Auglýsing

Það hefur farið líkt og spáð var á þessum vett­vangi fyrir fyrir rúmum þremur mán­uðum að ákveðin þjóð­ern­is­leg aft­ur­halds- og ein­angr­unaröfl hafa, með því að bera fyrir sig full­veld­is- og sjálf­stæð­is­rök, hafið skýra veg­ferð um að reyna að koma Íslandi út úr samn­ingnum um Evr­ópska efna­hags­svæðið (EES). Leiðin sem þessi hópur hefur valið fyrir þessa veg­ferð er í gegnum inn­leið­ingu hins svo­kall­aða þriðja orku­pakka Evr­ópu­sam­bands­ins. Og taktíkin er sótt beint í hand­bækur for­göngu­manna Brexit eða í glund­roða­stjórn­mál Don­ald Trump, þar sem sann­leik­ur­inn er ekk­ert annað en truflun í veg­ferð að skil­greindu mark­miði.

Nú skal tekið strax fram umræddur orku­pakki hefur engin áhrif á Íslandi á meðan að landið er ekki hluti af evr­ópskum orku­mark­aði, sem ger­ist ekki nema að héðan verði lagður stærsti sæstrengur í heimi. Og skyldi sá sæstrengur verða lagð­ur, sem er í besta falli mjög ólík­legt, lægi hann til Bret­lands, sem verður farið úr Evr­ópu­sam­band­inu næsta vor.

Í minn­is­blaði sem lög­­­mað­­ur­inn Ólafur Jóhannes Ein­­ar­s­­son, áður fram­­kvæmda­­stjóri hjá Eft­ir­lits­­stofnun EFTA (ES­A), gerði fyrir Þór­­dísi Kol­brúnu Reyk­­fjörð Gylfa­dótt­­ur, iðn­­að­­ar- og nýsköp­un­­ar­ráð­herra, og birt var opin­ber­­lega 17. apr­íl, kom skýrt fram að þriðji orku­­pakk­inn haggi enn fremur í engu heim­ildum íslenskra stjórn­­­valda til að banna fram­­sal á eign­­ar­rétti að orku­auð­lindum og rétti Íslands til að ákveða með hvaða skil­yrðum orku­auð­lindir lands­ins eru nýtt­­ar.

Mis­skiln­ingur leið­réttur

Auk þess kom fram í minn­is­blað­inu að Sam­starfs­stofnun evr­ópskra orku­eft­ir­lits­að­ila (ACER) myndi ekki hafa neitt að segja um atriði á borð við fyr­ir­komu­lag leyf­­is­veit­inga og stjórn­­­sýslu hér á landi, engar vald­heim­ildir gagn­vart einka­að­ilum hér­­­lendis og að við upp­­tök­una yrðu allar vald­heim­ildir gagn­vart eft­ir­lits­­stjórn­­völdum í EFTA-­­ríkj­unum ekki hjá ACER heldur ESA. Með öðrum orðum hefur þessi evr­ópska eft­ir­lits­stofnun engin eig­in­leg áhrif á Ísland.

Auglýsing
Ragna Árna­dótt­ir, lög­fræð­ingur og aðstoð­ar­for­stjóri Lands­virkj­un­ar, og Kristín Har­alds­dótt­ir, lektor við laga­deild Háskól­ans í Reykja­vík, hafa einnig sett fram rök­studdar skoð­anir sem eru af svip­uðum meiði.

Nýverið hefur Björn Bjarna­son, fyrr­ver­andi dóms­­mála­ráð­herra og þing­­maður Sjálf­­stæð­is­­flokks­ins, lagt sitt lóð á vog­ar­skál­arnar og bent á að mis­skiln­ings gæti hjá þeim sem telja að inn­leið­ing orku­pakk­ans geti opnað á að yfir­ráð yfir orku­auð­lindum fari til Brus­sel. Hann hefur auk þess sagt að Eft­ir­lits­stofnun EFTA hafi virkað sem svipa til að hjálpa til að fá hærra verð fyrir raf­orku­sölu til stór­iðju, sem kaupir um 80 pró­sent af öllu raf­magni sem fram­leitt er hér á landi, og í því til­liti haft mjög jákvæð áhrif á fram­legð Íslands af þeirri sölu. Björn velti í kjöl­farið upp þeirri spurn­ingu „hvort tals­­menn stór­iðju­­fyr­ir­tækja hafi skipað sér í fremstu röð í þess­­ari deilu.“

