að með­al­tali á árunum 2010–2016 greiddu Finnar jafn mikið og Íslend­ing­ar; Svíar og Danir borg­uðu fjórð­ungi meira; og Norð­menn borg­uðu helm­ingi meira á mann fyrir sína þjón­ustu.

Íslendingar og Finnar borga minna fyrir kerfin sín en aðrar norðurlandaþjóðir. Heimild: OECD Ath: tölurnar eru í USD og aðlagaðar fyrir kaupgetu í hverju landi fyrir sig á verðlagi ársins 2016.

Bónus stað­reynd: Íslend­ingar reka skil­virkt kerfi

Þegar við skoðum kostnað og heil­brigðis­út­komur saman getum við talað um það sem hag­fræð­ingar kalla gjarnan skil­virkni. Skil­virkni er mik­il­vægt hug­tak í þessu sam­hengi af því að það segir okkur hversu góða þjón­ustu við fáum fyrir þann pen­ing sem við leggjum inn í kerf­ið.

Sam­kvæmt þessum tölum hér að ofan borga Íslend­ingar minnst af öllum Norð­ur­landa­þjóð­unum fyrir heil­brigð­is­mál. Þrátt fyrir það lifa Íslend­ingar lengur og njóta fleiri ára við góða heilsu en aðrir Norð­ur­landa­bú­ar. Þar af leið­andi, í sam­an­burði við bestu kerfi heims­ins, má segja að er kerfið okkar sé skil­virkt og þar af leið­andi nokkuð gott. Sem er ekki slæmt.

Magnús Halldórsson
Svindlararnir mega ekki vinna
17. janúar 2018
Dagur B. Eggertsson borgarstjóri Reykjavíkur og Gunnar Einarsson bæjarstjóri í Garðabæ.
Lægstu leikskólagjöldin í borginni en mest óánægja
Reykvíkingar greiða lægstu leikskólagjöldin en eru óánægðastir með þjónustuna. Í Garðabæ eru gjöldin hæst en íbúarnir ánægðastir allra með leikskólaþjónustu.
17. janúar 2018
Halldór Benjamín Þorbergsson er framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins.
Samtök atvinnulífsins gagnrýna Bjarna fyrir að vilja ekki lækka skatta
Framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins segir það „dapurlegt“ að Bjarni Benediktsson telji skattalækkanir ekki brýnar. Bjarni sagði á opnum fundi í gær að skattalækkanir væru ekki í kortunum.
17. janúar 2018
Skúli vill þriðja sætið hjá Samfylkingunni
Skúli Helgason sækist eftir þriðja sæti á framboðslista Samfylkingarinnar fyrir borgarstjórnarkosningarnar sem fram fara í maí. Hjálmar Sveinsson sat í því sæti listans árið 2014.
17. janúar 2018
Akureyri
Fólki af erlendum uppruna fjölgar mikið á Akureyri
Fólki með erlent ríkisfang á Akureyri fjölgaði um 23 prósent frá þriðja ársfjórðungi 2016 til þriðja ársfjórðungs 2017 eða úr 600 í 740 manns.
17. janúar 2018
Vilja selja lífeyrissjóðum í Arion innan mánaðar – bónusar greiddir út í apríl
Ráðgjafar Kaupþings reyna nú að fá íslenska lífeyrissjóði til að kaupa hlut í Arion banka. Reynt verður að skrá bankann á markað í vor. Starfsmenn Kaupþings fá á næstu mánuðum háa bónusa greidda fyrir hámörkun á virði eigna félagsins.
17. janúar 2018
Aðförin
Aðförin
Aðförin – AB mjólk og hrossaskítur
17. janúar 2018
Reykjavík neðst í þjónustukönnun Gallup
Reykjavíkurborg mælist langneðst í þjónustukönnun Gallup í samanburði við önnur sveitarfélög þegar kemur að þjónustu bæði leikskóla og grunnskóla, þjónustu við eldri borgara og þjónustu við fatlaða.
17. janúar 2018
Meira úr sama flokkiEikonomics