Auglýsing

Bless­un­ar­lega er það þannig í okkar alþjóða­lega heimi að stjórn­mála- og emb­ætt­is­menn eru ekki okkar gæfusmið­ir, þegar kemur að efna­hags­legri vel­sæld. Vissu­lega þurfa þeir að vanda til verka í sínum störfum og láta gott af sér leiða, en oft fá þeir of mikla athygli þegar kemur að umræðu um stöðu efna­hags­mála. Kast­ljósið ætti stundum frekar að bein­ast að „smá­at­rið­un­um“ sem samt eru aðal­at­rið­in.

Þörf á nýjum mörk­uðum

Ein­stak­lingar í fyr­ir­tækja­rekstri þurfa oft að sýna klók­indi og sveigj­an­leika til að koma vörum og þjón­ustu á markað erlend­is. Þegar kemur að útflutn­ingi íslenska hag­kerf­is­ins er ein stað­reynd sér­stak­lega slá­andi. Það er hversu illa íslenskum fyr­ir­tækjum hefur gengið að koma vörum inn á markað í Banda­ríkj­unum og einnig í Asíu.

Tölur Hag­stofu Íslands um útflutn­ing sýna glögg­lega að Ísland á of mikið undir EES-­mark­aðn­um. Þetta á við um nær allar útflutn­ings­grein­ar. Það er ekki óvenju­legt enda byggir við­skipta­sam­band Íslands við Evr­ópu á ára­tuga­langri upp­bygg­ingu, ekki síst í sjáv­ar­út­vegi.

Auglýsing

Heild­arutan­rík­is­verslun við evr­ópska­efna­hags­svæðið (EES) í fyrra nam 489 millj­örð­um. Á sama tíma nam utan­rík­is­versl­unin 35 millj­örðum gagn­vart Banda­ríkj­un­um. Töl­urnar fyrir Asíu­markað eru síðan enn lægri.

Hér má sjá hvernig utanríkisverslun var eftir markaðssvæðum, annars vegar EES-svæðið og hins vegar Bandaríkin. Mynd: Hagstofa Íslands.

Óhag­stæð geng­is­þróun

Evr­ópa er vett­vangur alþjóð­legra við­skipta og hefur á efna­hags­leg upp­bygg­ing ríkja í álf­unni, sem hafa náð mestum árangri, byggt á sterki stöðu í alþjóða­væddum heimi við­skipti.

Fljótt á litið þurfa íslensk útflutn­ings­fyr­ir­tæki að ein­blína enn meira á að kom­ast inn á nýja mark­aði. Veik staða Bret­lands eftir Brex­it-­kosn­ing­una í sum­ar, hefur grafið undan mik­il­vægum útflutn­ings­mark­aði fyrir íslenskar sjáv­ar­af­urð­ir.

Pundið kostar nú 140 krónur en kost­aði 206 krónur fyrir rúm­lega ári. Horf­urnar eru ekki bjartar á mark­aðn­um. Í fyrra fór um 12 pró­sent af öllum útflutn­ingi okkar til Bret­lands og um 19 pró­sent af erlendum ferða­mönnum koma frá Bret­landi. Útlit er fyrir að gjald­eyr­is­inn­streymi verði áfram mikið vegna vaxtar í ferða­þjón­ustu og styrk­ing krón­unnar gæti því vel haldið áfram.

Það er mik­il­vægt að fyr­ir­tæki nái að verja stöðu sína á mark­aði eins og þeim breska, en þetta sýnir mik­il­vægi þess að leita leiða til að nema ný lönd.

Ísland á mikið undir ákvörð­unum flug­fé­laga

Það eru líka erf­ið­leikar í Rúss­landi (við­skipta­bann) og í Níger­íu. Þar hefur gjald­eyr­is­skortur gert efna­hags­líf­inu lífið leitt og skapað erf­ið­leika fyrir fyr­ir­tæki sem hafa flutt inn vörur til lands­ins.

Íslenskur efna­hagur á mikið undir ákvörð­unum fólks og fyr­ir­tækja út í heimi. Til dæmis hafa ákvarð­anir erlendra flug­fé­laga um að hefja reglu­lega flug­ferðir til Íslands verið gríð­ar­lega áhrifa­miklar á Íslandi. Lík­legt má telja að hér væri ekki nándar nærri eins mik­ill hag­vöxtur ef erlend flug­fé­lög hefðu ekki sýnt land­inu jafn mik­inn áhuga og raun ber vitni. Má þar nefna félög eins og Easy Jet og Delta sem hafa fluttu mörg hund­ruð þús­und manns til lands­ins síðan þau byrj­uðu að bjóða upp á ferðir til Íslands.

Hér má sjá upplýsingar um vægi inn- og útflutnings á einstökum mörkuðum. Evrópa er stærst, en Bandaríkin og Kína eru einnig risavaxnir markaðir. Heimild: IMF.

Ekki treysta bara á stjórn­málin

Banda­ríkja­mark­aður er litlu minni en Evr­ópa í heild og Kína sömu­leið­is. Þá eru ótalin önnur lönd Asíu, sem sum hver hafa vaxið hratt und­an­farin ár.

Hvernig er hægt að opna þessar dyr? Ég held að það sé ekki gert við borð stjórn­mála­manna nema að litlu leyti. Við­skipta­samn­ingar milli ríkja einir og sér hjálpa heldur ekki.

Orð Mich­ael Porters, pró­fess­ors við Harvard háskóla, koma upp í hug­ann. Hann sagði í erindi sínu í Háskóla­bíó í nóv­em­ber 2010, að fyr­ir­tæki og fjár­festar hefðu mik­inn sveigj­an­leika og gætu tengst inn á ótrú­leg­ustu mark­aði. Þar sem stundum ríkti glund­roði. Mik­il­væg­ast af öllu væru góðar og áreið­an­legar upp­lýs­ingar til að taka ákvarð­an­ir. Stjórn­mála­menn gætu svo stutt við með stöð­ugu reglu­verki.

Lang­tíma sókn­ar­á­ætlun

Þó eðli­legt sé að deila um vaxta­stefn­una á Íslandi, opin­ber fjár­mála og inn­viði á Íslandi, þá væri hjálp­legt að skapa jafn frjóa umræðu um hvernig megi styrkja útflutn­ings­hlið hag­kerf­is­ins með fleiri stoð­um. Horfa þá frekar ofan í smá­at­riðin fremur en útlín­urn­ar.

Vel hugs­an­legt er að fyr­ir­tæki í útflutn­ingi - af öllum stærðum og gerðum - þurfi að vinna saman á þessu sviði og móta sókn­ar­á­ætlun til langs tíma. En ekk­ert fram­lag er þó mik­il­væg­ara en það, að hvert og eitt fyr­ir­tæki gaum­gæfi mark­að­ina erlendis fyrir sína vöru og þjón­ustu. Ef fyr­ir­tæki ná að brjóta ísinn á nýja mark­að­ina en eru nú þegar opnir þá mun það drífa áfram vöxt og skapa góð og æski­leg störf fyrir hag­kerf­ið.

Vilt þú vera með?

Frjálsir, hugrakkir fjölmiðlar eru ómetanlegir en ekki ókeypis. Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda og með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og við ætlum að standa vaktina áfram og bjóða almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Fyrir þá lesendur sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir.
„Spítalinn var næstum því kominn á hliðina í þessum litla faraldri“
Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir var spurður beinskeyttra spurninga um gagnrýni sem fram hefur komið á opinberar sóttvarnaraðgerðir, meðal annars frá þingmönnum Sjálfstæðisflokksins, í viðtali í hlaðvarpsþætti á dögunum.
Kjarninn 25. nóvember 2020
Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, formaður Viðreisnar.
„Þessi ofbeldishrina er ekkert annað en skuggafaraldur“
Formaður Viðreisnar vill sérstakan aðgerðapakka til að koma í veg fyrir langtímaafleiðingar líkamlegs eða kynferðislegs ofbeldis. Hún segir stöðuna grafalvarlega – sem verði ekki hunsuð.
Kjarninn 25. nóvember 2020
Marínó Örn Tryggvason, forstjóri Kviku
Kvika, TM og Lykill sameinast
Tryggingarmiðstöðin hf., Kvika banki og fjármögnunarfyrirtækið Lykill hafa ákveðið að sameinast eftir tveggja mánaða viðræður.
Kjarninn 25. nóvember 2020
Besti knattspyrnumaður allra tíma látinn
Diego Maradona er látinn, sextugur að aldri.
Kjarninn 25. nóvember 2020
Víðir Reynisson yfirlögregluþjónn.
Víðir reyndist vera með COVID-19
Víðir Reynisson yfirlögregluþjónn hjá almannavarnadeild ríkislögreglustjóra hefur greinst með COVID-19, eftir að hafa áður greinst neikvæður í prófi á mánudag. Hann var þegar í sóttkví eftir að hafa orðið útsettur fyrir smiti í nærumhverfi sínu.
Kjarninn 25. nóvember 2020
Stóru viðskiptabankarnir þrír hafa borið þungann af því að deila út ríkisábyrgðarlánunum sem skýrslan fjallar um.
Stuðningslánum mögulega of naumt skammtað
Eftirlitsnefnd með lánum með ríkisábyrgð telur að ætla megi að innan við helmingur þeirra fyrirtækja sem sóst hafa eftir stuðningslánum fái út úr úrræðinu það fé sem þau telji sig þurfa. Nefndin skilaði skýrslu til ráðherra á dögunum.
Kjarninn 25. nóvember 2020
Heimsfaraldurinn rekur unga Íslendinga aftur heim í foreldrahús
Hlutfall ungra Íslendinga sem búa heima hjá foreldrum sínum hefur farið úr 42 í 70 prósent á innan við ári. Ljóst er að COVID-19 spilar þar stóra rullu, en atvinnuleysi hjá 18-24 ára hefur aukist um 134 prósent á einu ári.
Kjarninn 25. nóvember 2020
Á baðströnd í Hong Kong.
Farsóttin herjar aftur á fyrirmyndarríkin
Í Japan hafði fólk verið hvatt til að ferðast innanlands og fara út að borða. Herferðinni hefur snarlega verið hætt. Til stóð að ýta ferðabandalagi milli Hong Kong og Singapúr úr vör, þar sem fólk gæti ferðast án sóttkvíarkvaða. Af því verður ekki í bráð.
Kjarninn 25. nóvember 2020
Meira úr sama flokkiLeiðari
None