„Þeir eru að eyðileggja eyjuna okkar“

Deilum um byggingu átta 150 metra háa vindmylla á norskri eyju er ekki lokið þó að andstæðingar vindorkuversins hafi tapað enn einu dómsmálinu. Þeir segja ekki í boði að gefast upp. Deilurnar hafa klofið fámennt samfélagið.

Tölvuteiknuð mynd af vindorkuvirkjuninni á Harams-fjalli.
Tölvuteiknuð mynd af vindorkuvirkjuninni á Harams-fjalli.
Auglýsing

Norð­menn eru þekktir fyrir að taka þjóð­há­tíð­ar­dag sinn alvar­lega, klæð­ast þjóð­bún­ing­um, koma saman og síð­ast en ekki síst: Flagga. Á þjóð­há­tíð­ar­deg­inum þetta árið, hinn 17. maí, var hins vegar ekki flaggað við hvert hús á Hara­ms­eyju og á nálægum eyjum úti fyrir Álasundi. Hluti eyja­skeggja var ein­fald­lega ekki í hátíða­skapi heldur miklu frekar sorg­mædd­ur. Sorg­ina má rekja til þess að nýverið tap­aði hópur þeirra máli sem höfðað var til að reyna að koma í veg fyrir að vind­orku­virkjun með átta 150 metra háum vind­myllum verði reist á eyj­unni. Á föstu­dag féll dómur sem stað­festi gild­is­töku leyfis til að reisa vind­orku­ver­ið. Því geta fram­kvæmdir nú haf­ist af fullum krafti.

And­stæð­ingar hins fyr­ir­hug­aða vers höfð­uðu mál gegn bæði norska rík­inu og fram­kvæmda­að­il­an­um, Zephyr (áður Haram Kraft AS). „Öllum þykir vænt um landið sitt, þetta snýst ekki um það,“ hefur norska rík­is­sjón­varpið eftir Lis­beth Marie Aust­nes, íbúa á eyju skammt frá sem leiðir bar­átt­una gegn virkj­un­inni. Hún var ein þeirra sem flagg­aði ekki í til­efni þjóð­há­tíð­ar­dags­ins líkt og hún er vön. Hún segir marga sorg­mædda og að þeir hafi með þessu viljað tjá þær til­finn­ingar sín­ar.

Auglýsing

Deil­urnar um vind­orku­verið hafa klofið sam­fé­lagið á Hara­ms­eyju sem telur um 350 manns. And­staðan er ekki minni á eyj­unni Longva þar sem nokkru fleiri búa, m.a. Aust­nes. Þaðan yrði beint útsýni yfir vind­orku­garð­inn.

Það var þó ekki þannig að allir þeir sem eru á móti ver­inu hafi sleppt því að flagga. Sumir gerðu það. Aðrir ekki. Fyrir utan von­brigðin sem fylgja því að hafa tapað dóms­mál­inu situr bar­áttu­hóp­ur­inn uppi með máls­kostn­að, um 1 milljón norskra króna. Þetta er í þriðja sinn sem málið ratar fyrir dóm. Enn geta and­stæð­ingar vers­ins áfrýjað en engin ákvörðun hefur verið tekin um slíkt. Það tekur bæði orku og fjár­magn að standa í mála­rekstr­inum og nú þarf að sögn Aust­nes að vega og meta þá þætti. Hins vegar segir hún ekki koma til greina að gef­ast upp.

„Órétt­lætið er of mik­ið,“ segir hún við norska rík­is­sjón­varp­ið. „Við munum halda áfram að reyna að finna leiðir út úr þessu.“

Þeir eyja­skeggjar sem hafa barist gegn bygg­ingu virkj­un­ar­innar segja að deil­urnar hafi tekið toll af heilsu sumra þeirra. Fram­kvæmd­ir, m.a. vega­lagn­ing upp á fram­kvæmda­svæðið á Hara­ms­fjalli eru þegar hafn­ar. „Nei, ég er ekki farin að sætta mig við líf hér á eyj­unni með vind­myll­u­m,“ segir Aust­nes. Hún leyfi sér ekki að hugsa þannig – þá fyrst myndi van­líð­anin hell­ast yfir.

Harams-vindorkuverið mun einnig sjást vel frá nærliggjandi eyju. Mynd: Zephyr

Sveit­ar­stjórnin í Álasundi hefur beðið fram­kvæmda­að­il­ann Zephyr að meta áhrif vind­orku­vers­ins á heilsu fólks. Slík rann­sókn er talin kosta um 1 milljón norskra króna sem Zephyr skal að mati stjórn­valda greiða. Þessu fagnar Aust­nes og segir gott að vita að stjórn­völd taki áhyggjur íbú­anna alvar­lega.

Leyfi fékkst til bygg­ingar vind­orku­garðs­ins á Hara­ms­eyju árið 2009 en það var þó ekki fyrr en tíu árum síð­ar, árið 2019, sem áformin komust í hámæli og áformunum var ýtt úr vör. Sú ákvörðun kom and­stæð­ingum virkj­un­ar­innar að óvör­um. Þeir héldu að horfið hefði verið frá hug­mynd­inni. Fyrstu hug­myndir gerðu ráð fyrir sextán vind­myllum en síðar kom í ljós að á hluta hins fyr­ir­hug­aða fram­kvæmda­svæðis var of vinda­samur og því ákveðið að fækka myll­unum í átta. And­stæð­ingar vers­ins höfð­uðu mál á þessum grunni, að fram­kvæmda­leyfið væri ekki í takti við þá fram­kvæmd sem nú standi fyrir dyr­um. Orkan sem verið á að fram­leiða er t.d. umtals­vert minni en til stóð.

Fram­kvæmda­stjóri Zephyr í Nor­egi, Olav Rommet­veit, segir fram­kvæmd­irnar hafa verið á teikni­borð­inu í yfir tvo ára­tugi. Hann hefur vísað því alfarið á bug að fram­kvæmda­leyfið nái ekki yfir hin breyttu áform um stærð virkj­un­ar­inn­ar.

And­stæð­ingar virkj­un­ar­innar segj­ast hins vegar litlar sem engar upp­lýs­ingar hafa fengið á þessum tveimur ára­tugum fyrr en bréf kom inn um lúg­una hjá þeim sem næst búa fjall­inu þar sem verið á að rísa. Leyndin er mik­il, segja þeir, og svo virð­ist sem allt hafi verið ákveðið og íbú­arnir lítið haft að segja um fram­hald­ið.

Auglýsing

„Þeir eru að eyði­leggja eyj­una okk­ar,“ segir Lorgen Giske. Margir íbúar hafa að hennar sögn misst traust á yfir­völdum vegna máls­ins. Hún er meðal kvenna sem mót­mæltu komu stór­tækra vinnu­véla á bryggj­unni og reyndu, með frið­sömum hætti, að koma í veg fyrir að þær kæmu í land. Kon­urnar ganga nær dag­lega upp á fram­kvæmda­svæðið og fylgj­ast með gangi mála. Taka myndir og skrifa hjá sér. Sam­skipti þeirra við verka­menn­ina er kurt­eis­is­leg.

„Þótt við höfum meiri­hluta eyja­skeggja með okkur í liði eru nokkrir land­eig­endur sem hafa sam­þykkt fram­kvæmd­ina,“ segir Aust­nes. „Þetta er lítið sam­fé­lag sem deil­urnar hafa klof­ið. Við verðum að halda áfram að búa hér saman eftir þetta og við verðum að gæta þess að deil­urnar verði ekki of ákaf­ar, passa hvað við segjum og gerum því hér tengj­ast allir með ein­hverjum hætti. Þetta er flók­ið.“

Í nýbirtri umfjöllun Teknisk Ukeblad segir að leitað hafi verið eftir við­brögð land­eig­enda. Þeir hafi hins vegar ekki viljað koma í við­tal. Segj­ast hafa orðið fyrir áreiti vegna afstöðu sinn­ar.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Halyna Hutchins fæddist í Úkraínu, ólst upp á herstöð á norðurslóðum og nam kvikmyndatökustjórn í Los Angeles.
Halyna Hutchins – Mögnuð listakona sem var á hraðri uppleið
Hún var elskuleg, hlý, fyndin, heillandi á hraðri uppleið. Og dásamleg móðir. Með þessum hætti er kvikmyndatökustjórans Halyna Hutchins minnst. Hún varð fyrir skoti úr leikmunabyssu á tökustað kvikmyndarinnar Rust í gær.
Kjarninn 22. október 2021
Eggert Gunnþór Jónsson er hér til vinstri í leik gegn Hvíta-Rússlandi á Evrópumóti U-21 landsliða árið 2011.
Eggert Gunnþór segist saklaus
Knattspyrnumaðurinn Eggert Gunnþór Jónsson hafnar ásökunum um kynferðisbrot í Kaupmannahöfn árið 2010 og segist fullkomlega saklaus.
Kjarninn 22. október 2021
Ingrid Kuhlman
Munurinn á dánaraðstoð og sjálfsvígi er mikill
Kjarninn 22. október 2021
Sérfræðingar frá Syndis og Advania hafa tekið þátt í að skoða málið undanfarna daga.
Hætta á að tölvuþrjótar hafi komist yfir tölvupósta frá starfsmönnum HR
Rektor HR tilkynnti starfsfólki skólans það eftir hádegi í dag að möguleiki væri á því að tölvupóstar, jafnvel ár aftur í tímann, væru í höndum tölvuþrjóta. Ekki er þó ljóst hvort svo sé eða ekki, eða hvort afleiðingar af því verði einhverjar.
Kjarninn 22. október 2021
Ari Trausti Guðmundsson
Rafmagnað Grænland og Ísland?
Kjarninn 22. október 2021
Biður hagsmunasamtök að tjá sig ekki um verðhækkanir
Samkeppniseftirlitið brýnir fyrir forsvarsmönnum hagsmunasamtaka að taka ekki þátt í umfjöllunum um hækkandi vöruverð, þar sem samtökin eiga að fara gætilega þegar kemur að umræðu sem hefur áhrif á verðlagningu fyrirtækja.
Kjarninn 22. október 2021
Saga Japans
Saga Japans
Saga Japans – 44. þáttur: Drukkni sjóguninn
Kjarninn 22. október 2021
Samherji hf. er á lista yfir framúrskarandi fyrirtæki og raunar einnig Samherji Ísland ehf. og fleiri dótturfélög Samherja. Hins vegar er Samherji Holding ehf. ekki á lista, líklega þar sem félagið hefur ekki enn skilað ársreikningi fyrir árið 2019.
Bæði Samherji og Init ofarlega á listum yfir „framúrskarandi fyrirtæki“ ársins
Alls eru 878 fyrirtæki á lista CreditInfo yfir Framúrskarandi fyrirtæki árið 2021. Sum þeirra sem skipa efstu sætin á listum hafa verið til umfjöllunar undanfarin misseri fyrir hátterni sem erfitt er að tengja við það að skara fram úr.
Kjarninn 22. október 2021
Meira úr sama flokkiErlent