Mynd: Birgir Þór Harðarson

Árið 2019: Allir ríkisstjórnarflokkar fengu fé frá sjávarútvegnum í fyrra

Ríkisstjórnarflokkarnir þrír fengu allir hámarksstyrki frá ýmsum sjávarútvegsfyrirtækjum í fyrra. Um helmingur styrkjanna fyrirtækja úr þeim geira til ríkisstjórnarflokka fór til Sjálfstæðisflokksins.

Rík­­is­­stjórn­­­ar­­flokk­­arnir þrír fengu alls um ell­efu millj­­ónir króna í styrki frá lög­­að­ilum í sjá­v­­­ar­út­­­vegi á árinu 2018. Um er að ræða útgerð­­ar­­fyr­ir­tæki, fisk­vinnsl­­ur, fyr­ir­tæki sem starfa í fisk­eldi og eign­­ar­halds­­­fé­lög í eigu stórra eig­enda útgerð­­ar­­fyr­ir­tækja. 

Þetta er meðal þess sem fram kemur í útdráttum úr árs­­reikn­ingum Sjálf­­stæð­is­­flokks, Fram­­sókn­­ar­­flokks og Vinstri grænna sem birtir voru á heima­­síðu Rík­­is­end­­ur­­skoð­unar í nóv­em­ber.

Mest fékk Sjálf­­stæð­is­­flokk­­ur­inn frá slíkum fyr­ir­tækj­um, eða tæp­­lega 5,3 millj­­ónir króna. Það þýðir að helm­ingur þess fjár­­­magns sem greiddur var frá fyr­ir­tækjum í sjá­v­­­ar­út­­­vegi til rík­­is­­stjórn­­­ar­­flokk­anna þriggja fór til Sjálf­­stæð­is­­flokks­ins. Af þeim 20 lög­­að­ilum sem gáfu flokknum lög­­bund­inn hámarks­­­styrk, 400 þús­und krón­­ur, komu níu úr sjá­v­­­ar­út­­­vegs­­geir­an­­um. Fram­lög þeirra fyr­ir­tækja til Sjálf­­stæð­is­­flokks­ins námu 24 pró­­sent af öllum fram­lögum lög­­að­ila, sem voru alls rúm­­lega 22,3 millj­­ónir króna. 

Fram­­sókn­­ar­­flokk­­ur­inn fékk næst mest stjórn­­­ar­­flokk­anna frá sjá­v­­­ar­út­­­veg­in­um, eða rúm­­lega 3,8 millj­­ónir króna. Af þeim sjö lög­­að­ilum sem gáfu flokknum 400 þús­und krónur voru sex úr sjá­v­­­ar­út­­­vegi. Alls námu fram­lög lög­­að­ila til Fram­­sóknar 9,5 millj­­ónum króna í fyrra og því voru styrkir úr sjá­v­­­ar­út­­­vegi, eða 40 pró­­sent allra styrkja frá lög­­að­il­­um.

Vinstri græn fengu alls tæp­­lega 1,9 millj­­ónir króna frá sjá­v­­­ar­út­­­vegs­­fyr­ir­tækjum og fjórir af þeim fimm lög­­að­ilum sem gáfu flokknum 400 þús­und króna fram­lag komu úr þeim geira. Alls voru fram­lög lög­­að­ila til Vinstri grænna rúm­­lega 3,3 millj­­ónir króna og af þeirri upp­­hæð kom tæp­­lega 56 pró­­sent frá fyr­ir­tækjum í sjá­v­­­ar­út­­­veg­i. 

Stærstu sjá­v­­­ar­úr­­vegs­­fyr­ir­tæki gáfu flestum

Af stærstu sjá­v­­­ar­út­­­vegs­­fyr­ir­tækjum lands­ins gaf Sam­herji öllum flokk­unum þremur í fyrra. Sjálf­­stæð­is­­flokk­­ur­inn og Vinstri græn fengu 400 þús­und krónur frá sjá­v­­­ar­út­­­vegs­ris­­anum og Fram­­sókn­­ar­­flokk­­ur­inn 200 þús­und.

