Aðild Tyrkja að NATO gæti verið í hættu

Tyrkland getur gleymt aðild að Evrópusambandinu og gæti misst aðild sína að NATO verði dauðarefsing tekin upp þar í landi.

John Kerry, utanríkisráðherra Bandaríkjanna, og Federica Mogherini, utanríkismálastjóri ESB, á blaðamannafundi í dag.
John Kerry, utanríkisráðherra Bandaríkjanna, og Federica Mogherini, utanríkismálastjóri ESB, á blaðamannafundi í dag.
Auglýsing

John Kerry, utan­rík­is­ráð­herra Banda­ríkj­anna, fundar með utan­rík­is­ráð­herrum aðild­ar­ríkjum Evr­ópu­sam­bands­ins og Feder­icu Mog­her­ini, utan­rík­is­mála­stjóra ESB, í dag. Þau lögðu áherslu á að Tyrkir yrðu að fylgja lögum og reglu í með­ferð þeirra á þeim sem taldir eru bera ábyrgð á valda­ránstil­raun­inni í Tyrk­landi á föstu­dag.

Tyrk­land er aðili að Atl­ants­hafs­banda­lag­inu (NATO) og þaðan hafa vest­ræn ríki flogið hern­að­ar­leið­angra yfir yfir­ráð­ar­svæði Íslamska rík­is­ins í Sýr­landi og Írak. Allar slíkar ferðir frá Tyrk­landi voru stöðv­aðar við valda­ránstil­raun­ina á föstu­dag, enda var loft­rými Tyrk­lands lok­að.

Kerry lagði áherslu á það þegar þau Mog­her­ini ávörp­uðu blaða­menn fyrir fund utan­rík­is­ráð­herr­anna að NATO hefði strangar reglur um að lýð­ræði væri við lýði í aðild­ar­ríkjum hern­að­ar­banda­lags­ins. NATO myndi í fram­hald­inu „fylgj­ast náið með fram­vind­unni“ í Tyrk­landi. Í stofnsátt­mála NATO, Atl­ants­hafs­sátt­mál­an­um, sem und­ir­rit­aður var 1949 segir í inn­gangi að aðilar banda­lags­ins séu „stað­ráðnir í því að varð­veita frelsi þjóða sinna, […] er hvíla á meg­in­reglum lýð­ræð­is, ein­stak­lings­frelsi og lögum og rétt­i.“

Auglýsing

Recep Tayyip Erdogan, for­seti Tyrk­lands, lagði það til í ræðu á sunnu­dag að tyrk­neska þingið myndi íhuga að taka upp dauða­refs­ingu í land­inu á ný eftir atburði föstu­dags­ins. Það gæti þingið gert í krafti þess sem stuðn­ings­menn hans hróp­uðu á strætum og þess hvað klerkar í moskum hafa farið fram á. „Við getum ekki hundsað þessa kröf­u,“ sagði Erdogan í æstum múg fyrir utan heim­ili hans í gær. „Í lýð­ræð­is­ríkjum þarf það að ger­ast sem fólkið vill að ger­ist.“

Þegar hafa meira en 7.500 manns verið hand­teknir í Tyrk­landi í kjöl­far valda­ránstil­raun­ar­inn­ar. Í fjöl­miðlum hefur verið talað um póli­tískar hreins­anir í land­inu. Meðal þeirra sem hand­teknir hafa verið eru hæsta­rétt­ar­dóm­ar­ar, her­menn, lög­reglu­menn, yfir­menn í stjórn­sýslu lands­ins og fleiri valda­menn. Hand­tök­urnar eru oftar en ekki hrotta­fengn­ar. Ljós­myndir sýna suma hand­járn­aða við gólfið á lög­reglu­bílum og afklædda. Fólk­inu er svo ýmist haldið í fang­elsum eða stórum íþrótta­sölum sem breytt hefur verið í bráða­brigða­fang­elsi.

Fjöl­margir leið­togar vest­rænna lýð­ræð­is­ríkja hafa stigið fram og hvatt stjórn­völd í Anak­ara til að fara að lögum og reglu í upp­gjöri sínu við þá sem stóðu að valda­ránstil­raun­inni. Kerry og Mog­her­ini ítrek­uðu þetta á fundi sínum í dag. Tals­maður Ang­elu Merkel, kansl­ara Þýska­lands, hefur sagt að Tyrk­land geti gleymt Evr­ópu­sam­bands­að­ild verði dauða­refs­ingar teknar upp á ný.

Haft er eftir Lilju Alfreðs­dótt­ur, utan­rík­is­ráð­herra Íslands, á vef ráðu­neyt­is­ins að Íslend­ingar hvetji til still­ingar og sátta í Tyrk­landi. „Lýð­ræð­is­lega kjörin stjórn­völd halda völdum mik­il­vægt er að stöð­ug­leiki kom­ist á sem fyrst. […] Vopnað valda­rán gegn lýð­ræð­is­lega kjörnum stjórn­völdum er árás á lýð­ræð­ið. Á alþjóða­vett­vangi talar Ísland fyrir lýð­ræð­is­legum ferlum og mann­rétt­indum sem öllum rík­is­stjórnum ber að virða.“

Banda­ríkin og Evr­ópu­sam­bandið styðja stjórn­völd í Tyrk­landi og standa með stjórn­völdum þar í landi um að þeir sem stóðu að valdarán­inu verði sóttir til saka. „Við gerum hins vegar einnig þá kröfu að stjórn­völd í Tyrk­landi beiti sér af yfir­vegun og gæti jafn­ræðis í land­in­u,“ sagði Kerry í dag. Hann bætti við að nú von­að­ist hann til að tyrk­nesk stjórn­völd myndu standa við það sem þau segja að sé horn­steinn­inn að land­inu þeirra, og átti þar við umdeildar lýð­ræð­is­yf­ir­lýs­ingar Erdog­ans for­seta.

Meira en 290 manns lét­ust í valda­ránstil­raun­inni og um það bil 1.400 manns særð­ust á föstu­dags­kvöld og í mót­spyrnu tyrn­keskra stjórn­valda í kjöl­far­ið. Í dag var um 8.000 lög­reglu­mönnum sagt upp störfum vegna meintra tengsla þeirra við vald­ræn­ingja.

Í NATO eru nú 28 ríki. Ísland er meðal stofn­að­ila Atl­ants­hafs­banda­lags­ins. Tyrk­land fékk inn­göngu árið 1952. Frá 1999 hefur mörgum af ríkjum Aust­ur-­Evr­ópu verið veitt aðild að NATO; mörg þeirra voru hluti af Var­sjár­banda­lag­inu sem var svar aust­an­tjalds­landa við Atl­ants­hafs­banda­lag­inu. Banda­ríkin eru eina aðild­ar­ríki NATO sem leyfir dauða­refs­ing­ar.

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Rósa Björk Brynjólfsdóttir, þingmaður VG.
Kallar eftir heildstæðri úttekt á starfsháttum og viðskiptaháttum Samherja
Rósa Björk Brynjólfsdóttir, þingmaður VG, segir að enn sé margt mjög óljóst og óskýrt eftir að hafa rætt við sjávarútvegsráðherra á fundi atvinnuveganefndar í gær. Þar á meðal hæfi ráðherra til að byggja upp traust í kjölfar Samherjamálsins.
Kjarninn 21. nóvember 2019
Unnur Gunnarsdóttir, forstjóri Fjármálaeftirlitsins.
FME kallar eftir upplýsingum frá íslenskum bönkum um Samherja
Íslensku bankarnir eiga að upplýsa Fjármálaeftirlitið um það hvernig eftirliti þeirra með viðskiptum við Samherja hafi verið háttað.
Kjarninn 21. nóvember 2019
James Hatuikulipi.
Enn einn „hákarlinn“ fellur – Hatuikulipi segir af sér
Allir þrír áhrifamennirnir í Namibíu sem tryggðu Samherja kvóta á undirverði gegn ætluðum mútugreiðslum hafa nú sagt af sér.
Kjarninn 20. nóvember 2019
Mussila hlýtur Norrænu EdTech verðlaunin
Sprotafyrirtækið Mussila framleiðir hugbúnað sem kennir börnum tónlist í gegnum skapandi umhverfi.
Kjarninn 20. nóvember 2019
Vitundarvarpið
Vitundarvarpið
Vitundarvarpið – Lífið breyttist eftir að Kamilla kynntist kakóinu
Kjarninn 20. nóvember 2019
Lilja Alfreðsdóttir, mennta- og menningarmálaráðherra.
Menntamálaráðuneytið telur sig hafa uppfyllt eftirlitsskyldu sína með RÚV
Mennta- og menningarmálaráðuneytið tekur ekki afstöðu til ábend­ingar Rík­is­end­ur­skoð­unar um að færa eign­ar­hlut rík­is­ins í RÚV til fjár­mála- og efna­hags­ráðu­neyt­is­ins. Ráðu­neytið segir að það sé Alþingis að ákvarða um slíkt.
Kjarninn 20. nóvember 2019
Haukur ráðinn framkvæmdastjóri fjármálastöðugleika hjá Seðlabankanum
Enn hefur ekki verið ráðið í stöðu varaseðlabankastjóra á sviði fjármálastöðugleika.
Kjarninn 20. nóvember 2019
Ásta Svavarsdóttir
Þú ert svo sæt svona réttindalaus
Kjarninn 20. nóvember 2019
Meira úr sama flokkiErlent
None