Strætó er bjargvættur bílsins

Eiríkur Ragnarsson segir að strætó eigi eftir að koma til með bæta líf farþega, létta líf fjölda annara ökumanna og þar með vera bjargvættur bílsins. Hann er einfaldlega búinn að reikna það út.

Auglýsing

Spár spakra manna segja okkur það að árið 2040 verði íbúar höfuðborgarsvæðisins tæplega 300 þúsund talsins. Sem þýðir það að þegar ég er orðinn eins gamall og móðir mín er í dag, þá verður höfuðborgarsvæðið búið að bæta við sig um 70 þúsund manns, mannfjölda sem jafnast á við bæði Kópavog og Hafnarfjörð í dag. 

Samhliða þessari fólksfjölgun á Reykjavík eftir að taka miklum breytingum. Blokkahverfin eiga eftir að halda áfram að vaxa og ný verða til. Aukin samkeppni í verslun og þjónustu og sú skalahagkvæmni sem á eftir að eiga sér stað í framleiðslu og verslun á eftir að bæta úrval, gæði og lækka verð á hinum ýmsu neytendavörum. Sem sagt, ég á eftir að hafa það ágætt sem miðaldra kall  í Reykjavík.

Og þó. Þetta verður ekki allt einn dans á rósum. Smábæjarstemmarinn á smám saman eftir að dragast saman og það sem auðvelt var að gera áður á traustinu einu á verður erfiðara og háð frekara veði. Ef framboð á húsnæði heldur ekki upp í eftirspurn þá endum við með því að eyða ansi miklu af okkar aur í þak yfir höfuðið og svo fram eftir götum. Og já, síðast en ekki síst, ef of lítið er gert í samgöngumálum eiga Reykvíkingar eflaust eftir að eyða meiri tíma með miðstöðina og Bylgjuna í botni á leiðinni í vinnuna.

Auglýsing

Það eru tvær mögulegar lausnir við umferðarvanda framtíðarinnar

Fyrsta leiðin sem er í boði er sú sem íhaldsfólk borgarinnar vilja sjá verða að veruleika. Hún felur það í sér að leggja fleiri götur, byggja bílastæðahús og leyfa svo fólki í frelsi sínu að bruna á milli heimilis og vinnu á einkafrelsisvagninum. Kostirnir við þessa lausn er að sjálfsögðu sú að ef hún er valin getum við haldið áfram að lifa lífinu eins og við höfum gert undanfarin 40 ár – frjáls, í bíl. En ókosturinn við þessa lausn er augljóslega sá að við eigum öll eftir að þurfa að búa með: þyngri umferð; mengaðra lofti; og þeim háa kostnaði fylgir því að reka einkafrelsisvagninn.

Hin leiðin, snjókornaleiðin, felur í sér bættar almenningssamgöngur í hvaða formi sem er. Snjókornunum virðist nokk sama hvort verði fyrir valinu borgarlína, lest eða teleport. Í staðinn er það sem skiptir þau máli að nýja kerfið verði betra en núverandi kerfi og geti á skilvirkan hátt losað þau undan oki einkabílsins (snjókorn tala ekki um einkafrelsisvagna). Kostirnir við þessa lausn eru helst þær að hún getur fækkað bílum á vegunum og þar með dregið úr loftmengun og stórlækkað kostnað almennings af því að komast frá A til B (árskort hjá Strætó kostar minna en að reka bíl í eitt ár samkvæmt útreikningum FÍB).

Sama hvernig litið er á það er Strætó hagkvæmur kostur

Mynd 1.

Þó svo að enginn taki Strætó í dag þýðir ekki að enginn taki Strætó á morgun

Þegar ég bjó í Reykjavík keyrði ég í vinnuna þrátt fyrir að skrifstofan væri ekki nema í 5 til 6 kílómetra fjarlægð frá heimilinu mínu. Þetta þótti mér eðlilegt alveg þangað til ég flutti til London. Þar byrjaði ég að hjóla í vinnuna og gerði ég það þrátt fyrir að leiðin væri tæplega 15 kílómetrar. Að sjálfsögðu hefði það verið notalegra að sitja í bíl heldur en á blautu spandexinu í bresku rigningunni, en að keyra var of dýrt. Ég hefði líka alveg verið til í að lesa bók í neðanjarðarlest, en mánaðarkort í lestina kostaði jafn mikið og rómansinn rann fljótt af lestaferðinni þegar raunveruleikinn sökk inn (í formi handarkrika ókunnra manna, þrýstum upp að nefinu á mér).

Ástæðan fyrir því að ég hjólaði var ekki sú að mér fannst svo gaman að hjóla í gegnum þriggja akreina hringtorg, með hjartað í spandexbuxunum. Nei, það var einfaldlega bara sá valkostur sem var minnst ömurlegur. Og þegar ég bjó í Reykjavík fannst mér einkabíllinn líka minnst ömurlegur og svo virðist vera sem ég sé ekki einn um þetta viðhorf þar sem aðeins fjögur prósent af ferðum á höfuðborgarsvæðinu eru farnar með Strætó. 

Stöldrum nú aðeins við. Fjögur prósent. Í úrtaki Eurostat á samgönguvenjum í evrópskum borgum kemur fram að í þýsku stórborgunum Berlín og München notast ríflega þriðjungur Borgarbúa við almenningssamgöngur. Í smærri borgum Þýskalands (með sambærilegum mannfjölda og Reykjavík mun hýsa árið 2040), eins og Bonn og Augsburg, er hlutfallið á bilinu 14 til 18%. 

Ef Reykjavík væri þýsk borg

Mynd 2. 

Nú fer það ekki milli mála að Þjóðverjar eru í það minnsta eins mikil bíladelluþjóð og Íslendingar (Schumacher, Autobahn, BMW og Daimler) og eins og við Íslendingar, þá „völdu þeir bílinn“, en þrátt fyrir það nota þeir samt almenningssamgöngur hægri vinstri. Í Köln og Hamburg nota á bilinu 24% og 29% íbúa almenningssamgöngur. Ef við Reykvíkingar bætum okkar lummulega 4% hlutfall um bara eitt prósent á ári, þá árið 2040 verðum við í deild með þessum borgum (með 26% hlutfall). Og það sem slík þróun, þó ólíkleg sé, myndi þýða væri það að nánast engir nýir einkabílar myndu bætast við á götur Íslands. 

Staðgönguvaran Strætó

Mynd 3.

Að sjálfsögðu er það ólíklegt að fjórðungur Íslendinga verði strætófarar eftir 22 ár og mögulega er það of metnaðarfullt að bera okkur saman við ofur skipulagða og útreiknaða Þjóðverja. Ég geri mér engar grillur, en þó svo 26% sé ólíklegt þá er 12% markmið borgarinnar ekkert galið. Og 12% er nóg til þess að koma rúmlega 25 þúsund einstaklingum úr einkabílnum og inn í strætisvagna. Með því kemur strætó til með bæta líf farþega og létta líf fjölda annara ökumanna og þar með vera bjargvættur bílsins. 

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Suliman hefur lagt sig fram við að kynnast íslensku samfélagi og m.a. stundað sjálfboðastarf frá því að hann kom hingað í október.
Hugsaði að á Íslandi „yrði komið fram við mig eins og manneskju“
Hann hefur aðeins tvo kosti. Og þeir eru báðir hræðilegir. Að halda til á götunni á Íslandi eða í Grikklandi. Suliman Al Masri, palestínskur hælisleitandi sem yfirvöld ætla að vísa út á götu, segist þrá venjulegt líf. Það sé ekki að finna í Grikklandi.
Kjarninn 17. maí 2021
Húsnæði Útleningastofunar í Bæjarhrauni í Hafnarfirði.
Útlendingastofnun vísaði Palestínumönnum út á götu
Palestínumönnum var síðdegis vísað út úr húsnæði Útlendingastofnunar í Bæjarhrauni í Hafnarfirði. Þeir hafa hvergi höfði sínu að halla og hefur verið bent á að leita skjóls í moskum. Blóðbað stendur yfir í heimaríki þeirra.
Kjarninn 17. maí 2021
Vigdís Fríða Þorvaldsdóttir
Er vegan börnum mismunað í skólum á Íslandi?
Kjarninn 17. maí 2021
Katrín mun ræða málefni Ísraels og Palestínu við Blinken og Lavrov í vikunni
Málefni Ísraels og Palestínu voru rædd á þingi í dag. Þingmenn Pírata og Viðreisnar kölluðu eftir því að stjórnvöld tækju af skarið og fordæmdu aðgerðir Ísraela í stað þess að bíða eftir öðrum þjóðum. Forsætisráðherra mun tala fyrir friðsamlegri lausn.
Kjarninn 17. maí 2021
Fjölskylda á flótta hefst við úti á götu í Aþenu, höfuðborg Grikklands.
Útlendingastofnun setur hælisleitendum afarkosti: Covid-próf eða missa framfærslu
Útlendingastofnun er farin að setja fólki sem synjað er um vernd þá afarkosti að gangast undir COVID-próf ellegar missa framfærslu og jafnvel húsnæði. Í morgun var sýrlenskum hælisleitanda gert að pakka saman. „Hvar á hann að sofa í nótt?“
Kjarninn 17. maí 2021
Eurovision-hópurinn fékk undanþágu og fór fram fyrir í bólusetningu
RÚV fór fram á það við sóttvarnaryfirvöld að hópurinn sem opinbera fjölmiðlafyrirtækið sendi til Hollands til að taka þátt í, og fjalla um, Eurovision, myndi fá bólusetningu áður en þau færu. Við því var orðið.
Kjarninn 17. maí 2021
ÁTVR undirbýr nú lögbannsbeiðni á starfsemi vefverslana með áfengi.
ÁTVR ætlar að fara fram á lögbann á vefverslanir og undirbýr lögreglukæru
Áfengis- og tóbaksverslun ríkisins telur nauðsynlegt að fá úr því skorið hjá dómstólum hvort innlendar vefverslanir sem selja áfengi milliliðalaust til neytenda séu að starfa löglega, eins og rekstraraðilar þeirra vilja meina.
Kjarninn 17. maí 2021
Jónas Þór Þorvaldsson er framkvæmdastjóri Kaldalóns.
Kaldalón ætlar að skrá sig á aðallista Kauphallar Íslands árið 2022
Kaldalón hefur selt fasteignaþróunarverkefni í Vogabyggð og keypt tekjuberandi eignir í staðinn. Arion banki ætlar að sölutryggja fimm milljarða króna í nýtt hlutafé í tengslum við skráningu Kaldalóns á markað.
Kjarninn 17. maí 2021
Meira úr sama flokkiEikonomics