Sjálfbærni er leiðin út úr Covid-krísunni

Að setja stefnu á sjálfbærni er að setja stefnu á meiri lífsgæði, ekki bara fyrir komandi kynslóðir heldur þær sem nú lifa, skrifar umhverfisverkfræðingurinn Snjólaug Ólafsdóttir.

Auglýsing

Þá erum við byrj­uð. Byrjuð að stíga út úr vetri fullum af dimmu og veð­ur­við­vör­un­um, fullum af ótta og ein­angrun en líka fullum af von og sam­stöðu. Með hækk­andi sól og grænk­andi grasi megum við loks sýna okkur og sjá aðra, í hæfi­legri fjar­lægð með spritt­brús­ann á lofti.

Það er margt sem við höfum lært af Covid-19 um sjálf­bærni og lofts­lags­lausnir. En hvaða tæki­færi gefur þessi tími okkur í sjálf­bærni og lofts­lags­málum og hvernig notum við þau til að kom­ast sem best út úr Covid-krís­unni?

Áður en Covid-19 kom til sög­unnar var meira rætt um aðra krísu, lofts­lagskrís­una og þá gíf­ur­legu breyt­ingu sem þarf að verða á kerfum heims­ins til að við leysum hana. Þær breyt­ingar hafa gengið seint og illa og við erum langa vegu frá því að ná mark­miðum Par­ís­ar­sam­komu­lags­ins á alþjóða­vísu. Þó vitum við að það þarf að gera enn betur en sam­þykkt var í París ef við viljum ekki þurfa að takast á við afleið­ingar á for­dæma­lausum skala. 

Auglýsing

En hvers vegna er þetta svona erfitt? Svarið er ekki ein­falt en stór þáttur er hversu kerfin okkar eru flókin og hvað það er erfitt að breyta þeim þegar þau eru í notk­un. Það er erfitt að gera við bíl á ferð. En nú hefur það gerst að bíll­inn er kom­inn inn í pit-­stop og tæki­færi gefst til að gera við það sem þarf áður en hann fer á fulla ferð aft­ur. Þau sem fylgst hafa með For­múlu 1 vita að mun­ur­inn milli sig­urs og ósig­urs í þeirri keppni er að gera við allt sem farið er að slitna þegar bíll­inn kemur inn í pit-­stop, svo hann þurfi ekki að stoppa fljótt aft­ur. Í stopp­inu þarf allt að ganga smurt og allir hafa sitt hlut­verk til að bíl­inn kom­ist sem fyrst af stað. 

Þessa dag­ana er hið opin­bera og atvinnu­lífið í sam­tali og aðgerðum til að koma bílnum aftur af stað með sem minnstri áhættu. Rætt er um mik­il­vægi þess að Ísland komi sam­keppn­is­hæft, jafn­vel með for­skot, út úr far­aldr­in­um. Þetta verður best gert með áherslu á sjálf­bærni.

Núna er mik­il­vægt að stefna sé sett í átt að sjálf­bærni hjá ein­stak­ling­um, atvinnu­líf­inu og hinu opin­bera. Stefna að sjálf­bærni er eitt­hvað sem við vitum að þarf að gera, mun vera gert fyrr eða síðar og kemur okkur öllum til góða. Þessi tíma­punktur nú er kjör­inn fyrir stefnu­mótun og aðgerðir í sjálf­bærni fyrir nokkra hluta sak­ir. Í fyrsta lagi er eins og áður sagði bíll­inn stopp og því rétti tím­inn til að gera við það sem þarf. Það sem við áttum í erf­ið­leikum með þegar allt var á fullu. Í öðru lagi þá sjáum við margt núna sem við gátum ekki séð áður en hann stopp­aði. Við höfum séð hvernig kerfin okkar brugð­ust við þessu áfalli og þar er margt að læra sem nýt­ist til fram­tíð­ar. Í þriðja lagi þá þurfum við á ljósi að halda núna – að vita hvert við stefnum og að við munum öll koma sem best útúr þessu. Að eng­inn verði skil­inn eft­ir. Munum að sjálf­bærni hefur þrjár megin stoðir: umhverfi, sam­fé­lag og efna­hag. Þessar stoðir þurfa allar að tala saman til að ná sjálf­bærni. Þannig munum við setja stefnu á að ná aftur upp efna­hagnum með betra sam­fé­lag og minna umhverfi­spor að leið­ar­ljósi. 

