Auglýsing

Uppi varð hefð­bundið sum­arfár í vik­unni þegar Stöð 2 fór í loftið með frétt byggða á háskóla­rit­gerð um skatt­kerf­ið, sem reynd­ist byggð á kol­röngum for­send­um. Það er ekki hægt að segja að sam­fé­lagið hafi farið á hlið­ina. Það varð hins vegar lík­lega tölu­vert rask á högum allra sem komu að mál­inu. Þeim sem skrif­aði rit­gerð­ina, leið­bein­anda við­kom­andi og skól­an­um, auk frétta­manns­ins sem full­yrti að virð­is­auka­skatt­ur­inn skil­aði engu og lík­lega ein­hverjum yfir­mönnum hans.

Fréttin var upp­færð um leið og ljóst varð hvers eðlis var og síðar leið­rétt með nýrri frétt. Leið­bein­and­inn var tek­inn tali, við­ur­kenndi að mis­tök hefðu orðið en að hann sæi ekki ástæðu til að stíga til hliðar til að „axla ábyrgð“, líkt og ein­hverjir köll­uðu strax eft­ir. Þeir vildu að frétta­mað­ur­inn myndi skila inn upp­sagn­ar­bréfi, leið­bein­and­inn átti að stíga til hliðar og rit­gerðin að fá aft­ur­virka fall­ein­kunn.

Við erum fljót að dæma hvort annað þegar gerð eru mis­tök. Við munum það of sjaldan að mis­tökin eru til að læra af þeim, mis­tök eru það sem gerir okkur að mann­eskj­um. Og við gleymum því líka að það getur skipt öllu máli hver gerir mis­tökin og í hvaða aðstæð­um.

Auglýsing

Við höfum sem sam­fé­lag og þjóð verið léleg í því í lengri tíma að eiga sam­ræðu um ábyrgð. Við lifum eftir skýrum reglum um hvað má og hvað er bannað með lög­um, en fæst af þeim atvikum sem setja sam­fé­lagið okkar reglu­lega á hlið­ina fela í sér lög­brot. Mann­leg sam­skipti geta verið flók­in, skráðar reglur um þau oft ekki til, árekstrar eiga sér stað, sumt má og annað ekki og þó að allir reyni sitt besta tekst stundum ekki alveg að vera fag­leg­ur, alltaf og alls stað­ar.

Mis­tök munu alltaf eiga sér stað. Alls staðar og hjá öll­um. Ekki síst í umhverfi á borð við það sem íslenskir fjöl­miðlar búa við, þar sem und­ir­mönn­un, lág laun og fram­leiðslu­pressa er meg­in­regl­an. Lík­leg­ast á hið sama við um háskólaum­hverf­ið. Það er hægt að gefa sér að við­kom­andi aðilar munu aldrei hleypa aftur í gegn hjá sér frétt eða rit­gerð af því kali­beri sem rataði í frétt­irnar nú í vik­unni. Þau munu læra af mis­tök­un­um, passa sig betur héðan í frá.

Að öllum lík­indum þarf líka að skoða starfs­um­hverfi beggja. Eðli­leg­ustu við­brögðin við svona upp­á­komu er að skoða verk­ferl­ana sem eru til staðar til að verja alla hlut­að­eig­andi og koma í veg fyrir að mis­tök geti gerst. Það er óþol­andi ávani að kalla sífellt eftir afsögnum eða því að starfs­fólk „á gólf­inu“ sé rekið geri það mis­tök. Fólki sem alla jafna gerir sitt besta, á allt sitt undir vinn­unni sinni og þarf, rétt eins og við hin á öllum sviðum lífs okkar og skeið­um, að fá tæki­færi til að læra af mis­tökum sín­um. Við skulum láta af þessum hvim­leiða ávana.

Það þýðir þó ekki að við eigum að hætta að kalla eftir því að ábyrgð sé öxluð þegar það á við. Ger­ist starfs­menn ítrekað upp­vísir af mis­tökum er ljóst að ekki er lengur um mis­tök að ræða heldur ávana eða lífstíl. Slíkir eru hættir að reyna að læra af mis­tökum sínum eða að vilja koma í veg fyrir þau. Þá er ekk­ert annað að gera en að vísa þeim á dyr og krefj­ast að svo sé gert ef þess þarf.

Jafn­framt væri mun eðli­legra að líta til þeirra sem raun­veru­lega bera ábyrgð á því að starfs­fólkið á gólf­inu er víða und­ir­mann­að, illa launað og ekki almenni­lega í stakk búnið til að vinna vinn­una sína. Að starfs­um­hverfið sé þannig að það bjóði mis­tökum heim. For­stjórar og yfir­menn, sem fá umb­unað í sam­ræmi við þá ábyrgð sem þeir eiga að bera, eru þeir sem raun­veru­lega ættu að þurfa að skýra sín mál miklum mun oftar en þeir gera. Fólk sem rétt­lætir hvín­andi há laun sín með allri þeirri ábyrgð sem það þarf að standa undir - en gerir það síðan bara alls ekk­ert þegar á hólm­inn er kom­ið. Meðal for­stjór­inn í Kaup­höll­inni er með tæp­lega sautján­föld lág­marks­laun. Fyrir hvað er verið að greiða ef ekki einmitt árangur og ábyrgð? Hún sést hins vegar und­ar­lega sjaldan ábyrgðin þegar mis­tök hafa átt sér stað í rekstri eða umhverfi fyr­ir­tæk­is­ins eða ein­fald­lega illa geng­ur. Alltof margir þykjast bera ábyrgð á ýmsu sem þeir síðan vilja alls ekk­ert kann­ast við þegar hún bankar upp á.

Og þessu öllu má síðan alls ekki rugla saman við ábyrgð kjör­inna full­trúa og emb­ætt­is­manna. Dæmin eru skammar­lega fá um stjórn­mála­menn sem axlað hafa póli­tíska ábyrgð á mis­tökum sín­um. Við gerum meiri kröfur til þeirra sem hér hafa völd til að setja okkur reglur og stjórna mik­il­væg­ustu stofn­unum lands­ins. Mis­tök af þeirra hálfu eru oft­ast mun afdrifa­rík­ari en önn­ur. Þeir bera líka ábyrgð á því hvernig álagið er á starfs­fólki heil­birgðiskef­is­ins og mennta­kerf­is­ins svo eitt­hvað sé nefnt. Ábyrgð þess­ara aðila er miklum mun meiri og lýð­ræð­inu nauð­syn­legt að allir sinni aðhalds­hlut­verki sínu gagn­vart stjórn­völdum sem mest og best.

Rit­gerð­ar­málið er dæmi um storm í vatns­glasi sem lík­leg­ast er nú þegar lið­inn hjá. En það er ágætt mál til að minna okkur á að við þurfum að halda áfram með nauð­syn­lega umræðu um ábyrgð hvers og eins. Á morgun gæti það verið við sem mis­stígum okk­ur. Við skulum því ekki gleyma að það eru ekki mis­tökin sem skil­greina okk­ur, heldur það hvernig við bregð­umst við þeim. Lyk­il­at­riðið er að gera það rétt og vel og í sam­ræmi við þá ábyrgð sem við eigum að standa und­ir.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Harmsaga fílsins Happy
Hún er ekki persóna sem á rétt á frelsi segja dómstólar þrátt fyrir að henni hafi verið rænt frá fjölskyldu sinni, hún fönguð, bundin og barin. Misst einu vini sína í prísundinni og aldrei eignast afkvæmi.
Kjarninn 26. júní 2022
Fólk lagði blóm og kerti á götu í Stokkhólmi til minningar um sænska rapparann Einar sem var skotinn til bana í október í fyrra.
Sænskir ráðherrar í læri hjá Dönum
Á meðan morðum sem framin eru með skotvopnum fækkar í mörgum Evrópulöndum fjölgar þeim í Svíþjóð. Í Danmörku fækkar slíkum morðum og nú vilja Svíar læra af Dönum hvernig hægt sé að draga úr glæpum af þessu tagi.
Kjarninn 26. júní 2022
Úlfar Þormóðsson
Uppvakningar
Kjarninn 25. júní 2022
Ingrid Kuhlman
Að hlakka til einhvers er næstum jafn gott og að upplifa það
Kjarninn 25. júní 2022
Niðurhal Íslendinga stóreykst milli ára
Íslendingar notuðu 25 prósent meira gagnamagn á farsímaneti í fyrra en árið áður og 21 prósent meira gagnamagn í gegnum fastanet. Tæplega 76 prósent notenda á fastaneti eru nú með ljósleiðaratengingu, en þeir voru þriðjungur 2016.
Kjarninn 25. júní 2022
Af kosningavöku Framsóknarflokksins í fyrrahaust.
Framsókn hirti kjósendur í stórum stíl frá hinum stjórnarflokkunum og Miðflokki
Fylgisaukning Framsóknar í síðustu kosningum var tekin frá samstarfsflokkunum í ríkisstjórn og klofningsflokki. Átta hverjum tíu kjósendum Sjálfstæðisflokks voru úr kjarnafylginu. Framboð Sósíalista hafði neikvæð áhrif á fylgi Vinstri græna og Pírata.
Kjarninn 25. júní 2022
Hraðtíska nær nýjum hæðum með tilkomu tískurisans Shein
Kínverska fatafyrirtækið Shein hefur vaxið gríðarlega á undanförnum árum og er í dag eitt stærsta tískuvörufyrirtæki í heimi. Umhverfissinnar benda á að fötin séu úr svo litlum gæðum að oft séu þau aðeins notuð í eitt skipti áður en þau enda í ruslinu.
Kjarninn 25. júní 2022
Auður Önnu Magnúsdóttir
Af hverju nýta Íslendingar raforkuna sína svo illa?
Kjarninn 25. júní 2022
Meira úr sama flokkiLeiðari