Auglýsing

Bless­un­ar­lega er það þannig í okkar alþjóða­lega heimi að stjórn­mála- og emb­ætt­is­menn eru ekki okkar gæfusmið­ir, þegar kemur að efna­hags­legri vel­sæld. Vissu­lega þurfa þeir að vanda til verka í sínum störfum og láta gott af sér leiða, en oft fá þeir of mikla athygli þegar kemur að umræðu um stöðu efna­hags­mála. Kast­ljósið ætti stundum frekar að bein­ast að „smá­at­rið­un­um“ sem samt eru aðal­at­rið­in.

Þörf á nýjum mörk­uðum

Ein­stak­lingar í fyr­ir­tækja­rekstri þurfa oft að sýna klók­indi og sveigj­an­leika til að koma vörum og þjón­ustu á markað erlend­is. Þegar kemur að útflutn­ingi íslenska hag­kerf­is­ins er ein stað­reynd sér­stak­lega slá­andi. Það er hversu illa íslenskum fyr­ir­tækjum hefur gengið að koma vörum inn á markað í Banda­ríkj­unum og einnig í Asíu.

Tölur Hag­stofu Íslands um útflutn­ing sýna glögg­lega að Ísland á of mikið undir EES-­mark­aðn­um. Þetta á við um nær allar útflutn­ings­grein­ar. Það er ekki óvenju­legt enda byggir við­skipta­sam­band Íslands við Evr­ópu á ára­tuga­langri upp­bygg­ingu, ekki síst í sjáv­ar­út­vegi.

Auglýsing

Heild­arutan­rík­is­verslun við evr­ópska­efna­hags­svæðið (EES) í fyrra nam 489 millj­örð­um. Á sama tíma nam utan­rík­is­versl­unin 35 millj­örðum gagn­vart Banda­ríkj­un­um. Töl­urnar fyrir Asíu­markað eru síðan enn lægri.

Hér má sjá hvernig utanríkisverslun var eftir markaðssvæðum, annars vegar EES-svæðið og hins vegar Bandaríkin. Mynd: Hagstofa Íslands.

Óhag­stæð geng­is­þróun

Evr­ópa er vett­vangur alþjóð­legra við­skipta og hefur á efna­hags­leg upp­bygg­ing ríkja í álf­unni, sem hafa náð mestum árangri, byggt á sterki stöðu í alþjóða­væddum heimi við­skipti.

Fljótt á litið þurfa íslensk útflutn­ings­fyr­ir­tæki að ein­blína enn meira á að kom­ast inn á nýja mark­aði. Veik staða Bret­lands eftir Brex­it-­kosn­ing­una í sum­ar, hefur grafið undan mik­il­vægum útflutn­ings­mark­aði fyrir íslenskar sjáv­ar­af­urð­ir.

Pundið kostar nú 140 krónur en kost­aði 206 krónur fyrir rúm­lega ári. Horf­urnar eru ekki bjartar á mark­aðn­um. Í fyrra fór um 12 pró­sent af öllum útflutn­ingi okkar til Bret­lands og um 19 pró­sent af erlendum ferða­mönnum koma frá Bret­landi. Útlit er fyrir að gjald­eyr­is­inn­streymi verði áfram mikið vegna vaxtar í ferða­þjón­ustu og styrk­ing krón­unnar gæti því vel haldið áfram.

Það er mik­il­vægt að fyr­ir­tæki nái að verja stöðu sína á mark­aði eins og þeim breska, en þetta sýnir mik­il­vægi þess að leita leiða til að nema ný lönd.

Ísland á mikið undir ákvörð­unum flug­fé­laga

Það eru líka erf­ið­leikar í Rúss­landi (við­skipta­bann) og í Níger­íu. Þar hefur gjald­eyr­is­skortur gert efna­hags­líf­inu lífið leitt og skapað erf­ið­leika fyrir fyr­ir­tæki sem hafa flutt inn vörur til lands­ins.

Íslenskur efna­hagur á mikið undir ákvörð­unum fólks og fyr­ir­tækja út í heimi. Til dæmis hafa ákvarð­anir erlendra flug­fé­laga um að hefja reglu­lega flug­ferðir til Íslands verið gríð­ar­lega áhrifa­miklar á Íslandi. Lík­legt má telja að hér væri ekki nándar nærri eins mik­ill hag­vöxtur ef erlend flug­fé­lög hefðu ekki sýnt land­inu jafn mik­inn áhuga og raun ber vitni. Má þar nefna félög eins og Easy Jet og Delta sem hafa fluttu mörg hund­ruð þús­und manns til lands­ins síðan þau byrj­uðu að bjóða upp á ferðir til Íslands.

Hér má sjá upplýsingar um vægi inn- og útflutnings á einstökum mörkuðum. Evrópa er stærst, en Bandaríkin og Kína eru einnig risavaxnir markaðir. Heimild: IMF.

Ekki treysta bara á stjórn­málin

Banda­ríkja­mark­aður er litlu minni en Evr­ópa í heild og Kína sömu­leið­is. Þá eru ótalin önnur lönd Asíu, sem sum hver hafa vaxið hratt und­an­farin ár.

Hvernig er hægt að opna þessar dyr? Ég held að það sé ekki gert við borð stjórn­mála­manna nema að litlu leyti. Við­skipta­samn­ingar milli ríkja einir og sér hjálpa heldur ekki.

Orð Mich­ael Porters, pró­fess­ors við Harvard háskóla, koma upp í hug­ann. Hann sagði í erindi sínu í Háskóla­bíó í nóv­em­ber 2010, að fyr­ir­tæki og fjár­festar hefðu mik­inn sveigj­an­leika og gætu tengst inn á ótrú­leg­ustu mark­aði. Þar sem stundum ríkti glund­roði. Mik­il­væg­ast af öllu væru góðar og áreið­an­legar upp­lýs­ingar til að taka ákvarð­an­ir. Stjórn­mála­menn gætu svo stutt við með stöð­ugu reglu­verki.

Lang­tíma sókn­ar­á­ætlun

Þó eðli­legt sé að deila um vaxta­stefn­una á Íslandi, opin­ber fjár­mála og inn­viði á Íslandi, þá væri hjálp­legt að skapa jafn frjóa umræðu um hvernig megi styrkja útflutn­ings­hlið hag­kerf­is­ins með fleiri stoð­um. Horfa þá frekar ofan í smá­at­riðin fremur en útlín­urn­ar.

Vel hugs­an­legt er að fyr­ir­tæki í útflutn­ingi - af öllum stærðum og gerðum - þurfi að vinna saman á þessu sviði og móta sókn­ar­á­ætlun til langs tíma. En ekk­ert fram­lag er þó mik­il­væg­ara en það, að hvert og eitt fyr­ir­tæki gaum­gæfi mark­að­ina erlendis fyrir sína vöru og þjón­ustu. Ef fyr­ir­tæki ná að brjóta ísinn á nýja mark­að­ina en eru nú þegar opnir þá mun það drífa áfram vöxt og skapa góð og æski­leg störf fyrir hag­kerf­ið.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Ingibjörg Sólrún Gísladóttir
Ingibjörg Sólrún lætur af störfum hjá ÖSE – Utanríkisráðherra segir þetta aðför að stofnuninni
Ingibjörg Sólrún Gísladóttir læt­ur af störf­um sem for­stjóri lýðræðis- og mannréttindastofnunar ÖSE en hún hefur sinnt starfinu í þrjú ár.
Kjarninn 13. júlí 2020
Komum á dag- og göngudeildir fækkaði um 30 prósent í faraldrinum
Komum á dag- og göngudeildir fækkaði að meðaltali um 30 prósent á meðan kórónuveirufaraldurinn stóð sem hæst. Þá fækkaði samskiptum við sjálfstætt starfandi sérfræðinga um 25 prósent, samkvæmt upplýsingum frá landlækni.
Kjarninn 13. júlí 2020
Kári Stefánsson, forstjóri ÍE.
Íslensk erfðagreining heldur áfram að skima í viku í viðbót
Til stóð að dagurinn í dag ætti að vera síðasti dagurinn sem Íslensk erfðagreining myndi skima á landamærunum.
Kjarninn 13. júlí 2020
Mótefni minnkar strax á fyrstu mánuðum
Þó að mótefni sem líkaminn myndar gegn veirunni SARS-CoV-2 sem veldur COVID-19 minnki þegar á fyrstu þremur mánuðunum eftir að þau verða þarf það ekki að þýða að ónæmi viðkomandi sé ekki lengur til staðar.
Kjarninn 13. júlí 2020
Veldi Storytel stækkar
Fyrstu tíu daga júlímánaðar keypti Storytel ráðandi hluti í tveimur fyrirtækjum og eitt til viðbótar.
Kjarninn 13. júlí 2020
Icelandair skrifar undir samning við lettneska flugfélagið airBaltic
Um er að ræða samstarfssamning sem felur í sér að bæði flugfélögin geta selt og gefið út flugmiða hvort hjá öðru.
Kjarninn 13. júlí 2020
(F.v.) Richard Curtis, Jerry Greenfield og Abigail Disney eru meðal þeirra milljónamæringa sem skrifa undir bréfið.
Auðmenn vilja að ríkisstjórnir hækki skatta „á fólk eins og okkur“
„Milljónamæringar eins og við gegna lykilhlutverki í því að græða heiminn,“ segir í bréfi 83 auðmanna sem vilja skattahækkanir á ríkt fólk – eins og þá sjálfa – til að draga úr misrétti vegna COVID-19 og flýta fyrir efnahagsbata.
Kjarninn 13. júlí 2020
Dagur B. Eggertsson
Dagur: Nauðsyn­legt að hætta skot­grafa­hernaði varðandi ferðamáta
Borgarstjórinn segir að nauðsyn­legt sé að kom­ast „út úr þeim skot­grafa­hernaði að líta á að ein­hver einn ferðamáti skuli ráða“. Hann vill að Borgarlínunni verði flýtt.
Kjarninn 13. júlí 2020
Meira úr sama flokkiLeiðari
None