Auglýsing

Það hefur farið líkt og spáð var á þessum vettvangi fyrir fyrir rúmum þremur mánuðum að ákveðin þjóðernisleg afturhalds- og einangrunaröfl hafa, með því að bera fyrir sig fullveldis- og sjálfstæðisrök, hafið skýra vegferð um að reyna að koma Íslandi út úr samningnum um Evrópska efnahagssvæðið (EES). Leiðin sem þessi hópur hefur valið fyrir þessa vegferð er í gegnum innleiðingu hins svokallaða þriðja orkupakka Evrópusambandsins. Og taktíkin er sótt beint í handbækur forgöngumanna Brexit eða í glundroðastjórnmál Donald Trump, þar sem sannleikurinn er ekkert annað en truflun í vegferð að skilgreindu markmiði.

Nú skal tekið strax fram umræddur orkupakki hefur engin áhrif á Íslandi á meðan að landið er ekki hluti af evrópskum orkumarkaði, sem gerist ekki nema að héðan verði lagður stærsti sæstrengur í heimi. Og skyldi sá sæstrengur verða lagður, sem er í besta falli mjög ólíklegt, lægi hann til Bretlands, sem verður farið úr Evrópusambandinu næsta vor.

Í minnisblaði sem lög­mað­ur­inn Ólafur Jóhannes Ein­ars­son, áður fram­kvæmda­stjóri hjá Eft­ir­lits­stofnun EFTA (ESA), gerði fyrir Þór­dísi Kol­brúnu Reyk­fjörð Gylfa­dótt­ur, iðn­að­ar- og nýsköp­un­ar­ráð­herra, og birt var opin­ber­lega 17. apr­íl, kom skýrt fram að þriðji orku­pakk­inn haggi enn fremur í engu heim­ildum íslenskra stjórn­valda til að banna fram­sal á eign­ar­rétti að orku­auð­lindum og rétti Íslands til að ákveða með hvaða skil­yrðum orku­auð­lindir lands­ins eru nýtt­ar.

Misskilningur leiðréttur

Auk þess kom fram í minnisblaðinu að Samstarfsstofnun evrópskra orkueftirlitsaðila (ACER) myndi ekki hafa neitt að segja um atriði á borð við fyr­ir­komu­lag leyf­is­veit­inga og stjórn­sýslu hér á landi, engar vald­heim­ildir gagn­vart einka­að­ilum hér­lendis og að við upp­tök­una yrðu allar vald­heim­ildir gagn­vart eft­ir­lits­stjórn­völdum í EFTA-­ríkj­unum ekki hjá ACER heldur ESA. Með öðrum orðum hefur þessi evrópska eftirlitsstofnun engin eiginleg áhrif á Ísland.

Auglýsing
Ragna Árnadóttir, lögfræðingur og aðstoðarforstjóri Landsvirkjunar, og Kristín Haraldsdóttir, lektor við lagadeild Háskólans í Reykjavík, hafa einnig sett fram rökstuddar skoðanir sem eru af svipuðum meiði.

Nýverið hefur Björn Bjarnason, fyrr­ver­andi dóms­mála­ráð­herra og þing­maður Sjálf­stæð­is­flokks­ins, lagt sitt lóð á vogarskálarnar og bent á að misskilnings gæti hjá þeim sem telja að innleiðing orkupakkans geti opnað á að yfirráð yfir orkuauðlindum fari til Brussel. Hann hefur auk þess sagt að Eftirlitsstofnun EFTA hafi virkað sem svipa til að hjálpa til að fá hærra verð fyrir raforkusölu til stóriðju, sem kaupir um 80 prósent af öllu rafmagni sem framleitt er hér á landi, og í því tilliti haft mjög jákvæð áhrif á framlegð Íslands af þeirri sölu. Björn velti í kjölfarið upp þeirri spurningu „hvort tals­menn stór­iðju­fyr­ir­tækja hafi skipað sér í fremstu röð í þess­ari deilu.“

Staðreyndir skipta litlu

En staðreyndir skipta oftast litlu þegar menn eru í vegferð. Óli Björn Kárason, þingmaður Sjálfstæðisflokks og formaður efnahags- og viðskiptanefndar, hélt því til dæmis fram fullum fetum í norskum og íslenskum fjölmiðlum í upphafi árs að í orkupakkanum fælist framsal á fullveldi landsins til ACER. Heimssýn, hreyf­ing sjálf­stæð­is­sinna í Evr­ópu­mál­um, hefur sagt að stjórn­ar­skrár­brot gæti falist í mögu­legri aðild Íslands að ACER. Og Sjálf­stæð­is­flokk­ur­inn fann til­efni til þess að setja eft­ir­far­andi inn í lands­fund­ar­á­lyktun sína orku­mál: „Sjálf­stæð­is­flokk­ur­inn hafnar frekara fram­sali á yfir­ráðum yfir íslenskum orku­mark­aði til stofn­ana Evr­ópu­sam­bands­ins.“ Þess ber að geta að það eru ráðherrar Sjálfstæðisflokksins, áðurnefnd Þórdís Kolbrún og Guðlaugur Þór Þórðarson, sem bera ábyrgð á annars vegar málaflokknum sem er undir og hins vegar á innleiðingu orkupakkans.

Fleiri einangrunar- og þjóðernissinnar, hafa runnið á lyktina. Þar ber helst að nefna Miðflokkinn, sem samþykkti í landsfundarályktun sinni að fram ætti að fara „óháð mat á því hvort halda skuli áfram þátt­töku í EES sam­starf­inu og sækj­ast eftir breyt­ingum á samn­ingnum eða segja sig frá hon­um.“

Valhöll hertekin

Umræðan hefur fengið að stigmagnast í sumar og hún náði einhverskonar hámarki á fjölmennum fundi sem hverfafélög Sjálf­­stæð­is­­flokks­ins í Smá­í­­búða-, Bú­­staða- og Foss­vogs­hverfi og Hlíða- og Holta­hverfi í Reykja­vík­­ur boð­uðu til síðastliðið fimmtudagskvöld í aðal­sal Val­hall­­ar, höf­uð­stöðva flokks­ins. Þar var komið saman gamla Ísland, hvítir karlar sem eru vanir að ráða því sem þeir vilja ráða og kjósa að hafa samfélagið þannig. Þessi hópur tók Valhöll í gíslingu, án þess að lýðræðislega kjörin forysta flokksins væri viðstödd.

Inntakið var fortakslaus hræðsluáróður sem á sér enga innstæðu og fundurinn samþykkti að lokum eftirfarandi ályktun: „Fund­­ur­inn skor­ar ein­­dregið á for­ystu Sjálf­­stæð­is­­flokks­ins að hafna þriðja orku­pakka Evr­­ópu­­sam­­bands­ins á þeim grunni að hann stang­­ast á við ákvæði stjórn­­­ar­­skrár­inn­­ar, opn­ar Evr­­ópu­­sam­­band­inu leið til yf­ir­ráða yfir einni helstu auð­lind Íslands og hækk­­ar verð á raf­­orku og af­­leið­ing­ar til langs tíma eru óvis­s­­ar.“

Auglýsing
Um helgina tók Davíð Oddsson sér svo stutt frí frá því að dásama Donald Trump, að skrifa jákvætt um einangrunarhyggju- og útlendingarandúðarflokka í Svíþjóð og Þýskalandi og upphrópunum um íslenska falsmiðla til að skrifa Reykjavíkurbréf í Morgunblaðið um orkupakkainnleiðinguna. Þar réðst fyrrverandi formaður Sjálfstæðisflokksins, sem var forsætisráðherra í ríkisstjórninni sem innleiddi EES-samninginn, af ofsa að núverandi forystu flokksins fyrir afstöðu hennar til innleiðingu orkupakkans. Í bréfinu er talað um að „læðast aftan að íslensku fullveldi“, að inntak rökstuðnings þeirra sem fallast ekki á hræðsluáróðurinn sé það sama og „í gerningarveðri áróðursins vegna Icesave“, að það sé gleðiefni fyrir þjóðina „að útfærsla íslenskrar landhelgi er ekki í höndunum á stjórnmálamönnum samtímans“, og að erfitt sé að „ímynda sér að þingmenn Sjálfstæðisflokksins muni standa að þessu máli, að minnsta kosti ekki þeir fáu sem hlupust ekki undan merkjum í Icesave“.

Runnið á lyktina til að skapa glundroða

Það er augljóst að tækifærissinnaðir stjórnmálamenn, og fyrrverandi valdamenn í tilvistarkreppu, ætla sér að reyna að færa Evrópuumræðu á Íslandi frá því að ræða um inngöngu í sambandið í átt að því að yfirgefa EES-samninginn. Í þessari vegferð ætla þeir að slá um sig með orðum eins og fullveldi, sjálfstæði, landráð og Icesave.

Valdir fjölmiðlar spila líka með. Þar ber helst að nefna Útvarp Sögu og svo áðurnefnt Morgunblað, sem hefur tapað rúmlega 1,8 milljarði króna af sérhagsmunapeningum hið minnsta frá því að nýir eigendur tóku við blaðinu snemma árs 2009, og völdu að beita því til að fá önnur tök á umræðunni. Meðal annars tök sem fela í sér stanslausan áróður gegn þátttöku Íslands í Evrópusamstarfi.

En það felst ekkert fullveldi eða sjálfstæði í afturhaldi eða samþjöppun valds hjá fámennri og einsleitri valdaklíku. Þvert á móti.

Það er staðreynd að ekkert eitt hefur fært Íslandi og Íslendingum meiri lífskjarabata en aðildin að innri markaði Evrópu í gegnum EES-samninginn. Landsframleiðsla hefur sexfaldast, mannréttindasáttmáli var fullgiltur, frelsi til athafna, ferða og viðskipta tók stakkaskiptum og eðlisbreyting hefur orðið á rétti neytenda. Við værum ekki með 2,7 milljónir ferðamanna á ári ef ekki væri fyrir frjálst flæði fólks frá Evrópu, við værum ekki að flytja út allar þær vörur sem við erum að gera í sama mæli ef ekki væri fyrir aukaaðild okkar að Evrópusambandinu. Við værum ekki að fá rúmlega einn Kópavog af innflytjendum, að langmestu leyti frá Evrópu, til að koma hingað og vera undirstaðan í góðærinu okkar og lífskjarabata.

Í raun má segja að erfitt sé að telja upp eina einustu reglugerð sem Íslandi hefur verið verið gert að innleiða í íslensk lög sem hefur ekki gert líf almennings betra en það var áður.

Skjótasta leiðin til að draga úr lífsgæðum

Auðvitað erum við Íslendingar enn dálítið sér á báti með gjaldmiðil sem kostar okkur svimandi háa vexti í öllum alþjóðlegum samanburði og efnahagssveiflur sem heimila stjórnmálamönnum agaleysi við stýringu á þjóðarbúskapnum, með tilheyrandi neikvæðum áhrifum á venjulegt fólk. Við búum líka við ákveðinn lýðræðishalla vegna þess þess að Ísland situr ekki við ákvörðunartökuborðið í Evrópu, heldur er með aukaaðild að sambandinu, og stjórnarskránni okkar hefur ekki verið breytt í takti við vilja fólksins með þeim hætti að hún heimili það sjálfsagða en takmarkaða valdaframsal sem felst í þátttöku í markaðsvæddu alþjóðasamfélagi. Um þessa hluti ættum við að vera ræða þegar kemur að Evrópusamstarfi. Hvort við viljum auka það og efla þátttöku okkar í því, ekki hvort við ættum að draga okkur út úr því.

Ljóst er að stuðningsmenn þess að 353 þúsund manna Ísland sé frjálst, framsækið, alþjóðlegt, frjálslynt og markaðssinnað ríki sem leggur áherslu á jafnræði tækifæra og telur hag sínum betur borgið sem hluti af 500 milljón manna markaði án tollamúra ættu að geta tekið undir þau orð. Og hafnað því með skýrum rökum að við tökum skref til baka í átt að því að vera einangrað örríki sem hefur enga getu til að reka tvíhliðaviðskiptasamninga við öll okkar helstu viðskiptalönd sem gætu skilað okkur meiru en EES-samningurinn.  

Áðurnefndur Björn Bjarnason leiðir nú starfshóp sem á að vinna skýrslu um kosti og galla EES-samningsins. Skynsamleg afstaða hans gagnvart hinni afvegaleiddu umræðu um innleiðingu orkupakkans gefa góð fyrirheit um þá nálgun sem sá hópur mun vonandi taka. Það blasir enda við að okkar eigin Brexit, Ísexit úr EES-samningnum, væri skjótasta leiðin til að draga úr lífsgæðum landsmanna sem hægt væri að fara.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Frá vígslu málverkanna í febrúar árið 2018. Síðan þá hafa þau ekki verið sýnd hlið við hlið.
Portrettmyndir Obama-hjónanna gera víðreist um Bandaríkin
Aðsóknarmet var slegið í National Portrait Gallery í Washington D.C. eftir að opinberar portrettmyndir Obama-hjónanna bættust í safneignina árið 2018. Nú eru myndirnar á leið í 11 mánaða reisu vítt og breitt um Bandaríkin.
Kjarninn 19. júní 2021
Stefan Löfven, forsætisráðherra Svíþjóðar.
Afnám leiguþaks gæti orðið Löfven að falli
Svíþjóð hefur, líkt og önnur lönd í Evrópu, reynt að sporna gegn hröðum leiguverðshækkunum með leiguþaki. Nú gæti farið svo að sænska ríkisstjórnin falli vegna áforma um að afnema slíkar takmarkanir fyrir nýbyggingar.
Kjarninn 18. júní 2021
Frá Akureyri.
Starfsfólki sagt upp á hjúkrunarheimilinu Hlíð á Akureyri
Forseti ASÍ gagnrýnir hagræðingaraðgerðir sem bitna fyrst og fremst á starfsfólki að hennar mati. Heilsuvernd tók við rekstri Öldrunarheimila Akureyrar í apríl á þessu ári.
Kjarninn 18. júní 2021
Kona gengur fram hjá minningarvegg um fórnarlömb COVID-19 í London.
Delta-afbrigðið á fleygiferð á Bretlandseyjum
Tilfellum af COVID-19 fjölgaði um 50 prósent í Bretlandi á einum mánuði frá 5. maí til 7. júní. Smitum af völdum Delta-afbrigðisins svokallaða fjölgaði um tæp 80 prósent milli vikna. Ný bylgja segja sumir en aðrir benda á að hún verði aldrei skæð.
Kjarninn 18. júní 2021
Komum erlendra ferðamanna til landsins fækkaði um 81 prósent milli 2019 og 2020.
Íslendingar eyddu minna á ferðalögum innanlands í fyrra heldur en árið 2019
Heildarútgjöld íslenskra ferðamanna innanlands námu 122 milljörðum króna í fyrra og drógust saman um 14 prósent frá 2019. Hlutfall ferðaþjónustu í landsframleiðslu dróst saman um rúmlega helming á tímabilinu, fór úr átta prósentum niður í 3,9 prósent.
Kjarninn 18. júní 2021
Upplýsingar um alla hluthafa og hversu mikið þeir eiga í skráðum félögum hafa legið fyrir á opinberum vettvangi undanfarið. Þetta telur Persónuvernd stríða gegn lögum.
Persónuvernd telur víðtæka birtingu hluthafalista fara gegn lögum
Vegna nýlegra lagabreytinga hefur verið hægt að nálgast heildarhluthafalista skráðra félaga í Kauphöllinni í samstæðureikningum á vef Skattsins. Persónuvernd telur þessa víðtæku birtingu fara gegn lögum.
Kjarninn 18. júní 2021
Flókið að fást við fólk sem lætur sannleikann ekki þvælast fyrir sér
Kerfið brást Helgu Björgu harðlega eftir að hún upplifði stöðugt áreiti borgarfulltrúa Miðflokksins í um tvö ár án þess að geta borið hönd fyrir höfuð sér. Málið hefur haft margvíslegar alvarlegar afleiðingar á andlega og líkamlega heilsu hennar.
Kjarninn 18. júní 2021
Horft frá Nauthólsvík yfir á Kársnes og að Hamraborg, þar sem Kópavogsbær stefnir á uppbyggingu þéttrar byggðar meðfram væntum borgarlínuleiðum.
Telur kjörnum fulltrúum skylt að rýna í hugmyndir um ódýrari Borgarlínu
Bæjarfulltrúi Sjálfstæðisflokksins í Kópavogi vill rýna betur í hugmyndir um ódýrari Borgarlínu, sem lagðar hafa verið fram að undanförnu, svo vilji sveitarstjórna sé skýr í málinu. Einnig viðrar hún sérstakar áhyggjur af rekstrarkostnaði.
Kjarninn 18. júní 2021
Meira úr sama flokkiLeiðari