Öll hjól á fullri ferð

Hagvöxtur er mikill, krónan hefur styrkst hratt, verðbólgan hefur haldist í skefjum og laun hækkað langt umfram framleiðni. Óhætt er að árið 2016 hafi einkennst af miklum efnahagslegum krafti.

7DM_4184_raw_1616.JPG
Auglýsing

Árið 2016 fer í sögu­bæk­urnar sem afar jákvætt fyrir íslenska hag­kerfið sé mið tekið af köldu mati á hag­töl­un­um. Hag­vöxtur verður lík­lega í hæstu hæðum þegar horft verður yfir árið, yfir fimm pró­sent. Ferða­manna­straum­ur­inn hefur verið stöð­ugur og knýr hann efna­hags­batann áfram líkt og und­an­farin ár. 

Gert er ráð fyrir því að 1,7 millj­ónir erlendra ferða­manna komi til lands­ins á þessu ári en þeir voru um 1,2 millj­ónir á síð­asta ári. Spár fyrir næsta ár gera ráð fyrir enn einu vaxt­ar­ár­inu. Um 2,2 millj­ónir munu þá koma til lands­ins. Til sam­an­burðar má nefna að tæp­lega 500 þús­und komu til lands­ins árið 2010. 

Verð­bólga mælist nú 1,9 pró­sent og hefur hald­ist undir 2,5 pró­sent mark­mið­inu í meira en þrjú ár. Það munar um þetta fyrir Íslend­inga sem hafa ekki átt svo löngu tíma­bili að venj­ast þar sem verð­bólgu­draugnum er haldið í skefj­um.

Auglýsing

Upp­gjör slita­búa

Þegar kemur að stöðu rík­is­sjóðs þá munar mestu um kúvend­ing­una á stöð­unni í tengslum við upp­gjörið á slita­búum föllnu bank­anna, Kaup­þings, Glitnis og Lands­bank­ans, í byrjun árs­ins. Íslenska ríkið fékk þá í sinn hlut um 500 millj­arða, þegar allt er talið, og skulda­staða þjóð­ar­búss­ins gagn­vart útlöndum snögg­breyt­ist til hins betra. 

Frá árið 1960, þegar mæl­ingar hófust á þess­ari stöðu, hefur staðan sjaldan eða aldrei verið betri. Skuldir rík­is­ins sem hlut­fall af lands­fram­leiðslu verða komnar niður fyrir 40 pró­sent á næsta ári ef áætl­anir ganga eft­ir. 



Íslenska ríkið á nú um 80 pró­sent af fjár­mála­kerf­inu, þar af Íslands­banka að fullu, Lands­bank­ann 98 pró­sent og Arion banka 13 pró­sent. Ríkið er svo einnig eig­andi Íbúða­lána­sjóðs, Byggða­stofn­un­ar, Lána­sjóðs íslenskra náms­manna og eign­ar­hluta í spari­sjóða­kerf­inu.

Sig­urður Hann­es­son, sem sæti átti í fram­kvæmda­hópi um afnám hafta, sagði í grein á vef okkar á dög­un­um, að nið­ur­staðan hefði verið framar vonum og að Lee Bucheit, ráð­gjafi stjórn­valda í mál­inu, hafi sagt nið­ur­stöð­una hag­fellda og for­dæma­lausa.

Engin óveð­ur­ský í aug­sýn

Hag­vís­arnir snúa flestir í rétta átt eins og mál standa nú. Atvinnu­leysi er ríf­lega þrjú pró­sent og mikil vöntun á vinnu­afli, einkum í ferða­þjón­ustu og bygg­ing­ar­iðn­að­i. 

Íslend­ingar eiga nú meira erlendis en þeir skulda. Þór­ar­inn G. Pét­urs­son, aðal­hag­fræð­ingur Seðla­banka Íslands, sagði í grein á vef Kjarn­ans skömmu fyrir jól, að gott gengi útflutn­ings­hliðar hag­kerf­is­ins hefði lagt grunn­inn að sterkri stöðu.

Kast­ljósið bein­ist að krón­unni

Styrk­ing krón­unnar var eitt af því sem ein­kenndi stöðu mála í hag­kerf­inu, en hún hjálp­aði til við að halda aftur af inn­fluttri verð­bólgu, sem síðan styrkti stöðu heim­il­anna veru­lega. Krónan hefur styrkst um rúm­lega 15 pró­sent gagn­vart Banda­ríkja­dal á árinu, 16 pró­sent gagn­vart evru og rúm­lega 27 pró­sent gagn­vart pund­inu, en eftir að Brexit kosn­ing­unni í júní, þá hrap­aði pundið í virði gagn­vart helstu við­skipta­myntum heims­ins.

Styrking krónunnarhefur verið mikil, eins og hér sést.



Styrk­ingin olli fyr­ir­tækjum í útflutn­ingi áhyggj­um, og einnig í ferða­þjón­ustu. Sjáv­ar­út­veg­ur­inn á mik­illa hags­muna að gæta og þá sér­stak­lega á Bret­lands­mark­aði sem ára­tugum saman hefur verið mik­il­væg­asti mark­að­ur­inn fyrir þorsk. Um 12 pró­sent af vöru­út­flutn­ingi íslenskra fyr­ir­tækja í fyrra var á Bret­lands­markað og um 19 pró­sent erlendra ferða­manna komu það­an. Staða krón­unnar gagn­vart pund­inu hefur við mikil áhrif á við­skipta­kjör sem í boði eru milli land­anna. 

