Fordæmalaus sigur Macron í frönskum stjórnmálum

Kosningabandalag nýkjörins forseta Frakklands hafði stórsigur í frönsku þingkosningunum í gær. Dræm kjörsókn flækir málin fyrir 60% þingmeirihluta.

Macron, nýkjörinn forseti Frakklands, hlaut stóran sigur í þingkosningunum um helgina. Kosningabandalag hans hlaut 60 prósent þingsæta.
Macron, nýkjörinn forseti Frakklands, hlaut stóran sigur í þingkosningunum um helgina. Kosningabandalag hans hlaut 60 prósent þingsæta.
Auglýsing

Emmanuel Macron hefur tek­ist að umbreyta frönskum stjórn­málum á ótrú­lega skömmum tíma. Eftir að hafa náð kjöri sem for­seti Frakk­lands – unnið þar popúlista­öfl og steypt hefð­bundnu flokk­unum í kaos – bauð flokkur hans fram í þing­kosn­ing­unum sem lauk í gær.

­Kosn­inga­banda­lag flokks hans, En Marche!, og Lýð­ræð­is­hreyf­ing­ar­innar (f. Mou­vem­ent Democra­te) tryggði sér 350 þing­sæti af 577 á franska þing­inu í kosn­ing­un­um. Það þýðir að nýkjör­inn for­seti hefur 60 pró­sent þing­meiri­hluta yfir að ráða. Hann og sam­flokks­fólk hans hefur þess vegna frjálst umboð til þess að koma lof­orðum sínum í fram­kvæmd.

Macron hefur til dæmis lofað að bylta verka­manna­lögum í Frakk­landi, taka atvinnu­leys­is­bóta­kerfið í gegn auk þess að breyta líf­eyr­is­kerf­inu.

Það sem skyggði hins vegar á glæsi­legan sigur Macrons var ofboðs­lega dræm kosn­inga­þátt­taka. Aðeins 43 pró­sent kjör­gengra tóku þátt í kosn­ing­un­um. Í fátæk­ustu kjör­dæmum Frakk­lands skil­uðu mun fleiri auðum seðlum en ann­ars stað­ar, sem hefur vakið spurn­ingar um félags­legan ójöfnuð á nýjan leik.

Kosn­ing­arnar marka hins vegar nokkur tíma­mót í frönskum stjórn­málum fyrir margar sak­ir.

Auglýsing

Nýr flokkur á þingi með meiri­hluta

Flokkur Macrons, La Répu­blique en Marche (í laus­legri íslenskri þýð­ingu: „Lýð­veldi á hreyf­ing­u“, oft­ast kall­aður En Marche), kom nýr inn á franska þingið í kosn­ing­unum og hlaut 308 þing­sæti og hefur einn og sér 53,38 pró­sent allra þing­sæta.

Fyrir kosn­ing­arnar mynd­aði flokk­ur­inn kosn­inga­banda­lag með Lýð­ræð­is­hreyf­ing­unni sem fékk 42 full­trúa kjörna. Sam­an­lagður þing­styrkur kosn­inga­banda­lags Emmanuel Macron er þess vegna 350 sæti, rétt rúm­lega 60 pró­sent.

Skipting þingsæta á franska þinginu eftir kosningar 2017.

Næst stærsti flokk­ur­inn er rót­gróni hægri­flokk­ur­inn Les Répu­blicains sem hlaut 113 þing­menn. Sá flokk­ur, sem hét þá Union pour un mou­vem­ent popularaire, hafði meiri­hluta á þingi fyrir kosn­ing­arn­ar. Hægri­flokk­ur­inn er rót­gró­inn í frönskum stjórn­málum og úr hans röðum hafa margir for­setar og for­sæt­is­ráð­herrar kom­ið.

Það sama gildir um Sós­í­alista­flokk­inn, rót­gróna flokk­inn á vinstri væng franskra stjórn­mála. Sós­í­alistar biðu afhroð í þing­kosn­ing­unum um helg­ina og fengu aðeins 30 þing­sæti. Sá flokkur hafði hins vegar 186 sæti fyrir kosn­ing­arnar og stjórn­aði for­seta­emb­ætt­inu með Francois Hollande.

Þjóð­fylk­ingin (f. Front National), þjóð­ern­is­flokkur Mar­ine Le Pen, hlaut átta þing­sæti í kosn­ing­unum og bætti við sig sex sætum síðan fyrir fimm árum. Þjóð­fylk­ingin er jafn­framt minnsti flokk­ur­inn á þing­inu. Le Pen tekur sæti á þingi í fyrsta sinn eftir að hafa reynt fjórum sinnum að vinna sætið í Pas-de-Cala­is, kola­námu­hér­aði nyrst í Frakk­landi.

Hvaðan fékk Macron stuðn­ing?

Flokkur Macrons hlaut þing­sæti í kjör­dæmum vítt og breitt um Frakk­land. Kosn­inga­spár gerðu hins vegar ráð fyrir að flokk­ur­inn fengi enn fleiri þing­sæti en komu upp úr kjör­köss­un­um.

Þingkosningar í Frakklandi, kjördæmi.

Vest­ur­-Frakk­land gaf Macron sér­stak­lega mörg þing­sæti eins og stærstu borgir Frakk­lands. Flokkur Macrons fékk góða kosn­ingu í Par­ís, Nantes og Tou­lou­se. Kjós­endur erlendis höfðu einnig mestar mætur á En Marche.

Hægri­flokk­ur­inn Les Répu­blicains hlaut góða kosn­ingu í norð­aust­an­verðu og aust­an­verðu Frakk­landi.

Marine Le Pen, leiðtogi Þjóðfylkingarinnar, náði kjöri í kosningunum.

Hvað ætlar Macron að gera?

Edouard Philippe.For­sæt­is­ráð­herr­ann í rík­is­stjórn Emmanuel Macron, Edou­ard Phil­ippe, lét hafa eftir sér þegar úrslitin væru ljós að franska þjóðin hefði sýnt að hún kýs „von fram yfir reiði“ og „bjart­sýni yfir böl­sýn­i“. Phil­ippe mun biðj­ast lausnar fyrir ráðu­neyti sitt í dag og Macron mun svo skipa nýtt ráðu­neyti á næstu dög­um. Lík­legt þykir að Phil­ippe verði áfram for­sæt­is­ráð­herra.

Christophe Castaner, tals­maður rík­is­stjórn­ar­innar og nýkjör­inn þing­mað­ur, sagði fjöl­miðlum að „franska þjóðin hefur gefið okkur skýran meiri­hluta, en hún hefur ekki viljað gefa okkur lausan taum­inn. Því fylgir ábyrgð. Hinn raun­veru­legi sigur verður eftir fimm ár þegar hlut­irnir hafa raun­veru­lega breyst“.

Í kosn­inga­bar­áttu sinni fyrir for­seta­kosn­ing­arnar í vor hét Macron því að ráð­ist yrði í breyt­ingar á grunn­kerfi franskra stjórn­mála. Hann hygg­ist breyta atvinnu­lög­gjöf­inni áður en hann ræðst á fyr­ir­ferða­mikið líf­eyr­is­kerfið á næsta ári.

Hann ætlar að lækka fyr­ir­tækja­skatta úr 33% í 25% og fjár­festa 50 millj­örðum evra úr almanna­sjóðum í orku­inn­viði, starfs- og iðn­þjálfun Frakka og sam­göngu­inn­viði.

Macron þarf hins vegar einnig að huga að rekstr­ar­halla franska rík­is­sjóðs­ins. Seðla­banki Frakk­lands spáir því að tekju­hall­inn fari enn og aftur fram úr þriggja pró­senta hámark­inu sem Evr­ópu­sam­bandið setur á aðild­ar­ríki sín.

Dræm kjör­sókn gerir það flókn­ara fyrir Macron að fylgja stefnu­málum sín­um. Hann mun þurfa að stíga var­lega til jarðar í end­ur­bótum á rót­grónum kerf­um. Í Frakk­landi eru mörg dæmi um að fjölda­mót­mæli hafi leitt til þess að stjórn­völd þynni út nýja og rót­tæka lög­gjöf.

Þingstyrkurinn mun gera verkefnið auðveldara fyrir Emmanuel Macron. Hann verður samt sem áður að stíga varlega til jarðar til þess að geta fullnýtt styrk sinn.

75 pró­sent nýir þing­menn

Í þessum kosn­ingum til lög­gjaf­ar­valds­ins í Frakk­landi varð gríð­ar­lega mikil end­ur­nýjun á þing­inu. 75 pró­sent kjör­inna full­trúa taka þar sæti í fyrsta sinn eftir kosn­ing­arn­ar.

Þetta er nýtt met í frönskum stjórn­mál­um, sam­kvæmt franska dag­blað­inu Le Monde. Af þeim 577 full­trúum sem kjörnir voru í kosn­ing­unum um helg­ina, voru 432 ekki í kjöri árið 2012. Það þýðir að aðeins 145 þing­menn voru end­ur­kjörn­ir. Í kosn­ing­unum 2012 var end­ur­nýj­unin aðeins 40 pró­sent og árið 2007 var hún enn minni, eða 25 pró­sent.

Til sam­an­burðar má rifja upp Alþing­is­kosn­ing­arnar hér á landi síð­ast­liðið haust þegar met­fjöldi nýrra þing­manna tók sæti á þingi. Af 63 þing­mönnum náðu 32 full­trúar kjöri sem aldrei höfðu tekið sæti áður. Það er rétt rúm­lega helm­ingur þing­manna, um 51 pró­sent.

Aldrei fleiri konur

Aldrei hafa fleiri konur tekið sæti á franska þing­inu. Nú eru þær 223 eða 38,65 pró­sent þing­manna. Flestir kven­kyns full­trúar koma úr röðum miðju­flokka og vinstri­flokka.

Meira eftir höfundinnBirgir Þór Harðarson
Meira úr sama flokkiErlent