Strætó er bjargvættur bílsins

Eiríkur Ragnarsson segir að strætó eigi eftir að koma til með bæta líf farþega, létta líf fjölda annara ökumanna og þar með vera bjargvættur bílsins. Hann er einfaldlega búinn að reikna það út.

Auglýsing

Spár spakra manna segja okkur það að árið 2040 verði íbúar höfuðborgarsvæðisins tæplega 300 þúsund talsins. Sem þýðir það að þegar ég er orðinn eins gamall og móðir mín er í dag, þá verður höfuðborgarsvæðið búið að bæta við sig um 70 þúsund manns, mannfjölda sem jafnast á við bæði Kópavog og Hafnarfjörð í dag. 

Samhliða þessari fólksfjölgun á Reykjavík eftir að taka miklum breytingum. Blokkahverfin eiga eftir að halda áfram að vaxa og ný verða til. Aukin samkeppni í verslun og þjónustu og sú skalahagkvæmni sem á eftir að eiga sér stað í framleiðslu og verslun á eftir að bæta úrval, gæði og lækka verð á hinum ýmsu neytendavörum. Sem sagt, ég á eftir að hafa það ágætt sem miðaldra kall  í Reykjavík.

Og þó. Þetta verður ekki allt einn dans á rósum. Smábæjarstemmarinn á smám saman eftir að dragast saman og það sem auðvelt var að gera áður á traustinu einu á verður erfiðara og háð frekara veði. Ef framboð á húsnæði heldur ekki upp í eftirspurn þá endum við með því að eyða ansi miklu af okkar aur í þak yfir höfuðið og svo fram eftir götum. Og já, síðast en ekki síst, ef of lítið er gert í samgöngumálum eiga Reykvíkingar eflaust eftir að eyða meiri tíma með miðstöðina og Bylgjuna í botni á leiðinni í vinnuna.

Auglýsing

Það eru tvær mögulegar lausnir við umferðarvanda framtíðarinnar

Fyrsta leiðin sem er í boði er sú sem íhaldsfólk borgarinnar vilja sjá verða að veruleika. Hún felur það í sér að leggja fleiri götur, byggja bílastæðahús og leyfa svo fólki í frelsi sínu að bruna á milli heimilis og vinnu á einkafrelsisvagninum. Kostirnir við þessa lausn er að sjálfsögðu sú að ef hún er valin getum við haldið áfram að lifa lífinu eins og við höfum gert undanfarin 40 ár – frjáls, í bíl. En ókosturinn við þessa lausn er augljóslega sá að við eigum öll eftir að þurfa að búa með: þyngri umferð; mengaðra lofti; og þeim háa kostnaði fylgir því að reka einkafrelsisvagninn.

Hin leiðin, snjókornaleiðin, felur í sér bættar almenningssamgöngur í hvaða formi sem er. Snjókornunum virðist nokk sama hvort verði fyrir valinu borgarlína, lest eða teleport. Í staðinn er það sem skiptir þau máli að nýja kerfið verði betra en núverandi kerfi og geti á skilvirkan hátt losað þau undan oki einkabílsins (snjókorn tala ekki um einkafrelsisvagna). Kostirnir við þessa lausn eru helst þær að hún getur fækkað bílum á vegunum og þar með dregið úr loftmengun og stórlækkað kostnað almennings af því að komast frá A til B (árskort hjá Strætó kostar minna en að reka bíl í eitt ár samkvæmt útreikningum FÍB).

Sama hvernig litið er á það er Strætó hagkvæmur kostur

Mynd 1.

Þó svo að enginn taki Strætó í dag þýðir ekki að enginn taki Strætó á morgun

Þegar ég bjó í Reykjavík keyrði ég í vinnuna þrátt fyrir að skrifstofan væri ekki nema í 5 til 6 kílómetra fjarlægð frá heimilinu mínu. Þetta þótti mér eðlilegt alveg þangað til ég flutti til London. Þar byrjaði ég að hjóla í vinnuna og gerði ég það þrátt fyrir að leiðin væri tæplega 15 kílómetrar. Að sjálfsögðu hefði það verið notalegra að sitja í bíl heldur en á blautu spandexinu í bresku rigningunni, en að keyra var of dýrt. Ég hefði líka alveg verið til í að lesa bók í neðanjarðarlest, en mánaðarkort í lestina kostaði jafn mikið og rómansinn rann fljótt af lestaferðinni þegar raunveruleikinn sökk inn (í formi handarkrika ókunnra manna, þrýstum upp að nefinu á mér).

Ástæðan fyrir því að ég hjólaði var ekki sú að mér fannst svo gaman að hjóla í gegnum þriggja akreina hringtorg, með hjartað í spandexbuxunum. Nei, það var einfaldlega bara sá valkostur sem var minnst ömurlegur. Og þegar ég bjó í Reykjavík fannst mér einkabíllinn líka minnst ömurlegur og svo virðist vera sem ég sé ekki einn um þetta viðhorf þar sem aðeins fjögur prósent af ferðum á höfuðborgarsvæðinu eru farnar með Strætó. 

Stöldrum nú aðeins við. Fjögur prósent. Í úrtaki Eurostat á samgönguvenjum í evrópskum borgum kemur fram að í þýsku stórborgunum Berlín og München notast ríflega þriðjungur Borgarbúa við almenningssamgöngur. Í smærri borgum Þýskalands (með sambærilegum mannfjölda og Reykjavík mun hýsa árið 2040), eins og Bonn og Augsburg, er hlutfallið á bilinu 14 til 18%. 

Ef Reykjavík væri þýsk borg

Mynd 2. 

Nú fer það ekki milli mála að Þjóðverjar eru í það minnsta eins mikil bíladelluþjóð og Íslendingar (Schumacher, Autobahn, BMW og Daimler) og eins og við Íslendingar, þá „völdu þeir bílinn“, en þrátt fyrir það nota þeir samt almenningssamgöngur hægri vinstri. Í Köln og Hamburg nota á bilinu 24% og 29% íbúa almenningssamgöngur. Ef við Reykvíkingar bætum okkar lummulega 4% hlutfall um bara eitt prósent á ári, þá árið 2040 verðum við í deild með þessum borgum (með 26% hlutfall). Og það sem slík þróun, þó ólíkleg sé, myndi þýða væri það að nánast engir nýir einkabílar myndu bætast við á götur Íslands. 

Staðgönguvaran Strætó

Mynd 3.

Að sjálfsögðu er það ólíklegt að fjórðungur Íslendinga verði strætófarar eftir 22 ár og mögulega er það of metnaðarfullt að bera okkur saman við ofur skipulagða og útreiknaða Þjóðverja. Ég geri mér engar grillur, en þó svo 26% sé ólíklegt þá er 12% markmið borgarinnar ekkert galið. Og 12% er nóg til þess að koma rúmlega 25 þúsund einstaklingum úr einkabílnum og inn í strætisvagna. Með því kemur strætó til með bæta líf farþega og létta líf fjölda annara ökumanna og þar með vera bjargvættur bílsins. 

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Fjallahjólabrautin við Austurkór var eitt verkefna sem valið var til framkvæmda af íbúum í íbúðalýðræðisverkefninu Okkar Kópavogur í fyrra.
Kópavogsbær skoðar flötu fjallahjólabrautina betur eftir holskeflu athugasemda
Kópavogsbær hefur boðað að fjallahjólabraut við Austurkór í Kópavogi verði tekin til nánari skoðunar, eftir fjölda athugasemda frá svekktum íbúum þess efnis að brautin gagnist lítið við fjallahjólreiðar.
Kjarninn 24. júlí 2021
Með stafrænum kórónuveirupassa fæst QR kóði sem sýna þarf á hinum ýmsu stöðum.
Munu þurfa að framvísa kórónuveirupassa til að fara út að borða
Evrópska bólusetningarvottorðið hefur verið notað vegna ferðalaga innan álfunnar síðan í upphafi mánaðar. Í Danmörku hefur fólk þurft að sýna sambærilegt vottorð til að sækja samkomustaði og svipað er nú uppi á teningnum á Ítalíu og í Frakklandi.
Kjarninn 24. júlí 2021
Eldgosið í Geldingadölum hefur verið mikið sjónarspil. Nú virðist það í rénun.
Ráðherra veitir nafni nýja hraunsins formlega blessun sína
Eins og lög gera ráð fyrir hefur Lilja Dögg Alfreðsdóttir mennta- og menningarmálaráðherra staðfest nafngift nýja hraunsins í landi Grindavíkurbæjar. Fagradalshraun mun það heita um ókomna framtíð.
Kjarninn 24. júlí 2021
Ferðamenn við Skógafoss.
Lágur smitfjöldi talinn mikilvægur fyrir heilsu og hagsmuni ferðaþjónustu
Ótti við að lenda á rauðum listum sóttvarnayfirvalda í Evrópu og Bandaríkjunum var tekinn inn í heildarhagsmunamat ríkisstjórnarinnar varðandi nýjar sóttvarnaráðstafanir innanlands. Á morgun verður mannlífið heft á ný vegna veirunnar.
Kjarninn 24. júlí 2021
Einkabílaeign á Ísland er hlutfallslega sú hæsta í Evrópu.
Getur Ísland keyrt sig út úr loftslagsvandanum?
Orkuskipti í samgöngum er eitt helsta framlag íslenskra stjórnvalda í baráttunni við loftslagshamfarir. Rafbílar eru hins vegar ekki sú töfralausn sem oft er haldið fram. Vandamálið er ekki bensíndrifnir bílar heldur bíladrifin menning.
Kjarninn 24. júlí 2021
Daði Már Kristófersson
Gölluð greinargerð um fyrningu aflaheimilda
Kjarninn 24. júlí 2021
Nýútskrifaðir sjúkraþjálfarar hafa sem sakir standa ekki kost á því að starfa á einkareknum stofum innan greiðsluþátttökukerfis hins opinbera fyrr en eftir tveggja ára starf í greininni.
Nýútskrifaðir sjúkraþjálfarar byrja að veita þjónustu án greiðsluþátttöku ríkisins
Á nokkrum sjúkraþjálfarastofum er nú hægt að bóka þjónustu nýútskrifaðra sjúkraþjálfara, en þá þarf að greiða fullt verð fyrir tímann, vegna ákvæðis í reglugerð heilbrigðisráðherra. Tveir eigendur stofa segja þetta ekki gott fyrir skjólstæðinga.
Kjarninn 24. júlí 2021
Ríkisstjórnin fundaði á Egilsstöðum í dag. Mynd úr safni.
200 manna samkomutakmarkanir til 13. ágúst
Í mesta lagi 200 manns mega koma saman frá miðnætti á morgun og þar til 13. ágúst og eins metra regla verður í gildi. Barir og veitingahús þurfa að loka á miðnætti.
Kjarninn 23. júlí 2021
Meira úr sama flokkiEikonomics