Bækur og hagfræðin: Hvers vegna kosta langar skáldsögur jafn mikið og stuttar?

Eiríkur Ragnarsson mun fjalla um verðlagningu bóka í nokkrum pistlum sem birtast munu á næstu vikum á Kjarnanum. Hann segir meðal annars í þessum fyrsta pistli að kostnaðurinn skipti máli en að hegðun neytenda og greiðsluvilji þeirra sé oft mikilvægari.

Auglýsing

Um dag­inn sendi Ingi bróðir minn mér skila­boð. Í þeim var hann að spek­úlera í verð­lagn­ingu skáld­sagna. Orð­rétt sagði hann mér að honum þætti það „merki­legt að 712 blað­síðna skáld­saga kostar jafn mikið og 320 blað­síðna skáldsaga“. Hann bjóst eflaust ekki við svari við hug­leið­ingu sinni. En ég ákvað að gefa honum svar samt.

Kostn­aður skiptir ekki öllu máli

Undrun Inga er svo sem ekk­ert óeðli­leg. Ef bók er löng þá er auð­velt að halda að það hafi kostað meiri tíma og pen­ing að skrifa og prenta hana. Reyndar hefði franski 17. aldar vís­inda­mað­ur­inn Bla­ise Pascal ekki verið sam­mála því, en það varð frægt þegar hann afsak­aði langt bréf sitt með þeirri útskýr­ingu að „ekki hafi gef­ist tími til að skrifa stutt bréf“. Því má vel vera að sú for­senda Inga að meiri texti jafn­gildi meiri tíma sé röng. En Pascal hefði þó eflaust verið sam­mála Inga um það að fleiri orð kosti meiri pappír og meiri pappír kosti meiri pen­ing. Enda var hann stærð­fræð­ing­ur.

Mynd 1.

Auglýsing

Nú er ég ekki sjálfur neinn sér­fræð­ingur í bóka­út­gáfu en reikna með að kostn­að­ur­inn við að gefa út skáld­sögur megi, með smá ein­föld­un, skipta í þrjá liði:

  • Kostn­aður sem teng­ist því að skrifa og und­ir­búa prent­un; 

  • kostn­aður við að prenta upp­lag; og 

  • kostn­aður við að selja upp­lag­ið.

Ein­hver áhætta fylgir öllum þessum liðum og má tala um það sem kostnað líka. En það er önnur saga. Nú ef litið er á kostn­að­ar­lið­ina að ofan þá, sam­kvæmt for­sendum Inga (og ef við gefum okkur að Pascal hafi líka haft rétt fyrir sér), ætti verð­mun­ur­inn að mynd­ast helst út af hærri prent- og sölu­kostn­aði. En svo ein­falt er það ekki.

Hver borgar skiptir líka máli

Þegar upp­lagið er til­búið og byrjað er að skutla bókum í búð­ir, þá skiptir ekki máli, hvað það kost­aði mikið að búa til bók­ina. Ástæðan er sú að allur sá kostn­að­ur, sem lagt var í áður, er sokk­inn og því verður ekki breytt. Tím­inn sem fór í að skrifa bók er eins og kílóið af Nóa kropp­inu sem ég tróð í and­litið á mér í gær­kvöldi yfir teikni­mynd. Það verður ekki tekið aft­ur. Í fram­hald­inu þarf ég að ákveða hvort skipti mig meira máli að vera grannur (sem kostar að hætta að glápa á teikni­mynd og fara í rækt­ina) eða ekki (og halda áfram að horfa á teikni­mynd, með smá bumbu).

Að sama skapi þegar kemur að bóka­út­gáfu þá er það þrennt sem skiptir eig­endur máli, ef þeir vilja græða pen­ing: (1) hversu mikið það kostar að selja bók­ina; (2) hversu mikið þeir rukka fyrir hverja bók; og (3) hversu margir vilja kaupa bók­ina.

Nú ef bóka­ormum lands­ins væri sama hvað þeir læsu og það eina sem skipti þá máli væri að lesa eins mörg orð og þeir mögu­lega gætu þá væri eðli­legt að verð á hverri bók væri ein­hver upp­hæð deild með fjölda blað­síðna (og síma­skráin væri met­sölu­bók). En þar sem við reynum ekki að hámarka fjölda les­inna orða heldur reynum að hámarka lestr­ar­fjör þá flæk­ist þetta aðeins.

Sumum finnst gaman að lesa fjað­ur­léttar Rauðar ser­íur á meðan öðrum finnst nota­legt að hverfa inn í svart­holin hans Murakami. Og er það ólík­legt að ef Rauðser­íu- og Muraka­mifólk skipt­ist mikið á bók­um. Sem gæti þýtt það að for­lög sjái fólk sem lesa langar og stuttar skáld­sögur sem tvo mis­mun­andi hópa við­skipta­vina. Og ef for­lag getur rukkað Rauðu Seríu hóp­inn meira fyrir hverja blað­síður þá gerir for­lagið það.

Mynd 2.

Kostn­aður skiptir máli, en hegðun neyt­enda og greiðslu­vilji þeirra er oft mik­il­væg­ari. Þess vegna kosta langar bækur stundum jafn mikið og stutt­ar. En hvort langar bækur kosti almennt jafn mikið og stuttar mun ég reyna að svara í næsta pistli.

Þetta er fyrsti af nokkrum eikonomics-pistlum um bækur og verð­lagn­ingu. Pistl­arnir koma til með að birt­ast hér á Kjarn­anum í des­em­ber og jan­ú­ar. Áhuga­samir geta skoðað smá­at­riðin og séð nán­ari útskýr­ingar á við­fangs­efn­inu á eikonomics.eu.

Rakel Guðmundsdóttir
Sumt þarf að banna
Leslistinn 15. janúar 2019
Brexit-samningi May hafnað í breska þinginu
Næstu skref í Brexit-málinu eru óljós. Vantrausttillaga er líkleg.
Kjarninn 15. janúar 2019
Norski bankinn DNB hefur verið álitinn besti kosturinn
DNB bankinn norski, þar sem norska ríkið er stærsti eigandi, hefur þó nokkra stóra viðskiptavini hér á landi. Ef Íslandsbanki verður seldur þykir hann spennandi kostur sem kaupandi.
Kjarninn 15. janúar 2019
ÚR kærir ákvörðun Fiskistofu til ráðuneytis
Útgerðarfélag Reykjavíkur segir að allt verði gert til að hnekkja ákvörðun Fiskistofu.
Kjarninn 15. janúar 2019
Sara Dögg Svanhildardóttir
Birtir til í Garðabæ
Kjarninn 15. janúar 2019
Gylfi Arnbjörnsson, fyrrverandi forseti ASÍ.
Gylfi Arnbjörnsson sækir um stöðu ráðuneytisstjóra
Fyrrverandi forseti Alþýðusambands Íslands sækir um stöðu ráðuneytisstjóra í heilbrigðisráðuneytinu.
Kjarninn 15. janúar 2019
Mögu­leg­ar laga- og reglu­breyt­ing­ar ræddar á fundi for­sæt­is­nefnd­ar
Samkvæmt forseta Alþingis voru mögu­leg­ar laga- og reglu­breyt­ing­ar ræddar á fundi for­sæt­is­nefnd­ar í gær til þess að Klausturmálið kom­ist í far­veg. Sú umræða verður tek­in áfram á fundi þing­flokks­formanna í dag.
Kjarninn 15. janúar 2019
Karl Gauti Hjaltason, Inga Sæland og Ólafur Ísleifsson
Ríkisendurskoðandi tjáir sig ekki um fundinn við Ólaf og Karl Gauta
Ríkisendurskoðandi er trúnaðarmaður Alþingismanna og getur því ekki gefið upp hvort Ólafur Ísleifsson og Karl Gauti Hjaltason, fyrrverandi þingmenn Flokks fólksins, hafi átt fund með embættinu á síðasta ári um fjármálastjórnun Ingu Sæland.
Kjarninn 15. janúar 2019
Meira úr sama flokkiEikonomics