Mynd: Skjáskot/RÚV

Árið 2018: Borgarstjórnarkosningar sem sýndu ákall á breytingar

Konur verða ráðandi í Reykjavík næstu fjögur árin. Aldrei áður hefur borgarstjórn endurspeglað fjölbreytileika borgarbúa með jafn skýrum hætti og í þeim átta framboðum sem kjörin voru. Sumir flokkar voru sigurvegarar og aðrir töpuðu illa.

Borg­ar­stjórn­ar­kosn­ingar fóru fram 26. maí 2018. Alls náðu átta flokkar kjöri og hafa aldrei verið fleiri. Sitj­andi meiri­hlut féll og eng­inn aug­ljós meiri­hluti var til staðar til að að taka við.

Ein allra áhuga­verð­asta nið­ur­staða kosn­ing­anna var sú að konur verða í miklum meiri­hluta í Reykja­vík næsta kjör­tíma­bil. Alls eru 15 þeirra 23 borg­ar­full­trúa sem kjörnir voru í kosn­ing­unum kon­ur. Og sex þeirra átta fram­boða sem náðu kjöri eru leidd af kon­um. Ein­ungis risarnir tveir, flokk­arnir sem gerðu til­kall til borg­ar­stjóra­stóls­ins í krafti stærðar sinn­ar, Sjálf­stæð­is­flokkur og Sam­fylk­ing, eru leiddir af körl­um. Þá voru tveir fram­bjóð­endur sem fæddir eru í öðru landi kjörnir í borg­ar­stjórn og nýr yngsti borg­ar­full­trúi sög­unnar er af blönd­uðum upp­runa.

Hver vann?

Það voru margir sem töldu sig sig­ur­veg­ara kosn­ing­anna í Reykja­vík. Sjálf­stæð­is­flokk­ur­inn bætti við sig 5,1 pró­sentu­stigi milli kosn­inga. Það er lang­mesta bæt­ingin hjá þeim flokkum sem sátu í borg­ar­stjórn síð­asta kjör­tíma­bili. Sjálf­stæð­is­flokk­ur­inn varð líka stærsti flokk­ur­inn í höf­uð­borg­inni að nýju og nið­ur­staða hans var betri en nær allar kann­an­ir, og raunar allur aðdrag­andi kosn­ing­anna, benti til. Í þessu ljósi vann Sjálf­stæð­is­flokk­ur­inn aug­ljósan sig­ur.

En nið­ur­stað­an, 30,8 pró­sent, var líka næst versta nið­ur­staða Sjálf­stæð­is­flokks í Reykja­vík frá upp­hafi borg­ar­stjórn­ar­kosn­inga. Hún var til að mynda lak­ari en árið 2010, þegar flokk­ur­inn fékk 33,6 pró­sent. Sjálf­stæð­is­flokk­ur­inn fékk átta borg­ar­full­trúa kjörna.

ósí­alista­flokk­ur­inn var aug­ljós sig­ur­veg­ari, og gat sagt slíkt án nokk­urs fyr­ir­vara. Hann náði 6,4 pró­sent atkvæða og Sanna Magda­lena Mörtu­dótt­ir, leið­togi hans, var í kjöl­farið í mjög sterkri stöðu í borg­ar­stjórn. Sanna þótti standa sig afburða­vel í öllum kosn­inga­þáttum sem hún kom fram í í aðdrag­anda kosn­inga og þrátt fyrir að vera yngsti borg­ar­full­trúi sög­unnar – hún var ný orðin 26 ára þegar hún var kjörin – þá var hún oft eins og full­orðni ein­stak­ling­ur­inn í her­berg­inu þegar aðrir odd­vitar tók­ust á með hefð­bundnum hætti.

Mið­flokk­ur­inn og Flokkur fólks­ins voru einnig sig­ur­veg­arar í Reykja­vík ein­fald­lega vegna þess að þau náðu fólki inn í fyrsta sinn. Á lands­vísu mátti slá því föstu að Mið­flokk­ur­inn væri stóri sig­ur­veg­ari sveit­ar­stjórn­ar­kosn­ing­anna þar sem flokkur Sig­mundar Dav­íðs Gunn­laugs­sonar náði að skjóta niður rótum mjög víða.

