Af hverju borga konur meira fyrir hárgreiðslu?

Eikonomics bað einu sinni um Scottie Pippen klippingu. Upprifjun á þeirri reynslu leiddi til þess að hann fór að velta fyrir sér kostnaði kynja af klippingum. Þessi pistill birtist fyrst í bókinni Eikonomics – hagfræði á mannamáli, sem kom út í ár.

Auglýsing

Fyrsta klippingin sem ég man eftir að hafa farið í var á hárgreiðslustofu í Hraunbæ. Það var svo sem ekkert merkilegt við þessa ferð, nema kannski ósk mín. Ég settist í stólinn og rétti hárgreiðslukonunni körfuboltamynd. Á myndinni var Scottie Pippen. Scottie er með þykkt svart krullað hár, greitt ferkantað upp í loftið, svipað því sem Will Smith sportaði í þáttunum Fresh Prince of Bel-Air

Hárgreiðslukonan horfði á myndina og leit svo á mig. Þunnt, músabrúnt hár og engar krullur. Hún útskýrði fyrir litla freknufésinu sem ég var að hárið á mér væri svo ólíkt hári Scottie að þetta væri ómögulegt. Ég þóttist skilja það en bað hana samt um að reyna. Hárgreiðslukonan hófst handa. Þegar hún loksins sýndi mér spegilinn var hárið stutt og hún hafði sett í það kíló af geli og föndrað úr hárinu brodda og greitt þá upp í loft. Ég leit í besta falli út eins og Vanilla Ice og í versta falli eins og Lance Bass úr NSYNC, í öllu falli var ég ekkert líkari Scottie Pippen en áður en ég settist í stólinn.

Ég veit ekki nákvæmlega hvað ég borgaði fyrir þessa hárgreiðslu. Ef marka má gögn Hagstofunnar kostaði broddaklippingin mín mig eflaust um 1300 krónur, sem hefur vafalaust verið sanngjarnt á þeim tíma. Þegar ég var að leita að verði á hárgreiðslu á vef Hagstofunnar rak ég mig á aðrar, áhugaverðari, tölfræðilegar upplýsingar: Konur borguðu 21% meira en karlar fyrir klippingu árið 1997, en 56% meira árið 2015. Með öðrum orðum hækkaði bleiki skatturinn um 32 prósentustig. 

Það er staðreynd að konur borga oft aukalega fyrir kvenkynsútgáfur af vörum sem eru til fyrir bæði kynin. Augljós dæmi telja ilmvötn og rakvélar. Mér þótti þó 56% verðmunur ansi mikið og hálf ótrúlegur. Því lagði ég í smá leiðangur, í leit af svarinu við spurningunni: Af hverju borga konur meira fyrir klippingu en karlar?

Auglýsing
Grunnhugmyndir hagfræðinnar segja að ef markaðurinn fyrir klippingu er þokkalega samkeppnishæfur (sem hann ætti að vera) þá er stærsti hluti verðmismunar að öllum líkindum útskýrður af kostnaðarmun við að klippa kynin. Ástæðan er sú að ef mikil samkeppni er á mörkuðum geta neytendur skipt um hárskera ef þeir telja að verið sé að mismuna sér. Sem gerir það að verkum að þeir sem mismuna tapa viðskiptavinum og fara á endanum á hausinn eða laga hegðun sína og hætta að mismuna. 

Ef það er tilfellið þá er verðmunurinn ekki bleikur skattur, heldur einfaldlega sanngjörn leið til að rukka fólk fyrir þá þjónustu sem því er veitt. Þar sem langstærsti hluti breytilegs kostnaðar hársnyrta er fórnarkostnaður þeirra – ef hárgreiðslumeistari er að klippa einn kúnna getur hann ekki klippt annan – þarf sú kenning, að það kosti meira að klippa konur, að vera studd með gögnum sem sýna fram á það taki lengri tíma að klippa konur en karla.*

Mynd: Verð á hárgreiðslu og tíminn sem hún tekur

Hárgreiðslumeistarar mátu hversu lengi það tók að klippa kynin. Einnig sögðu þeir mér hvað það kostaði að klippa kynin og úr verður þessi mynd. Það er nokkuð ljóst að tími sem tekur að klippa spilar hlutverk í verðlagningu – og það tekur mikið styttri tíma að klippa karla en konur, almennt. Heimild: Eikonomics.

Þar sem nánast engar upplýsingar um þann tíma sem það tekur að klippa kynin er að finna á netinu neyddist ég til þess reiða mig á eigið frumkvæði. Ég skellti mér á ja.is, leitaði að hárgreiðslustofum í Reykjavík og fékk þar lista með 119 hárgreiðslustofum. Ég valdi af handahófi tuttugu stofur af listanum, tók upp símann og byrjaði að hringja. Í fyrstu var ég nokkuð stressaður, mér leið eins og símasölumanni. Fljót lega kom þó í ljós að hárgreiðslustéttin er einhver vinalegasta starfsstétt sem til er og stressið hvarf. 

Af þeim þrettán sem svöruðu og höfðu tíma var aðeins ein hárgreiðslustofa sem neitaði að taka þátt í þessari mikilvægu rannsókn minni. Á þessum stofum kostaði karlaklipping að meðaltali 6288 krónur en dömuklipping 7459 krónur, það er 19% meira. Sem gefur til kynna að mögulega hafi kynjabilið á hárgreiðslu eitthvað skroppið saman undanfarin ár. Einnig má vera að Hagstofan telji viðbótarþjónustu, eins og litun og strípur, með í verðútreikningum sínum og konur kaupi meira af slíkri þjónustu en karlar. Það sem er áhugaverðara er að samkvæmt þeim hárgreiðslumeisturum sem ég talaði við tekur það að meðaltali 29 mínútur að klippa karla en 41 mínútu að klippa konur. Sem þýðir að karlar borga um 17% meira fyrir hverja mínútu sem þeir sitja í stólnum. Ég endurtek: karlar borga meira.

Að sjálfsögðu er mikil óvissa í þessum gögnum, þau styðja þó engu að síður við þá kenningu mína að ef samkeppni er virk á þessum markaði sé þessi verðmismunur raunverulega ekki verðmismunun heldur endurspegli einfaldlega fórnarkostnað hárgreiðslufólks.

Af öllum þeim hárgreiðslustofum sem ég hringdi í var aðeins ein hárgreiðslustofa sem rukkaði karla og konur sama verð. Hárgreiðslumeistarinn sem ég ræddi þar við var ekkert að skafa utan af því: Kúnnarnir þeirra vissu hvað þeir vildu og því tæki það þau nákvæmlega sama tíma að klippa konur og karla og það væri þess vegna sem hún rukkaði sama verð fyrir bæði kynin. Þótt undantekningin sanni sjaldnast regluna, þá má samt segja að í þessu tilfelli hafi undantekningin aukið trúverðugleika hennar.

Þegar sölufólk getur augljóslega aðgreint hópa (og samkeppni er takmörkuð) getur það heimtað hærra verð frá þeim hópi sem það telur að geti og hafi vilja til að borga meira.** Dæmi um þetta sér maður úti um allt; miðaldra fólk borgar 470 krónur í strætó á meðan gamalmenni og börn borga 235 krónur. Þess vegna gæti verið að konur geri meiri kröfur til hárgreiðslu sinnar og séu því tilbúnar að borga meira fyrir þá þjónustu en við karlarnir. 

Ef hárgreiðslufólk veit að konur og hafa hærri greiðsluvilja en karlar og ef samkeppni um kúnna er takmörkuð (t.d. í gegnum þjónustuaðgreiningu) getur það mismunað konum til að græða meiri pening. Ef  þetta er tilfellið þá er það vissulega ósanngjarnt en hegðunin sjálf er ekki vond heldur er hárgreiðslufólk bara að reyna að fá eins mikið borgað fyrir vinnu sína og það getur. 

Gögnin sem ég hef undir höndum gefa til kynna að hárgreiðslufólk geri einmitt þetta, aðgreini viðskiptavini sína. Til að mynda er verðskrám nánast alltaf skipt í þrjá hópa: Konur, karla og börn. Ef litið er á kostnaðinn, þá virðist þessi flokkun ekki vera gerð til að pína meira út úr konum, heldur til að einfalda reksturinn og verðskrána, með því að nota kyn til að námunda þann tíma sem tekur að klippa einstaklinga. 

Þetta þýðir að konur sem ekki taka langan tíma í stólnum séu þær sem borga mest. En sú kenning gengur bara upp ef þessar konur eru klístraðir viðskiptavinir. Þegar viðskiptavinir eru klístraðir, halda sig við sinn hárgreiðslumeistara þrátt fyrir að geta borgað minna fyrir sömu þjónustu í næsta nágrenni, þá getur hárgreiðslumeistarinn rukkað það fólk meira. Ef hann kærir sig um það. 

Auglýsing
Almennt er ýmis konar skattur og ósanngirni lögð á kvenfólk í okkar samfélagi. Þær þurfa því miður enn að sætta sig við lægri laun en við karlarnir, þær borga meira fyrir ýmis konar vörur og þurfa að þola alls konar rugl á vinnustöðum svo eitthvað sé nefnt. Hárgreiðslustéttin, sem að langmestu er kvennastétt, fær reglulega að heyra það fyrir að okra á kynsystrum sínum. En hagfræðin segir okkur að svo sé ekki. Hárgreiðslufólk rukkar fólk einfaldlega um sinn fórnarkostnað og þeirra greiðsluvilja í þeim tilfellum sem það getur.

Í nokkra daga eftir klippinguna 1997 setti tólf ára ég gel í hárið og reyndi eins og ég gat að líta út eins og Scottie Pippen (fréttainnskot: Ég leit ekkert út eins og hann). Þolinmæðin brást á endanum. Lausnin var þó einföld. Einn liðsfélagi Scottie Pippen var kannski ekki með eins flott hár en var bæði betri leikmaður og með hárgreiðslu sem auðvelt var að kópíera sama hversu ömurlegt hár forfeður mínir höfðu gefið mér í arf. Hann var sköllóttur! Ég lét því skafa mig. Það ruglaði mér svo sem enginn við Michael Jordan á eftir en einhverjir óttuðust að ég hefði orðið fyrir einhvers konar kjarnorkueitrun. Sem var þó skárra en að vera líkt við Lance Bass úr NSYNC.

*Ég geri mér grein fyrir því að ástæðan fyrir því að það tekur lengri tíma að klippa konur hefur mögulega að gera með samfélagslega pressu sem sett er á konur og getur því í grunninn leitt til þess að konur eyði meiri tíma í klippingu en þær myndu annars gera. Það er vissulega hugmynd sem hefur með sanngirni að gera. En er langt fyrir utan ramma bókarinnar.

**Það má færa góð rök fyrir því að hárgreiðslumarkaðurinn sé einkasölusamkeppni og viðskiptavinir séu „klístraðir“. Á slíkum mörkuðum hafa seljendur verðlagningarvald og geta rukkað hærri verð.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Árvakur hf. gefur út Morgunblaðið, mbl.is og útvarpsstöðina K100.
Útgáfufélag Morgunblaðsins tapaði 75 milljónum þrátt fyrir 100 milljóna ríkisstyrk
Tap Árvakurs, útgáfufélags Morgunblaðsins, minnkaði um 135 milljónir á milli ára. Framkvæmdastjóri fyrirtækisins þakkar veigamiklum hagræðingaraðgerðum fyrir það að reksturinn hafi batnað þrátt fyrir veirufaraldurinn.
Kjarninn 26. júlí 2021
Joe Biden Bandaríkjaforseti.
Bandaríkin ætla að halda ferðabanni gagnvart Evrópu til streitu enn um sinn
Íslendingar og aðrir Evrópubúar munu ekki geta sótt Bandaríkin heim alveg á næstunni án þess að hafa sérstakar undanþágur. Í ljósi útbreiðslu delta-afbrigðis kórónuveirunnar hefur Bandaríkjastjórn ákveðið að halda núverandi ferðatakmörkunum í gildi.
Kjarninn 26. júlí 2021
Eyþór Eðvarðsson
Fjórar spurningar um loftslagsmál sem kjósendur þurfa að fá svar við
Kjarninn 26. júlí 2021
Þrettán starfsmenn Landspítalans í einangrun
Um helgina komu upp smit hjá starfsmönnum í nokkrum starfseiningum Landspítala. Rakning er langt komin og þrettán starfsmenn eru komnir í einangrun og nokkur fjöldi starfsmanna og sjúklinga í sóttkví.
Kjarninn 26. júlí 2021
Benedikt Jóhannesson, einn stofnenda Viðreisnar, mun starfa áfram með flokknum.
Sættir hafa náðst hjá Viðreisn og Benedikt starfar áfram innan flokksins
Benedikt Jóhannesson fyrrverandi formaður Viðreisnar greinir frá því í dag að samkomulag hafi náðst um að hann starfi áfram með flokknum.
Kjarninn 26. júlí 2021
Meirihluti þjóðarinnar er bólusettur og meirihluti þeirra sem eru að greinast með veiruna er bólusettur.
116 óbólusettir greinst á einni viku
Um 64 prósent þeirra sem eru með COVID-19 á landinu eru á aldrinum 18-39 ára. Flestir sem greinst hafa síðustu daga eru bólusettir en 116 óbólusettir einstaklingar hafa greinst með veiruna á einni viku.
Kjarninn 26. júlí 2021
Þórður Snær Júlíusson
Endalok tálmyndar um endurkomu hins eðlilega lífs
Kjarninn 26. júlí 2021
Himinn og haf skilja fátækari ríki heims og þau ríkari að þegar kemur að bólusetningum.
Þórólfur: Hægt að hafa margar skoðanir á siðferði bólusetninga
Að baki þeirri ákvörðun að gefa fólki bólusettu með Janssen örvunarskammt býr að sögn sóttvarnalæknis sú stefna að reyna að bólusetja sem flesta hér á landi með áhrifaríkum hætti. 1,32 prósent íbúa fátækustu ríkja heims hafa verið bólusett.
Kjarninn 26. júlí 2021
Meira úr sama flokkiEikonomics