Vaxtahækkun skekur markaði

Janet Yellen seðlabankastjóri Bandaríkjanna segir stöðu efnahagsmála í Bandaríkjunum sterka um þessar mundir. Efnahagskreppan sé að baki og frekari vöxtur í kortunum.

Janetyellen.jpg
Auglýsing

Þó það kunni að hljóma smá­mál fyrir ein­hverj­um, þegar Seðla­banki Banda­ríkj­anna hækki stýri­vexti úr 0,5 í 0,75 pró­sent, þá er fjarri því að svo sé. Janet Yellen til­kynnti um ákvörð­un­ina í gær og rök­studdi ákvörð­un­ina ekki síst með því, að staða efna­hags­mála í Banda­ríkj­unum væri sterk. 

En hvað er það sem valda­mesti Seðla­banki heims­ins horfði til þegar kom að ákvörð­un­inni? Hvaða hluti þarf að hafa í huga þegar vaxta­á­kvarð­anir eru metn­ar? 

Fimm atriði, til ein­föld­unar sagt, má telja til sér­stak­lega. 

Auglýsing



1. Þegar hrunið varð á fjár­mála­mörk­uð­um, á árunum 2007 til 2009, lækk­aði Seðla­bank­inn vexti og hélt þeim í 0,25 pró­sentum í næstum átta ár. Í des­em­ber í fyrra voru vextir fyrst hækk­að­ir, og þá um 0,25 pró­sentu­stig. Á þeim tíma kom Alþjóða­gjald­eyr­is­sjóð­ur­inn þeim skila­boðum áleiðis að vaxta­hækk­unin væri hugs­an­lega of snemma á ferð­inni, þar sem staða efna­hags­mála í heim­inum væri við­kvæm. Vaxta­á­kvarð­anir seðla­bank­ans hafa víð­tæk áhrif á mark­aði í heim­inum og það er margt sem þarf að hafa í huga þegar þær eru ann­ars veg­ar. Banda­ríkja­dalur er lang­sam­lega stærsta gjald­eyr­is­vara­forða­mynt heims­ins en um 63 pró­sent af öllum gjald­eyr­is­forða er í Banda­ríkja­dal. Vaxta­á­kvarð­anir seðla­bank­ans geta þannig varðar stórar og smáar þjóðir miklu þegar kemur að vaxta­kostn­aði þeirra og vaxta­kjörum almennt.



2. Yellen sagði í rök­stuðn­ingi sínu fyrir ákvörð­un­inni í gær að það væri mik­il­vægt fyrir Banda­ríkja­menn að vita það, að staða efna­hags­mála í Banda­ríkj­unum væri sterk og ætti eftir að batna enn frekar á næsta ári. Meðal ann­ars þess vegna voru vext­irnir hækk­að­ir, en þeim hefur verið haldið lengi lág­um, eins og áður sagði. „Staðan á vinnu­mark­aði er sterk og það sama á við um sveigj­an­leik­ann í hag­kerf­in­u,“ sagði Yellen. Sam­kvæmt spám bank­ans verður hag­vöxtur á bil­inu 2 til 3 pró­sent á þessu ári en atvinnu­leysi mælist nú 4,5 pró­sent.



3. Boð­aðir eru enn meiri vaxta­hækk­anir á næsta ári ekki síst vegna þess að útlit sé fyrir vax­andi hag­vöxt og meiri verð­bólgu­þrýst­ing vegna vax­andi eft­ir­spurn­ar. Verð­bólgu­mark­mið bank­ans er tvö pró­sent. Til sam­an­burðar er verð­bólgu­markað Seðla­banka Íslands 2,5 pró­sent.





4. Í yfir­lýs­ingu Yellen komu ekki fram neinar vænt­ingar um hvernig Don­ald J. Trump, sem tekur við sem for­seti Banda­ríkj­anna í byrjun næsta árs, myndi stýra málum þegar kemur að efna­hags­mál­um. Hann hefur sjálfur sagt að hann vilji auk hag­vöxt og að stefnan á fyrsta ári hans sé 3 til 4 pró­sent. Örv­un­ar­að­gerðir hans eiga að fel­ast í skatta­lækk­unum og mun minna reglu­verki heldur en nú tíðkast, að því er fram kemur í umfjöllun Bloomberg. Ekk­ert liggur þó fyrir í þessum efn­um. Vaxta­á­kvarð­anir á næsta ári munu vafa­lítið taka mið af því hvernig stefna Trumps verður útfærð.



Donald J. Trump tekur við stjórnartaumunum sem forseti í byrjun næsta árs. Ekki liggur ljóst fyrir enn hvernig efnahagsstefna hans verður útfærð. Mynd: EPA.

5. En skiptir ákvörð­unin um að hækka vexti ein­hverju máli fyrir Ísland? Óbeint, já. Vaxta­munur minnkar en eins og kunn­ugt er lækk­aði Seðla­banki Íslands vexti sína úr 5,25 pró­sentum í 5 pró­sent. Lán­töku­kostn­aður í Banda­ríkja­dal mun aukast við vaxta­á­kvörð­un­ina, og er sér­stak­lega horft til þess að vextir á hús­næð­is­lánum í Banda­ríkj­unum geti haldið áfram að hækka á næstu miss­er­um. Fyrstu við­brögðin á mark­aði við vaxta­hækk­un­inni voru þau að gengi Banda­ríkja­dal styrk­ist gagn­vart helstu mynt­um. Á Íslandi fór verðið á Banda­ríkja­dal úr 112 krónum í 115 krón­ur, á fyrsta við­skipta­degi eftir vaxta­hækk­un­ina.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Stjórnmálaskoðanir haldast nokkuð í hendur við viðhorf til mismunandi fararmáta, samkvæmt nýrri könnun Maskínu.
Þverpólitískur áhugi á auknum samgönguhjólreiðum
Þeim fjölgar sem langar helst til að hjóla oftast til og frá vinnu á höfuðborgarsvæðinu. Viðhorf kjósenda mismunandi stjórnmálaafla til mismunandi ferðamáta er þó misjafnt, samkvæmt niðurbroti nýlegrar ferðavenjukönnunar frá Maskínu.
Kjarninn 19. september 2020
Brewdog hvetur viðskiptavini síðustu helgar til að fara í skimun
Einn starfsmaður veitingastaðarins Brewdog hefur greinst með kórónuveiruna, en allt starfsfólk staðarins fór í skimun í gær eftir að upplýsingar bárust um að smitaður einstaklingur hefði sótt staðinn síðustu helgi.
Kjarninn 19. september 2020
Tækifæri til að sýna að erlent vinnuafl sé „ekki bara eitthvað einnota drasl“
Formaður Eflingar hefur áhyggjur af stöðu aðflutts fólks sem komið hefur hingað til að vinna. Margir horfa nú fram á atvinnuleysi.
Kjarninn 19. september 2020
Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir.
Bjartsýn spá sóttvarnalæknis rættist ekki
Kórónuveirusmitum hefur fjölgað mikið undanfarna daga og var boðað óvænt til blaðamannafundar almannavarna í dag vegna þessa. Sóttvarnalæknir segir að það muni ekki skila neinu að leita að sökudólgi.
Kjarninn 19. september 2020
Finnbogi Hermannsson
Megi sú hönd visna
Kjarninn 19. september 2020
Þorsteinn Már Baldvinsson, forstjóri Samherja.
Félags Þorsteins Más ekki lengur á meðal stærstu eigenda Sýnar
Í lok júlí var greint frá því að félag í eigu forstjóra Samherja væri á meðal stærstu eigenda fjölmiðla- og fjarskiptafyrirtækisins Sýnar. Samkvæmt nýbirtum hluthafalista hefur það breyst.
Kjarninn 19. september 2020
75 manns greindust með veiruna í gær
Und­an­farna fjóra daga hafa 128 smit greinst inn­an­lands. Nýgengi á Íslandi er nú komið yfir 41.
Kjarninn 19. september 2020
Sabine
„Umræðan fer alltaf í sama farið“
Sabine Leskopf segir það vera skyldu okkar að taka á móti flóttafólki – og þá þurfi pólitískan vilja, samstarf og róttæka kerfisbreytingu.
Kjarninn 19. september 2020
Meira eftir höfundinnMagnús Halldórsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None