Hvað skuldar Procar?

Það eru ansi margir að hugsa um hvað Procar græddi á því að skrúfa niður kílómetramæla á bílum sínum og selja þá sem minna ekna. Eikonomics reiknaði það einfaldlega út. Svona nokkurn veginn.

Auglýsing

Frétt Kveiks um Procar fór ekki fram hjá neinum. Í þætt­inum var sagt frá því að starfs­menn Procar hefðu tekið sig til og skrúfað til baka kíló­metra­mæla í bílum sínum og selt þá svo glóru­lausum almenn­ing á bíla­sölum lands­ins. Í kjöl­farið braust út mikil hneykslun meðal nán­ast allra Íslend­inga. Sem er ekki nema von þar sem notk­un, mæld er í kíló­metrum í telj­ara bíls­ins, er besta tól sem kaup­endur hafa til að meta gæði not­aðra bíla.

Kíló­metra­mælar gefa kaup­endum mik­il­vægar upp­lýs­ingar um gæði bíls­ins. Þeim mun fleiri kíló­metrum sem bíl hefur verið ekið, þeim mun minna er eftir af líf­tíma hans, þeim mun meira við­hald þarf hann og þeim mun lummu­legri er hann, að öllu óbreyttu.

Þar af leið­andi: Ef ein­stak­lingur kaupir bíl sem keyrður er meira en telj­ar­inn segir til um er lík­legra að kaup­and­inn þurfi að eyða meira í við­hald á bílnum og mögu­lega gefur bíll­inn upp önd­ina fyrr en ann­ars. Það er því lík­legt að kaup­endur bíla Procar hafi orðið fyrir ein­hverju fjár­hags­legu tjóni.

Auglýsing

En það þarf svo sem ekki gráðu í hag­fræði til þess að átta sig á því kaup­endur bíla frá Procar hafi orðið fyrir tjóni. En hún hjálpar til þegar kemur að því að reyna að mæla og meta tjónið til fjár.

Þús­und bílar á bíla­sölum

Til að átta mig á tjón­inu þurfti ég fyrst og fremst upp­lýs­ingar um not­aða bíla. Ég byrj­aði á því að safna upp­lýs­ingum um þús­undir not­aðra bíla af síð­unni Bila­sol­ur.is. Eftir að hafa þróað aðferða­fræði, hreinsað gögnin og hent út óþarfa drasli (eins og vinnu­gröfum og nýjum bíl­um) gat ég skoðað verð á um það bil eitt þús­und not­uðum bílum sem prýða bíla­sölur lands­ins með verð­miða og kíló­metra­fjölda hang­andi í glugg­anum (meira um aðferða­fræð­ina má finna hér á eikonomics.eu).

Þegar þessi gögn eru skoðuð kemur það nokkuð skýrt í ljós að notkun ræður ríkjum þegar kemur að verð­mið­an­um. Af þessum eitt þús­und bílum má sjá að fyrir hverja 10.000 kíló­metra sem bæt­ist á mæl­inn kosta bíl­arnir um það bil 100.000 krónum minna (sjá mynd).

Verð og notkun (heild­arakstur mældur í km)

Heimild: eikonomics og bilasolur.is

Ef ekk­ert annað en notkun skipti máli í verð­lagn­ingu bíl­ana, þá mætti segja að fyrir hvern bíl sem Procar-­menn spól­uðu aftur um 10.000 km hafi kaup­and­inn verið snuð­aður um 100.000 krón­ur. En heim­ur­inn er flókn­ari en það, því mið­ur. Alls­konar þættir spila inn í þegar kemur að verð­mæti bíla. Til dæmis skiptir aldur bíls­ins máli (sjá mynd að neð­an). Það gerir líka elds­neyti, skipt­ing og að sjálf­sögðu teg­und og fram­leið­andi bíls­ins.

Aldur bíls­ins skiptir máli – nýrri bílar kosta meira

Heimild: eikonomics og bilasolur.is

Það þýðir því það að eflaust er tjónið sem kaup­endur Procar bíla urðu fyrir eitt­hvað minna en upp­haf­lega sam­band verðs og kíló­metra­fjölda gefur til kynna. Og er því ekki á ein­faldan hátt hægt að meta þau áhrif sem notkun hefur á verð. En það er ekk­ert sem góð aðhvarfs­grein­ing getur ekki kom­ist til botns í.

Hvað kostar að keyra einn kíló­metra?

Eftir að hafa krassað nokkrar jöfnur á blað og skoðað gögnin fann ég ansi lag­lega jöfnu sem gerir manni kleift að gera upp á milli allra mik­il­væg­ustu þátt­anna sem skera úr um verð á not­uðum bíl­um.  Til að mynda segir jafnan mér það að af þessum 1.000 bílum fóru not­aðir dísil bílar á um það bil 67 þús­und krónum meira en bensín bíl­ar. Einnig segir hún mér það að Skoda Oct­a­via kostar að öllu jöfnu 438 þús­und krónum meira en Ford Focus. Og hvert ald­ursár skefur að með­al­tali tæp­lega 100 þús­und krónur af verð­mæti bíl­ana.

Einnig sagði jafnan mér það að ef kíló­metra­mælir­inn hækkar um 100% þá lækkar verð­mið­inn í glugga bíls­ins á bíla­söl­unni um 23%. Sem þýðir að ef þú kaupir bíl sem er keyrður 50 km á 1,5 milj­ón; keyrir hann aðra 50 km; og selur hann svo eftir mán­uð, þá færð þú 345 þús­und krónum minna fyrir hann en þú keyptir hann á.

Hvað skuldar Procar?

Hvað Procar skuldar fer því eftir því: a) hversu marga mæla þeir skrúf­uðu nið­ur; og b) hversu mikið þeir skrúf­uðu þá nið­ur.

Procar-­menn hafa geng­ist við því að hafa skrúfað mæl­ana á bil­inu 100 til 120 bíla niður og selt þá. Einnig halda þeir því fram að þeir hafi yfir­leitt bara skrúfað þá niður um 15 – 30 þús­und kíló­metra. Ef við tökum þá á orð­inu og gefum okkur að bíl­arnir sem þeir seldu séu svip­aðir algeng­ustu bílum á bíla­sölum lands­ins almennt (meðal bíll kostar um 1,5 miljón og er keyrður um 80 þús­und km) þá má reikna það út að meðal kaup­andi hafi tapað um það bil 115 þús­und krónum á þessum verkn­aði Proc­ar. Í heild­ina má þá reikna að í minnsta lagi hafi Procar grætt 12,6 millj­ónir á þessu athæfi.

En það er þó ekki alls ómögu­legt að Procar menn séu ekki að segja alveg satt. Alla­vega hafa þeir hvata til þess. Rétt­vísir frétta­menn hafa bent á það að tugir bíla hafi verið skrúf­aður niður um allt að 105 þús­und kíló­metra. Sem gerir töl­una 15 – 30 þús­und aðeins ótrú­legri. Einnig er mögu­leiki að bíl­arnir séu aðeins fleiri en Procar hefur ját­að.

Ef það er til­fellið að Procar hafið skrúfað bíla niður um svo mikið sem 100 þús­und kíló­metra þá má það vel vera að þeir hafi skrúfað hvern bíl niður um helm­ing, að með­al­tali. Nú skal tekið fram að ég er ekki að segja að það sé það sem þeir hafi gert, heldur er ég að not­ast við þessar tölur til að reyna að reikna út hver skað­inn gæti verið ef frétta­menn eru nær sann­leik­anum heldur en Procar-­menn. En ef við gefum okkur það að þeir hafi skrúfað mæl­ana niður um helm­ing þá reiknar jafnan góða það út að með­al­kaup­andi hafi verið snuð­aður um rúm­lega 330 þús­und krón­ur. Sem er ekk­ert klink.

Allt saman þýðir þetta, ef við tökum Procar-­menn á orð­inu um að átt hafi verið við 110 bíla, að Procar hafi haft um það bil 37 milj­ónir upp úr krafs­inu. Ef svo kemur í ljós eftir rann­sókn lög­reglu að Procar-­menn hafi átt við alla 650 bíl­ana sem þeir seldu á því tíma­bili sem athæfið átti sér stað, og ef þeir skrúfuð hvern bíl niður um helm­ing, þá virð­ist svo vera sem þeir hafi snuðað kaup­endur um vel rúm­lega 200 milj­ón­ir. (Tekið skal aftur fram að ég er ekki að segja að það sé það sem þeir gerðu, heldur er talan hér aðeins notuð sem dæmi og til að sýna fram á hámarks mögu­legan skaða.)

Af þeim sem keyptu skrúf­aðan bíl virð­ist því vera að þeir hafi að borgað að með­al­tali á bil­inu 115 til 330 þús­und krónum meira en ef bíl­arnir hefðu ekki verið skrúf­aðir nið­ur. Það má því vel gera ráð fyrir því að Procar hafi grætt í það minnsta í  tæpar 13 milj­ónir á athæf­inu – lík­lega er talan nær 40 milj­ón­um; en í mesta lagi rúm­lega 200 milj­ón­ir. Hver hin raun­veru­lega tala er veltur á því hversu marga bíla þeir áttu við.

Telur að sjálvirknivæðingin verði góð fyrir Ísland
Lilja Alfreðsdóttir segir að þjóð eins og Ísland, sem skorti oftast vinnuafl, muni njóta góðs af því þegar tækniframfarir stuðli að aukinni sjálfvirkni.
Kjarninn 23. mars 2019
Ásmundur Einar Daðason, félags- og barnamálaráðherra.
Fæðingarorlof verði lengt í 12 mánuði
Félags- og barnamálaráðherra stefnir að því að lengja fæðingarorlof í 12 mánuði á næstu tveimur árum.
Kjarninn 23. mars 2019
Árni Már Jensson
Þjónslundin
Kjarninn 23. mars 2019
Vinsæl heilsusmáforrit deila persónuupplýsingum
Í nýlegri rannsókn voru skoðuð 24 heilsutengd smáforrit. Af þeim deildu 19 af 24 upplýsingum um notendur til alls 55 fyrirtækja sem fengu upplýsingarnar og meðhöndluðu gögnin á einhvern hátt.
Kjarninn 23. mars 2019
Klikkið
Klikkið
Klikkið - Viðtal við Sölva Tryggvason
Kjarninn 23. mars 2019
Bjarni Benediktsson fjármálaráðherra
Gerir ráð fyrir dýrum aðgerðum til að ná sátt á vinnumarkaði
Ríkisstjórnin hyggst fara í „kostnaðarsamar ráðstafanir“ til að stuðla að því að sátt náist í yfirstandandi kjaradeilum. Einnig býst hún við „myndarlegri aukningu“ í ríkisútgjöldum til að komast til móts við kólnandi hagkerfi.
Kjarninn 23. mars 2019
Lilja segir afsögn Sigríðar hafa verið rétta ákvörðun
Varaformaður Framsóknarflokksins ætlar ekki að taka endanlega afstöðu til þess hvort að það eigi að áfrýja niðurstöðu Mannréttindadómstóls Evrópu fyrr en að búið sé að framkvæma og fara yfir hagsmunamat.
Kjarninn 23. mars 2019
Már Guðmundsson Seðlabankastjóri við losun gjaldeyrishaftanna árið 2017.
Haftalosun til bjargar
Fjármagnshöftin eru svo gott sem úr sögunni með afléttingu bindiskyldunnar fyrr í mánuðinum. Aukið frelsi krónunnar eru góðar fréttir fyrir neytendur, en nú þegar hefur það stoppað af frekari vaxtahækkanir í bili.
Kjarninn 23. mars 2019
Meira úr sama flokkiEikonomics