Hvernig grípum við þessi tæki­færi sem nú birt­ast okk­ur?

#1 Kynn­umst sjálfum okkur og öðrum

Í krísu sem þess­ari ýkj­ast aðstæður okkar og allt verður aug­ljós­ara og sýni­legra. Það sem var vont verður verra og það sem var gott sannar gildi sitt. Hér eru tæki­færi til að læra um okkur sjálf og aðra ef við getum horft á aðstæð­urnar hlut­laust. Eins og Atten­borough lýsir sam­skiptum dýra í nátt­úr­unni getum við skoðað okkar við­brögð og ann­ara af for­vitni. Skoðum við­brögðin við þessum ýktu aðstæðum heima­fyr­ir, á vinnu­staðnum og ann­ars­staðar í sam­fé­lag­inu. Finnum hvar veik­leik­arnir liggja en ekki síður hvar styrk­leikar okkar eru. Þaðan getum við myndað okkur skoðun á því hvernig við viljum vera, hvernig við viljum hátta rekstr­inum okkar og hvernig við viljum hafa sam­fé­lag­ið.

#2 End­ur­skoðum gamlar venjur

Í hring­iðu hvers­dags­ins erum við í rútínu og keyrum ítrekað sama hring­inn, van­inn eru djúp hjól­för sem erfitt er að kom­ast upp­úr. Nú höfum við tæki­færi til að breyta frá því sem áður var. Hvað var gert áður af gömlum vana? Hvað gerð­irðu eða gerðir ekki sem angr­aði þig alltaf en van­inn var bara of sterk­ur? Hvaða breyt­ingar urðu í Covid sem þú vilt halda? Hvað viltu gera bet­ur? 

#3 Styðjum sam­fé­lagið sem við viljum sjá

Nú eiga margir um sárt að binda og mörg fyr­ir­tæki berj­ast í bökk­um. Við erum hvött til að styðja við íslenska fram­leiðslu og ferða­þjón­ustu. Við getum sann­ar­lega núna lagt okkar af mörkum til sam­fé­lags­ins með því að kjósa með­vitað hvar við eyðum pen­ingum og tíma. Skoðum hvaða sam­fé­lögum við til­heyr­um, bæði nær­sam­fé­lög og stærri sam­fé­lög. Hvar er þörf og hvar getum við lagt okkar af mörk­um? Hvaða sam­fé­lag vilt þú sjá þegar þessu lýkur og hvað getur þú gert núna til að það verði að veru­leika?

#4 Sköpum sjálf­bæra fram­tíð

Margt mun breyt­ast eftir þessa tíma og mikið er talað um að heima­skrif­stofur og net­fundir verði algeng­ari. Jafn­framt að versl­un, nám og heil­brigð­is­þjón­usta fær­ist á net­ið. En hvað fleira? Stað­reyndin er sú að það mun breyt­ast sem við viljum að breyt­ist.

Hvernig lítur lífið út hinum megin við Covid? Hvað breyt­ingar urðu á lífi þínu? Á vinnu­staðn­um? Á sam­fé­lag­inu? Hvernig notar þú pen­ing­ana þína öðru­vísi en áður? En orku þína og tíma? Nú er tími til að setja stefn­una og gera var­an­legar breyt­ing­ar. Skapa það sem við viljum sjá til fram­tíð­ar. Sam­fé­lag, vinnu­staði og líf sem er þrautseig­ara, ham­ingju­sam­ara og betra en áður.

Að setja stefnu á sjálf­bærni er að setja stefnu á meiri lífs­gæði, ekki bara fyrir kom­andi kyn­slóðir heldur þær sem nú lifa. Með slíkri stefnu getum við nýtt þá sam­heldni og kraft sem við höfum séð að býr í Íslend­ingum til að kom­ast saman heil út úr þess­ari krísu, sama hversu djúp hún verð­ur.

Eins erfitt og pit-­stoppið er fyrir liðið í heild þá er það stoppið sem sýnir getu þess. Bíl­stjór­inn er ekki lengur stjarnan heldur sam­hæf­ing og sam­vinna liðs­ins. Það er geta liðs­heild­ar­innar til að vinna saman að sam­eig­in­legu mark­miði sem gerir það að verkum að sigur næst.

Höf­undur er um­hverf­is­verk­fræð­ingur Ph.D. og stofn­andi And­rým­is- sjálf­bærni­set­urs.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Ingrid Kuhlman
Dánaraðstoð: Óttinn við misnotkun er ástæðulaus
Kjarninn 4. desember 2021
Guðni Th. Jóhannesson, forseti Íslands, ásamt Agnesi M. Sigurðardóttur, biskup Íslands.
Sóknargjöld lækka um 215 milljónir króna milli ára
Milljarðar króna renna úr ríkissjóði til trúfélaga á hverju ári. Langmest fer til þjóðkirkjunnar og í fyrra var ákveðið að hækka tímabundið einn tekjustofn trúfélaga um 280 milljónir króna. Nú hefur sú tímabundna hækkun verið felld niður.
Kjarninn 4. desember 2021
Íbúðafjárfesting hefur dregist saman á árinu, á sama tíma og verð hefur hækkað og auglýstum íbúðum á sölu hefur fækkað.
Mikill samdráttur í íbúðafjárfestingu í ár
Fjárfestingar í uppbyggingu íbúðarhúsnæðis hefur dregist saman á síðustu mánuðum, samhliða mikilli verðhækkun og fækkun íbúða á sölu. Samkvæmt Hagstofu er búist við að íbúðafjárfesting verði rúmlega 8 prósentum minni í ár heldur en í fyrra.
Kjarninn 4. desember 2021
„Ég fór með ekkert á milli handanna nema lífið og dóttur mína“
Þolandi heimilisofbeldis – umkomulaus í ókunnugu landi og á flótta – bíður þess að íslensk stjórnvöld sendi hana og unga dóttur hennar úr landi. Hún flúði til Íslands fyrr á þessu ári og hefur dóttir hennar náð að blómstra eftir komuna hingað til lands.
Kjarninn 4. desember 2021
Kynferðisleg áreitni og ofbeldi í álverunum og verklag þeirra
Alls hafa 27 tilkynningar borist álfyrirtækjunum þremur, Fjarðaáli, Norðuráli og Rio Tinto á síðustu fjórum árum. Kjarninn kannaði þá verkferla sem málin fara í innan fyrirtækjanna.
Kjarninn 4. desember 2021
Inga Sæland er hæstánægð með nýja vinnuaðstöðu Flokks fólksins og ljóst er á henni að það skemmir ekki fyrir að Miðflokkurinn neyðist til að kveðja vinnuaðstöðuna vegna mjög dvínandi þingstyrks.
Inga Sæland tekur yfir skrifstofur Miðflokksins og kallar það „karma“
„Hvað er karma, ef það er ekki þetta?“ segir Inga Sæland um flutninga þingflokks Flokks fólksins yfir í skrifstofuhúsnæði Alþingis þar sem níu manna þingflokkur Miðflokksins, sem í dag er einungis tveggja manna, var áður til húsa.
Kjarninn 3. desember 2021
Pawel Bartoszek
Samráðið er raunverulegt
Kjarninn 3. desember 2021
Ásmundur Einar Daðason mun taka við málinu gegn Hafdísi Helgu Ólafsdóttur af Lilju Alfreðsdóttur. Hér eru þau saman á kosningavöku Framsóknarflokksins í september.
Ásmundur Einar tekur við málarekstri Lilju gegn Hafdísi
Nýr mennta- og barnamálaráðherra Framsóknarflokksins hefur fengið í fangið mál sem varðar brot forvera hans í embætti og samflokkskonu gegn jafnréttislögum. Það bíður hans að taka ákvörðun um hvort málarekstri fyrir Landsrétti skuli haldið til streitu.
Kjarninn 3. desember 2021
Meira úr sama flokkiAðsendar greinar