Auglýsing

Uppi varð hefð­bundið sum­arfár í vik­unni þegar Stöð 2 fór í loftið með frétt byggða á háskóla­rit­gerð um skatt­kerf­ið, sem reynd­ist byggð á kol­röngum for­send­um. Það er ekki hægt að segja að sam­fé­lagið hafi farið á hlið­ina. Það varð hins vegar lík­lega tölu­vert rask á högum allra sem komu að mál­inu. Þeim sem skrif­aði rit­gerð­ina, leið­bein­anda við­kom­andi og skól­an­um, auk frétta­manns­ins sem full­yrti að virð­is­auka­skatt­ur­inn skil­aði engu og lík­lega ein­hverjum yfir­mönnum hans.

Fréttin var upp­færð um leið og ljóst varð hvers eðlis var og síðar leið­rétt með nýrri frétt. Leið­bein­and­inn var tek­inn tali, við­ur­kenndi að mis­tök hefðu orðið en að hann sæi ekki ástæðu til að stíga til hliðar til að „axla ábyrgð“, líkt og ein­hverjir köll­uðu strax eft­ir. Þeir vildu að frétta­mað­ur­inn myndi skila inn upp­sagn­ar­bréfi, leið­bein­and­inn átti að stíga til hliðar og rit­gerðin að fá aft­ur­virka fall­ein­kunn.

Við erum fljót að dæma hvort annað þegar gerð eru mis­tök. Við munum það of sjaldan að mis­tökin eru til að læra af þeim, mis­tök eru það sem gerir okkur að mann­eskj­um. Og við gleymum því líka að það getur skipt öllu máli hver gerir mis­tökin og í hvaða aðstæð­um.

Auglýsing

Við höfum sem sam­fé­lag og þjóð verið léleg í því í lengri tíma að eiga sam­ræðu um ábyrgð. Við lifum eftir skýrum reglum um hvað má og hvað er bannað með lög­um, en fæst af þeim atvikum sem setja sam­fé­lagið okkar reglu­lega á hlið­ina fela í sér lög­brot. Mann­leg sam­skipti geta verið flók­in, skráðar reglur um þau oft ekki til, árekstrar eiga sér stað, sumt má og annað ekki og þó að allir reyni sitt besta tekst stundum ekki alveg að vera fag­leg­ur, alltaf og alls stað­ar.

Mis­tök munu alltaf eiga sér stað. Alls staðar og hjá öll­um. Ekki síst í umhverfi á borð við það sem íslenskir fjöl­miðlar búa við, þar sem und­ir­mönn­un, lág laun og fram­leiðslu­pressa er meg­in­regl­an. Lík­leg­ast á hið sama við um háskólaum­hverf­ið. Það er hægt að gefa sér að við­kom­andi aðilar munu aldrei hleypa aftur í gegn hjá sér frétt eða rit­gerð af því kali­beri sem rataði í frétt­irnar nú í vik­unni. Þau munu læra af mis­tök­un­um, passa sig betur héðan í frá.

Að öllum lík­indum þarf líka að skoða starfs­um­hverfi beggja. Eðli­leg­ustu við­brögðin við svona upp­á­komu er að skoða verk­ferl­ana sem eru til staðar til að verja alla hlut­að­eig­andi og koma í veg fyrir að mis­tök geti gerst. Það er óþol­andi ávani að kalla sífellt eftir afsögnum eða því að starfs­fólk „á gólf­inu“ sé rekið geri það mis­tök. Fólki sem alla jafna gerir sitt besta, á allt sitt undir vinn­unni sinni og þarf, rétt eins og við hin á öllum sviðum lífs okkar og skeið­um, að fá tæki­færi til að læra af mis­tökum sín­um. Við skulum láta af þessum hvim­leiða ávana.

Það þýðir þó ekki að við eigum að hætta að kalla eftir því að ábyrgð sé öxluð þegar það á við. Ger­ist starfs­menn ítrekað upp­vísir af mis­tökum er ljóst að ekki er lengur um mis­tök að ræða heldur ávana eða lífstíl. Slíkir eru hættir að reyna að læra af mis­tökum sínum eða að vilja koma í veg fyrir þau. Þá er ekk­ert annað að gera en að vísa þeim á dyr og krefj­ast að svo sé gert ef þess þarf.

Jafn­framt væri mun eðli­legra að líta til þeirra sem raun­veru­lega bera ábyrgð á því að starfs­fólkið á gólf­inu er víða und­ir­mann­að, illa launað og ekki almenni­lega í stakk búnið til að vinna vinn­una sína. Að starfs­um­hverfið sé þannig að það bjóði mis­tökum heim. For­stjórar og yfir­menn, sem fá umb­unað í sam­ræmi við þá ábyrgð sem þeir eiga að bera, eru þeir sem raun­veru­lega ættu að þurfa að skýra sín mál miklum mun oftar en þeir gera. Fólk sem rétt­lætir hvín­andi há laun sín með allri þeirri ábyrgð sem það þarf að standa undir - en gerir það síðan bara alls ekk­ert þegar á hólm­inn er kom­ið. Meðal for­stjór­inn í Kaup­höll­inni er með tæp­lega sautján­föld lág­marks­laun. Fyrir hvað er verið að greiða ef ekki einmitt árangur og ábyrgð? Hún sést hins vegar und­ar­lega sjaldan ábyrgðin þegar mis­tök hafa átt sér stað í rekstri eða umhverfi fyr­ir­tæk­is­ins eða ein­fald­lega illa geng­ur. Alltof margir þykjast bera ábyrgð á ýmsu sem þeir síðan vilja alls ekk­ert kann­ast við þegar hún bankar upp á.

