Er íslenskt heilbrigðiskerfi gott eða slæmt?

Hversu gott er íslenskt heilbrigðiskerfi í samanburði við Norðurlöndin? Er kerfið skilvirkt? Eiríkur Ragnarsson kannar málið.

Auglýsing

Oft og tíðum vill umræðan um heil­brigð­is­kerfið okkar verða svo­lítið nei­kvæð. Allt of sjaldan rekst maður á fréttir sem hæla kerf­inu eða ein­fald­lega gefa því ein­kunn á hlut­lausan máta. Svo virð­ist sem það sé auð­veld­ara (eða skemmti­legra) að benda á það sem illa fer. Í von um að rétta umræð­una aðeins af hef ég tekið saman tvær stað­reyndir um íslenskt heil­brigð­is­kerfi.

Stað­reynd 1: Íslend­ingar lifa löngu og heil­brigðu lífi

Ein­stak­lingur sem fædd­ist á Íslandi um alda­mótin mátti búast við því að lifa í um það bil 80 ár. Síðan þá hafa lífslíkur íslenskra barna auk­ist um meira en 70 daga ár hvert og ein­stak­lingur sem fædd­ist árið 2015 mátti þá búast við því að verða um það bil 83 ára. Það er rúm­lega 11 árum meira en með­al­ein­stak­lingur utan Íslands má búast við.

Í nágranna­löndum okk­ar, Dan­mörku, Sví­þjóð, Nor­egi og Finn­landi, má finna ein­hver best reknu heil­brigð­is­kerfi í heim­in­um. En þegar kemur að því að lengja lífs­skeið okkar gefur íslenska kerfið þessum þjóðum ekk­ert eft­ir. Stað­reyndin er sú að Íslend­ingur sem fæð­ist í dag má búast við því að lifa jafn­lengi og börn Svía og Norð­manna – og mikið lengur en börn Dana og Finna.

Lífslíkur barna við fæðingu hafa verið í gegnum tíðina, og eru enn, hærri á Íslandi en öðrum Norðurlöndum. Heimild: Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin (WHO)

Hvað varðar gæði þess­ara 83 ára þá gefa tölur Alþjóða­heil­brigð­is­mála­stofn­un­ar­innar til kynna að í 73 ár verði þessir ein­stak­lingar við góða heilsu (10 árum lengur en aðrir jarð­ar­búar að með­al­tali). Ekki nóg með það heldur má Íslend­ingur sem fædd­ist árið 2015 má búast við því að vera heil­brigður í meira en ár eftir að danskur jafn­aldri hans missir heils­una.

Ísland notar minnst af sinni landsframleiðslu til að borga fyrir heilbrigðisþjónustu. Heimild: OECD

Stað­reynd 2: Íslend­ingar reka ódýrt heil­brigð­is­kerfi

Á árunum 2010 til 2016 mæld­ist kostn­aður Íslend­inga við heil­brigð­is­kerfið að með­al­tali um 8,7% af lands­fram­leiðslu. Ríkið sér um að greiða fyrir 80% af þessum kostn­aði og yfir sama tíma­bil hefur um það bil 18% af útgjöldum rík­is­ins verið varið til heil­brigð­is­mála.

Auglýsing


Þó þessar tölur kunni að hljóma háar, er stað­reyndin samt sú að í sam­an­burði við nágranna­þjóðir okkar erum við nokkuð spar­söm. Yfir sama tíma­bil not­uð­ust bæði Svíar og Danir við meira en 10% af sinni lands­frameiðslu til að borga fyrir heil­brigð­is­mál (að með­al­tali).

Ísland notar minnst af sinni landsframleiðslu til að borga fyrir heilbrigðisþjónustu. Heimild: OECD

Spar­semi Íslend­inga má líka sjá þegar skoð­aðar eru útgjalda­tölur á mann (heild­ar­út­gjöld deilt með mann­fjölda, með til­liti til verð­lags). Að með­al­tali á árunum 2010–2016 greiddu Finnar jafn mikið og Íslend­ing­ar; Svíar og Danir borg­uðu fjórð­ungi meira; og Norð­menn borg­uðu helm­ingi meira á mann fyrir sína þjón­ustu.

