Af hverju er Monopoly svona leiðinlegt spil?

Eiríkur Ragnarsson útskýrir hvernig Monopoly hafi aldrei verið hannað til að skemmta fólki, heldur til að sýna hvað einokun sé ömurleg.

Auglýsing

„Nei, nei, þú ert ekk­ert búinn að tapa. Veð­settu Hlemm, gefðu mér svo allan pen­ing­inn þinn og gulu göt­urn­ar. Þannig getum við haldið áfram að spila“. Þessa setn­ingu hefur hver sá sem hefur spilað vin­áttu­brjót­inn Monopoly heyrt eða sag­t. 

Venju­lega fara setn­ingar í þessum dúr að heyr­ast þegar and­inn í kringum spila­borðið orð­inn ansi slæm­ur. Eftir 10 mín­útur af ten­inga­kasti eru örlögin í Monoploly venju­lega ráð­in. Allir við borðið vita hver vinnur og allir nema hann hefja hægt og smátt göngu sína í gröf­ina.

Auglýsing
Fyrir utan það hvað endir­inn er fyr­ir­sjá­an­legur snemma er annað að Monopoly: það er leið­in­legt spil. Þú kastar ten­ing, kaupir allt sem þú lendir á og safnar pen­ing. En Þrátt fyrir það að Monopoly sé leið­in­legt spil sem að mestu gengur út á það að pína ást­vini sem lengst, þá er það merki­lega vin­sælt. Ég veit ekki um eitt ein­asta Monopolylaust heim­ili.

Hvað útskýrir það veit ég ekki. Kannski er það sjálf­spín­ing­ar­þörfin sem drífur þessar vin­sæld­ir. Eða mögu­lega er það ein­hvers­konar ósam­hverft gild­is­fall sem ræður ferð (það er að segja kannski fær fólk meira út úr því að pína aðra en það þjá­ist þegar það er pínt).

Mögu­legt gild­is­fall Monopoly spil­ara

Teikningin að sýnir hvernig gildisfall (ánægja einstaklinga) gæti fræðilega litið út. Ef það lýtur svona út þá þýðir það eru þeir til í að spila Monopoly einfaldlega af því að ánægjan af því að pína aðra er meiri en kvölin við að vera píndur.

Sama hvað því líður þá er það engin til­viljun að Monopoly er eins glatað og það er. Mark­mið Lizzie Magie, þegar hún hann­aði spilið snemma á 20. ára­tug síð­ustu ald­ar, var að sýna fólki fram á það hvað ein­okun er ömur­leg. Lizzie hann­aði spilið eftir að hafa lesið bók­ina Progress and Pover­ty, eftir  hag­fræð­ing­inn Henry Geor­ge. Hún kall­aði spilið reyndar Landlor­d´s Game en það var að mestu svipað og Monopoly eins og við þekkjum það í dag.

Monopoly var því aldrei hannað til a skemmta fólki. Heldur var það hannað til þess að kenna fólki um mik­il­væg­asta þema hag­fræð­inn­ar: ein­ok­un. Lizzie lang­aði að sýna heim­inum hversu ömur­lega illa sam­fé­lagið fer út úr því þegar of mikið land (eða eign­ir) safn­ast á höndum örfárra ein­stak­linga.

Þegar þú lendir á gulri götu sem and­stæð­ingur þinn á þá þarft þú að borga ein­hverja upp­hæð. Ef eig­and­inn á bara eina gula götu þá borgar þú ein­hverja þokka­lega sann­gjarna upp­hæð. Enda er eig­andi göt­unnar ekki í ein­ok­un­ar­stöðu. En um leið og ein­hver eign­ast heilan lit – og kemst þar með í ein­ok­un­ar­stöðu – þarft allir að borga tvö­falt. Með tím­anum fjár­festir svo ein­okar­inn og aðlagar verð­skránna sína með alls­konar vafn­ingum (sem flestir tengj­ast hótel fram­kvæmd­um). Í hvert skipti sem ein­okar­inn stækkar eigna­safn sitt rukkar hann hina spilar­ana meira og meira fyrir aðgang og afnot af eignum sín­um. Fljót­lega er einn leik­manna kom­inn með slíka yfir­burði að einn eftir öðrum við borðið missir lífs­vilj­ann.

Þessi kvöl. Þessi hjálp­ar­vana til­finn­ing sem þú upp­lifir þegar maki þinn neyðir þig til að veð­setja Lækj­ar­torg og selja hús á hálf­virði er nákvæm­lega það sem Lizzie ætl­aði sér. Hún vildi að fólk sæi heim­inn eins og hann er. Hún vildi að fólk vissi að án sam­keppni verða ríkir rík­ari og fátækir fátæk­ari. Hún vildi vita að til­veran verður óþol­andi þegar sam­keppni deyr.  

Við þurfum á þínu framlagi að halda

Þú getur tekið beinan þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við sem vinnum á ritstjórn Kjarnans viljum hvetja þig til að vera með okkur í liði og leggja okkar góða fjölmiðli til mánaðarlegt framlag svo við getum haldið áfram að vinna fyrir lesendur, fyrir fólkið í landinu.

Kjarninn varð níu ára í sumar. Þegar hann hóf að taka við frjálsum framlögum þá varð slagorðið „Frjáls fjölmiðill fyrir andvirði kaffibolla“ til og lesendur voru hvattir til að leggja fram í það minnsta upphæð eins kaffibolla á mánuði.

Mikið vatn hefur runnið til sjávar á þeim níu árum sem Kjarninn hefur lifað. Í huga okkar á Kjarnanum hefur þörfin fyrir fjölmiðla sem veita raunverulegt aðhald og taka hlutverk sitt alvarlega aukist til muna.

Við trúum því að Kjarninn skipti máli fyrir samfélagið.

Við trúum því að sjálfstæð og vönduð blaðamennska skipti máli.

Ef þú trúir því sama þá endilega hugsaðu hvort Kjarninn er ekki allavega nokkurra kaffibolla virði á mánuði.

Vertu með okkur í liði. Þitt framlag skiptir máli.

Ritstjórn Kjarnans: Sunna Ósk Logadóttir, Þórður Snær Júlíusson, Erla María Markúsdóttir, Arnar Þór Ingólfsson, Eyrún Magnúsdóttir og Grétar Þór Sigurðsson.


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Teitur Björn Einarsson er varaþingmaður Sjálfstæðisflokks, auk þess að starfa sem aðstoðarmaður ríkisstjórnarinnar, þar sem hann fæst m.a. við verkefni á sviði sjálfbærni.
„Vandfundin“ sé sú atvinnugrein sem búi við meira eftirlit á Íslandi en fiskeldi
Varaþingmaður Sjálfstæðisflokksins tók til varna fyrir fiskeldi í opnum sjókvíum á Alþingi í dag og sagði hagsmunaöfl fara með staðlausa stafi um umhverfisáhrif greinarinnar. Hann minntist ekkert á nýlega slysasleppingu frá Arnarlaxi í ræðu sinni.
Kjarninn 7. desember 2022
Agnes M. Sigurðardóttir, biskup Íslands, ásamt Guðna Th. Jóhannessyni, forseta Íslands, við þingsetningu Alþingis í haust.
Sóknargjöld hækkuð um 384 milljónir króna milli umræðna
Samkvæmt fjárlagafrumvarpinu áttu sóknargjöld sem ríkissjóður greiðir fyrir hvern einstakling að lækka á næsta ári. Nú hefur verið lögð til breyting þess efnis að þau hækka. Alls kosta trúmál ríkissjóð um 8,8 milljarða króna á næsta ári.
Kjarninn 7. desember 2022
Yfirlæknir á bráðadeild segir vert að íhuga skorður á sölu og notkun flugelda
Frá 2010 hafa þrettán manns orðið fyrir varanlegu heilsutjóni vegna flugeldaáverka, eða einn um hver áramót að meðaltali. Yfirlæknir á bráðamóttöku Landspítalans segir vert að íhuga að setja frekari skorður á innflutning, sölu og notkun flugelda.
Kjarninn 7. desember 2022
Alþjóðlegu stórfyrirtækin Google og Meta taka til sín stóran hluta af því fé sem íslenskir auglýsendur nota til að koma vörum sínum og þjónustu á framfæri.
Hlutdeild erlendra miðla á auglýsingamarkaði eykst enn og nálgast helming
Verulegur hluti íslensku auglýsingakökunnar rennur til rekstraraðila Facebook og Google og ætla má að 43,2 af hverjum 100 krónum sem varið var í auglýsingar á Íslandi í fyrra hafi runnið til erlendra fyrirtækja, samkvæmt nýrri úttekt Hagstofunnar.
Kjarninn 7. desember 2022
Þórarinn Eyfjörð er formaður Sameykis.
„Hókuspókushagstjórn“ sem bitnar verst á almennu launafólki
Ríkisstjórnin hefur enga framtíðarsýn fyrir almenning, segir formaður Sameykis. „Hennar áhugi beinist að því að hlaða meira og hraðar undir ríka og fína fólkið og koma í veg fyrir þann óþverra að almenningur skuli mynda tærnar sínar á Tene.“
Kjarninn 7. desember 2022
Mótmæli hafa staðið yfir í Íran í tæpa þrjá mánuði.
Óvissa um framtíð írönsku siðgæðislögreglunnar
Óvissa ríkir um siðgæðislögregluna í Íran eftir að dómsmálaráðherra landsins lagði til að leggja hana niður. En hefur siðgæðislögreglan virkilega lagt niður störf eða eru þetta orðin tóm til að friðþægja mótmælendur?
Kjarninn 7. desember 2022
Flensusprautan gagnast vel gegn alvarlegum veikindum af inflúensu.
Mikill veikindavetur framundan
COVID-19, inflúensa og RS-veiran. Margir smitsjúkdómar á kreiki á sama tíma kalla á aukna varúð. Alþjóða heilbrigðismálastofnunin hvetur yfirvöld til að vera vel á verði og almenning til að gæta að persónulegum sóttvörnum sínum.
Kjarninn 6. desember 2022
Kristrún Frostadóttir formaður Samfylkingarinnar á blaðamannafundinum í dag.
Vilja færa 13 milljarða í kjarabætur til almennings með sértækum skattahækkunum
Samfylkingin kynnti í dag breytingatillögur við fjárlagafrumvarp ríkisstjórnarinnar. Flokkurinn leggur til að um 17 milljarðar króna verði sóttir með sértækum skattahækkunum til þess að fjármagna almennar kjarabótaaðgerðir fyrir launafólk.
Kjarninn 6. desember 2022
Meira úr sama flokkiEikonomics