Aðild Tyrkja að NATO gæti verið í hættu

Tyrkland getur gleymt aðild að Evrópusambandinu og gæti misst aðild sína að NATO verði dauðarefsing tekin upp þar í landi.

John Kerry, utanríkisráðherra Bandaríkjanna, og Federica Mogherini, utanríkismálastjóri ESB, á blaðamannafundi í dag.
John Kerry, utanríkisráðherra Bandaríkjanna, og Federica Mogherini, utanríkismálastjóri ESB, á blaðamannafundi í dag.
Auglýsing

John Kerry, utan­rík­is­ráð­herra Banda­ríkj­anna, fundar með utan­rík­is­ráð­herrum aðild­ar­ríkjum Evr­ópu­sam­bands­ins og Feder­icu Mog­her­ini, utan­rík­is­mála­stjóra ESB, í dag. Þau lögðu áherslu á að Tyrkir yrðu að fylgja lögum og reglu í með­ferð þeirra á þeim sem taldir eru bera ábyrgð á valda­ránstil­raun­inni í Tyrk­landi á föstu­dag.

Tyrk­land er aðili að Atl­ants­hafs­banda­lag­inu (NATO) og þaðan hafa vest­ræn ríki flogið hern­að­ar­leið­angra yfir yfir­ráð­ar­svæði Íslamska rík­is­ins í Sýr­landi og Írak. Allar slíkar ferðir frá Tyrk­landi voru stöðv­aðar við valda­ránstil­raun­ina á föstu­dag, enda var loft­rými Tyrk­lands lok­að.

Kerry lagði áherslu á það þegar þau Mog­her­ini ávörp­uðu blaða­menn fyrir fund utan­rík­is­ráð­herr­anna að NATO hefði strangar reglur um að lýð­ræði væri við lýði í aðild­ar­ríkjum hern­að­ar­banda­lags­ins. NATO myndi í fram­hald­inu „fylgj­ast náið með fram­vind­unni“ í Tyrk­landi. Í stofnsátt­mála NATO, Atl­ants­hafs­sátt­mál­an­um, sem und­ir­rit­aður var 1949 segir í inn­gangi að aðilar banda­lags­ins séu „stað­ráðnir í því að varð­veita frelsi þjóða sinna, […] er hvíla á meg­in­reglum lýð­ræð­is, ein­stak­lings­frelsi og lögum og rétt­i.“

Auglýsing

Recep Tayyip Erdogan, for­seti Tyrk­lands, lagði það til í ræðu á sunnu­dag að tyrk­neska þingið myndi íhuga að taka upp dauða­refs­ingu í land­inu á ný eftir atburði föstu­dags­ins. Það gæti þingið gert í krafti þess sem stuðn­ings­menn hans hróp­uðu á strætum og þess hvað klerkar í moskum hafa farið fram á. „Við getum ekki hundsað þessa kröf­u,“ sagði Erdogan í æstum múg fyrir utan heim­ili hans í gær. „Í lýð­ræð­is­ríkjum þarf það að ger­ast sem fólkið vill að ger­ist.“

Þegar hafa meira en 7.500 manns verið hand­teknir í Tyrk­landi í kjöl­far valda­ránstil­raun­ar­inn­ar. Í fjöl­miðlum hefur verið talað um póli­tískar hreins­anir í land­inu. Meðal þeirra sem hand­teknir hafa verið eru hæsta­rétt­ar­dóm­ar­ar, her­menn, lög­reglu­menn, yfir­menn í stjórn­sýslu lands­ins og fleiri valda­menn. Hand­tök­urnar eru oftar en ekki hrotta­fengn­ar. Ljós­myndir sýna suma hand­járn­aða við gólfið á lög­reglu­bílum og afklædda. Fólk­inu er svo ýmist haldið í fang­elsum eða stórum íþrótta­sölum sem breytt hefur verið í bráða­brigða­fang­elsi.

Fjöl­margir leið­togar vest­rænna lýð­ræð­is­ríkja hafa stigið fram og hvatt stjórn­völd í Anak­ara til að fara að lögum og reglu í upp­gjöri sínu við þá sem stóðu að valda­ránstil­raun­inni. Kerry og Mog­her­ini ítrek­uðu þetta á fundi sínum í dag. Tals­maður Ang­elu Merkel, kansl­ara Þýska­lands, hefur sagt að Tyrk­land geti gleymt Evr­ópu­sam­bands­að­ild verði dauða­refs­ingar teknar upp á ný.

Haft er eftir Lilju Alfreðs­dótt­ur, utan­rík­is­ráð­herra Íslands, á vef ráðu­neyt­is­ins að Íslend­ingar hvetji til still­ingar og sátta í Tyrk­landi. „Lýð­ræð­is­lega kjörin stjórn­völd halda völdum mik­il­vægt er að stöð­ug­leiki kom­ist á sem fyrst. […] Vopnað valda­rán gegn lýð­ræð­is­lega kjörnum stjórn­völdum er árás á lýð­ræð­ið. Á alþjóða­vett­vangi talar Ísland fyrir lýð­ræð­is­legum ferlum og mann­rétt­indum sem öllum rík­is­stjórnum ber að virða.“

Banda­ríkin og Evr­ópu­sam­bandið styðja stjórn­völd í Tyrk­landi og standa með stjórn­völdum þar í landi um að þeir sem stóðu að valdarán­inu verði sóttir til saka. „Við gerum hins vegar einnig þá kröfu að stjórn­völd í Tyrk­landi beiti sér af yfir­vegun og gæti jafn­ræðis í land­in­u,“ sagði Kerry í dag. Hann bætti við að nú von­að­ist hann til að tyrk­nesk stjórn­völd myndu standa við það sem þau segja að sé horn­steinn­inn að land­inu þeirra, og átti þar við umdeildar lýð­ræð­is­yf­ir­lýs­ingar Erdog­ans for­seta.

Meira en 290 manns lét­ust í valda­ránstil­raun­inni og um það bil 1.400 manns særð­ust á föstu­dags­kvöld og í mót­spyrnu tyrn­keskra stjórn­valda í kjöl­far­ið. Í dag var um 8.000 lög­reglu­mönnum sagt upp störfum vegna meintra tengsla þeirra við vald­ræn­ingja.

Í NATO eru nú 28 ríki. Ísland er meðal stofn­að­ila Atl­ants­hafs­banda­lags­ins. Tyrk­land fékk inn­göngu árið 1952. Frá 1999 hefur mörgum af ríkjum Aust­ur-­Evr­ópu verið veitt aðild að NATO; mörg þeirra voru hluti af Var­sjár­banda­lag­inu sem var svar aust­an­tjalds­landa við Atl­ants­hafs­banda­lag­inu. Banda­ríkin eru eina aðild­ar­ríki NATO sem leyfir dauða­refs­ing­ar.

Skiptar skoðanir um uppátæki Hatara
Það vakti mikla athygli þegar meðlimir Hatara veifuðu fána Palestínu í beinni útsendingu frá úrslitum Eurovison í Tel Aviv í gær. Uppátækið hefur bæði verið lofað og gagnrýnt.
Kjarninn 19. maí 2019
Vala Yates
Karolina Fund: Vala Yates – Fyrsta plata
Vala Yates, söngkona og tónskáld, vinnur nú að sinni fyrstu sólóplötu. Lög og texti eru samin af Völu, en platan mun innihalda fimm lög á íslensku og fimm á ensku.
Kjarninn 19. maí 2019
Björn Gunar Ólafsson
Innstæðutryggingar
Kjarninn 19. maí 2019
Enn sannfærðari en áður um að það hafi verið rétt að mynda ríkisstjórnina
Svandís Svavarsdóttir segir að Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra sé „fantagóð“ í því að stýra ríkisstjórn þeirra þriggja ólíku flokka sem nú sitja að völdum á Íslandi. Stundum þurfi að takast á við ríkisstjórnarborðið.
Kjarninn 19. maí 2019
Halfdan Rasmussen, eitt vinsælasta skáld Dana.
Hvað gera Kasper, Jesper og Jónatan nú
Danska forlagið Gyldendal ákvað að sleppa átta ljóðum úr safni ljóða eftir skáldið Halfdan Rasmussen, þau eiga það sameiginlegt að í þeim koma fyrir orðin negri og hottintotti. Sú ákvörðun forlagsins hefur vakið mikla athygli í Danmörku.
Kjarninn 19. maí 2019
Áhætta á fasteignamarkaði
Nýjasta spá Hagstofu Íslands um þróun mála í efnahagslífinu bendir til þess að fasteignamarkaðurinn gæti átt erfitt uppdráttar á næstu misserum.
Kjarninn 19. maí 2019
Hatari veifaði Palestínufánum
Liðsmenn Hatara héldu á fána Palestínu þegar tilkynnt var um stigin úr símakosningunni í Eurovison í kvöld. Hatari hafnaði í 10. sæti í keppninni.
Kjarninn 19. maí 2019
Fjárhagslegur ávinningur er af sameiginlegum lyfjainnkaupum
Svandís Svavarsdóttir segir að það bæði ríkissjóður og notendur lyfja muni njóta góðs af samstarfi við hin Danmörk og Noreg um innkaup á lyfjum. Innkaup verði hagstæðari og öryggi í afhendingu meira.
Kjarninn 18. maí 2019
Meira úr sama flokkiErlent
None