Af hverju er Monopoly svona leiðinlegt spil?

Eiríkur Ragnarsson útskýrir hvernig Monopoly hafi aldrei verið hannað til að skemmta fólki, heldur til að sýna hvað einokun sé ömurleg.

Auglýsing

„Nei, nei, þú ert ekk­ert búinn að tapa. Veð­settu Hlemm, gefðu mér svo allan pen­ing­inn þinn og gulu göt­urn­ar. Þannig getum við haldið áfram að spila“. Þessa setn­ingu hefur hver sá sem hefur spilað vin­áttu­brjót­inn Monopoly heyrt eða sag­t. 

Venju­lega fara setn­ingar í þessum dúr að heyr­ast þegar and­inn í kringum spila­borðið orð­inn ansi slæm­ur. Eftir 10 mín­útur af ten­inga­kasti eru örlögin í Monoploly venju­lega ráð­in. Allir við borðið vita hver vinnur og allir nema hann hefja hægt og smátt göngu sína í gröf­ina.

Auglýsing
Fyrir utan það hvað endir­inn er fyr­ir­sjá­an­legur snemma er annað að Monopoly: það er leið­in­legt spil. Þú kastar ten­ing, kaupir allt sem þú lendir á og safnar pen­ing. En Þrátt fyrir það að Monopoly sé leið­in­legt spil sem að mestu gengur út á það að pína ást­vini sem lengst, þá er það merki­lega vin­sælt. Ég veit ekki um eitt ein­asta Monopolylaust heim­ili.

Hvað útskýrir það veit ég ekki. Kannski er það sjálf­spín­ing­ar­þörfin sem drífur þessar vin­sæld­ir. Eða mögu­lega er það ein­hvers­konar ósam­hverft gild­is­fall sem ræður ferð (það er að segja kannski fær fólk meira út úr því að pína aðra en það þjá­ist þegar það er pínt).

Mögu­legt gild­is­fall Monopoly spil­ara

Teikningin að sýnir hvernig gildisfall (ánægja einstaklinga) gæti fræðilega litið út. Ef það lýtur svona út þá þýðir það eru þeir til í að spila Monopoly einfaldlega af því að ánægjan af því að pína aðra er meiri en kvölin við að vera píndur.

Sama hvað því líður þá er það engin til­viljun að Monopoly er eins glatað og það er. Mark­mið Lizzie Magie, þegar hún hann­aði spilið snemma á 20. ára­tug síð­ustu ald­ar, var að sýna fólki fram á það hvað ein­okun er ömur­leg. Lizzie hann­aði spilið eftir að hafa lesið bók­ina Progress and Pover­ty, eftir  hag­fræð­ing­inn Henry Geor­ge. Hún kall­aði spilið reyndar Landlor­d´s Game en það var að mestu svipað og Monopoly eins og við þekkjum það í dag.

Monopoly var því aldrei hannað til a skemmta fólki. Heldur var það hannað til þess að kenna fólki um mik­il­væg­asta þema hag­fræð­inn­ar: ein­ok­un. Lizzie lang­aði að sýna heim­inum hversu ömur­lega illa sam­fé­lagið fer út úr því þegar of mikið land (eða eign­ir) safn­ast á höndum örfárra ein­stak­linga.

Þegar þú lendir á gulri götu sem and­stæð­ingur þinn á þá þarft þú að borga ein­hverja upp­hæð. Ef eig­and­inn á bara eina gula götu þá borgar þú ein­hverja þokka­lega sann­gjarna upp­hæð. Enda er eig­andi göt­unnar ekki í ein­ok­un­ar­stöðu. En um leið og ein­hver eign­ast heilan lit – og kemst þar með í ein­ok­un­ar­stöðu – þarft allir að borga tvö­falt. Með tím­anum fjár­festir svo ein­okar­inn og aðlagar verð­skránna sína með alls­konar vafn­ingum (sem flestir tengj­ast hótel fram­kvæmd­um). Í hvert skipti sem ein­okar­inn stækkar eigna­safn sitt rukkar hann hina spilar­ana meira og meira fyrir aðgang og afnot af eignum sín­um. Fljót­lega er einn leik­manna kom­inn með slíka yfir­burði að einn eftir öðrum við borðið missir lífs­vilj­ann.

Þessi kvöl. Þessi hjálp­ar­vana til­finn­ing sem þú upp­lifir þegar maki þinn neyðir þig til að veð­setja Lækj­ar­torg og selja hús á hálf­virði er nákvæm­lega það sem Lizzie ætl­aði sér. Hún vildi að fólk sæi heim­inn eins og hann er. Hún vildi að fólk vissi að án sam­keppni verða ríkir rík­ari og fátækir fátæk­ari. Hún vildi vita að til­veran verður óþol­andi þegar sam­keppni deyr.  

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Fimm forvitnilegar (og covid-lausar) fréttir
Stórmerkilegur fundur í Argentínu, fugl vakinn upp frá dauðum, úlfur á landshornaflakki, „frosnar“ skjaldbökur teknar í skjól og alveg einstaklega áhugaverð mörgæs. Það er ýmislegt að frétta úr heimi dýranna.
Kjarninn 1. mars 2021
Jóhannes Hraunfjörð Karlsson
Ritdómur um Spegil fyrir skuggabaldur
Kjarninn 1. mars 2021
Samkvæmt tölum frá Seðlabanka Íslands er lífeyriseign landsmanna á við tvöfalda landsframleiðslu.
Lífeyriseign landsmanna rúmlega sex þúsund milljarðar
Lífeyrissparnaður landsmanna jókst um 773 milljarða króna á síðasta ári þrátt fyrir óvissu á fjármálamörkuðum. Hlutfall erlendra gjaldmiðla af heildareignum samtryggingardeilda hefur aldrei verið hærra.
Kjarninn 1. mars 2021
Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir dómsmálaráðherra.
Vissi að Bjarni hefði verið í Ásmundarsal þegar hún hringdi í lögreglustjórann
Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir dómsmálaráðherra hafði ekki verið í sambandi við Bjarna Benediktsson áður en hún hringdi í lögreglustjórann á höfuðborgarsvæðinu á aðfangadag. Hún vissi hins vegar að hann væri sá ráðherra sem hefði verið í Ásmundarsal.
Kjarninn 1. mars 2021
Gylfi Magnússon, prófessor í viðskiptafræðideild Háskóla Íslands
Segir Bitcoin vera „túlipana 21. aldarinnar“
Prófessor í viðskiptafræðideild HÍ segir miklar verðhækkanir á Bitcoin vera fjárfestingabólu og að heildarframlag rafmyntarinnar til hagkerfisins verði neikvætt þegar bólan springur.
Kjarninn 1. mars 2021
Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið – Afreksvæðing barnaíþrótta
Kjarninn 1. mars 2021
Þórður Snær Júlíusson
50.876 Íslendingar
Kjarninn 1. mars 2021
Rósa Björk Brynjólfsdóttir
Það þarf að fremja jafnrétti strax
Kjarninn 1. mars 2021
Meira úr sama flokkiEikonomics