Hluta­bréfa­verð skráðra félaga lækk­aði yfir heild­ina lit­ið, og mun­aði þar mikið um mikið verð­fall á Icelandair, einkum á seinni helm­ingi árs­ins. Frá því um mitt ár hefur mark­aðsvirði félags­ins lækkað um ríf­lega 70 millj­arða króna en það er nú 114 millj­arða króna virði.



Margt bendir til þess að gengi krón­unnar gæti styrkst enn frekar á kom­andi ári þar sem gjald­eyr­is­inn­streymi frá erlendum ferða­mönnum verður mun meira með fjölgun upp á 500 þús­und ferða­menn. Sam­kvæmt spám grein­enda Íslands­banka er gert ráð fyrir að gjald­eyr­is­inn­streymi geti numið 500 millj­örðum á næsta ári en á þessu ári verði það tæp­lega 430 millj­arð­ar. 

Gríðarlegur vöxtur hefur verið í ferðaþjónustunni á undanförnum árum.

Fast­eignir hækka og hækka

Mikil hækkun á fast­eigna­verði á höf­uð­borg­ar­svæð­inu hélt áfram á árinu og nam hækk­unin ríf­lega tólf pró­sent­um. Á fimm árum hefur hefur raun­verð íbúða í fjöl­býli á höf­uð­borg­ar­svæð­inu hækkað um 50 pró­sent að með­al­tali. Mest hefur hækk­unin verið mið­svæðis í Reykja­vík og vega áhrifin vegna ferða­þjón­ustu þar þung, en talið er að um þrjú þús­und íbúðir hafi verið í útleigu til ferða­manna í miðbæ Reykja­víkur á und­an­förnum árum, meðal ann­ars í gegnum vef­inn Air­bn­b. 

Sókn á ný svæði nauð­syn

Þrátt fyrir að byr sé í seglum íslenska hag­kerf­is­ins þessi miss­erin þá getur staðan snú­ist við á skömmum tíma. Samið varið um ríf­legar launa­hækk­anir hjá nær öllum stéttum á árinu 2016 þrátt fyrir að fram­leiðni hafi lítið sem ekk­ert auk­ist. Ef verð­bólgu­horfur versna, t.d. vegna hækk­unar á olíu­verði á heims­mörk­uð­um, þá gætu efna­hags­horfur versn­að, verð­bólga auk­ist og þar með dregið úr kaup­mætti launa. Inni­stæðu­lausar launa­hækk­anir gætu þá reynst dýr­keypt­ar. Ekk­ert bendir þó til þess að árið 2017 verði ár mik­illa koll­steypa, þó ávallt sé vandi um slíkt að spá. 

Eins og ávallt verður vafa­lítið erfitt fyrir fyr­ir­tæki sem starfa á alþjóða­mörk­uðum að við­halda sinni mark­aðs­hlut­deild. Sér­stak­lega á þetta við um fyr­ir­tæki í sjáv­ar­út­vegi sem hafa þurft að laga sig að erf­iðum aðstæð­um, meðal ann­ars á mik­il­vægum mörk­uðum í Níger­íu, Aust­ur-­Evr­ópu og Suð­ur­-­Evr­ópu einnig. Sókn á ný svæði er mik­il­væg í þessu árferði og gæti nýja árið ekki síst ein­kennst af því að  út­flutn­ings­fyr­ir­tæki reyni að opna dyr að nýjum mörk­uð­um.

Kristbjörn Árnason
Sóun
Leslistinn 19. ágúst 2019
Sigursteinn Másson
Hver á að gera hvað?
Kjarninn 19. ágúst 2019
Skúli segist ekki hafa fengið milljarða greiðslur út úr WOW air
Skúli Mogensen segist aldrei fallast á að hann og hans fólk hafi ekki unnið að heilindum við uppbyggingu WOW air og neitar því að hafa fengið háar greiðslur út úr félaginu en sjálfur hafi hann tapað átta milljörðum.
Kjarninn 19. ágúst 2019
Nýtt biðskýli við Kringlumýrarbraut
Stafræn strætóskýli tekin í gagnið
Vinna við að setja LED skjái í 210 biðskýli Strætó er hafin í Reykjavík. Í nýju skýlunum verður hægt að nálgast rauntímaupplýsingar um komutíma næstu strætóvagna.
Kjarninn 19. ágúst 2019
Boeing 737 MAX vélar Icelandair hafa ekki flogið frá því í mars.
MAX-vélar Icelandair fljúga ekki á þessu ári
Icelandair reiknar ekki lengur með MAX-vélunum í flugáætlun sinni á þessu ári. Þær áttu að fljúga 27 prósent allra ferða sem félagið myndi fljúga 2019. Icelandair tapaði ellefu milljörðum á fyrri hluta árs.
Kjarninn 19. ágúst 2019
Upphafið - Árstíðaljóð
Safnað fyrir fimmtu ljóðarbók Gunnhildar Þórðardóttur.
Kjarninn 18. ágúst 2019
Guðlaugur Þór Þórðarson
Rúmar 16 milljónir í aðkeypta ráðgjöf og álit vegna þriðja orkupakkans
Kostnaður vegna innlendrar ráðgjafar og álita nemur rúmlega 7,6 milljónum króna og erlends tæpum 8,5 milljónum króna.
Kjarninn 18. ágúst 2019
Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra.
Sex ríkisforstjórar með hærri laun en forsætisráðherra
Laun bankastjóra Landsbankans hafa hækkað mest allra ríkisforstjóra, eða um 82 prósent, frá því að bankaráð bankans tók yfir ákvörðun um launakjör hans. Átta ríkisforstjórar eru með hærri laun en flestir ráðherrar.
Kjarninn 18. ágúst 2019
Meira eftir höfundinnMagnús Halldórsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None