Stað­reyndir skipta litlu

En stað­reyndir skipta oft­ast litlu þegar menn eru í veg­ferð. Óli Björn Kára­son, þing­maður Sjálf­stæð­is­flokks og for­maður efna­hags- og við­skipta­nefnd­ar, hélt því til dæmis fram fullum fetum í norskum og íslenskum fjöl­miðlum í upp­hafi árs að í orku­pakk­anum fælist fram­sal á full­veldi lands­ins til ACER. Heims­sýn, hreyf­­ing sjálf­­stæð­is­­sinna í Evr­­ópu­­mál­um, hefur sagt að stjórn­­­ar­­skrár­brot gæti falist í mög­u­­legri aðild Íslands að ACER. Og Sjálf­­stæð­is­­flokk­­ur­inn fann til­­efni til þess að setja eft­ir­far­andi inn í lands­fund­­ar­á­­lyktun sína orku­­mál: „Sjálf­­stæð­is­­flokk­­ur­inn hafnar frekara fram­­sali á yfir­­ráðum yfir íslenskum orku­­mark­aði til stofn­ana Evr­­ópu­­sam­­bands­ins.“ Þess ber að geta að það eru ráð­herrar Sjálf­stæð­is­flokks­ins, áður­nefnd Þór­dís Kol­brún og Guð­laugur Þór Þórð­ar­son, sem bera ábyrgð á ann­ars vegar mála­flokknum sem er undir og hins vegar á inn­leið­ingu orku­pakk­ans.

Fleiri ein­angr­un­ar- og þjóð­ern­is­sinn­ar, hafa runnið á lykt­ina. Þar ber helst að nefna Mið­flokk­inn, sem sam­þykkti í lands­fund­ar­á­lyktun sinni að fram ætti að fara „óháð mat á því hvort halda skuli áfram þátt­­töku í EES sam­­starf­inu og sækj­­ast eftir breyt­ingum á samn­ingnum eða segja sig frá hon­­um.“

Val­höll her­tekin

Umræðan hefur fengið að stig­magn­ast í sumar og hún náði ein­hvers­konar hámarki á fjöl­mennum fundi sem hverfa­fé­lög Sjálf­­­stæð­is­­­flokks­ins í Smá­í­­­búða-, Bú­­­staða- og Foss­vogs­hverfi og Hlíða- og Holta­hverfi í Reykja­vík­­­ur boð­uðu til síð­ast­liðið fimmtu­dags­kvöld í aðal­­­sal Val­hall­­­ar, höf­uð­­stöðva flokks­ins. Þar var komið saman gamla Ísland, hvítir karlar sem eru vanir að ráða því sem þeir vilja ráða og kjósa að hafa sam­fé­lagið þannig. Þessi hópur tók Val­höll í gísl­ingu, án þess að lýð­ræð­is­lega kjörin for­ysta flokks­ins væri við­stödd.

Inn­takið var for­taks­laus hræðslu­á­róður sem á sér enga inn­stæðu og fund­ur­inn sam­þykkti að lokum eft­ir­far­andi álykt­un: „Fund­­­ur­inn skor­ar ein­­­dregið á for­ystu Sjálf­­­stæð­is­­­flokks­ins að hafna þriðja orku­­pakka Evr­­­ópu­­­sam­­­bands­ins á þeim grunni að hann stang­­­ast á við ákvæði stjórn­­­­­ar­­­skrár­inn­­­ar, opn­ar Evr­­­ópu­­­sam­­­band­inu leið til yf­ir­ráða yfir einni helstu auð­lind Íslands og hækk­­­ar verð á raf­­­orku og af­­­leið­ing­ar til langs tíma eru óvis­s­­­ar.“

Auglýsing
Um helg­ina tók Davíð Odds­son sér svo stutt frí frá því að dásama Don­ald Trump, að skrifa jákvætt um ein­angr­un­ar­hyggju- og útlend­ing­ar­andúð­ar­flokka í Sví­þjóð og Þýska­landi og upp­hróp­unum um íslenska falsmiðla til að skrifa Reykja­vík­ur­bréf í Morg­un­blaðið um orku­pakka­inn­leið­ing­una. Þar réðst fyrr­ver­andi for­maður Sjálf­stæð­is­flokks­ins, sem var for­sæt­is­ráð­herra í rík­is­stjórn­inni sem inn­leiddi EES-­samn­ing­inn, af ofsa að núver­andi for­ystu flokks­ins fyrir afstöðu hennar til inn­leið­ingu orku­pakk­ans. Í bréf­inu er talað um að „læð­ast aftan að íslensku full­veld­i“, að inn­tak rök­stuðn­ings þeirra sem fall­ast ekki á hræðslu­á­róð­ur­inn sé það sama og „í gern­ing­ar­veðri áróð­urs­ins vegna Ices­a­ve“, að það sé gleði­efni fyrir þjóð­ina „að útfærsla íslenskrar land­helgi er ekki í hönd­unum á stjórn­mála­mönnum sam­tím­ans“, og að erfitt sé að „ímynda sér að þing­menn Sjálf­stæð­is­flokks­ins muni standa að þessu máli, að minnsta kosti ekki þeir fáu sem hlupust ekki undan merkjum í Ices­a­ve“.

Runnið á lykt­ina til að skapa glund­roða

Það er aug­ljóst að tæki­fær­is­sinn­aðir stjórn­mála­menn, og fyrr­ver­andi valda­menn í til­vist­ar­kreppu, ætla sér að reyna að færa Evr­ópu­um­ræðu á Íslandi frá því að ræða um inn­göngu í sam­bandið í átt að því að yfir­gefa EES-­samn­ing­inn. Í þess­ari veg­ferð ætla þeir að slá um sig með orðum eins og full­veldi, sjálf­stæði, land­ráð og Ices­a­ve.

Valdir fjöl­miðlar spila líka með. Þar ber helst að nefna Útvarp Sögu og svo áður­nefnt Morg­un­blað, sem hefur tapað rúm­lega 1,8 millj­arði króna af sér­hags­muna­pen­ingum hið minnsta frá því að nýir eig­endur tóku við blað­inu snemma árs 2009, og völdu að beita því til að fá önnur tök á umræð­unni. Meðal ann­ars tök sem fela í sér stans­lausan áróður gegn þátt­töku Íslands í Evr­ópu­sam­starfi.

En það felst ekk­ert full­veldi eða sjálf­stæði í aft­ur­haldi eða sam­þjöppun valds hjá fámennri og eins­leitri valda­klíku. Þvert á móti.

Það er stað­reynd að ekk­ert eitt hefur fært Íslandi og Íslend­ingum meiri lífs­kjara­bata en aðildin að innri mark­aði Evr­ópu í gegnum EES-­samn­ing­inn. Lands­fram­leiðsla hefur sexfaldast, mann­rétt­inda­sátt­máli var full­gilt­ur, frelsi til athafna, ferða og við­skipta tók stakka­skiptum og eðl­is­breyt­ing hefur orðið á rétti neyt­enda. Við værum ekki með 2,7 millj­ónir ferða­manna á ári ef ekki væri fyrir frjálst flæði fólks frá Evr­ópu, við værum ekki að flytja út allar þær vörur sem við erum að gera í sama mæli ef ekki væri fyrir auka­að­ild okkar að Evr­ópu­sam­band­inu. Við værum ekki að fá rúm­lega einn Kópa­vog af inn­flytj­end­um, að lang­mestu leyti frá Evr­ópu, til að koma hingað og vera und­ir­staðan í góð­ær­inu okkar og lífs­kjara­bata.

Í raun má segja að erfitt sé að telja upp eina ein­ustu reglu­gerð sem Íslandi hefur verið verið gert að inn­leiða í íslensk lög sem hefur ekki gert líf almenn­ings betra en það var áður.

Skjótasta leiðin til að draga úr lífs­gæðum

Auð­vitað erum við Íslend­ingar enn dálítið sér á báti með gjald­miðil sem kostar okkur svim­andi háa vexti í öllum alþjóð­legum sam­an­burði og efna­hags­sveiflur sem heim­ila stjórn­mála­mönnum aga­leysi við stýr­ingu á þjóð­ar­bú­skapn­um, með til­heyr­andi nei­kvæðum áhrifum á venju­legt fólk. Við búum líka við ákveð­inn lýð­ræð­is­halla vegna þess þess að Ísland situr ekki við ákvörð­un­ar­töku­borðið í Evr­ópu, heldur er með auka­að­ild að sam­band­inu, og stjórn­ar­skránni okkar hefur ekki verið breytt í takti við vilja fólks­ins með þeim hætti að hún heim­ili það sjálf­sagða en tak­mark­aða valda­fram­sal sem felst í þátt­töku í mark­aðsvæddu alþjóða­sam­fé­lagi. Um þessa hluti ættum við að vera ræða þegar kemur að Evr­ópu­sam­starfi. Hvort við viljum auka það og efla þátt­töku okkar í því, ekki hvort við ættum að draga okkur út úr því.

­Ljóst er að stuðn­ings­menn þess að 353 þús­und manna Ísland sé frjál­st, fram­sæk­ið, alþjóð­legt, frjáls­lynt og mark­aðs­sinnað ríki sem leggur áherslu á jafn­ræði tæki­færa og telur hag sínum betur borgið sem hluti af 500 milljón manna mark­aði án tollam­úra ættu að geta tekið undir þau orð. Og hafnað því með skýrum rökum að við tökum skref til baka í átt að því að vera ein­angrað örríki sem hefur enga getu til að reka tví­hliða­við­skipta­samn­inga við öll okkar helstu við­skipta­lönd sem gætu skilað okkur meiru en EES-­samn­ing­ur­inn.  

Áður­nefndur Björn Bjarna­son leiðir nú starfs­hóp sem á að vinna skýrslu um kosti og galla EES-­samn­ings­ins. Skyn­sam­leg afstaða hans gagn­vart hinni afvega­leiddu umræðu um inn­leið­ingu orku­pakk­ans gefa góð fyr­ir­heit um þá nálgun sem sá hópur mun von­andi taka. Það blasir enda við að okkar eigin Brex­it, Ísexit úr EES-­samn­ingn­um, væri skjótasta leiðin til að draga úr lífs­gæðum lands­manna sem hægt væri að fara.

Tillagan um breytingu á skilyrðum fyrir stjórn FME kemur frá fjármálaráðuneytinu
Starfshópur fjallaði um hæfisskilyrði þeirra sem geta tekið sæti í stjórn Fjármálaeftirlitsins.
Kjarninn 20. nóvember 2018
Trump styður Sádi-Arabíu og olían hríðfellur
Eftir að Donald Trump lýsti yfir stuðningi við Sádí-Arabíu vegna morðsins á Jamal Khashoggi hrundi verðið á hráolíu.
Kjarninn 20. nóvember 2018
Raunverð fasteigna hækkað um 1,3 prósent undanfarið ár
Að teknu tilliti til verðbólgu hefur fasteignaverð lítið sem ekkert hækkað í eitt ár.
Kjarninn 20. nóvember 2018
Til lítils að fjölga leikskólarýmum ef leikskólarnir standa ómannaðir
Sjálfstæðismenn telja áætlanir meirihlutans í borginni ekki ganga upp.
Kjarninn 20. nóvember 2018
Baldur Blöndal
Gleymdur tími
Kjarninn 20. nóvember 2018
Bláa lónið
Grímur kaupir hlut Horns II í Bláa lóninu
Breyting hefur orðið á eignarhaldi í Bláa Lóninu en samningur hefur verið gerður um kaup Kólfs ehf., eignarhaldsfélags í meirihlutaeigu Gríms Sæmundsen, á hlut Horns II í Hvatningu hf. en Hvatning heldur á um 40% hlut í Bláa Lóninu hf..
Kjarninn 20. nóvember 2018
Heimavellir voru skráðir á markað fyrr á þessu ári.
Heimavellir ákveða að selja fleiri fasteignir
Í skráningarlýsingu Heimavalla frá því í vor kom fram að félagið ætlaði að selja fasteignir fyrir tíu milljarða fyrir árslok 2020. Nú hefur það ákveðið að selja eignir fyrir 17 milljarða á tímabilinu.
Kjarninn 20. nóvember 2018
Vandræði á Facebook
Gengið hefur brösulega fyrir notendur samfélagsmiðilsins Facebook að skoða efni á síðunni síðan í hádeginu í dag.
Kjarninn 20. nóvember 2018
Meira úr sama flokkiLeiðari