„Let the good times roll ...“

Leiklistargagnrýnandi Kjarnans fjallar um Fyrirheitna landið í Landnámssetrinu.

Einar Kára og Landnámssetrið
Auglýsing

Land­náms­set­ur: Fyr­ir­heitna landið

Sögu­mað­ur: Einar Kára­son

Land­náms­setur er iðið við sinn kola að bjóða upp á sögu­st­undir á Sögu­loft­inu og heiður ber því fyrir að halda í sögu­manns­hefð­ina; þetta er senni­lega það í okkar menn­ingu nútil­dags sem kemst næst hinni fornu kvöld­vöku – afþr­ey­ingu sveita­sam­fé­lags­ins sem eflaust við­gekkst frá land­námi og allt fram til fyrri hluta tutt­ug­ustu aldar – og er þá ekki ein­ungis átt við sögu­mennsk­una sjálfa sem leyfir hug­anum að fara á flug og sækja heim fjar­læga staði og fjar­læga tíma, það er ekki síður nota­leg til­finn­ing að sitja undir súð Sögu­lofts­ins og njóta þess arki­tekt­úrs sem minnir á hina fornu bað­stofu, heim­ili kvöld­vök­unn­ar. Það vantar bara að áheyr­endur allir sýsli við sitt – prjóni, kembi, spinni og hekli til að menn­ing­ar­arf­ur­inn lifni við og verði að núi. En það er nú kannski að ætl­ast til of mik­ils.

Einar Kára­son hefur verið óþreyt­andi við að segja sögur af fjöl­skyld­unni í Thule­kamp­inum á Mel­un­um. Þrjár bækur hafa komið út – Þar sem Djöfla­eyjan rís, Gull­eyjan og Fyr­ir­heitna landið – og tvær þær fyrstu hafa verið færðar í bún­ing kvik­mynd­ar, og amk. tveggja verka fyrir leik­hús. Og nú flytur Einar Kára­son sög­una af fólk­inu eins og það kemur fyrir í þriðju bók­inni, Fyr­ir­heitna land­inu, en þar er að finna sög­una af því þegar Ásmundur Grett­is­son, Mundi, og Manni, sonur Fíu og Tóta, halda til Amer­íku til að finna þá með­limi fjöl­skyld­unnar sem hafa farið að leita gæf­unnar í hinu fyr­ir­heitna landi.

Auglýsing



Það sem einkum ein­kennir Einar Kára­son sem sögu­mann er hversu gott vald hann hefur á sam­bandi sínu við áheyr­end­ur. Hann beitir af öryggi og inn­sæi húmornum sem hald­góðu vopni við að halda áheyr­endum við efn­ið. Þegar hann segir frá sögu­per­sónum sínum hittir hann ávallt á það sem er sér­kenni­legt og sér­stakt við þær, og hann styrkir frá­sögn sína með því að breyta rödd­inni eilít­ið, og þannig lifna per­són­urnar við fyrir augum okkar – án þess að nokkrum öðrum með­ulum sé beitt en rödd og æði sögu­manns. Þannig kemst Einar ekki ein­göngu í gott og traust sam­band við áheyr­end­ur, hann nær þannig valdi á þeim að þeir gefa sig sög­unni á vald.

Þessum krafti nær Einar og heldur honum allt til enda og þarf þess vegna ekki að beita neinni til­gerð fyrir sig eða stælum – í með­förum hans rennur sagan einsog lygnt stór­fljót, nýtur þeirrar epísku breiddar sem örlög þeirra Munda og Manna, Ömmu Gógó og Badda frænda og Bóbó bróður – og allra hinna – krefj­ast.

Það er líka ann­að, sem ein­kennir sagna­mennsku Ein­ars Kára­son­ar, ekki síst þar sem hann stendur sjálfur frammi fyrir áheyr­endum sínum og segir frá því fólki, sem sumir myndu nú ein­fald­lega kalla „white trash“ okkar Íslend­ingar – fólks­ins, sem dag­aði uppi í hreysum og kofum eft­ir­stríðs­ár­anna og tókst ekki að láta draum­inn um betra líf ræt­ast og hvarf á end­anum í glitter og glamúr og yfir­borðs­lega afþrey­ing­ar­mennsku hinnar amer­ísku menn­ingar – hann dæmir eng­an.

