Auglýsing

Bless­un­ar­lega er það þannig í okkar alþjóða­lega heimi að stjórn­mála- og emb­ætt­is­menn eru ekki okkar gæfusmið­ir, þegar kemur að efna­hags­legri vel­sæld. Vissu­lega þurfa þeir að vanda til verka í sínum störfum og láta gott af sér leiða, en oft fá þeir of mikla athygli þegar kemur að umræðu um stöðu efna­hags­mála. Kast­ljósið ætti stundum frekar að bein­ast að „smá­at­rið­un­um“ sem samt eru aðal­at­rið­in.

Þörf á nýjum mörk­uðum

Ein­stak­lingar í fyr­ir­tækja­rekstri þurfa oft að sýna klók­indi og sveigj­an­leika til að koma vörum og þjón­ustu á markað erlend­is. Þegar kemur að útflutn­ingi íslenska hag­kerf­is­ins er ein stað­reynd sér­stak­lega slá­andi. Það er hversu illa íslenskum fyr­ir­tækjum hefur gengið að koma vörum inn á markað í Banda­ríkj­unum og einnig í Asíu.

Tölur Hag­stofu Íslands um útflutn­ing sýna glögg­lega að Ísland á of mikið undir EES-­mark­aðn­um. Þetta á við um nær allar útflutn­ings­grein­ar. Það er ekki óvenju­legt enda byggir við­skipta­sam­band Íslands við Evr­ópu á ára­tuga­langri upp­bygg­ingu, ekki síst í sjáv­ar­út­vegi.

Auglýsing

Heild­arutan­rík­is­verslun við evr­ópska­efna­hags­svæðið (EES) í fyrra nam 489 millj­örð­um. Á sama tíma nam utan­rík­is­versl­unin 35 millj­örðum gagn­vart Banda­ríkj­un­um. Töl­urnar fyrir Asíu­markað eru síðan enn lægri.

Hér má sjá hvernig utanríkisverslun var eftir markaðssvæðum, annars vegar EES-svæðið og hins vegar Bandaríkin. Mynd: Hagstofa Íslands.

Óhag­stæð geng­is­þróun

Evr­ópa er vett­vangur alþjóð­legra við­skipta og hefur á efna­hags­leg upp­bygg­ing ríkja í álf­unni, sem hafa náð mestum árangri, byggt á sterki stöðu í alþjóða­væddum heimi við­skipti.

Fljótt á litið þurfa íslensk útflutn­ings­fyr­ir­tæki að ein­blína enn meira á að kom­ast inn á nýja mark­aði. Veik staða Bret­lands eftir Brex­it-­kosn­ing­una í sum­ar, hefur grafið undan mik­il­vægum útflutn­ings­mark­aði fyrir íslenskar sjáv­ar­af­urð­ir.

Pundið kostar nú 140 krónur en kost­aði 206 krónur fyrir rúm­lega ári. Horf­urnar eru ekki bjartar á mark­aðn­um. Í fyrra fór um 12 pró­sent af öllum útflutn­ingi okkar til Bret­lands og um 19 pró­sent af erlendum ferða­mönnum koma frá Bret­landi. Útlit er fyrir að gjald­eyr­is­inn­streymi verði áfram mikið vegna vaxtar í ferða­þjón­ustu og styrk­ing krón­unnar gæti því vel haldið áfram.

Það er mik­il­vægt að fyr­ir­tæki nái að verja stöðu sína á mark­aði eins og þeim breska, en þetta sýnir mik­il­vægi þess að leita leiða til að nema ný lönd.

Ísland á mikið undir ákvörð­unum flug­fé­laga

Það eru líka erf­ið­leikar í Rúss­landi (við­skipta­bann) og í Níger­íu. Þar hefur gjald­eyr­is­skortur gert efna­hags­líf­inu lífið leitt og skapað erf­ið­leika fyrir fyr­ir­tæki sem hafa flutt inn vörur til lands­ins.

Íslenskur efna­hagur á mikið undir ákvörð­unum fólks og fyr­ir­tækja út í heimi. Til dæmis hafa ákvarð­anir erlendra flug­fé­laga um að hefja reglu­lega flug­ferðir til Íslands verið gríð­ar­lega áhrifa­miklar á Íslandi. Lík­legt má telja að hér væri ekki nándar nærri eins mik­ill hag­vöxtur ef erlend flug­fé­lög hefðu ekki sýnt land­inu jafn mik­inn áhuga og raun ber vitni. Má þar nefna félög eins og Easy Jet og Delta sem hafa fluttu mörg hund­ruð þús­und manns til lands­ins síðan þau byrj­uðu að bjóða upp á ferðir til Íslands.