Píratar bættu einnig við sig fylgi á milli kosn­inga og voru eini flokk­ur­inn í frá­far­andi meiri­hluta sem gerði það.

En stóri sig­ur­veg­ari kosn­ing­anna í Reykja­vík var Við­reisn. Flokk­ur­inn er nú orð­inn þriðji stærsti flokk­ur­inn í borg­inni eftir að hafa boðið sig þar fram í fyrsta sinn og er með tvo borg­ar­full­trúa.

Hverjir töp­uðu?

Vinstri græn guldu afhroð í kjör­dæmi for­manns síns, for­sæt­is­ráð­herr­ans Katrínar Jak­obs­dótt­ur. Ein­ungis 2.700 manns kusu flokk­inn í Reykja­vík. Til sam­an­burðar kusu 14.477 ein­stak­lingar Vinstri græn í þing­kosn­ingum sjö mán­uðum áður. Flokk­ur­inn fékk ein­ungis 4,3 pró­sent atkvæða og einn kjör­inn full­trúa, Líf Magneu­dótt­ur. Hann er næst­minnstur allra þeirra fram­boða sem náðu kjöri í maí.

Sam­fylk­ingin tap­aði líka illa. Þótt flokk­ur­inn sé næst stærstur í borg­inni eftir kosn­ing­arn­ar, og hafi náð 25,9 pró­sent atkvæða, þá missti hann heil sex pró­sentu­stig af fylgi milli borg­ar­stjórn­ar­kosn­inga.

Þá er ónefndur Fram­sókn­ar­flokk­ur­inn, sem fékk 3,2 pró­sent atkvæða og náði ekki inn manni í Reykja­vík. Í ljósi þess að um er að ræða kjör­dæmi vara­for­manns­ins og von­ar­stjörn­unnar Lilju Alfreðs­dótt­ur, og þess að Fram­sókn­ar­flokk­ur­inn er rúm­lega 100 ára gam­all flokkur með sterka inn­viði og mikla reynslu af kosn­ing­um, var nið­ur­staðan veru­legt áhyggju­efni. Rifja má upp að Hall­dór Ásgríms­son heit­inn, þáver­andi for­maður Fram­sókn­ar­flokks­ins, ákvað að draga sig í hlé úr stjórn­málum í kjöl­far borg­ar­stjórn­ar­kosn­ing­anna 2006, þegar Fram­sókn fékk 6,1 pró­sent atkvæða. Hall­dór sagði meðal ann­ars að hann væri að axla ábyrgð á lakri stöðu flokks­ins í þeim kosn­ingum með því að stiga til hlið­ar.

Nýr meirihluti kynntur í júní.
Mynd: Bára Huld Beck

Björt fram­tíð, sem sprottið hafði upp úr Besta flokknum og setið í meiri­hluta í átta ár, hvarf af sjón­ar­svið­inu.

Dagur hélt borg­ar­stjóra­stólnum

Ljóst var á nið­ur­stöðu kosn­ing­anna að ákall var um breyt­ing­ar. Meiri­hlut­inn var kol­fall­inn og tvær burð­ar­stoðir hans töp­uðu umtals­verðu fylgi.

Nýr meiri­hluti var kynntur 12. júní í rjóðri við Breið­holts­laug. Hann sam­an­stóð af Sam­fylk­ingu, Við­reisn, Pírötum og Vinstri græn­um.

Í þeirri kynn­ingu kom fram að Dagur B. Egg­erts­­son,odd­viti Sam­­fylk­ing­ar, myndi halda áfram sem borg­­ar­­stjóri Reykja­vík­­­ur. Þór­­dís Lóa Þór­halls­dótt­ir, odd­viti Við­reisn­ar, yrði for­­maður borg­­ar­ráðs og Pawel Bar­toszek annar maður á lista Við­reisn­ar, yrði for­­seti borg­­ar­­stjórnar í þrjú ár en Dóra Björt Guð­jóns­dótt­ir, odd­viti Pírata, myndi fyrst gegna því hlut­verki í eitt ár.

Hér að neðan má lesa helstu atriðin í meiri­hluta­sátt­mála flokk­anna fjög­urra sem kynntur var sam­hliða.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar