Auglýsing

Uppi varð hefð­bundið sum­arfár í vik­unni þegar Stöð 2 fór í loftið með frétt byggða á háskóla­rit­gerð um skatt­kerf­ið, sem reynd­ist byggð á kol­röngum for­send­um. Það er ekki hægt að segja að sam­fé­lagið hafi farið á hlið­ina. Það varð hins vegar lík­lega tölu­vert rask á högum allra sem komu að mál­inu. Þeim sem skrif­aði rit­gerð­ina, leið­bein­anda við­kom­andi og skól­an­um, auk frétta­manns­ins sem full­yrti að virð­is­auka­skatt­ur­inn skil­aði engu og lík­lega ein­hverjum yfir­mönnum hans.

Fréttin var upp­færð um leið og ljóst varð hvers eðlis var og síðar leið­rétt með nýrri frétt. Leið­bein­and­inn var tek­inn tali, við­ur­kenndi að mis­tök hefðu orðið en að hann sæi ekki ástæðu til að stíga til hliðar til að „axla ábyrgð“, líkt og ein­hverjir köll­uðu strax eft­ir. Þeir vildu að frétta­mað­ur­inn myndi skila inn upp­sagn­ar­bréfi, leið­bein­and­inn átti að stíga til hliðar og rit­gerðin að fá aft­ur­virka fall­ein­kunn.

Við erum fljót að dæma hvort annað þegar gerð eru mis­tök. Við munum það of sjaldan að mis­tökin eru til að læra af þeim, mis­tök eru það sem gerir okkur að mann­eskj­um. Og við gleymum því líka að það getur skipt öllu máli hver gerir mis­tökin og í hvaða aðstæð­um.

Auglýsing

Við höfum sem sam­fé­lag og þjóð verið léleg í því í lengri tíma að eiga sam­ræðu um ábyrgð. Við lifum eftir skýrum reglum um hvað má og hvað er bannað með lög­um, en fæst af þeim atvikum sem setja sam­fé­lagið okkar reglu­lega á hlið­ina fela í sér lög­brot. Mann­leg sam­skipti geta verið flók­in, skráðar reglur um þau oft ekki til, árekstrar eiga sér stað, sumt má og annað ekki og þó að allir reyni sitt besta tekst stundum ekki alveg að vera fag­leg­ur, alltaf og alls stað­ar.

Mis­tök munu alltaf eiga sér stað. Alls staðar og hjá öll­um. Ekki síst í umhverfi á borð við það sem íslenskir fjöl­miðlar búa við, þar sem und­ir­mönn­un, lág laun og fram­leiðslu­pressa er meg­in­regl­an. Lík­leg­ast á hið sama við um háskólaum­hverf­ið. Það er hægt að gefa sér að við­kom­andi aðilar munu aldrei hleypa aftur í gegn hjá sér frétt eða rit­gerð af því kali­beri sem rataði í frétt­irnar nú í vik­unni. Þau munu læra af mis­tök­un­um, passa sig betur héðan í frá.

Að öllum lík­indum þarf líka að skoða starfs­um­hverfi beggja. Eðli­leg­ustu við­brögðin við svona upp­á­komu er að skoða verk­ferl­ana sem eru til staðar til að verja alla hlut­að­eig­andi og koma í veg fyrir að mis­tök geti gerst. Það er óþol­andi ávani að kalla sífellt eftir afsögnum eða því að starfs­fólk „á gólf­inu“ sé rekið geri það mis­tök. Fólki sem alla jafna gerir sitt besta, á allt sitt undir vinn­unni sinni og þarf, rétt eins og við hin á öllum sviðum lífs okkar og skeið­um, að fá tæki­færi til að læra af mis­tökum sín­um. Við skulum láta af þessum hvim­leiða ávana.

Það þýðir þó ekki að við eigum að hætta að kalla eftir því að ábyrgð sé öxluð þegar það á við. Ger­ist starfs­menn ítrekað upp­vísir af mis­tökum er ljóst að ekki er lengur um mis­tök að ræða heldur ávana eða lífstíl. Slíkir eru hættir að reyna að læra af mis­tökum sínum eða að vilja koma í veg fyrir þau. Þá er ekk­ert annað að gera en að vísa þeim á dyr og krefj­ast að svo sé gert ef þess þarf.

Jafn­framt væri mun eðli­legra að líta til þeirra sem raun­veru­lega bera ábyrgð á því að starfs­fólkið á gólf­inu er víða und­ir­mann­að, illa launað og ekki almenni­lega í stakk búnið til að vinna vinn­una sína. Að starfs­um­hverfið sé þannig að það bjóði mis­tökum heim. For­stjórar og yfir­menn, sem fá umb­unað í sam­ræmi við þá ábyrgð sem þeir eiga að bera, eru þeir sem raun­veru­lega ættu að þurfa að skýra sín mál miklum mun oftar en þeir gera. Fólk sem rétt­lætir hvín­andi há laun sín með allri þeirri ábyrgð sem það þarf að standa undir - en gerir það síðan bara alls ekk­ert þegar á hólm­inn er kom­ið. Meðal for­stjór­inn í Kaup­höll­inni er með tæp­lega sautján­föld lág­marks­laun. Fyrir hvað er verið að greiða ef ekki einmitt árangur og ábyrgð? Hún sést hins vegar und­ar­lega sjaldan ábyrgðin þegar mis­tök hafa átt sér stað í rekstri eða umhverfi fyr­ir­tæk­is­ins eða ein­fald­lega illa geng­ur. Alltof margir þykjast bera ábyrgð á ýmsu sem þeir síðan vilja alls ekk­ert kann­ast við þegar hún bankar upp á.

Og þessu öllu má síðan alls ekki rugla saman við ábyrgð kjör­inna full­trúa og emb­ætt­is­manna. Dæmin eru skammar­lega fá um stjórn­mála­menn sem axlað hafa póli­tíska ábyrgð á mis­tökum sín­um. Við gerum meiri kröfur til þeirra sem hér hafa völd til að setja okkur reglur og stjórna mik­il­væg­ustu stofn­unum lands­ins. Mis­tök af þeirra hálfu eru oft­ast mun afdrifa­rík­ari en önn­ur. Þeir bera líka ábyrgð á því hvernig álagið er á starfs­fólki heil­birgðiskef­is­ins og mennta­kerf­is­ins svo eitt­hvað sé nefnt. Ábyrgð þess­ara aðila er miklum mun meiri og lýð­ræð­inu nauð­syn­legt að allir sinni aðhalds­hlut­verki sínu gagn­vart stjórn­völdum sem mest og best.

Rit­gerð­ar­málið er dæmi um storm í vatns­glasi sem lík­leg­ast er nú þegar lið­inn hjá. En það er ágætt mál til að minna okkur á að við þurfum að halda áfram með nauð­syn­lega umræðu um ábyrgð hvers og eins. Á morgun gæti það verið við sem mis­stígum okk­ur. Við skulum því ekki gleyma að það eru ekki mis­tökin sem skil­greina okk­ur, heldur það hvernig við bregð­umst við þeim. Lyk­il­at­riðið er að gera það rétt og vel og í sam­ræmi við þá ábyrgð sem við eigum að standa und­ir.

Súrnun sjávar og áhrif þess á sjávardýr
Súrnun sjávar leiðir meðal annars til þess að kuðungar snigla sem búa í sjónum verða þynnri, skemmdari og að á þá vanti oft felulitina sem einkennir þá.
Kjarninn 18. október 2018
Þjóðlegir þræðir
Þjóðlegir þræðir
Þjóðlegir þræðir – Jurtalitir
Kjarninn 18. október 2018
Hermundur Sigmundsson
Hoppum út í laugina!
Kjarninn 18. október 2018
Svandís Svavarsdóttir, heilbrigðisráðherra.
Engri beiðni um fóstureyðingu synjað á síðasta ári
Samkvæmt svari heilbrigðisráðherra við fyrirspurn á Alþingi var þrettán einstaklingum heimilað að rjúfa þungun eftir 16. viku meðgöngu árið 2017.
Kjarninn 18. október 2018
Segir rammaáætlun þurfa að meta efnahagslega þætti
Ragna Árnadóttir, aðstoðarforstjóri Landsvirkjunar, segist ekki vita almennilega í hvaða stöðu rammaáætlun sé. Hún virðist láta meta alla aðra þætti en efnahagslega þegar fundið er út úr því hvaða landsvæði eigi að vernda gagnvart orkunýtingu.
Kjarninn 18. október 2018
Sigríður Halldórsdóttir og Þóra Arnórsdóttir
Óþarfa viðkvæmni
Kjarninn 18. október 2018
Samkeppnishæfni Íslands batnar
Ísland er nú í 24. sæti hvað varðar samkeppnishæfni af 140 þjóðríkjum. Ísland hefur farið upp um fimm sæti á síðustu þremur árum og íslenska hagkerfið er skilgreint sem nýsköpunardrifið.
Kjarninn 18. október 2018
Tæknivarpið
Tæknivarpið
Tæknivarpið – Fréttir vikunnar og Elon Musk
Kjarninn 18. október 2018
Meira úr sama flokkiLeiðari