„Let the good times roll ...“

Leiklistargagnrýnandi Kjarnans fjallar um Fyrirheitna landið í Landnámssetrinu.

Einar Kára og Landnámssetrið
Auglýsing

Land­náms­set­ur: Fyr­ir­heitna landið

Sögu­mað­ur: Einar Kára­son

Land­náms­setur er iðið við sinn kola að bjóða upp á sögu­st­undir á Sögu­loft­inu og heiður ber því fyrir að halda í sögu­manns­hefð­ina; þetta er senni­lega það í okkar menn­ingu nútil­dags sem kemst næst hinni fornu kvöld­vöku – afþr­ey­ingu sveita­sam­fé­lags­ins sem eflaust við­gekkst frá land­námi og allt fram til fyrri hluta tutt­ug­ustu aldar – og er þá ekki ein­ungis átt við sögu­mennsk­una sjálfa sem leyfir hug­anum að fara á flug og sækja heim fjar­læga staði og fjar­læga tíma, það er ekki síður nota­leg til­finn­ing að sitja undir súð Sögu­lofts­ins og njóta þess arki­tekt­úrs sem minnir á hina fornu bað­stofu, heim­ili kvöld­vök­unn­ar. Það vantar bara að áheyr­endur allir sýsli við sitt – prjóni, kembi, spinni og hekli til að menn­ing­ar­arf­ur­inn lifni við og verði að núi. En það er nú kannski að ætl­ast til of mik­ils.

Einar Kára­son hefur verið óþreyt­andi við að segja sögur af fjöl­skyld­unni í Thule­kamp­inum á Mel­un­um. Þrjár bækur hafa komið út – Þar sem Djöfla­eyjan rís, Gull­eyjan og Fyr­ir­heitna landið – og tvær þær fyrstu hafa verið færðar í bún­ing kvik­mynd­ar, og amk. tveggja verka fyrir leik­hús. Og nú flytur Einar Kára­son sög­una af fólk­inu eins og það kemur fyrir í þriðju bók­inni, Fyr­ir­heitna land­inu, en þar er að finna sög­una af því þegar Ásmundur Grett­is­son, Mundi, og Manni, sonur Fíu og Tóta, halda til Amer­íku til að finna þá með­limi fjöl­skyld­unnar sem hafa farið að leita gæf­unnar í hinu fyr­ir­heitna landi.

Auglýsing



Það sem einkum ein­kennir Einar Kára­son sem sögu­mann er hversu gott vald hann hefur á sam­bandi sínu við áheyr­end­ur. Hann beitir af öryggi og inn­sæi húmornum sem hald­góðu vopni við að halda áheyr­endum við efn­ið. Þegar hann segir frá sögu­per­sónum sínum hittir hann ávallt á það sem er sér­kenni­legt og sér­stakt við þær, og hann styrkir frá­sögn sína með því að breyta rödd­inni eilít­ið, og þannig lifna per­són­urnar við fyrir augum okkar – án þess að nokkrum öðrum með­ulum sé beitt en rödd og æði sögu­manns. Þannig kemst Einar ekki ein­göngu í gott og traust sam­band við áheyr­end­ur, hann nær þannig valdi á þeim að þeir gefa sig sög­unni á vald.

Þessum krafti nær Einar og heldur honum allt til enda og þarf þess vegna ekki að beita neinni til­gerð fyrir sig eða stælum – í með­förum hans rennur sagan einsog lygnt stór­fljót, nýtur þeirrar epísku breiddar sem örlög þeirra Munda og Manna, Ömmu Gógó og Badda frænda og Bóbó bróður – og allra hinna – krefj­ast.

Það er líka ann­að, sem ein­kennir sagna­mennsku Ein­ars Kára­son­ar, ekki síst þar sem hann stendur sjálfur frammi fyrir áheyr­endum sínum og segir frá því fólki, sem sumir myndu nú ein­fald­lega kalla „white trash“ okkar Íslend­ingar – fólks­ins, sem dag­aði uppi í hreysum og kofum eft­ir­stríðs­ár­anna og tókst ekki að láta draum­inn um betra líf ræt­ast og hvarf á end­anum í glitter og glamúr og yfir­borðs­lega afþrey­ing­ar­mennsku hinnar amer­ísku menn­ingar – hann dæmir eng­an.

Einar Kára­son hefur eng­ann á stall, hann veltir engum niður sem ekki gæti staðið upp sjálf­ur. Hann hefur ein­læga og djúpa samúð með sínu fólki. Hann lýsir því af nán­ast klínískri nákvæmni, en tekur enga sið­ferð­is­lega afstöðu til gjörða þeirra. Hann móralíserar ekki yfir sögu­per­són­un­um, vandar ekki um fyrir þeim í okkar eyru. Hann ber per­sónur sínar fram eins og þær eru – veskú, þetta eru Mundi og Manni, Amma Gógó og Baddi og Bóbó bróð­ir, með öllum sínum kostum og göll­um. Svona eru þau – þau geta vissu­lega gert ýmsa vit­leysuna, þau taka feil­stefnu í líf­inu en það eru bara ekki allir sem kunna á kompásinn. Gjörðir þeirra, sumar hverjar alveg út í hött og hugs­un­ar­laus­ar, verða að mein­leg­um, skringi­legum og hlá­legum upp­á­komum og við hugsum með okkur að þetta fólk er ekki með öllum mjalla, en alls staðar skín vænt­um­þykja og virð­ing sögu­manns í gegn og verður að okkar afstöðu til þess­ara per­sóna.

Þetta er fal­legur eig­in­leiki hjá sögu­manni. Slíkur sögu­maður beinir ekki aðeins athygl­inni að því góða sem býr í sögu­per­sónum hans – hann vekur einnig upp hið besta í áheyr­endum sín­um.

Það er full ástæða til að hvetja fólk að bregða sér í Land­náms­setur í Borg­ar­nesi til að láta snjallan sögu­mann vekja upp hið besta í manni.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Janet Yellen, tilnefndur fjármálaráðherra Bandaríkjanna.
Yellen sýnir á spilin
Janet Yellen, tilnefndur fjármálaráðherra Bandaríkjanna, vill þrepaskiptara skattkerfi og auka fjárútlát ríkissjóðs til að aðstoða launþega í kreppunni. Hún er líka harðorð í garð efnahagsstefnu kínverskra stjórnvalda og vill takmarka notkun rafmynta.
Kjarninn 24. janúar 2021
Magga Stína syngur Megas ... á vínyl
Til stendur að gefa út tónleika Möggu Stínu í Eldborg, þar sem hún syngur lög Megasar, út á tvöfaldri vínylplötu. Safnað er fyrir útgáfunni á Karolina Fund.
Kjarninn 24. janúar 2021
Helga Dögg Sverrisdóttir
Bætum kynfræðsluna en látum lestrargetu drengja eiga sig
Kjarninn 24. janúar 2021
Ný útlán banka til fyrirtækja umfram uppgreiðslur voru um átta milljarðar í fyrra
Ný útlán til atvinnufyrirtækja landsins á nýliðnu ári voru innan við tíu prósent þess sem þau voru árið 2019 og 1/27 af því sem þau voru árið 2018.
Kjarninn 24. janúar 2021
Býst við að 19 þúsund manns flytji hingað á næstu fimm árum
Mannfjöldaspá Hagstofu gerir ráð fyrir að fjöldi aðfluttra umfram brottfluttra á næstu fimm árum muni samsvara íbúafjölda Akureyrar.
Kjarninn 24. janúar 2021
Guðlaugur Þór Þórðarson, utanríkisráðherra.
Áfram gakk – En eru allir í takt?
Fulltrúar atvinnulífsins taka vel í skýra stefnumörkun utanríkisráðherra í átt að eflingu utanríkisviðskipta. Þó er kallað eftir heildstæðari mennta- og atvinnustefnu sem væri grundvöllur fjölbreyttara atvinnulífs og öflugri útflutningsgreina.
Kjarninn 24. janúar 2021
Pylsuvagn á Ráðhústorginu árið 1954.
Hundrað ára afmæli Cafe Fodkold
Árið 1921 hafði orðið skyndibiti ekki verið fundið upp. Réttur sem íbúum Kaupmannahafnar stóð þá, í fyrsta sinn, til boða að seðja hungrið með, utandyra standandi upp á endann, varð síðar eins konar þjóðareinkenni Dana. Og heitir pylsa.
Kjarninn 24. janúar 2021
Helga Vala Helgadóttir, þingmaður Samfylkingarinnar.
„Birtingarmynd af eindæma skilningsleysi stjórnvalda“
Þingmaður Samfylkingarinnar segir að félags- og barnamálaráðherra hafi tekist að hækka flækjustigið svo mikið varðandi sérstakan styrk til íþrótta- og tómstundastarfs barna frá tekjulágum heimilum að foreldrar geti ekki nýtt sér styrkinn.
Kjarninn 23. janúar 2021
Meira úr sama flokkiFólk