Sjálfbærni er leiðin út úr Covid-krísunni

Að setja stefnu á sjálfbærni er að setja stefnu á meiri lífsgæði, ekki bara fyrir komandi kynslóðir heldur þær sem nú lifa, skrifar umhverfisverkfræðingurinn Snjólaug Ólafsdóttir.

Auglýsing

Þá erum við byrj­uð. Byrjuð að stíga út úr vetri fullum af dimmu og veð­ur­við­vör­un­um, fullum af ótta og ein­angrun en líka fullum af von og sam­stöðu. Með hækk­andi sól og grænk­andi grasi megum við loks sýna okkur og sjá aðra, í hæfi­legri fjar­lægð með spritt­brús­ann á lofti.

Það er margt sem við höfum lært af Covid-19 um sjálf­bærni og lofts­lags­lausnir. En hvaða tæki­færi gefur þessi tími okkur í sjálf­bærni og lofts­lags­málum og hvernig notum við þau til að kom­ast sem best út úr Covid-krís­unni?

Áður en Covid-19 kom til sög­unnar var meira rætt um aðra krísu, lofts­lagskrís­una og þá gíf­ur­legu breyt­ingu sem þarf að verða á kerfum heims­ins til að við leysum hana. Þær breyt­ingar hafa gengið seint og illa og við erum langa vegu frá því að ná mark­miðum Par­ís­ar­sam­komu­lags­ins á alþjóða­vísu. Þó vitum við að það þarf að gera enn betur en sam­þykkt var í París ef við viljum ekki þurfa að takast á við afleið­ingar á for­dæma­lausum skala. 

Auglýsing

En hvers vegna er þetta svona erfitt? Svarið er ekki ein­falt en stór þáttur er hversu kerfin okkar eru flókin og hvað það er erfitt að breyta þeim þegar þau eru í notk­un. Það er erfitt að gera við bíl á ferð. En nú hefur það gerst að bíll­inn er kom­inn inn í pit-­stop og tæki­færi gefst til að gera við það sem þarf áður en hann fer á fulla ferð aft­ur. Þau sem fylgst hafa með For­múlu 1 vita að mun­ur­inn milli sig­urs og ósig­urs í þeirri keppni er að gera við allt sem farið er að slitna þegar bíll­inn kemur inn í pit-­stop, svo hann þurfi ekki að stoppa fljótt aft­ur. Í stopp­inu þarf allt að ganga smurt og allir hafa sitt hlut­verk til að bíl­inn kom­ist sem fyrst af stað. 

Þessa dag­ana er hið opin­bera og atvinnu­lífið í sam­tali og aðgerðum til að koma bílnum aftur af stað með sem minnstri áhættu. Rætt er um mik­il­vægi þess að Ísland komi sam­keppn­is­hæft, jafn­vel með for­skot, út úr far­aldr­in­um. Þetta verður best gert með áherslu á sjálf­bærni.

Núna er mik­il­vægt að stefna sé sett í átt að sjálf­bærni hjá ein­stak­ling­um, atvinnu­líf­inu og hinu opin­bera. Stefna að sjálf­bærni er eitt­hvað sem við vitum að þarf að gera, mun vera gert fyrr eða síðar og kemur okkur öllum til góða. Þessi tíma­punktur nú er kjör­inn fyrir stefnu­mótun og aðgerðir í sjálf­bærni fyrir nokkra hluta sak­ir. Í fyrsta lagi er eins og áður sagði bíll­inn stopp og því rétti tím­inn til að gera við það sem þarf. Það sem við áttum í erf­ið­leikum með þegar allt var á fullu. Í öðru lagi þá sjáum við margt núna sem við gátum ekki séð áður en hann stopp­aði. Við höfum séð hvernig kerfin okkar brugð­ust við þessu áfalli og þar er margt að læra sem nýt­ist til fram­tíð­ar. Í þriðja lagi þá þurfum við á ljósi að halda núna – að vita hvert við stefnum og að við munum öll koma sem best útúr þessu. Að eng­inn verði skil­inn eft­ir. Munum að sjálf­bærni hefur þrjár megin stoðir: umhverfi, sam­fé­lag og efna­hag. Þessar stoðir þurfa allar að tala saman til að ná sjálf­bærni. Þannig munum við setja stefnu á að ná aftur upp efna­hagnum með betra sam­fé­lag og minna umhverfi­spor að leið­ar­ljósi. 

