Enn trekkir sagnaheimur Stephen King að

Á meðan Konungur hrollvekjunnar fagnar sjötugsafmæli gengur sagan hans um trúðinn sem nærist á ótta barna í endurnýjun lífdaga.

Bill Skarsgård í hlutverki Pennywise í It (2017).
Bill Skarsgård í hlutverki Pennywise í It (2017).
Auglýsing

Rit­höf­und­ur­inn Stephen King átti stóraf­mæli á dög­unum en hann varð sjö­tugur þann 21. sept­em­ber síð­ast­lið­inn. Fáir rit­höf­undar hafa átt jafn mik­illi vel­gengni að fagna en hann hefur gert það sem flesta rit­höf­unda dreymir um. 

Hann er sölu­hæsti rit­höf­undur sög­unnar en hann hefur skrifað fimm­tíu og fjórar skáld­sög­ur, hátt í tvö­hund­ruð smá­sögur og fleiri verk sem ekki eru skáld­verk. Sögur hans hafa tugum saman ratað á hvíta tjaldið og í sjón­varp og hafa fáir náð slíkum árangri. Hann hefur einnig unnið til fjölda verð­launa og verið titl­aður Kon­ungur hroll­verkj­unn­ar. 

It hold­gerv­ingur hræðsl­unnar

Með vin­sældum kvik­mynd­ar­innar It og þátt­anna Strange Things sem byggir að ein­hverju leyti á frá­sagn­ar­hefð King þá minnir hann enn og aftur á að hann eigi erindi til les­enda úti um allan heim. Þannig eru sögur hans end­ur­skap­aðar fyrir hverja kyn­slóð á fætur annarri.

Auglýsing

Kvik­myndin It um skelfi­lega trúð­inn er búin að slá 44 ára gam­alt met kvik­mynd­ar­innar The Exorcist en hún fór yfir 500 millj­óna doll­ara múr­inn í lok sept­em­ber á heims­vísu. Það jafn­gildir 52 millj­örðum króna en óvenju­legt þykir að hryll­ings­mynd eigi slíkri vel­gengni að fagna. Sagan fjallar um trúð sem hræðir börn og nær­ist á ótta þeirra. Hún ger­ist á tveimur tíma­bilum og fjallar nýja kvik­myndin um það fyrra. Fram­haldið um það síð­ara er vænt­an­legt í sept­em­ber 2019. 

Stephen King Mynd: EPA

Upp­runa­lega sagan kom út árið 1986 en þá hafði King gefið út alls 21 bók og var gerð sjón­varps­mynd í tveimur hlutum fjórum árum seinna þar sem Tim Curry fór með aðal­hlut­verkið sem trúð­ur­inn Penn­ywise. Margir eiga eflaust minn­ingar af þessum þáttum og er ímynd hrylli­lega trúðs­ins hold­gerv­ingur hræðsl­unnar í popp­menn­ing­unni.

Nýjasta sagan skrifuð með syn­inum

Frá­sagnir King og sögur hafa alltaf verið vin­sælar en svo virð­ist sem hann nái að fanga huga og hjarta les­enda sinna enn og aft­ur. Hann er frægur fyrir að skrifa sögu­per­sónur sem virð­ast ljós­lif­andi les­end­um. Hann skrifar mikið um börn og nær með natni inn í hug­ar­heim þeirra. 

Síð­asta skáld­saga hans kom út í lok sept­em­ber síð­ast­lið­inn og nefn­ist hún Sleep­ing Beauties en hann skrif­aði hana með syni sín­um, Owen King. Owen átti hug­mynd­ina af sögu­þræð­inum og sagði King hana vera of góða til að láta fram hjá sér fara. Sagan fjallar um hjón í smábæ í Banda­ríkj­unum sem þurfa að takast á við ein­kenni­legan far­aldur þar sem konur sofna djúpum svefni og leggj­ast í hýð­i. 

King segir sjálfur að mark­miðið hafi verið að fólk myndi ekki sjá hver skrif­aði hvaða kafla. Mik­il­vægt væri að hún hefði sína eigin rödd. Bók­inni hefur verið vel tekið af gagn­rýnendum en ennþá er of snemmt að segja til um vel­gengni henn­ar. 

Eig­in­konan helsti sam­starfs­maður hans

Tabitha KingStephen Edwin King fædd­ist í bænum Portland í Maine-­fylki árið 1947. For­eldrar hans voru Don­ald Edwin King og Nellie Ruth en faðir hans yfir­gaf fjöl­skyld­una þegar King var aðeins tveggja ára gam­all. Móðir hans ól hann og systk­ini hans upp. Hann byrj­aði ungur að skrifa og þegar hann var í mið­skóla þá gaf hann út sögur og smá­sög­ur. Hann gaf fyrstu smá­sög­una út árið 1967 og ber hún heitið The Glass Floor.

