Hvernig slátrum við … og hvers vegna?

Davíð Hörgdal Stefánsson gefur nú út sína fjórðu ljóðabók, en hún ber titilinn Heimaslátrun og aðrar vögguvísur.

Heimaslátrun
Auglýsing

Rit­höf­und­ur­inn Davíð Hörg­dal Stef­áns­son hefur komið víða við síðan hann gaf út sína fyrstu ljóða­bók árið 1996. Auk þess að gefa út þrjár ljóða­bækur hefur hann sent frá sér smá­sagna­safnið Hlýtt og satt (2014), fræðslu­bók­ina Tví­skinnu (2008) og ótal náms­bækur um íslensku, menn­ingu og gagn­rýna hugsun fyrir Mennta­mála­stofn­un. Til við­bótar hefur Davíð verið ötull í mál­efnum skap­andi skrifa með fyr­ir­lestrum og nám­skeiðum á vegum Sköp­un­ar­skól­ans.

Davíð gefur nú út sína fjórðu ljóða­bók, en hún ber tit­il­inn Heima­slátrun og aðrar vöggu­vís­ur.

Hvernig vakn­aði hug­myndin að verk­efn­inu?

Nýja bókin er tví­skipt. Ann­ars vegar er þarna Heima­slátr­un, langur ljóða­bálkur sem ég skrif­aði árin 2005-2006 og lak ofan í skúff­una en vildi aldrei alveg gleym­ast. Í Heima­slátrun kraumar mikið óþol og reiði gagn­vart sam­fé­lags­málum þess tíma og þar glittir t.d. í valda­tíð George Bush og Dav­íðs Odds­son­ar. Inn í þetta bland­ast mjög kjöt­legar pæl­ing­ar, því að í rann­sókn­ar­vinn­unni rakst ég á leið­bein­inga­skjal um slátrun sem kveikti áhuga minn. 

Fyrir mörgum árum fór ég á Helfar­ar­safnið í Buchenwald og það sem sló mig mest þar var hversu úthugsuð útrým­ingin var; hvernig allt var gert til að gera útrým­ing­una þægi­lega og skil­virka fyrir „starfs­fólk­ið“. Í kjöt­fram­leiðslu er að finna hlið­stæðu við þetta; við erum búin að þróa mjög skil­virkt kerfi til að gjör­nýta hverja kú og eymd hennar og stilla upp tækni­bún­aði sem auð­veldar okkur að slátra kúnni og afkvæmum henn­ar.

Auglýsing

Ann­ars vegar er að finna í bók­inn heilan hell­ing af ljóðum frá síð­ustu 10-15 árum, enda hef ég aldrei hætt að skrifa ljóð þótt langt sé um liðið frá síð­ustu bók. Þessi ljóð mynda ágætis mót­vægi við hörk­una og póli­tík­ina í Heima­slátr­un, enda er ég innst inni drullu­væm­inn gaur og veikur fyrir ást, feg­urð og sann­leika.

Segðu okkur frá þema verk­efn­is­ins.

Þemað í bálk­inum Heima­slátrun er valda­bar­átta innan neyslu­sam­fé­lags­ins, þar sem öllu er att sam­an, enda byggir kap­ít­al­ismi í grunn­inn á frum­skóg­ar­lög­mál­inu. Ég er kannski að velta fyrir mér hvernig okk­ur, sem sann­ar­lega erum dýr, farn­ast innan þessa kerf­is, þegar við erum líka við­kvæmar og and­legar ver­ur. Hvaða tog­streita mynd­ast þarna á milli? Og hvernig vinnum við úr henni?

Aug­ljós­lega fjallar bálk­ur­inn einnig um kjöt­iðn­að­inn, sem er meira til umræðu í dag en á rit­un­ar­tíma text­ans. Það eru tæp tvö ár síðan ég gerð­ist sjálfur vegan, en fram að þeim tíma hafði ég verið dæmi­gerð og „karl­mann­leg“ kjöt­æta. Þess vegna var virki­lega gaman að geta séð, í Heima­slátr­un, hvaðan þetta fræ kemur og hversu gam­alt það er. Ég er hand­viss um að þarna var fræ­inu sáð, fyrir 13-14 árum … ég var bara lengi að fatta!

Um önnur ljóð í bók­inni er ekki hægt að segja að ríki sér­stakt þema. Fyrir mér eru ljóð leið til að hugsa um sjálfan mig, annað fólk, heim­inn og tungu­málið sem við lifum í. Ég smjatta á orðum og skynja sterkt hvað sum þeirra eru gild­is­hlað­in. Sjáðu t.d. orðið „heima­slátr­un“, hvað það er mikil sprengja ef við smjöttum á því og skoðum tog­streit­una í orð­unum „heima“ og „slátr­un“. Hvernig fara þessi orð saman … og viljum við yfir­höfuð að þau fari sam­an?

Eitt­hvað sér­stakt sem þú vilt að komi fram um þitt verk­efni?

Ég er mjög hugsi yfir því hvar heim­ur­inn er staddur varð­andi kjöt- og mjólk­ur­neyslu. Á meðan vís­inda­menn og stofn­anir víða um heim mæla gegn þess­ari meng­andi fram­leiðslu erum við nán­ast ekk­ert að gera hér heima, sér­stak­lega ekki á opin­berum vett­vangi. Á heima­síðum ráðu­neyta er ekki minnst á vegan­isma eða að draga úr kjöt- og mjólk­ur­neyslu – sem er hneyksli og ætti að vera frétta­efni – og það eru engin merki þess að núver­andi stjórn­völd hafi áhuga á mála­flokkn­um. Fyrir mér er ástæðan ein­föld: Við erum svo bundin í sveita­róm­an­tík­ina að hún er rót­gró­inn hluti sjálfs­myndar okk­ar. Við erum í alvöru ennþá að nið­ur­greiða kjöt- og mjólk­ur­fram­leiðslu … sem samt verður að smjör­fjalli sem síðan er seldur til útlanda á spott­prís!

Þess vegna – þótt nýja bókin mín fjalli efn­is­lega ekki nema að hluta til um þessi mál­efni – fá Sam­tök græn­kera kr. 300- af hverju seldu ein­taki. Þetta verður kannski ekki há upp­hæð, en þetta er mín leið til að segja: Við þurfum að breyta því hvernig við hugsum um kjöt; hvernig það er óþarfur og grimmd­ar­legur milli­liður fyrir nær­ingu. Vissu­lega hélt kjöt líf­inu í for­feðrum og for­mæðrum okkar – en sú tíð er lið­in.

„Heima“ er fyrir mér heil­agt athvarf, ekki staður fyrir dýr sem hefur verið slátrað … að óþörfu.

Verk­efnið er að finna hér.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Boris Johnson var í kvöld lagður inn á spítala í London.
Boris Johnson lagður inn á spítala
Boris Johnson forsætisráðherra Bretlands hefur verið lagður inn á spítala í London til skoðunar, en hann hefur verið með „þrálát einkenni“ COVID-19 sýkingar allt frá því að hann greindist með veiruna fyrir tíu dögum síðan.
Kjarninn 5. apríl 2020
Virði veðsettra bréfa dróst saman um 30 milljarða í mars
Heildarvirði allra félaga sem skráð eru á aðallista Kauphallar Íslands og First North markaðinn dróst saman um 184 milljarða króna á fyrstu þremur mánuðum ársins 2020.
Kjarninn 5. apríl 2020
Söngvaskáld gefur út Skrifstofuplöntu
Söngvaskáldið Sveinn Guðmundsson safnar fyrir útgáfu nýrrar plötu á Karolina Fund.
Kjarninn 5. apríl 2020
Frá Ísafirði. Þar og í Bolungarvík eru hertar sóttvarnaráðstafanir einnig áfram í gildi.
Hertar aðgerðir á Suðureyri, Flateyri, Þingeyri og í Súðavík
Rétt eins og á Ísafirði og í Bolungarvík hefur nú verið ákveðið að loka leik- og grunnskólum í minni bæjum á norðanverðum Vestfjörðum á meðan smitrakning nýrra smita á svæðinu stendur yfir.
Kjarninn 5. apríl 2020
Einar Helgason
Gömlum frethólki svarað
Kjarninn 5. apríl 2020
Ellefu sjúklingar liggja nú á gjörgæsludeild vegna COVID-19
Fólki í sóttkví fjölgar á ný
Í dag eru 1.054 einstaklingar með virk COVID-19 smit en í gær voru þeir 1.017. Alls er 428 manns batnað.
Kjarninn 5. apríl 2020
Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, formaður Viðreisnar.
„Við þurfum að skuldsetja ríkissjóð verulega“
Fulltrúar stjórnarandstöðuflokkanna kvörtuðu undan samráðsleysi af hálfu ríkisstjórnarinnar í Silfrinu í morgun og sögðust telja að stjórnvöld þyrftu að bæta verulega í hvað varðar efnahagsleg viðbrögð við heimsfaraldrinum.
Kjarninn 5. apríl 2020
Hugfangin af jöklum og kvikunni sem kraumar undir
Hún gekk í geimbúningi á Vatnajökli og er með gasgrímu og öryggishjálm til taks í vinnunni. Hún heldur sig þó heima þessa dagana enda „verður maður að hugsa um landlækni,“ segir eldfjallafræðingurinn Helga Kristín Torfadóttir, dóttir Ölmu Möller.
Kjarninn 5. apríl 2020
Meira úr sama flokkiInnlent