Og þessu öllu má síðan alls ekki rugla saman við ábyrgð kjör­inna full­trúa og emb­ætt­is­manna. Dæmin eru skammar­lega fá um stjórn­mála­menn sem axlað hafa póli­tíska ábyrgð á mis­tökum sín­um. Við gerum meiri kröfur til þeirra sem hér hafa völd til að setja okkur reglur og stjórna mik­il­væg­ustu stofn­unum lands­ins. Mis­tök af þeirra hálfu eru oft­ast mun afdrifa­rík­ari en önn­ur. Þeir bera líka ábyrgð á því hvernig álagið er á starfs­fólki heil­birgðiskef­is­ins og mennta­kerf­is­ins svo eitt­hvað sé nefnt. Ábyrgð þess­ara aðila er miklum mun meiri og lýð­ræð­inu nauð­syn­legt að allir sinni aðhalds­hlut­verki sínu gagn­vart stjórn­völdum sem mest og best.

Rit­gerð­ar­málið er dæmi um storm í vatns­glasi sem lík­leg­ast er nú þegar lið­inn hjá. En það er ágætt mál til að minna okkur á að við þurfum að halda áfram með nauð­syn­lega umræðu um ábyrgð hvers og eins. Á morgun gæti það verið við sem mis­stígum okk­ur. Við skulum því ekki gleyma að það eru ekki mis­tökin sem skil­greina okk­ur, heldur það hvernig við bregð­umst við þeim. Lyk­il­at­riðið er að gera það rétt og vel og í sam­ræmi við þá ábyrgð sem við eigum að standa und­ir.

Stöðnun á fasteignamarkaðnum
Fasteignaverð á höfuðborgarsvæðinu hækkaði um 0,2 prósent milli maí og júní. Verð á fjölbýli hækkaði um 0,3 prósent og verð á sérbýli lækkaði um 0,5 prósent.
Kjarninn 23. júlí 2019
Gestur Pétursson
Nýr framkvæmdastjóri hjá Veitum
Stjórn Veitna hefur ráðið Gest Pétursson forstjóra Elkem Ísland sem framkvæmdastjóra fyrirtækisins.
Kjarninn 23. júlí 2019
Indversk geimflaug á leið til tunglsins
Hið fjögurra tonna geimfar hefur upp á alla nýjustu tækni að bjóða, til að mynda lendingarbúnað, könnunarfar fyrir tunglið, auk rannsóknartækis sem mun fara um sporbraut tunglsins.
Kjarninn 22. júlí 2019
Þingmennirnir sex á Klaustur bar
Siðanefnd Alþingis hefur sent álit sitt um Klausturmálið til forsætisnefndar
Siðanefnd Alþingis hefur klárað álit sitt um Klausturmálið svokallaða og sent forsætisnefnd. Þeir sex þingmenn sem náðust á upptöku hafa fengið álitið til umfjöllunar og hafa frest fram í lok þessarar viku til að skila andsvörum.
Kjarninn 22. júlí 2019
Halldór Auðar Svansson
„Hinn svokallaði flati strúktúr verður að byggjast á einhvers konar strúktúr“
Fyrrverandi borgarfulltrúi Pírata segir að tilgangur með strúktúr innan flokks eigi meðal annars að vera sá að gefa fólki lágmarksvinnufrið. Annars vinni þeir frekustu hverju sinni og frekju sé mætt með enn meiri frekju þar til allt sýður upp úr.
Kjarninn 22. júlí 2019
Andri Snær Magnason
Minnast fyrsta jökulsins sem hvarf vegna loftslagsbreytinga
Andri Snær Magnason, ásamt hópi vísindamanna, mun afhjúpa minningarskjöld um Okjökul í ágúst. Skjöldurinn er hugsaður sem áminning og ákall um aðgerðir gegn loftslagsbreytingum en Okjökull var afskráður sem jökull árið 2014.
Kjarninn 22. júlí 2019
Hægrisinnaðir franskir þingmenn vilja sniðganga Gretu Thunberg
Heimsókn Gretu Thunberg í franska þingið hefur vakið deilur á meðal þingmanna þar í landi. Hægrisinnaðir þingmenn vilja að ávarp hennar verði sniðgengið.
Kjarninn 22. júlí 2019
Tæpar fjórar milljónir söfnuðust í Málfrelsissjóðinn
Forsvarskonur Málfrelsissjóðsins segjast vera í skýjunum með árangurinn en söfnuninni lauk í gær.
Kjarninn 22. júlí 2019
Meira úr sama flokkiLeiðari