Íslendingar og Finnar borga minna fyrir kerfin sín en aðrar norðurlandaþjóðir. Heimild: OECD Ath: tölurnar eru í USD og aðlagaðar fyrir kaupgetu í hverju landi fyrir sig á verðlagi ársins 2016.

Bónus stað­reynd: Íslend­ingar reka skil­virkt kerfi

Þegar við skoðum kostnað og heil­brigðis­út­komur saman getum við talað um það sem hag­fræð­ingar kalla gjarnan skil­virkni. Skil­virkni er mik­il­vægt hug­tak í þessu sam­hengi af því að það segir okkur hversu góða þjón­ustu við fáum fyrir þann pen­ing sem við leggjum inn í kerf­ið.

Sam­kvæmt þessum tölum hér að ofan borga Íslend­ingar minnst af öllum Norð­ur­landa­þjóð­unum fyrir heil­brigð­is­mál. Þrátt fyrir það lifa Íslend­ingar lengur og njóta fleiri ára við góða heilsu en aðrir Norð­ur­landa­bú­ar. Þar af leið­andi, í sam­an­burði við bestu kerfi heims­ins, má segja að er kerfið okkar sé skil­virkt og þar af leið­andi nokkuð gott. Sem er ekki slæmt.

Borgarstjóri: Óvissu eytt um borgarlínu og framkvæmdir hefjast 2020
Skrifað hefur verið undir viljayfirlýsingu og samkomulag sem á að tryggja fjármögnun borgarlínu.
Kjarninn 21. september 2018
Breytingar hafa leitt til verulega bætts árangurs peningastefnunnar
Aðalhagfræðingur Seðlabanka Íslands segir að þær breytingar sem gerðar hafa verið á framkvæmd peningastefnunnar hafi skilað miklum árangri.
Kjarninn 21. september 2018
Steinunn Þorvaldsdóttir
Afleitur handavandi
Kjarninn 21. september 2018
WOW air greiðir hærri vexti en önnur flugfélög
Bloomberg segir að vextirnir sem WOW air borgar vegna skuldabréfaútgáfu sinnar séu hærri en vextir í útboðum annarra evrópskra flugfélaga sem farið hafa fram á síðustu árum.
Kjarninn 21. september 2018
Birkir Hólm Guðnason
Birkir Hólm Guðnason nýr forstjóri Samskipa
Pálmar Óli Magnússon lætur af störfum sem forstjóri Samskipa og Birkir Hólm Guðnason tekur við.
Kjarninn 21. september 2018
Þórdís Kolbrún R. Gylfadóttir, ferðamála-, iðnaðar- og nýsköpunarráðherra.
Ráðherra skipar stýri­hóp um mótun nýsköp­un­ar­stefnu fyrir Ísland
Þórdís Kolbrún R. Gylfadóttir hefur skipað stýrihóp um mótun heildstæðrar nýsköpunarstefnu fyrir Ísland. Stefnan skal liggja fyrir ekki síðar en 1. maí næstkomandi.
Kjarninn 21. september 2018
Vilja þyrlupall á Heimaey
Fimm þingmenn hafa nú lagt fram þingsályktunartillögu þar sem samgöngu- og sveitarstjórnarráðherra er falið að gera ráðstafanir til að hanna og staðsetja þyrlupall á Heimaey til að auka enn frekar öryggi í sjúkra- og neyðarflugi til Vestmannaeyja.
Kjarninn 21. september 2018
Helmingur landsmanna sækir fréttir af vefsíðum fréttamiðla
Samkvæmt nýrri könnun MMR sækja einungis 4 prósent Íslendinga helst fréttir í dagblöð en 9 prósent af samfélagsmiðlum.
Kjarninn 21. september 2018
Meira úr sama flokkiEikonomics