Katrín og Bjarni: Ekki nota kolefnisgjaldið til að borga bensínreikninginn hans Ásmundar

Eru ráðamenn að falla á prófinu hans Pigou?

Auglýsing

Hippar og umhverfissinnar ættu allir að þekkja breska hagfræðinginn Arthur Cecil Pigou – föður velferðarhagfræðinnar. Pigou var prófessor við Cambridge háskólann og gerði hann garðinn frægan snemma á tuttugustu öld þegar hann sýndi fram á það að án ítaka ríkisins eiga einstaklingar og fyrirtæki það til að pæla ekki í þeim áhrifum sem eigin gjörðir hafa á aðra.

Til að útskýra hvað Pigou var að tala um ætla ég að nota dæmi um kapítalista með pípuhatt, sem rekur lýsisbræðslu í litlum bæ. Til þess að ákveða hversu mikið lýsi hann ætlar að framleiða tekur kapítalistinn tvennt inn í reikning: (1) hversu mikið hann fær borgað fyrir hverja flösku af lýsi; og (2) hversu mikið það kostar hann að framleiða hverja flösku.

Til þess að framleiða eina flösku af lýsi þarf bræðslan að sjóða fisk, sem framleiðir fiskifýlu. Sem sagt, ef kapítalistinn vill græða þarf hann að búa í fiskifýlu, svo lengi sem hann bræðir fisk. Svo lengi sem gróðinn af lýsissölunni er meiri en hatur kapítalistans af fiskifýlu þá er hann sáttur.

Auglýsing

Ef kapítalistinn er ekki eini íbúi bæjarins þá skapast oggulítið vandamál: Hinir íbúar bæjarins þurfa allir að búa undir sama óþef og kapítalistinn, en deila ekki í gróðanum. Ef einn daginn háttvirtur fjármálaráðherra, köllum hann Bjarna Ben, myndi heimsækja bæinn og spyrja borgarbúa hvort þeir vildu frekar anda að sér fiskifýlu eða fersku sjávarloft, myndi maður halda að þorri bæjarbúa kysu heldur ferska sjávarloftið.

Bjarni gæti því næst spurt borgarbúa: „hversu mikið (á dag/viku/mínútu) ætti kapítalistinn að borga þér, fyrir það að þú þurfir að búa í fiskifýlu?“. Þá myndu þeir sem ekki eru viðkvæmir fyrir fýlu gefa svar nálægt núlli og þeir sem viðkvæmir eru fyrir fýlu gæfu háa krónutölu.

Út frá þessum upplýsingum gæti einkahagfræðingur Bjarna reiknað út fýluskatt sem ríkið gæti lagt á hverja selda lýsisflösku. Þessar aðgerðir kæmu því til með að: (a) hækka kostnað kapítalistans og þar af leiðandi hvetja hann til að framleiða minna lýsi (og þar af leiðandi framleiða minni fýlu); og (b) Bjarni fengi pening í ríkiskassann sem hann gæti svo notað til þess að borga íbúum bæjarins til að bæta þeim þann skaða sem fýlan veldur þeim.

Það sem Bjarni hefur gert í þessu dæmi er að hann hefur fækkað þeim dögum sem allir íbúar bæjarins þurfa að búa við vonda fýlu, lækkað gróða kapítalistans og bætt íbúum bæjarins upp að þurfa samt að búa einhverja daga ársins í fýlu. Allir, nema kapítalistinn, vinna og á heildina litið hefur Bjarni bætt heildarhag samfélagsins. Húrra!

Þó hann hafi ekki notað fýlu heldur mengun og umhverfisskaða í sínum dæmum, þá var þetta það sem Pigou benti fólki á. Þökk sé honum fengu hagfræðingar loksins aðferðarfræði sem hægt var að nota til að deila um verðmæti umhverfisins og hver á að borga hverjum hvað og hvenær. En hugmyndir Pigou hafa ekki bara reynst mikilvægar í fílabeinsturnum prófessora, heldur hafa þær einnig aðstoðað ríkisstjórnir um allan heim við að leiðrétta slík vandamál.  

Í byrjun árs ákváðu Katrín Jakobsdóttir og Bjarni Benediktsson að hækka kolefnisgjald á bensíni úr rúmlega 7 krónum í 11 krónur. Þau telja að þessi skattahækkun eigi eftir að skapa um 600 miljónir í tekjur í ári og draga úr umferð og þar af leiðandi losunar koltvísýrings (ég leyfi mér reyndar að efast að tæp 4 kr. hækkun á bensínverði eigi eftir að draga mikið úr umferð, en meira um það í næsta pistli).

Sama hvort að þessir skattar koma til með að draga úr umferð eða ekki, þá er ákvörðun þeirra að skattleggja mengun á bensín góð ákvörðun. Allavega svo lengi sem Katrín og Bjarni nota þessa peninga til þess að bæta þeim sem ekki menga fyrir það að þurfa að lifa með mengun (og loftslagsbreytingum) og/eða ef þau fjárfesta þessum peningum til að draga úr mengun: eins og til dæmis með fjárframlagi til borgarlínu.

En ef Bjarni og Katrín nota þessa peninga bara til þess að borga bensínreikning mengunarkonungs Íslands, Ásmundar Friðrikssonar, þá hafa þau fallið á prófinu hans Pigou. Mögulega án þess að vita einu sinni hver Pigou er. .

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Fjallahjólabrautin við Austurkór var eitt verkefna sem valið var til framkvæmda af íbúum í íbúðalýðræðisverkefninu Okkar Kópavogur í fyrra.
Kópavogsbær skoðar flötu fjallahjólabrautina betur eftir holskeflu athugasemda
Kópavogsbær hefur boðað að fjallahjólabraut við Austurkór í Kópavogi verði tekin til nánari skoðunar, eftir fjölda athugasemda frá svekktum íbúum þess efnis að brautin gagnist lítið við fjallahjólreiðar.
Kjarninn 24. júlí 2021
Með stafrænum kórónuveirupassa fæst QR kóði sem sýna þarf á hinum ýmsu stöðum.
Munu þurfa að framvísa kórónuveirupassa til að fara út að borða
Evrópska bólusetningarvottorðið hefur verið notað vegna ferðalaga innan álfunnar síðan í upphafi mánaðar. Í Danmörku hefur fólk þurft að sýna sambærilegt vottorð til að sækja samkomustaði og svipað er nú uppi á teningnum á Ítalíu og í Frakklandi.
Kjarninn 24. júlí 2021
Eldgosið í Geldingadölum hefur verið mikið sjónarspil. Nú virðist það í rénun.
Ráðherra veitir nafni nýja hraunsins formlega blessun sína
Eins og lög gera ráð fyrir hefur Lilja Dögg Alfreðsdóttir mennta- og menningarmálaráðherra staðfest nafngift nýja hraunsins í landi Grindavíkurbæjar. Fagradalshraun mun það heita um ókomna framtíð.
Kjarninn 24. júlí 2021
Ferðamenn við Skógafoss.
Lágur smitfjöldi talinn mikilvægur fyrir heilsu og hagsmuni ferðaþjónustu
Ótti við að lenda á rauðum listum sóttvarnayfirvalda í Evrópu og Bandaríkjunum var tekinn inn í heildarhagsmunamat ríkisstjórnarinnar varðandi nýjar sóttvarnaráðstafanir innanlands. Á morgun verður mannlífið heft á ný vegna veirunnar.
Kjarninn 24. júlí 2021
Einkabílaeign á Ísland er hlutfallslega sú hæsta í Evrópu.
Getur Ísland keyrt sig út úr loftslagsvandanum?
Orkuskipti í samgöngum er eitt helsta framlag íslenskra stjórnvalda í baráttunni við loftslagshamfarir. Rafbílar eru hins vegar ekki sú töfralausn sem oft er haldið fram. Vandamálið er ekki bensíndrifnir bílar heldur bíladrifin menning.
Kjarninn 24. júlí 2021
Daði Már Kristófersson
Gölluð greinargerð um fyrningu aflaheimilda
Kjarninn 24. júlí 2021
Nýútskrifaðir sjúkraþjálfarar hafa sem sakir standa ekki kost á því að starfa á einkareknum stofum innan greiðsluþátttökukerfis hins opinbera fyrr en eftir tveggja ára starf í greininni.
Nýútskrifaðir sjúkraþjálfarar byrja að veita þjónustu án greiðsluþátttöku ríkisins
Á nokkrum sjúkraþjálfarastofum er nú hægt að bóka þjónustu nýútskrifaðra sjúkraþjálfara, en þá þarf að greiða fullt verð fyrir tímann, vegna ákvæðis í reglugerð heilbrigðisráðherra. Tveir eigendur stofa segja þetta ekki gott fyrir skjólstæðinga.
Kjarninn 24. júlí 2021
Ríkisstjórnin fundaði á Egilsstöðum í dag. Mynd úr safni.
200 manna samkomutakmarkanir til 13. ágúst
Í mesta lagi 200 manns mega koma saman frá miðnætti á morgun og þar til 13. ágúst og eins metra regla verður í gildi. Barir og veitingahús þurfa að loka á miðnætti.
Kjarninn 23. júlí 2021
Meira úr sama flokkiEikonomics