Einar Kára­son hefur eng­ann á stall, hann veltir engum niður sem ekki gæti staðið upp sjálf­ur. Hann hefur ein­læga og djúpa samúð með sínu fólki. Hann lýsir því af nán­ast klínískri nákvæmni, en tekur enga sið­ferð­is­lega afstöðu til gjörða þeirra. Hann móralíserar ekki yfir sögu­per­són­un­um, vandar ekki um fyrir þeim í okkar eyru. Hann ber per­sónur sínar fram eins og þær eru – veskú, þetta eru Mundi og Manni, Amma Gógó og Baddi og Bóbó bróð­ir, með öllum sínum kostum og göll­um. Svona eru þau – þau geta vissu­lega gert ýmsa vit­leysuna, þau taka feil­stefnu í líf­inu en það eru bara ekki allir sem kunna á kompásinn. Gjörðir þeirra, sumar hverjar alveg út í hött og hugs­un­ar­laus­ar, verða að mein­leg­um, skringi­legum og hlá­legum upp­á­komum og við hugsum með okkur að þetta fólk er ekki með öllum mjalla, en alls staðar skín vænt­um­þykja og virð­ing sögu­manns í gegn og verður að okkar afstöðu til þess­ara per­sóna.

Þetta er fal­legur eig­in­leiki hjá sögu­manni. Slíkur sögu­maður beinir ekki aðeins athygl­inni að því góða sem býr í sögu­per­sónum hans – hann vekur einnig upp hið besta í áheyr­endum sín­um.

Það er full ástæða til að hvetja fólk að bregða sér í Land­náms­setur í Borg­ar­nesi til að láta snjallan sögu­mann vekja upp hið besta í manni.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Framboðslisti Miðflokksins í Múlaþingi. Sigurður er í aftari röð, þriðji frá vinstri, en Þröstur er í fremri röð, þriðji frá hægri..
Ósanngjarnt að „þurfa að svara fyrir fyllerísröfl Gunnars Braga Sveinssonar“
Miðflokksmenn í Múlaþingi, nýju sameinuðu sveitarfélagi á Austurlandi, telja að Klausturmálið hafi spillt fyrir sér í nýafstaðinni kosningabaráttu. Oddvitinn segir vaxandi guðleysi í þjóðfélaginu leiða til aukinnar dómhörku, sem sé að verða stórvandamál.
Kjarninn 29. september 2020
Stærstu stjórnarandstöðuflokkarnir þrír mælast með meira fylgi en ríkisstjórnin
Ný könnun sýnir að Samfylking, Píratar og Viðreisn eru með meira sameiginlegt fylgi en Sjálfstæðisflokkur, Vinstri græn og Framsóknarflokkurinn. Ekki yrði hægt að mynda þriggja flokka stjórn án þess að bæði Sjálfstæðisflokkur og Samfylking sætu í henni.
Kjarninn 29. september 2020
Eftir samrunan er búist við að TM verði dótturfélag Kviku.
Samrunaviðræður Kviku og TM hafnar
Stjórnir Kviku banka og TM hafa samþykkt að hefja viðræður um sameiningu félaganna tveggja.
Kjarninn 28. september 2020
Jacinda Ardern, forsætisráðherra Nýja-Sjálands.
Ardern vill fresta lokun álvers Rio Tinto með ríkisstuðningi
Forsætisráðherra Nýja-Sjálands er tilbúin að niðurgreiða rafmagn til Rio Tinto til þess að seinka lokun álvers á þeirra vegum þar í landi, nái hún kjöri í næstu kosningum.
Kjarninn 28. september 2020
Jón Snædal
Dánaraðstoð eða líknardráp
Kjarninn 28. september 2020
Alma Möller, landlæknir.
Fólk sem fékk COVID hefur fengið lungnabólgu löngu síðar
Dæmi eru um að fólk sem fékk COVID-19 í vetur hafi fengið lungnabólgu mörgum vikum síðar. Það er mat bæði landlæknis og sóttvarnalæknis að þó að ónæmi fyrir kórónuveirunni sé til staðar hjá þessum hópi verði hann að fara varlega.
Kjarninn 28. september 2020
Jón Steindór Valdimarsson
Hálfur björgunarhringur dugar skammt
Kjarninn 28. september 2020
Drífa Snædal
Vitræn umræða um efnahagsmál: Átta atriði sem Samtök atvinnulífsins mættu hafa í huga
Kjarninn 28. september 2020
Meira úr sama flokkiFólk