Stundum fara hagsmunir fyrirtækja og einstaklinga hönd í hönd

Eiríkur Ragnarsson telur að staðreyndin sé sú að stöðugur og stór gjaldmiðill geti komið sér vel fyrir bísnesskalla og almenning – á sama tíma – en engin lausn sé auðvitað fullkomin.

Auglýsing

Um dag­inn skrif­aði Sig­urður Pálmi, stofn­andi Sports Direct á Íslandi og til­von­andi smá­vöru­versl­un­ar­maður, grein á vis­ir.­is. Greinin er ein­föld og auð­skilj­an­leg og bendir Sig­urður á það að krónan sé óstöð­ugur gjald­mið­ill og þegar krónan veik­ist þá hækki verð í íslenskum versl­un­um, höf­uð­stóll á lánum hækkar og lífs­gæði almenn­ings á Íslandi almennt versna. Sig­urður bendir á lausn við þessu ves­eni: Henda krón­unni og taka upp evr­una.

Heimild: SÍ, ECB og Eikonomics.

Ég er hjart­an­lega sam­mála Sig­urði og vill reyndar að við göngum skref­inu lengra og sækjum um að fá að vera með í Evr­ópu­sam­band­inu. En það er eig­in­lega nauð­syn­legt ef við viljum taka upp evr­una.

Auglýsing

Það sem Sig­urður er að tala um er ansi flókið fyr­ir­bæri og lang­aði mig aðeins að bæta við smá upp­lýs­ingum og sam­hengi svo við getum öll séð betur hvað það er sem hann er aða tala um.

Á evru­svæð­inu búa um það bil 340 miljón manns. Aðeins Banda­ríkin og Kína flytja út meiri verð­mæti en Þýska­land. Í Frakk­land eru tæp­lega 60 virkir kjarn­orku­ofn­ar. Á Spáni er hægt að rækta avókadó og eggaldin eins og ekk­ert sé á meðan Danir dúlla sér við að grafa upp gul­rætur og róf­ur.

Evran á það til að veikj­ast öðru hverju. Þegar það ger­ist þá hækkar verð á vörum og aðföngum sem flytja þarf inn. En þar sem evru­svæðið er svo stórt og fjöl­breytt hefur veik­ing evr­unnar ekki eins ýktar afleið­ingar á meg­in­land­inu og veik­ing krón­unnar hefur á Íslandi.

Tökum ein­falt dæmi. Gefum okkur að ein evra geti keypt einn Banda­ríkja­dal í dag og með einum Banda­ríkja­dal geti maður keypt eitt avókadó frá Kali­forn­íu. Gefum okkur einnig það að það kosti 1,1 evru að fram­leiða 1 avókadó á Spáni. Ef verð á Banda­ríkja­dal tvö­fald­ast á morgun (og hver Banda­ríkja­dalur kostar 2 evr­ur) þá þurfa Evr­ópu­búar að borga 2 evrur fyrir hvert kali­fornískt avóka­dó. Ef nóg er um avóka­d­ófram­leið­endur á Spáni þá bregð­ast þeir við með því að tína avókadó og selja þau á 1,2 evr­ur.

Ef Evr­ópu­búar gera ekki upp á milli spænskra og banda­rískra avóka­dóa, þá enda þeir á því að borða spænsk avókadó í stað banda­rískra. Afleið­ingin er því sú að 50% veik­ing evr­unnar veldur því að alda­mót­ar­mann­vera, sem er með 2000 evrur í laun og eyðir þeim að sjálf­sögðu öllum í avóka­dó, sem áður gat keypt 2000 avóka­dó, getur eftir veik­ingu evr­unnar keypt sér 1667 avóka­dó.

Á Íslandi er aftur á móti ekki eitt ein­asta avókadó tré. Ef í dag 100 kr. geta keypt eitt avókadó frá Kali­forníu og á morgun styrk­ist doll­ar­inn og avókadó kostar allt í einu 200 kr. Þá þýðir það að alda­móta­mann­vera á Íslandi, sem áður gat keypt 2000 avókadó getur nú aðeins keypt sér 1000 avóka­dó. Sem sagt, eftir þessa veik­ingu hefur jafn­ingi hans í Hollandi 667 auka avóka­dó. Ís­lend­ing­ur­inn í þessu dæmi hefði getað keypt sér 667 auka avókadó ef Ísland hefði tekið upp evr­una.

Avókadó-dæmi

En það er ekki bara í ein­földum avóka­dó-­dæmum sem heim­ur­inn virkar svona. Til að mynda fann Gunnar Orms­lev Ásgeirs­son það út í sinni meist­ara­rit­gerð árið 2011 að ef krónan veik­ist um 1% þá hækkar verð­lag almennt um 0,5% innan árs.

Þetta þýðir að ef krón­an, sem hefur veikst um 10% frá því í júní, styrk­ist ekki á næstu mán­uðum þá á verð­lag í land­inu eftir að hækka um 5% umfram það sem eðli­legt væri. Það þýðir að við þurfum að borga: meira af lán­unum okk­ar; lengur af náms­lán­unum okk­ar; og meira í Bónus og Krón­unni (eða nýju versl­un­inni sem Sig­urður ætlar að opna).

Evr­ópu­sam­bandið gaf nýlega út skýrslu með svip­aðri grein­ingu og Gunnar gerði í meist­ara­rit­gerð sinni. Þar finnur sam­bandið það út að um tveir þriðju af veik­ingu krón­unnar sýna sig í hærra verð­lagi innan árs, og næstu átta mán­uðum heldur verð áfram að hækka. Ef maður not­ast við þessar töl­ur, þá þýðir 10% veik­ing krón­unnar um tæp­lega 7% hækkun á lánum og verð­lagi innan árs. Og átta mán­uðum seinna fer hækkun á verð­lagi að nálg­ast 10%.

Kannski eru skrif Sig­urðar drifin af umhyggju hans fyrir almenn­ingi í land­inu. Kannski eru þau drifin af eig­in­hags­muna­semi. Hann, sem og margir í við­skipta­líf­inu, geta grætt á stöð­ugum gjald­miðli. En hvort það er það sem drífur skrifin skiptir voða litlu máli. Það er af því að stað­reynd máls­ins er sú að stöð­ugur og stór gjald­mið­ill getur komið sér vel fyrir bísnesskalla og almenn­ing, á sama tíma. Engin lausn er full­kom­in. Sumar lausnir eru betri en aðr­ar. Evran er ekki full­kom­in, en við erum ekki að bera hana saman við full­kom­inn gjald­mið­il. Við erum að bera hana saman við krón­una.

*fyrir áhuga­sama má finna við­bótar grein­ingu og aukefni sem teng­ist þess­ari grein á heima­síðu Eika, eikonomics.eu.

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Yfirmaður Max mála hjá Boeing rekinn
Tilkynnt var um brottreksturinn á stjórnarfundi Boeing í San Antonio í Texas. Forstjóri félagsins hrósaði Kevin McAllister fyrir vel unnin störf.
Kjarninn 22. október 2019
Tímaáætlun um Brexit felld í breska þinginu
Boris Johnson forsætisráðherra segir að nú sé óvissa uppi hjá bresku þjóðinni. Hann lýsti yfir vonbrigðum, en sagði að Bretland myndi fara úr Evrópusambandinu, með einum eða öðrum hætti.
Kjarninn 22. október 2019
HÚH! Best í heimi
Hnitmiðað, áleitið, fyndið!
Leiklistargagnrýnandi Kjarnans fjallar um HÚH! Best í heimi þar sem leikhópurinn RaTaTam er í samvinnu við Borgarleikhúsið.
Kjarninn 22. október 2019
Vilja fjölga farþegum í innanlandsflugi um fimmtung
Stjórnvöld ætla sér að bæta grundvöll innanlandsflug hér á landi og er markmiðið að fjöldi farþega með innanlandsflugi verði 440 þúsund árið 2024 en það er rúmlega 70.000 fleiri farþegar en árið 2018.
Kjarninn 22. október 2019
Páll Gunnar Pálsson, forstjóri Samkeppniseftirlitsins.
Samkeppniseftirlitið segir að nýtt frumvarp muni rýra kjör almennings
Samkeppniseftirlitið segir að nýtt frumvarp, sem meðal annars fellir niður heimild þess til að skjóta málum til dómstóla, valda miklum vonbrigðum. Það mun leggjast gegn samþykkt þess.
Kjarninn 22. október 2019
Eiríkur Ragnarsson
Ekki draga tennurnar úr Samkeppniseftirlitinu
Kjarninn 22. október 2019
Bjarni Benediktsson,fjármála- og efnahagsráðherra.
Skýrsla um tilkomu Íslands á gráa listann væntanleg
Dómsmálaráðherra og fjármálaráðherra ætla að kynna skýrslu um aðdraganda þess að Íslandi var sett á gráa lista FAFT og hvernig stjórnvöld ætli að koma landinu af listanum.
Kjarninn 22. október 2019
Kvikan
Kvikan
Aðlögun kaþólsku kirkjunnar, peningaþvætti á Íslandi og vandræði Deutsche Bank
Kjarninn 22. október 2019
Meira úr sama flokkiEikonomics