Hér má sjá upplýsingar um vægi inn- og útflutnings á einstökum mörkuðum. Evrópa er stærst, en Bandaríkin og Kína eru einnig risavaxnir markaðir. Heimild: IMF.

Ekki treysta bara á stjórn­málin

Banda­ríkja­mark­aður er litlu minni en Evr­ópa í heild og Kína sömu­leið­is. Þá eru ótalin önnur lönd Asíu, sem sum hver hafa vaxið hratt und­an­farin ár.

Hvernig er hægt að opna þessar dyr? Ég held að það sé ekki gert við borð stjórn­mála­manna nema að litlu leyti. Við­skipta­samn­ingar milli ríkja einir og sér hjálpa heldur ekki.

Orð Mich­ael Porters, pró­fess­ors við Harvard háskóla, koma upp í hug­ann. Hann sagði í erindi sínu í Háskóla­bíó í nóv­em­ber 2010, að fyr­ir­tæki og fjár­festar hefðu mik­inn sveigj­an­leika og gætu tengst inn á ótrú­leg­ustu mark­aði. Þar sem stundum ríkti glund­roði. Mik­il­væg­ast af öllu væru góðar og áreið­an­legar upp­lýs­ingar til að taka ákvarð­an­ir. Stjórn­mála­menn gætu svo stutt við með stöð­ugu reglu­verki.

Lang­tíma sókn­ar­á­ætlun

Þó eðli­legt sé að deila um vaxta­stefn­una á Íslandi, opin­ber fjár­mála og inn­viði á Íslandi, þá væri hjálp­legt að skapa jafn frjóa umræðu um hvernig megi styrkja útflutn­ings­hlið hag­kerf­is­ins með fleiri stoð­um. Horfa þá frekar ofan í smá­at­riðin fremur en útlín­urn­ar.

Vel hugs­an­legt er að fyr­ir­tæki í útflutn­ingi - af öllum stærðum og gerðum - þurfi að vinna saman á þessu sviði og móta sókn­ar­á­ætlun til langs tíma. En ekk­ert fram­lag er þó mik­il­væg­ara en það, að hvert og eitt fyr­ir­tæki gaum­gæfi mark­að­ina erlendis fyrir sína vöru og þjón­ustu. Ef fyr­ir­tæki ná að brjóta ísinn á nýja mark­að­ina en eru nú þegar opnir þá mun það drífa áfram vöxt og skapa góð og æski­leg störf fyrir hag­kerf­ið.

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Meryl Streep er ein af aðalleikurum myndarinnar.
Mossack Fonseca kærir Netflix
Mossack Fonseca, lögmannsstofan alræmda, hefur kært Netflix vegna kvikmyndar streymisveitunnar um Panamaskjölin.
Kjarninn 17. október 2019
Fimmtungur Íslendinga býr við leka- og rakavandamál
Hlutfall þeirra sem telja sig búa við leka- og/eða rakavandamál hér á landi er þrefalt hærra hér en í Noregi.
Kjarninn 17. október 2019
Boris Johnson, forsætisráðherra Breta.
Nýr Brexit-samningur samþykktur
Boris Johnson, forsætisráðherra Bretlands, og Jean-Clau­de Juncker, for­seti fram­kvæmda­stjórn­ar Evrópusambandsins, tilkynntu í morgun að nýr útgöngusamningur milli Bretlands og Evrópusambandsins væri í höfn.
Kjarninn 17. október 2019
Þórður Snær Júlíusson
Ríkið sem vildi ekki sjá peningaþvættið heima hjá sér
Kjarninn 17. október 2019
Leikhúsið
Leikhúsið
Leikhúsið - Sex í sveit
Kjarninn 17. október 2019
Lögmenn bera mun meira traust til dómstóla
Lögmenn og ákærendur bera mun meira traust til dómstóla heldur en almenningur. Yfir 80 prósent lögmanna og ákærenda voru sammála því að dómarar og starfsmenn dómstóla ynnu störf sín af heilindum, virðingu og heiðarleika.
Kjarninn 17. október 2019
Heiða Sigurjónsdóttir
Alþjóðadagur málþroskaröskunar 18. október 2019
Leslistinn 17. október 2019
Segir Bandaríkin og Bretland vilja Ísland á lista yfir ósamvinnuþýð ríki
Það mun skýrast í lok viku hvort Íslandi muni takast að forðast það að lenda á lista með ríkjum með vafasamt stjórnarfar vegna lélegra varna landsins gegn peningaþvætti. Nánast ekkert var í lagi hérlendis í þeim vörnum áratugum saman.
Kjarninn 17. október 2019
Meira úr sama flokkiLeiðari
None