Hann útskrif­að­ist frá Háskól­anum í Maine með B.A.-gráðu í ensku 23 ára að aldri. Hann reyndi að fá starf sem kenn­ari en brösu­lega gekk að fá ráðn­ingu. Hann skrif­aði sögur og gaf út efni þangað til hann fékk kenn­ara­stöðu í bænum Hamp­den. Hann hætti þó ekki að skrifa og und­ir­bjó skáld­sögur og gaf út smá­sögur í tíma­rit­u­m. 

Hann gift­ist Tabitha Jane King árið 1971 en þau kynnt­ust í háskóla og eiga þau þrjú upp­komin börn og fjögur barna­börn. Hún hefur skrifað átta skáld­sög­ur, smá­sögur og ljóð. Hún hefur verið King innan handar í skrifum hans, er óform­legur rit­stjóri hans og alltaf fyrsta mann­eskjan til að lesa hand­rit­in. 

Óánægður með The Shin­ing

Fyrsta skáldsagan hans, Carrie, kom út árið 1973 en eftir henni var gerð eft­ir­minni­leg kvik­mynd þremur árum seinna. Leik­stjórn var í höndum Brian De Palma og Sissy Spacek lék aðal­hlut­verk­ið. Sagan fjallar um feimna skóla­stelpu sem lögð er í ein­elti og á mjög trú­aða móð­ur. Hún upp­götvar hjá sér yfir­skil­vit­lega hæfi­leika sem hefur hræði­legar afleið­ingar í för með sér. Kvik­myndin er löngu orðin klass­ísk og sagan með. 

Minnst 66 kvik­myndir hafa verið gerðar eftir sögum Stephen King. Þær fræg­ustu eru lík­leg­ast The Shaws­hank Redemption frá 1994 með Morgan Freeman og Tim Robb­ins í aðal­hlut­verkum og The Shin­ing frá 1980 með Jack Nichol­son og Shelley Duvall í leik­stjórn Stanley Kubrick. 

Jack Nicholson í hlutverki Jack Torrance í The Shining

Frægt er orðið þegar King sagði útgáfu Kubrick ekki vera sér að skapi en hann sagði kvik­mynd­ina vera kalda. Í sögum hans sé ákveðin hlýja sem skil­aði sér alls ekki í kvik­mynd­ina. Hann segir að hann vilji að les­andi eða áhorf­andi sé með í upp­lifun­inni eða ferl­inu. Honum hafi ekki fund­ist Kubrick takast að ná til áhorf­enda á þann hátt. Hann hnýtir einnig í karakt­er­inn hennar Shelley Duvall og telur hann að hún hafi ein­ungis verið sett í kvik­mynd­ina til að öskra. Þannig er myndin lituð af kven­fyr­ir­litn­ingu, að hans mat­i. 

Lífið gjör­breytt eftir bílslys

King lenti í bílslysi árið 1999 sem mark­aði djúp spor í líf hans. Hann var á gangi í bænum Lovell í Maine-­fylki þegar bíll keyrði á hann svo að hann kastað­ist fjóra metra í burtu. Afleið­ing­arnar voru hrylli­leg­ar: hægra lungað féll sam­an, hægri fótur brotn­aði á mörgum stöðum og fékk hann sár á höfði og mjaðma­brotn­aði. Hann var með með­vit­und þegar lög­regla og sjúkra­liðar komu á stað­inn en þjáð­ist mik­ið. Til stóð að taka af honum hægri fót­inn en komust læknar hjá því með því að fram­kvæma fimm aðgerðir á fæt­inum á tíu daga tíma­bili.

Eftir slysið átti King erfitt með að skrifa og ákvað þremur árum eftir það að hætta því alfar­ið. Hann gat illa setið og skrif­aði hægar en hann átti að venj­ast. Hann hætti þó ekki eins og til stóð og síðan þá hefur komið út fjöldi bóka. 

Hann byrj­aði á Dark Tower-ser­í­unni 1971 með einni línu: „The man in black fled across the des­ert and the gunsl­in­ger foll­owed.“ Hann kláraði fyrstu bók­ina ekki fyrr en 1986 og ser­í­una ekki fyrr en 2004, eftir þetta svæsna bílslys. Óhappið notar hann í einni bók ser­í­unnar en þar verður árekst­ur­inn höf­und­inum að hvata til að klára meist­ara­verk sitt.

Mundi ekki eftir að hafa skrifað Cujo

Ég vel að trúa því að Guð sé til, og þess vegna get ég sagt: „Guð, ég get ekki gert þetta sjálf­ur. Hjálp­aðu mér að sleppa því að drekka í dag. Hjálp­aðu mér að sleppa því að taka eit­ur­lyf í dag.


King hefur glímt við alkó­hól­isma og fíkni­efna­vanda­mál til fjölda ára. Hann drakk mikið og neytti ýmissa efna, svo sem kóka­íns, maríjúana og lyf­seð­ils­skyldra lyfja. Neysla hans náði hápunkti á níunda ára­tugnum þar til fjöl­skylda hans greip inn í og hefur hann ekki bragðað áfengi síð­an. 

Hann greinir sjálfur frá því að hann hafi verið undir svo miklum áhrifum af kóka­íni þegar hann skrif­aði Cujo árið 1981 að hann mundi ekki eftir að hafa skrifað hand­rit­ið. Hann fann það seinna og kann­að­ist ekki við að hafa skrifað það. Cujo var kvik­mynduð tveimur árum síð­ar. 

Í ljósi þess hversu margir af skúrk­unum í sögum King eru trú­ar­of­stæk­is­menn kemur það kannski sumum á óvart að trúin hafi hjálpað honum sjálfum að halda sér edrú. Hann segir frá því í við­tali við tíma­ritið Roll­ing Stone að hann sé trú­aður en líti þó svo á að trú­ar­brögð séu hættu­legt verk­færi sem sé mis­notað af fjölda fólks. „Ég vel að trúa því að Guð sé til, og þess vegna get ég sagt: „Guð, ég get ekki gert þetta sjálf­ur. Hjálp­aðu mér að sleppa því að drekka í dag. Hjálp­aðu mér að sleppa því að taka eit­ur­lyf í dag.“ Það virkar vel fyrir mig,“ segir hann.



Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Eilífðarefnin finnast í regnvatni alls staðar um heiminn. Uppruni þeirra er oftast á vesturlöndum en það eru fátækari íbúar heims sem þurfa að súpa seyðið af því.
Regnvatn nánast alls staðar á jarðríki óhæft til drykkjar
Okkur finnst mörgum rigningin góð en vegna athafna mannanna er ekki lengur öruggt að drekka regnvatn víðast hvar í veröldinni, samkvæmt nýrri rannsókn.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Fleiri farþegar fóru um Flugstöð Leifs Eiríkssonar í júlí síðastliðinum en í sama mánuði árið 2019.
Flugið nær fyrri styrk
Júlí var metmánuður í farþegaflutningum hjá Play og Icelandair þokast nær þeim farþegatölum sem sáust fyrir kórónuveirufaraldur. Farþegafjöldi um Keflavíkurflugvöll var meiri í júlí síðastliðnum en í sama mánuði árið 2019.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Verðfall á mörkuðum erlendis er lykilbreyta í þróun eignarsafns íslenskra lífeyrissjóða. Myndin tengist fréttinni ekki beint.
Eignir lífeyrissjóðanna lækkuðu um 361 milljarða á fyrri hluta ársins
Fallandi hlutabréfaverð, jafn innanlands sem erlendis, og styrking krónunnar eru lykilþættir í því að eignir íslensku lífeyrissjóðanna hafa lækkað umtalsvert það sem af er ári. Eignirnar hafa vaxið mikið á síðustu árum. Í fyrra jukust þær um 36 prósent.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Uppþornað stöðuvatn í norðurhluta Ungverjalands.
Enn ein hitabylgjan og skuggalegur vatnsskortur vofir yfir
Það er ekki aðeins brennandi heitt heldur einnig gríðarlega þurrt með tilheyrandi hættu á gróðureldum víða í Evrópu. En það er þó vatnsskorturinn sem veldur mestum áhyggjum.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Þrjár af hverjum fjórum krónum umfram skuldir bundnar í steypu
Lektor í fjármálum segir ekki ólíklegt að húsnæðisverð muni lækka hérlendis. Það hafi gerst eftir bankahrunið samhliða mikilli verðbólgu. Alls hefur hækkun á fasteignaverði aukið eigið fé heimila landsins um 3.450 milljarða króna frá 2010.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Fylgistap ríkisstjórnarflokkanna minna en nær allra annarra stjórna eftir bankahrun
Einungis ein ríkisstjórn sem setið hefur frá 2009 hefur mælst með meira fylgi tíu mánuðum eftir að hún tók við völdum en hún fékk í kosningunum sem færði henni þau völd. Sú ríkisstjórn beið afhroð í kosningum rúmum þremur árum síðar.
Kjarninn 8. ágúst 2022
Gylfi Zoega er annar höfundur greinar sem birtist í nýjasta tölublaði Vísbendingar.
„Hægt væri að banna Airbnb í þéttbýli þegar skortur er á íbúðarhúsnæði“
Ef fleiri flytja til landsins en frá því verður til flókið samspil hagstærða sem valda breytingum á eftirspurn og/ eða framboði á húsnæði með tilheyrandi verðhækkunum eða lækkunum. Tveir hagfræðingar leggja til að kerfinu verði breytt.
Kjarninn 7. ágúst 2022
Arnar Jónsson leikari áformar að gefa út plötu með eigin upplestri á ljóðum úr ólíkum áttum, sem hann segist vilja veita framhaldslíf.
Landskunnur leikari gefur út ljóðaplötu
„Ljóðið hefur fylgt mér frá því ég var pjakkur fyrir norðan og allar götur síðan,“ segir Arnar Jónsson leikari, sem hefur undanfarin ár safnað saman sínum uppáhaldsljóðum og hyggst nú gefa út eigin upplestur á þeim, bæði á vínyl og rafrænt.
Kjarninn 7. ágúst 2022
Meira eftir höfundinnBára Huld Beck
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar