Strætó er bjargvættur bílsins

Eiríkur Ragnarsson segir að strætó eigi eftir að koma til með bæta líf farþega, létta líf fjölda annara ökumanna og þar með vera bjargvættur bílsins. Hann er einfaldlega búinn að reikna það út.

Auglýsing

Spár spakra manna segja okkur það að árið 2040 verði íbúar höf­uð­borg­ar­svæð­is­ins tæp­lega 300 þús­und tals­ins. Sem þýðir það að þegar ég er orð­inn eins gam­all og móðir mín er í dag, þá verður höf­uð­borg­ar­svæðið búið að bæta við sig um 70 þús­und manns, mann­fjölda sem jafn­ast á við bæði Kópa­vog og Hafn­ar­fjörð í dag. 

Sam­hliða þess­ari fólks­fjölgun á Reykja­vík eftir að taka miklum breyt­ing­um. Blokka­hverfin eiga eftir að halda áfram að vaxa og ný verða til. Aukin sam­keppni í verslun og þjón­ustu og sú skala­hag­kvæmni sem á eftir að eiga sér stað í fram­leiðslu og verslun á eftir að bæta úrval, gæði og lækka verð á hinum ýmsu neyt­enda­vör­um. Sem sagt, ég á eftir að hafa það ágætt sem mið­aldra kall  í Reykja­vík.

Og þó. Þetta verður ekki allt einn dans á rós­um. Smá­bæj­ar­stemmar­inn á smám saman eftir að drag­ast saman og það sem auð­velt var að gera áður á traustinu einu á verður erf­ið­ara og háð frekara veði. Ef fram­boð á hús­næði heldur ekki upp í eft­ir­spurn þá endum við með því að eyða ansi miklu af okkar aur í þak yfir höf­uðið og svo fram eftir göt­um. Og já, síð­ast en ekki síst, ef of lítið er gert í sam­göngu­málum eiga Reyk­vík­ingar eflaust eftir að eyða meiri tíma með mið­stöð­ina og Bylgj­una í botni á leið­inni í vinn­una.

Auglýsing

Það eru tvær mögu­legar lausnir við umferð­ar­vanda fram­tíð­ar­innar

Fyrsta leiðin sem er í boði er sú sem íhalds­fólk borg­ar­innar vilja sjá verða að veru­leika. Hún felur það í sér að leggja fleiri göt­ur, byggja bíla­stæða­hús og leyfa svo fólki í frelsi sínu að bruna á milli heim­ilis og vinnu á einka­frels­is­vagn­in­um. Kost­irnir við þessa lausn er að sjálf­sögðu sú að ef hún er valin getum við haldið áfram að lifa líf­inu eins og við höfum gert und­an­farin 40 ár – frjáls, í bíl. En ókost­ur­inn við þessa lausn er aug­ljós­lega sá að við eigum öll eftir að þurfa að búa með: þyngri umferð; meng­aðra lofti; og þeim háa kostn­aði fylgir því að reka einka­frels­is­vagn­inn.

Hin leið­in, snjó­korna­leið­in, felur í sér bættar almenn­ings­sam­göngur í hvaða formi sem er. Snjó­korn­unum virð­ist nokk sama hvort verði fyrir val­inu borg­ar­lína, lest eða tel­eport. Í stað­inn er það sem skiptir þau máli að nýja kerfið verði betra en núver­andi kerfi og geti á skil­virkan hátt losað þau undan oki einka­bíls­ins (snjó­korn tala ekki um einka­frels­is­vagna). Kost­irnir við þessa lausn eru helst þær að hún getur fækkað bílum á veg­unum og þar með dregið úr loft­mengun og stór­lækkað kostnað almenn­ings af því að kom­ast frá A til B (árskort hjá Strætó kostar minna en að reka bíl í eitt ár sam­kvæmt útreikn­ingum FÍB).

Sama hvernig litið er á það er Strætó hag­kvæmur kostur

Mynd 1.

Þó svo að eng­inn taki Strætó í dag þýðir ekki að eng­inn taki Strætó á morgun

Þegar ég bjó í Reykja­vík keyrði ég í vinn­una þrátt fyrir að skrif­stofan væri ekki nema í 5 til 6 kíló­metra fjar­lægð frá heim­il­inu mínu. Þetta þótti mér eðli­legt alveg þangað til ég flutti til London. Þar byrj­aði ég að hjóla í vinn­una og gerði ég það þrátt fyrir að leiðin væri tæp­lega 15 kíló­metr­ar. Að sjálf­sögðu hefði það verið nota­legra að sitja í bíl heldur en á blautu spand­ex­inu í bresku rign­ing­unni, en að keyra var of dýrt. Ég hefði líka alveg verið til í að lesa bók í neð­an­jarð­ar­lest, en mán­að­ar­kort í lest­ina kost­aði jafn mikið og rómans­inn rann fljótt af lesta­ferð­inni þegar raun­veru­leik­inn sökk inn (í formi hand­ar­krika ókunnra manna, þrýstum upp að nef­inu á mér).

Ástæðan fyrir því að ég hjólaði var ekki sú að mér fannst svo gaman að hjóla í gegnum þriggja akreina hring­torg, með hjartað í spand­ex­bux­un­um. Nei, það var ein­fald­lega bara sá val­kostur sem var minnst ömur­legur. Og þegar ég bjó í Reykja­vík fannst mér einka­bíll­inn líka minnst ömur­legur og svo virð­ist vera sem ég sé ekki einn um þetta við­horf þar sem aðeins fjögur pró­sent af ferðum á höf­uð­borg­ar­svæð­inu eru farnar með Strætó. 

Stöldrum nú aðeins við. Fjögur pró­sent. Í úrtaki Eurostat á sam­göngu­venjum í evr­ópskum borgum kemur fram að í þýsku stór­borg­unum Berlín og München not­ast ríf­lega þriðj­ungur Borg­ar­búa við almenn­ings­sam­göng­ur. Í smærri borgum Þýska­lands (með sam­bæri­legum mann­fjölda og Reykja­vík mun hýsa árið 2040), eins og Bonn og Augs­burg, er hlut­fallið á bil­inu 14 til 18%. 

Ef Reykja­vík væri þýsk borg

Mynd 2. 

Nú fer það ekki milli mála að Þjóð­verjar eru í það minnsta eins mikil bíla­dellu­þjóð og Íslend­ingar (Schumacher, Autoba­hn, BMW og Daim­ler) og eins og við Íslend­ing­ar, þá „völdu þeir bíl­inn“, en þrátt fyrir það nota þeir samt almenn­ings­sam­göngur hægri vinstri. Í Köln og Hamburg nota á bil­inu 24% og 29% íbúa almenn­ings­sam­göng­ur. Ef við Reyk­vík­ingar bætum okkar lummu­lega 4% hlut­fall um bara eitt pró­sent á ári, þá árið 2040 verðum við í deild með þessum borgum (með 26% hlut­fall). Og það sem slík þró­un, þó ólík­leg sé, myndi þýða væri það að nán­ast engir nýir einka­bílar myndu bæt­ast við á götur Íslands. 

Stað­göngu­varan Strætó

Mynd 3.

Að sjálf­sögðu er það ólík­legt að fjórð­ungur Íslend­inga verði strætófarar eftir 22 ár og mögu­lega er það of metn­að­ar­fullt að bera okkur saman við ofur skipu­lagða og útreikn­aða Þjóð­verja. Ég geri mér engar grill­ur, en þó svo 26% sé ólík­legt þá er 12% mark­mið borg­ar­innar ekk­ert galið. Og 12% er nóg til þess að koma rúm­lega 25 þús­und ein­stak­lingum úr einka­bílnum og inn í stræt­is­vagna. Með því kemur strætó til með bæta líf far­þega og létta líf fjölda ann­ara öku­manna og þar með vera bjarg­vættur bíls­ins. 

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Meira úr sama flokkiEikonomics