„Þeir eru að eyðileggja eyjuna okkar“

Deilum um byggingu átta 150 metra háa vindmylla á norskri eyju er ekki lokið þó að andstæðingar vindorkuversins hafi tapað enn einu dómsmálinu. Þeir segja ekki í boði að gefast upp. Deilurnar hafa klofið fámennt samfélagið.

Tölvuteiknuð mynd af vindorkuvirkjuninni á Harams-fjalli.
Tölvuteiknuð mynd af vindorkuvirkjuninni á Harams-fjalli.
Auglýsing

Norðmenn eru þekktir fyrir að taka þjóðhátíðardag sinn alvarlega, klæðast þjóðbúningum, koma saman og síðast en ekki síst: Flagga. Á þjóðhátíðardeginum þetta árið, hinn 17. maí, var hins vegar ekki flaggað við hvert hús á Haramseyju og á nálægum eyjum úti fyrir Álasundi. Hluti eyjaskeggja var einfaldlega ekki í hátíðaskapi heldur miklu frekar sorgmæddur. Sorgina má rekja til þess að nýverið tapaði hópur þeirra máli sem höfðað var til að reyna að koma í veg fyrir að vindorkuvirkjun með átta 150 metra háum vindmyllum verði reist á eyjunni. Á föstudag féll dómur sem staðfesti gildistöku leyfis til að reisa vindorkuverið. Því geta framkvæmdir nú hafist af fullum krafti.

Andstæðingar hins fyrirhugaða vers höfðuðu mál gegn bæði norska ríkinu og framkvæmdaaðilanum, Zephyr (áður Haram Kraft AS). „Öllum þykir vænt um landið sitt, þetta snýst ekki um það,“ hefur norska ríkissjónvarpið eftir Lisbeth Marie Austnes, íbúa á eyju skammt frá sem leiðir baráttuna gegn virkjuninni. Hún var ein þeirra sem flaggaði ekki í tilefni þjóðhátíðardagsins líkt og hún er vön. Hún segir marga sorgmædda og að þeir hafi með þessu viljað tjá þær tilfinningar sínar.

Auglýsing

Deilurnar um vindorkuverið hafa klofið samfélagið á Haramseyju sem telur um 350 manns. Andstaðan er ekki minni á eyjunni Longva þar sem nokkru fleiri búa, m.a. Austnes. Þaðan yrði beint útsýni yfir vindorkugarðinn.

Það var þó ekki þannig að allir þeir sem eru á móti verinu hafi sleppt því að flagga. Sumir gerðu það. Aðrir ekki. Fyrir utan vonbrigðin sem fylgja því að hafa tapað dómsmálinu situr baráttuhópurinn uppi með málskostnað, um 1 milljón norskra króna. Þetta er í þriðja sinn sem málið ratar fyrir dóm. Enn geta andstæðingar versins áfrýjað en engin ákvörðun hefur verið tekin um slíkt. Það tekur bæði orku og fjármagn að standa í málarekstrinum og nú þarf að sögn Austnes að vega og meta þá þætti. Hins vegar segir hún ekki koma til greina að gefast upp.

„Óréttlætið er of mikið,“ segir hún við norska ríkissjónvarpið. „Við munum halda áfram að reyna að finna leiðir út úr þessu.“

Þeir eyjaskeggjar sem hafa barist gegn byggingu virkjunarinnar segja að deilurnar hafi tekið toll af heilsu sumra þeirra. Framkvæmdir, m.a. vegalagning upp á framkvæmdasvæðið á Haramsfjalli eru þegar hafnar. „Nei, ég er ekki farin að sætta mig við líf hér á eyjunni með vindmyllum,“ segir Austnes. Hún leyfi sér ekki að hugsa þannig – þá fyrst myndi vanlíðanin hellast yfir.

Harams-vindorkuverið mun einnig sjást vel frá nærliggjandi eyju. Mynd: Zephyr

Sveitarstjórnin í Álasundi hefur beðið framkvæmdaaðilann Zephyr að meta áhrif vindorkuversins á heilsu fólks. Slík rannsókn er talin kosta um 1 milljón norskra króna sem Zephyr skal að mati stjórnvalda greiða. Þessu fagnar Austnes og segir gott að vita að stjórnvöld taki áhyggjur íbúanna alvarlega.

Leyfi fékkst til byggingar vindorkugarðsins á Haramseyju árið 2009 en það var þó ekki fyrr en tíu árum síðar, árið 2019, sem áformin komust í hámæli og áformunum var ýtt úr vör. Sú ákvörðun kom andstæðingum virkjunarinnar að óvörum. Þeir héldu að horfið hefði verið frá hugmyndinni. Fyrstu hugmyndir gerðu ráð fyrir sextán vindmyllum en síðar kom í ljós að á hluta hins fyrirhugaða framkvæmdasvæðis var of vindasamur og því ákveðið að fækka myllunum í átta. Andstæðingar versins höfðuðu mál á þessum grunni, að framkvæmdaleyfið væri ekki í takti við þá framkvæmd sem nú standi fyrir dyrum. Orkan sem verið á að framleiða er t.d. umtalsvert minni en til stóð.

Framkvæmdastjóri Zephyr í Noregi, Olav Rommetveit, segir framkvæmdirnar hafa verið á teikniborðinu í yfir tvo áratugi. Hann hefur vísað því alfarið á bug að framkvæmdaleyfið nái ekki yfir hin breyttu áform um stærð virkjunarinnar.

Andstæðingar virkjunarinnar segjast hins vegar litlar sem engar upplýsingar hafa fengið á þessum tveimur áratugum fyrr en bréf kom inn um lúguna hjá þeim sem næst búa fjallinu þar sem verið á að rísa. Leyndin er mikil, segja þeir, og svo virðist sem allt hafi verið ákveðið og íbúarnir lítið haft að segja um framhaldið.

Auglýsing

„Þeir eru að eyðileggja eyjuna okkar,“ segir Lorgen Giske. Margir íbúar hafa að hennar sögn misst traust á yfirvöldum vegna málsins. Hún er meðal kvenna sem mótmæltu komu stórtækra vinnuvéla á bryggjunni og reyndu, með friðsömum hætti, að koma í veg fyrir að þær kæmu í land. Konurnar ganga nær daglega upp á framkvæmdasvæðið og fylgjast með gangi mála. Taka myndir og skrifa hjá sér. Samskipti þeirra við verkamennina er kurteisisleg.

„Þótt við höfum meirihluta eyjaskeggja með okkur í liði eru nokkrir landeigendur sem hafa samþykkt framkvæmdina,“ segir Austnes. „Þetta er lítið samfélag sem deilurnar hafa klofið. Við verðum að halda áfram að búa hér saman eftir þetta og við verðum að gæta þess að deilurnar verði ekki of ákafar, passa hvað við segjum og gerum því hér tengjast allir með einhverjum hætti. Þetta er flókið.“

Í nýbirtri umfjöllun Teknisk Ukeblad segir að leitað hafi verið eftir viðbrögð landeigenda. Þeir hafi hins vegar ekki viljað koma í viðtal. Segjast hafa orðið fyrir áreiti vegna afstöðu sinnar.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Ari Trausti Guðmundsson
Faraldur er ekki fyrirsjáanlegur
Kjarninn 29. júlí 2021
Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir dómsmálaráðherra.
„Ekki má hringla með marklínuna“
Dómsmálaráðherra vonar að stjórnarandstöðunni „auðnist ekki að slíta í sundur þá einingu sem ríkt hefur meðal landsmanna í baráttunni gegn veirunni“. Samhliða útbreiddri bólusetningu þurfi að slá nýjan takt og „leggja grunn að eðlilegu lífi á ný“.
Kjarninn 29. júlí 2021
Þorsteinn Már Baldvinsson forstjóri Samherja.
Samherji kannar hvernig afsökunarbeiðnir leggjast í landann
Þátttakendur í viðhorfahópi Gallup fengu í vikunni sendar spurningar um Samherja. Fyrirtækið, sem baðst tvívegis afsökunar fyrr í sumar, virðist fylgjast grannt með almenningsálitinu.
Kjarninn 29. júlí 2021
Ríkisstjórnin héldi ekki þingmeirihluta sínum ef niðurstöður kosninga yrðu í takt við nýja könnun Maskínu.
Ríkisstjórnarflokkarnir fengju einungis 30 þingmenn samkvæmt nýrri könnun Maskínu
Í nýrri könnun Maskínu fyrir fréttastofu Stöðvar 2, Bylgjunnar og Vísis dalar fylgi Sjálfstæðisflokksins um tæp þrjú prósentustig. Ríkisstjórnin myndi ekki halda þingmeirihluta sínum, samkvæmt könnuninni.
Kjarninn 28. júlí 2021
Birna Einarsdóttir bankastjóri segir fyrri hluta þessa árs hafa verið viðburðaríkan.
5,4 milljarða hagnaður hjá Íslandsbanka á öðrum ársfjórðungi
Hagnaður bankans jókst umtalsvert á öðrum ársfjórðungi, og í raun á fyrri hluta ársins, miðað við sama tíma í fyrra. Útlán bankans hafa aukist um 8,2 prósent það sem af er ári vegna umsvifa í húsnæðislánum.
Kjarninn 28. júlí 2021
Benedikt Gíslason er forstjóri Arion banka og segir hann reksturinn ganga mjög vel.
Arion banki hagnaðist um 7,8 milljarða á öðrum ársfjórðungi
Bankinn hagnaðist um 7,8 milljarða á öðrum ársfjórðungi 2021 og arðsemi eigin fjár var 16,3 prósent.
Kjarninn 28. júlí 2021
Gunnar Alexander Ólafsson
Brunar lestin?
Kjarninn 28. júlí 2021
Stór hluti fólksfjölgunar hér á landi er tilkominn vegna fólksflutninga.
Færri Íslendingar flutt af landi brott í faraldri
Samsetning brottfluttra og aðfluttra hefur breyst töluvert í kórónuveirufaraldri. Í fyrra fluttu 506 fleiri íslenskir ríkisborgarar til landsins en frá því og hefur fjöldinn ekki verið meiri síðan 1987.
Kjarninn 28. júlí 2021
Meira úr sama flokkiErlent