Vaxtahækkun skekur markaði

Janet Yellen seðlabankastjóri Bandaríkjanna segir stöðu efnahagsmála í Bandaríkjunum sterka um þessar mundir. Efnahagskreppan sé að baki og frekari vöxtur í kortunum.

Janetyellen.jpg
Auglýsing

Þó það kunni að hljóma smámál fyrir einhverjum, þegar Seðlabanki Bandaríkjanna hækki stýrivexti úr 0,5 í 0,75 prósent, þá er fjarri því að svo sé. Janet Yellen tilkynnti um ákvörðunina í gær og rökstuddi ákvörðunina ekki síst með því, að staða efnahagsmála í Bandaríkjunum væri sterk. 

En hvað er það sem valdamesti Seðlabanki heimsins horfði til þegar kom að ákvörðuninni? Hvaða hluti þarf að hafa í huga þegar vaxtaákvarðanir eru metnar? 

Fimm atriði, til einföldunar sagt, má telja til sérstaklega. 

Auglýsing


1. Þegar hrunið varð á fjármálamörkuðum, á árunum 2007 til 2009, lækkaði Seðlabankinn vexti og hélt þeim í 0,25 prósentum í næstum átta ár. Í desember í fyrra voru vextir fyrst hækkaðir, og þá um 0,25 prósentustig. Á þeim tíma kom Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn þeim skilaboðum áleiðis að vaxtahækkunin væri hugsanlega of snemma á ferðinni, þar sem staða efnahagsmála í heiminum væri viðkvæm. Vaxtaákvarðanir seðlabankans hafa víðtæk áhrif á markaði í heiminum og það er margt sem þarf að hafa í huga þegar þær eru annars vegar. Bandaríkjadalur er langsamlega stærsta gjaldeyrisvaraforðamynt heimsins en um 63 prósent af öllum gjaldeyrisforða er í Bandaríkjadal. Vaxtaákvarðanir seðlabankans geta þannig varðar stórar og smáar þjóðir miklu þegar kemur að vaxtakostnaði þeirra og vaxtakjörum almennt.


2. Yellen sagði í rökstuðningi sínu fyrir ákvörðuninni í gær að það væri mikilvægt fyrir Bandaríkjamenn að vita það, að staða efnahagsmála í Bandaríkjunum væri sterk og ætti eftir að batna enn frekar á næsta ári. Meðal annars þess vegna voru vextirnir hækkaðir, en þeim hefur verið haldið lengi lágum, eins og áður sagði. „Staðan á vinnumarkaði er sterk og það sama á við um sveigjanleikann í hagkerfinu,“ sagði Yellen. Samkvæmt spám bankans verður hagvöxtur á bilinu 2 til 3 prósent á þessu ári en atvinnuleysi mælist nú 4,5 prósent.


3. Boðaðir eru enn meiri vaxtahækkanir á næsta ári ekki síst vegna þess að útlit sé fyrir vaxandi hagvöxt og meiri verðbólguþrýsting vegna vaxandi eftirspurnar. Verðbólgumarkmið bankans er tvö prósent. Til samanburðar er verðbólgumarkað Seðlabanka Íslands 2,5 prósent.



4. Í yfirlýsingu Yellen komu ekki fram neinar væntingar um hvernig Donald J. Trump, sem tekur við sem forseti Bandaríkjanna í byrjun næsta árs, myndi stýra málum þegar kemur að efnahagsmálum. Hann hefur sjálfur sagt að hann vilji auk hagvöxt og að stefnan á fyrsta ári hans sé 3 til 4 prósent. Örvunaraðgerðir hans eiga að felast í skattalækkunum og mun minna regluverki heldur en nú tíðkast, að því er fram kemur í umfjöllun Bloomberg. Ekkert liggur þó fyrir í þessum efnum. Vaxtaákvarðanir á næsta ári munu vafalítið taka mið af því hvernig stefna Trumps verður útfærð.


Donald J. Trump tekur við stjórnartaumunum sem forseti í byrjun næsta árs. Ekki liggur ljóst fyrir enn hvernig efnahagsstefna hans verður útfærð. Mynd: EPA.

5. En skiptir ákvörðunin um að hækka vexti einhverju máli fyrir Ísland? Óbeint, já. Vaxtamunur minnkar en eins og kunnugt er lækkaði Seðlabanki Íslands vexti sína úr 5,25 prósentum í 5 prósent. Lántökukostnaður í Bandaríkjadal mun aukast við vaxtaákvörðunina, og er sérstaklega horft til þess að vextir á húsnæðislánum í Bandaríkjunum geti haldið áfram að hækka á næstu misserum. Fyrstu viðbrögðin á markaði við vaxtahækkuninni voru þau að gengi Bandaríkjadal styrkist gagnvart helstu myntum. Á Íslandi fór verðið á Bandaríkjadal úr 112 krónum í 115 krónur, á fyrsta viðskiptadegi eftir vaxtahækkunina.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Þorkell Helgason
Kominn er tími á umbætur á kosningakerfinu
Kjarninn 3. ágúst 2021
Minnsti álútflutningur í átta ár
Þrátt fyrir hækkandi álverð á heimsvísu hefur magn útflutts áls minnkað á síðustu mánuðum. Heildarútflutningur á síðasta árshelmingi hefur ekki verið minni síðan árið 2013.
Kjarninn 3. ágúst 2021
Katrín Baldursdóttir og Símon Vestarr
Katrín Baldursdóttir og Símon Vestarr efst hjá Sósíalistaflokknum í Reykjavík suður
Listi Sósíalistaflokksins í Reykjavíkurkjördæmi suður hefur verið kynntur. „Þetta er fjölbreyttur listi og kraftmikill. Fólk sem vill breyta samfélaginu þannig að allir hafi tækifæri til blómstra, hafi öruggt og gott húsnæði og góð laun,“ segir oddvitinn.
Kjarninn 3. ágúst 2021
Sigmundur Ernir ráðinn ritstjóri Fréttablaðsins
Jón Þórisson, sem hefur ritstýrt blaðinu frá því haustið 2019 ætlar að snúa sér að öðrum störfum. Sigmundur Ernir verður einnig aðalritstjóri Torgs.
Kjarninn 3. ágúst 2021
Bólusetningin hafi ekki skapað það hjarðónæmi sem vonast var til
Flest smit að undanförnu má rekja til hópatburða en delta afbrigði veirunnar hefur breiðst út á ótrúlegum hraða að sögn sóttvarnalæknis. Til stendur að bjóða þeim sem fengu Janssen bóluefni upp á aðra bólusetningu sem og að bólusetja 12 til 15 ára börn.
Kjarninn 3. ágúst 2021
Sigþrúður Stella Jóhannsdóttir
Náttúruspjöll í Vatnajökulsþjóðgarði
Kjarninn 3. ágúst 2021
Eggert Þór Kristófersson forstjóri Festis segir félagið ekki ætla að reyna fyrir sér í byggingargeiranum.
30 þúsund fermetra uppbygging í stað bensínstöðva
Samkvæmt samkomulagi Festis við Reykjavíkurborg á Festi byggingarrétt á lóðum þar sem til stendur að loka bensínstöðvum N1. Félagið hyggst selja byggingarréttinn í stað þess að byggja. „Það er ekki okkar bissness, það eru aðrir í því,“ segir forstjórinn.
Kjarninn 3. ágúst 2021
Raddir margbreytileikans
Raddir margbreytileikans
Raddir margbreytileikans – 5. þáttur: „Vits er þörf þeim er víða ratar“
Kjarninn 3. ágúst 2021
Meira eftir höfundinnMagnús Halldórsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None