Hvernig grípum við þessi tæki­færi sem nú birt­ast okk­ur?

#1 Kynn­umst sjálfum okkur og öðrum

Í krísu sem þess­ari ýkj­ast aðstæður okkar og allt verður aug­ljós­ara og sýni­legra. Það sem var vont verður verra og það sem var gott sannar gildi sitt. Hér eru tæki­færi til að læra um okkur sjálf og aðra ef við getum horft á aðstæð­urnar hlut­laust. Eins og Atten­borough lýsir sam­skiptum dýra í nátt­úr­unni getum við skoðað okkar við­brögð og ann­ara af for­vitni. Skoðum við­brögðin við þessum ýktu aðstæðum heima­fyr­ir, á vinnu­staðnum og ann­ars­staðar í sam­fé­lag­inu. Finnum hvar veik­leik­arnir liggja en ekki síður hvar styrk­leikar okkar eru. Þaðan getum við myndað okkur skoðun á því hvernig við viljum vera, hvernig við viljum hátta rekstr­inum okkar og hvernig við viljum hafa sam­fé­lag­ið.

#2 End­ur­skoðum gamlar venjur

Í hring­iðu hvers­dags­ins erum við í rútínu og keyrum ítrekað sama hring­inn, van­inn eru djúp hjól­för sem erfitt er að kom­ast upp­úr. Nú höfum við tæki­færi til að breyta frá því sem áður var. Hvað var gert áður af gömlum vana? Hvað gerð­irðu eða gerðir ekki sem angr­aði þig alltaf en van­inn var bara of sterk­ur? Hvaða breyt­ingar urðu í Covid sem þú vilt halda? Hvað viltu gera bet­ur? 

#3 Styðjum sam­fé­lagið sem við viljum sjá

Nú eiga margir um sárt að binda og mörg fyr­ir­tæki berj­ast í bökk­um. Við erum hvött til að styðja við íslenska fram­leiðslu og ferða­þjón­ustu. Við getum sann­ar­lega núna lagt okkar af mörkum til sam­fé­lags­ins með því að kjósa með­vitað hvar við eyðum pen­ingum og tíma. Skoðum hvaða sam­fé­lögum við til­heyr­um, bæði nær­sam­fé­lög og stærri sam­fé­lög. Hvar er þörf og hvar getum við lagt okkar af mörk­um? Hvaða sam­fé­lag vilt þú sjá þegar þessu lýkur og hvað getur þú gert núna til að það verði að veru­leika?

#4 Sköpum sjálf­bæra fram­tíð

Margt mun breyt­ast eftir þessa tíma og mikið er talað um að heima­skrif­stofur og net­fundir verði algeng­ari. Jafn­framt að versl­un, nám og heil­brigð­is­þjón­usta fær­ist á net­ið. En hvað fleira? Stað­reyndin er sú að það mun breyt­ast sem við viljum að breyt­ist.

Hvernig lítur lífið út hinum megin við Covid? Hvað breyt­ingar urðu á lífi þínu? Á vinnu­staðn­um? Á sam­fé­lag­inu? Hvernig notar þú pen­ing­ana þína öðru­vísi en áður? En orku þína og tíma? Nú er tími til að setja stefn­una og gera var­an­legar breyt­ing­ar. Skapa það sem við viljum sjá til fram­tíð­ar. Sam­fé­lag, vinnu­staði og líf sem er þrautseig­ara, ham­ingju­sam­ara og betra en áður.

Að setja stefnu á sjálf­bærni er að setja stefnu á meiri lífs­gæði, ekki bara fyrir kom­andi kyn­slóðir heldur þær sem nú lifa. Með slíkri stefnu getum við nýtt þá sam­heldni og kraft sem við höfum séð að býr í Íslend­ingum til að kom­ast saman heil út úr þess­ari krísu, sama hversu djúp hún verð­ur.

Eins erfitt og pit-­stoppið er fyrir liðið í heild þá er það stoppið sem sýnir getu þess. Bíl­stjór­inn er ekki lengur stjarnan heldur sam­hæf­ing og sam­vinna liðs­ins. Það er geta liðs­heild­ar­innar til að vinna saman að sam­eig­in­legu mark­miði sem gerir það að verkum að sigur næst.

Höf­undur er um­hverf­is­verk­fræð­ingur Ph.D. og stofn­andi And­rým­is- sjálf­bærni­set­urs.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Katrín Jakobsdóttir, forsætisráðherra.
Segir það enga skoðun standast að tala um að stúdentar hafi verið skildir eftir
Þingmaður Flokks fólksins spurði forsætisráðherra út í málefni námsmanna á Alþingi í dag. „Er ekki kom­inn tími til að grípa alla sem hafa orðið fyrir þessum hörm­ung­um, atvinnu­leysi, og eiga jafn­vel ekki fyrir húsa­leigu og ekki fyrir mat?“
Kjarninn 26. janúar 2021
Lilja D. Alfreðsdóttir stendur frammi fyrir brekku til að halda sér inni á þingi samkvæmt könnunum.
Hvorki Miðflokkur né Framsókn mælast með mann inni í Reykjavík
Samfylkingin, Sósíalistaflokkur Íslands og Viðreisn mælast á góðri siglingu í Reykjavíkurkjördæmunum tveimur. Staða stjórnarflokkanna í höfuðborginni veikist mikið og Framsóknarflokkurinn myndi ekki ná inn manni þar að óbreyttu.
Kjarninn 26. janúar 2021
Verkefnisstjórn 4. áfanga rammaáætlunar fékk 34 vindorkukosti inn á sitt borð í fyrra.
Vindorkukostir sem eru 10 MW eða meira heyri undir rammaáætlun
Lagt er til að land verði flokkað með tilliti til vindorkuvera í tengslum við breytingar á frumvarpi um rammaáætlun. „Telja verður að vindorkuver geti haft í för með sér minna óafturkræft rask en hefðbundnari orkukostir,“ segir í greinargerð.
Kjarninn 26. janúar 2021
Kristján Þór Júlíusson, sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra.
Loðnukvótinn aukinn – Fá að veiða 61 þúsund tonn
Tekist hefur að afstýra loðnubresti þriðja árið í röð. Sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra segir að mikið sé í húfi fyrir viðspyrnu efnahagslífsins að loðnuvertíðin verði eins öflug og kostur sé.
Kjarninn 26. janúar 2021
Hámarksálag á reikisímtöl verður lækkað um tæp fjögur prósent
Evrópusambandið hefur sett reglugerð sem lækkar þá upphæð sem fjarskiptafyrirtæki mega rukka fyrir umframnotkun reikisímtala. Til stendur að taka reglugerðina upp í EES-samningnum og þar með hérlendis.
Kjarninn 26. janúar 2021
Tólf gefa kost á sér í forvali um fimm efstu sætin fyrir VG í Norðausturkjördæmi
Framboðsfrestur Vinstri grænna í Norðausturkjördæmi er runninn út.
Kjarninn 26. janúar 2021
Þjóðhættir
Þjóðhættir
Þjóðhættir – Fatnaður, geimferðir og sjálfbærni: Þjóðfræðirannsóknir fyrir framtíðina
Kjarninn 26. janúar 2021
Einná ferð á alþjóðaflugvellinum í Aþenu í Grikklandi.
Ísland fyrst Schengen-ríkja til að gefa út rafræn bólusetningarvottorð
Lönd sunnarlega í Evrópu vilja svör við því hvort að samræmd bólusetningarvottorð séu væntanleg á næstunni. Annað sumar án ferðamanna myndi hafa skelfilegar afleiðingar.
Kjarninn 26. janúar 2021
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar