Vaxtahækkun skekur markaði

Janet Yellen seðlabankastjóri Bandaríkjanna segir stöðu efnahagsmála í Bandaríkjunum sterka um þessar mundir. Efnahagskreppan sé að baki og frekari vöxtur í kortunum.

Janetyellen.jpg
Auglýsing

Þó það kunni að hljóma smá­mál fyrir ein­hverj­um, þegar Seðla­banki Banda­ríkj­anna hækki stýri­vexti úr 0,5 í 0,75 pró­sent, þá er fjarri því að svo sé. Janet Yellen til­kynnti um ákvörð­un­ina í gær og rök­studdi ákvörð­un­ina ekki síst með því, að staða efna­hags­mála í Banda­ríkj­unum væri sterk. 

En hvað er það sem valda­mesti Seðla­banki heims­ins horfði til þegar kom að ákvörð­un­inni? Hvaða hluti þarf að hafa í huga þegar vaxta­á­kvarð­anir eru metn­ar? 

Fimm atriði, til ein­föld­unar sagt, má telja til sér­stak­lega. 

Auglýsing



1. Þegar hrunið varð á fjár­mála­mörk­uð­um, á árunum 2007 til 2009, lækk­aði Seðla­bank­inn vexti og hélt þeim í 0,25 pró­sentum í næstum átta ár. Í des­em­ber í fyrra voru vextir fyrst hækk­að­ir, og þá um 0,25 pró­sentu­stig. Á þeim tíma kom Alþjóða­gjald­eyr­is­sjóð­ur­inn þeim skila­boðum áleiðis að vaxta­hækk­unin væri hugs­an­lega of snemma á ferð­inni, þar sem staða efna­hags­mála í heim­inum væri við­kvæm. Vaxta­á­kvarð­anir seðla­bank­ans hafa víð­tæk áhrif á mark­aði í heim­inum og það er margt sem þarf að hafa í huga þegar þær eru ann­ars veg­ar. Banda­ríkja­dalur er lang­sam­lega stærsta gjald­eyr­is­vara­forða­mynt heims­ins en um 63 pró­sent af öllum gjald­eyr­is­forða er í Banda­ríkja­dal. Vaxta­á­kvarð­anir seðla­bank­ans geta þannig varðar stórar og smáar þjóðir miklu þegar kemur að vaxta­kostn­aði þeirra og vaxta­kjörum almennt.



2. Yellen sagði í rök­stuðn­ingi sínu fyrir ákvörð­un­inni í gær að það væri mik­il­vægt fyrir Banda­ríkja­menn að vita það, að staða efna­hags­mála í Banda­ríkj­unum væri sterk og ætti eftir að batna enn frekar á næsta ári. Meðal ann­ars þess vegna voru vext­irnir hækk­að­ir, en þeim hefur verið haldið lengi lág­um, eins og áður sagði. „Staðan á vinnu­mark­aði er sterk og það sama á við um sveigj­an­leik­ann í hag­kerf­in­u,“ sagði Yellen. Sam­kvæmt spám bank­ans verður hag­vöxtur á bil­inu 2 til 3 pró­sent á þessu ári en atvinnu­leysi mælist nú 4,5 pró­sent.



3. Boð­aðir eru enn meiri vaxta­hækk­anir á næsta ári ekki síst vegna þess að útlit sé fyrir vax­andi hag­vöxt og meiri verð­bólgu­þrýst­ing vegna vax­andi eft­ir­spurn­ar. Verð­bólgu­mark­mið bank­ans er tvö pró­sent. Til sam­an­burðar er verð­bólgu­markað Seðla­banka Íslands 2,5 pró­sent.





4. Í yfir­lýs­ingu Yellen komu ekki fram neinar vænt­ingar um hvernig Don­ald J. Trump, sem tekur við sem for­seti Banda­ríkj­anna í byrjun næsta árs, myndi stýra málum þegar kemur að efna­hags­mál­um. Hann hefur sjálfur sagt að hann vilji auk hag­vöxt og að stefnan á fyrsta ári hans sé 3 til 4 pró­sent. Örv­un­ar­að­gerðir hans eiga að fel­ast í skatta­lækk­unum og mun minna reglu­verki heldur en nú tíðkast, að því er fram kemur í umfjöllun Bloomberg. Ekk­ert liggur þó fyrir í þessum efn­um. Vaxta­á­kvarð­anir á næsta ári munu vafa­lítið taka mið af því hvernig stefna Trumps verður útfærð.



Donald J. Trump tekur við stjórnartaumunum sem forseti í byrjun næsta árs. Ekki liggur ljóst fyrir enn hvernig efnahagsstefna hans verður útfærð. Mynd: EPA.

5. En skiptir ákvörð­unin um að hækka vexti ein­hverju máli fyrir Ísland? Óbeint, já. Vaxta­munur minnkar en eins og kunn­ugt er lækk­aði Seðla­banki Íslands vexti sína úr 5,25 pró­sentum í 5 pró­sent. Lán­töku­kostn­aður í Banda­ríkja­dal mun aukast við vaxta­á­kvörð­un­ina, og er sér­stak­lega horft til þess að vextir á hús­næð­is­lánum í Banda­ríkj­unum geti haldið áfram að hækka á næstu miss­er­um. Fyrstu við­brögðin á mark­aði við vaxta­hækk­un­inni voru þau að gengi Banda­ríkja­dal styrk­ist gagn­vart helstu mynt­um. Á Íslandi fór verðið á Banda­ríkja­dal úr 112 krónum í 115 krón­ur, á fyrsta við­skipta­degi eftir vaxta­hækk­un­ina.

Vilt þú vera með?

Frjálsir, hugrakkir fjölmiðlar eru ómetanlegir en ekki ókeypis. Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda og með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og við ætlum að standa vaktina áfram og bjóða almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Fyrir þá lesendur sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Janet Yellen, tilnefndur fjármálaráðherra Bandaríkjanna
Ríkisstjórn Biden byrjuð að taka á sig mynd
Valdaskipti á milli ríkisstjórna í Bandaríkjunum hafa loks formlega hafist eftir að Joe Biden var lýstur sigurvegari forsetakosninganna af hinu opinbera í gær. Nú hafa tilnefningar borist í ríkisstjórn Biden og leynast þar nokkur kunnugleg andlit.
Kjarninn 24. nóvember 2020
Fjallið Namsan  í Seúl í Suður-Kóreu milli daga þar sem mengun í borginni er mikil og lítil.
COVID-19 leysir ekki loftslagsvanda en sýnir hvað hægt er að gera
Þó að samkomu- og ferðatakmarkanir hafi orðið til þess að losun koltvíoxíðs hefur dregist saman á heimsvísu í ár hefur það lítil sem engin áhrif á uppsöfnun lofttegundarinnar í lofthjúpi jarðar. En það má margt læra af faraldrinum.
Kjarninn 24. nóvember 2020
Birgir Þórarinsson, þingmaður Miðflokksins.
Segir ekki hægt að treysta hagnaðardrifnum sjávarútvegsfyrirtækjum fyrir velferð þjóðar
Þingmaður Miðflokksins og sjávarútvegsráðherra tókust á á Alþingi í dag og ræddu sölu á óunnum afla til útlanda. Þingmaðurinn sagði það pólitíska ákvörðun að sem mestur afli væri unninn hér heima sem Sjálfstæðismenn væru hræddir við að taka.
Kjarninn 24. nóvember 2020
Jóhann Páll Jóhannsson
Ríkisstjórnin magnaði kreppuna – nú þarf að skipta um kúrs
Kjarninn 24. nóvember 2020
Tíu staðreyndir um stöðu mála í íslensku efnahagslífi í COVID-19 faraldri
COVID-19 er tvíþættur faraldur. Í fyrsta lagi er hann heilbrigðisvá. Í öðru lagi þá hefur hann valdið gríðarlegum efnahagslegum skaða. Hér er farið yfir helstu áhrif hans á íslenskt efnahagslíf.
Kjarninn 24. nóvember 2020
Allar póstsendingar frá hinu opinbera verði stafrænar árið 2025
Gert er ráð fyrir að ríkið spari sér 300-700 millljónir á ári með því að senda öll gögn í stafræn pósthólf fremur en með bréfpósti. Frumvarpsdrög fjármálaráðherra um þetta hafa verið lögð fram í samráðsgátt stjórnvalda.
Kjarninn 24. nóvember 2020
Á hverju ári framleiðir Smithfield yfir þrjár milljónir tonna af svínakjöti. Enginn annar í heiminum framleiðir svo mikið magn.
„Kæfandi þrengsli“ á verksmiðjubúum
Í fleiri ár slógu yfirvöld í Norður-Karólínu skjaldborg um mengandi landbúnað og aðhöfðust ekkert þrátt fyrir kvartanir nágranna. Það var ekki fyrr en þeir höfðu fengið upp í kok á lyktinni af rotnandi hræjum og skít og höfðuðu mál að farið var að hlusta.
Kjarninn 24. nóvember 2020
Jökull Sólberg
Fortíð, nútíð og framtíð loftslagsskuldbindinga
Kjarninn 24. nóvember 2020
Meira eftir höfundinnMagnús Halldórsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None