Bændum á Íslandi heimilt að aflífa dýr utan sláturhúsa með ýmsum aðferðum

Yrði sláturhús á Íslandi óstarfhæft vegna hópsmits yrði fyrsti kosturinn sá að senda dýr til slátrunar í annað sláturhús. Ef aflífa þarf dýr utan sláturhúsa mega bændur beita til þess ýmsum aðferðum, m.a. gösun, höfuðhöggi og pinnabyssu.

Fé á leið til slátrunar.
Fé á leið til slátrunar.
Auglýsing

Ef slát­ur­hús á Íslandi yrði óstarf­hæft af ein­hverjum ástæðum yrði fyrsti kost­ur­inn vænt­an­lega alltaf sá að senda dýr til slátr­unar í annað slát­ur­hús, segir Kristín Silja Guð­laugs­dótt­ir, sér­greina­dýra­læknir heil­brigð­is­eft­ir­lits hjá Mat­væla­stofnun (MAST).



Hópsmit af kór­ónu­veirunni hafa komið upp meðal starfs­manna í fjölda slát­ur­húsa um allan heim, m.a. víðs vegar í Evr­ópu og Banda­ríkj­un­um, með þeim afleið­ingum að þurft hefur að loka þeim og drepa dýrin á bæjum þar sem þau eru alin. Oft er um risa­vaxin slát­ur­hús að ræða þar sem tugum þús­unda svína og ann­arra dýra er slátrað á hverjum degi. Sér­fræð­ingar hafa bent á að í slíkum verk­smiðjum séu kjörað­stæður fyrir nýju kór­ónu­veiruna: Þar er loftið kalt og rakt og starfs­menn standa þétt saman við störf sín.



Kristín Silja segir í svari við fyr­ir­spurn Kjarn­ans að ólík­legt sé að til þess myndi koma að aflífa þyrfti heil­brigð dýr hér á landi ann­ars staðar en í slát­ur­húsi. Kæmi hins vegar upp sú staða er bændum heim­ilt að aflífa sín eigin dýr svo fremi sem það sé gert á „mann­úð­legan hátt með við­ur­kenndum aflíf­un­ar­að­ferð­u­m“. Einnig geta bændur að sögn Krist­ínar leitað til sjálf­stætt starf­andi dýra­lækna og óskað eftir aðstoð þeirra við aflífun dýra sinna.

Auglýsing


„Af og til þarf að aflífa hópa dýra vegna sjúk­dóma, svo sem ali­fugla vegna stað­fests salmon­ellu­smits í eldi eða sauðfé vegna rið­u­nið­ur­skurð­ar,“ segir Krist­ín. „Slík aflífun fer alltaf fram sam­kvæmt leið­bein­ingum Mat­væla­stofn­unar og undir eft­ir­liti henn­ar“.



Við­ur­kenndum aflíf­un­ar­að­ferðum er lýst í I. við­auka við reglu­gerð 911/2012 um vernd dýra við aflíf­un. Að sögn Krist­ínar er heim­ilt að nota þær aðferðir sem þar er lýst við neyð­ar­af­lífun utan slát­ur­húsa. Hún bendir þó á að bændur hafi sjaldan aðra kosti en pinna­byssu til að aflífa stór­gripi.

Ákveðnum aðferðum má samkvæmt reglugerðinni beita til að aflífa smágrísi.



Þær aðferðir sem beita má við aflífun dýra eftir teg­undum þeirra eru eft­ir­far­andi:

  • Tæki með pinna sem gengur inn í heil­ann. Þetta veldur alvar­legum og var­an­legum skaða á heila af völdum höggs og inn­ferðar pinna. Aðferð­inni má beita á allar dýra­teg­und­ir.
  • Tæki með pinna sem gengur ekki inn í heil­ann. Þetta veldur alvar­legum skaða á heila af völdum höggs frá pinna sem gengur ekki inn í heil­ann. Þessa aðferð má aðeins nota á ali­fugla utan slát­ur­húss.
  • Skot­vopn með lausu skoti. Má nota á allar teg­undir utan slát­ur­húsa.
  • Möl­un. Allt dýrið er malað taf­ar­laust. Aðferð­inni má beita á kjúklinga allt að 72 klukku­stunda gamla og óklakta unga í eggj­um.
  • Snúið úr háls­lið. Þá er háls­inn teygður og und­inn með vél­rænum hætti eða með handafli, þannig að blóð­þurrð verður í heila. Aðferð­inni má beita á ali­fugla með líf­þyngd sem er allt að 5 kg.
  • Högg á haus­inn. Fast og nákvæmt högg á haus­inn sem veldur alvar­legum skaða á heila. Aðferð­inni má beita á smá­grísi, lömb, kiðlinga, loð­dýr og ali­fugla með líf­þyngd sem er allt að 5 kg.
  • Deyf­ing með raf­straumi sem fer ein­ungis í gegnum haus­inn. Raf­straumur er lát­inn fara gegnum heil­ann og þannig kemur fram almenn floga­veiki­virkni á heila­riti. Allar teg­und­ir.
  • Deyf­ing með raf­straumi sem er lát­inn fara gegnum dýrið frá hausi til skrokks. Raf­straumur er lát­inn fara gegnum skrokk­inn og þannig kemur fram almenn floga­veiki­virkni á heila­riti sam­tímis því að hjartað flöktir eða stöðvast. Aðferð­inni má beita á allar teg­und­ir.
  • Vatns­bað. Raf­straumur er lát­inn fara með vatns­baði gegnum allan skrokk­inn og þannig kemur fram almenn floga­veiki­virkni á heila­riti og hjartað kann að flökta eða stöðvast. Má beita á ali­fugla.
  • Koltví­sýr­ingur í miklum styrk. Dýr, sem eru með með­vit­und, eru beint eða smám saman látin verða fyrir váhrifum af gas­blöndu sem inni­heldur meira en 40 pró­sent af koltví­sýr­ingi. Þess­ari aðferð má beita í gryfj­um, göng­um, gámum eða bygg­ingum sem áður hafa verið gerðar loft­þétt­ar. Aðferð­inni má beita við aðrar aðstæður en slátrun að því er varðar ali­fugla og svín.
  • Koltví­sýr­ingur í tveimur áföng­um. Dýr, sem eru með með­vit­und, eru fyrst látin verða fyrir váhrifum af gas­blöndu sem inni­heldur allt að 40 pró­sent af koltví­sýr­ingi og því næst, eftir að dýrin hafa misst með­vit­und, af gas­blöndu með meiri styrk koltví­sýr­ings. Má beita á ali­fugla.
  • Koltví­sýr­ingur ásamt óhvarf­gjörnum gas­teg­und­um.  Dýr, sem eru með með­vit­und, eru látin verða fyrir váhrifum af gas­blöndu, sem inni­heldur allt að 40 pró­sent af koltví­sýr­ingi ásamt óhvarf­gjörnum gas­teg­und­um, sem veldur súr­efn­is­skorti. Þess­ari aðferð má beita í gryfj­um, sekkj­um, göng­um, gámum eða bygg­ingum sem áður hafa verið gerðar loft­þétt­ar, á ali­fugla og svín.
  • Óhvarf­gjarnar gas­teg­und­ir. Dýr, sem eru með með­vit­und, eru beint eða smám saman látin verða fyrir váhrifum af blöndu óhvarf­gjarnra gas­teg­unda, t.d. argons eða köfn­un­ar­efn­is, sem veldur súr­efn­is­skorti. Þess­ari aðferð má beita í gryfj­um, sekkj­um, göng­um, gámum eða bygg­ingum sem áður hafa verið gerðar loft­þéttar á svín og ali­fugla.
  • Hreinn kol­sýr­ing­ur. Dýr, sem eru með með­vit­und, eru látin verða fyrir váhrifum af gas­blöndu sem inni­heldur meira en 4 pró­sent af kol­sýr­ingi. Aðferð­inni má beita á Loð­dýr, ali­fugla og smá­grísi.
  • Kol­sýr­ingur ásamt öðrum gas­teg­und­um. Dýr, sem eru með með­vit­und, eru látin verða fyrir váhrifum af gas­blöndu sem inni­heldur meira en 1 pró­sent af kol­sýr­ingi ásamt öðrum eitr­uðum gas­teg­und­um. Má beita á  loð­dýr, ali­fugla og smá­grísi.
Sundurskorinn lambaskrokkur. Mynd: Af vef Matís



Hvað varðar slát­ur­húsin sjálf, sem fylgja þurfa ströngum skil­yrðum við slátrun dýra, segir Kristín að þau starfi hvert og eitt eftir eigin við­bragðs­á­ætl­un. Í slíkri áætlun er skipu­lagt hvernig slát­ur­húsið bregst við ef upp kemur smit hjá starfs­manni húss­ins, þannig að tryggja megi að starf­semin skerð­ist sem minnst.

Jafn­framt hefur Mat­væla­stofnun sína eigin við­bragðs­á­ætlun. Þar er meðal ann­ars gerð áætlun um hvernig brugð­ist er við for­fall­ist eft­ir­lits­dýra­læknir í slát­ur­húsi vegna sýk­ingar af COVID-19. Að sögn Krist­ínar hefur ekki komið til þess að grípa þyrfti til þess að finna stað­gengil fyrir eft­ir­lits­dýra­lækni í slát­ur­húsi í far­aldr­inum hingað til.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Árni Finnsson
Á vonarvöl?
Kjarninn 19. október 2021
Sjókvíareldi á Vestfjörðum.
Framleiðsla í fiskeldi jókst um 169 prósent milli 2016 og 2020
Tekjur fiskeldisfyrirtækja hafa tvöfaldast frá 2016 og útflutningsverðmæti afurða þeirra hafa þrefaldast. Launþegum í geiranum hefur hins vegar ekki fjölgað nálægt því jafn mikið, eða um 32 prósent á sama tímabili.
Kjarninn 19. október 2021
Bensínverð ekki verið hærra síðan 2012
Verðið á heimsmarkaði með olíu hefur margfaldast frá vorinu 2020. Það hefur skilað því að viðmiðunarverð á bensíni á Íslandi hefur einungis einu sinni verið hærra í krónum talið.
Kjarninn 19. október 2021
Svandís Svavarsdóttir heilbrigðisráðherra.
Öllum sóttvarnaraðgerðum innanlands verði aflétt eftir mánuð
Frá og með morgundeginum mega 2.000 manns koma saman, grímuskyldu verður aflétt og opnunartímar skemmtistaða lengjast um klukkustund. Svo er stefnt á afléttingu allra aðgerða eftir fjórar vikur.
Kjarninn 19. október 2021
Þjóðhættir
Þjóðhættir
Þjóðhættir – Íslenskir fjárhundar og endurvinnsla textíls
Kjarninn 19. október 2021
Sjávarútvegurinn greiddi sér 21,5 milljarða króna í arð í fyrra
Hagur sjávarútvegsfyrirtækja landsins, samtala arðgreiðslna og aukins eigin fjár þeirra, hefur vænkast um meira en 500 milljarða króna frá bankahrun. Geirinn greiddi sér meira út í arð í fyrra en hann greiddi í öll opinber gjöld.
Kjarninn 19. október 2021
Ásýnd fyrirhugaðrar uppbyggingar á Orkureitnum séð frá Suðurlandsbraut.
Reitir selja uppbyggingarheimildir á Orkureit á hátt í fjóra milljarða
Félagið Íslenskar fasteignir ehf. mun taka við uppbyggingunni á hinum svokallaða Orkureit á milli Ármúla og Suðurlandsbrautar af Reitum. Áætlaður söluhagnaður Reita af verkefninu er um 1,3 milljarðar króna.
Kjarninn 19. október 2021
Ekki búið að taka ákvörðun um rannsókn á yfirráðum Samherja yfir Síldarvinnslunni
Virði hlutabréfa í Síldarvinnslunni hefur aukist um 50 milljarða króna frá skráningu og um 30 prósent á síðustu vikum. Rúmur helmingur hlutafjár er í eigu Samherja og félaga sem frummat sýndi að færu með sameiginleg yfirráð í Síldarvinnslunni.
Kjarninn 19. október 2021
Meira úr sama flokkiInnlent