Sam­herji ehf., á 7,1 pró­­­sent alls úthlut­aðs kvóta á Íslandi. Síld­­­ar­vinnslan heldur svo á 5,3 pró­­­sent allra afla­heim­ilda, en hún er í 44,6 pró­­­sent eigu Sam­herja auk þess sem Kald­bak­­­ur, félag í eigu Sam­herja, á 15 pró­­­sent hlut í öðru félagi sem á 5,3 pró­­­sent hlut í Síld­­­ar­vinnsl­unni. Síld­­ar­vinnslan gaf bæði Fram­­sókn og Vinstri grænum 400 þús­und krónur í fyrra. 

Sjá­v­­­­ar­út­­­­­vegs­­­fyr­ir­tækið Berg­­­ur-Hug­inn er síðan með 2,3 pró­­­sent kvót­ans en það er að öllu leyti í eigu Síld­­­ar­vinnsl­unn­­­ar. Það félag gaf Sjálf­­stæð­is­­flokknum 400 þús­und krón­­ur. 

Sam­herji hefur verið í miklu brim­róti und­an­farnar vikur eftir umfjöllun Kveiks, Stund­­ar­inn­­ar, Al Jazeer­a og Wiki­leaks um mút­u­greiðsl­­ur, meint pen­inga­þvætti og skattsnið­­göngu Sam­herja, sem byggði að mestu á tug­­þús­undum gagna og upp­­­ljóstrun Jóhann­esar Stef­áns­­son­­ar, fyrr­ver­andi starfs­­manns Sam­herja í Namib­­íu. Þegar er búið að hand­­taka og ákæra Bern­hard Es­au, fyrr­ver­andi sjá­v­­­­­­ar­út­­­­­­­­­vegs­ráð­herra Namib­­­­­íu, Sacky S­hang­hala, fyrr­ver­andi dóms­­­­­mála­ráð­herra Namib­­­­­íu, og fjóra aðra menn fyrir að hafa þegið 103,6 millj­­­­­ónir namibískra doll­­­­­ara, jafn­­­­­virði 860 millj­­­­­óna íslenskra króna, í greiðslur fyrir að tryggja félögum tengdum Sam­herja eft­ir­­­­­sóttan kvóta í land­in­u.  Auk S­hang­hala og Es­au voru James Hatuikulipi, sem hætti sem stjórn­­­­­­­­­ar­­­­­for­­­­­maður namibísku rík­­­­­is­út­­­­­­­­­gerð­­­­­ar­inn­ar Fis­hcor ný­ver­ið, Tam­son 'Fitty' Hatuikulipi, tengda­­­­­son­ur Es­au, Ricar­do Gusta­vo, sam­­­­­starfs­­­­­maður hans og Pi­us Mwa­telu­lo, sem einnig teng­ist Hatuikulipi ­fjöl­­­­­skyld­u­­­­­bönd­um, ákærð­­­­ir.

Mál Sam­herja er til rann­­sóknar í Namib­­íu, á Íslandi og í Nor­egi. Þá hafa eignir verið frystar í Angóla vegna máls­ins og þar á sér einnig stað saka­­mála­rann­­sókn.

Krist­ján Þór Júl­í­us­­son, sjá­v­­­ar­út­­­vegs- og land­­bún­­að­­ar­ráð­herra, ákvað skömmu fyrir jól á grund­velli stjórn­­­sýslu­laga að víkja sæti við með­­­ferð og töku ákvarð­ana í fjórum stjórn­­­sýslu­kærum tengdum Sam­herja hf. Krist­ján var fyrir mörgum árum stjórn­ar­for­maður Sam­herja og hann og Þor­steinn Már Bald­vins­son, fyrr­ver­andi for­stjóri Sam­herja og einn aðal­eig­andi fyr­ir­tæk­is­ins, eru ald­ar­vin­ir.

Kaup­­fé­lag Skag­­firð­inga, sem á sjá­v­­­ar­út­­­vegs­­fyr­ir­tækið FISK-­­Seafood ­sem heldur á 5,34 pró­­sent heild­­ar­kvót­ans, gaf Fram­­sókn­­ar­­flokknum 200 þús­und krónur en hinum tveimur rík­­is­­stjórn­­­ar­­flokk­unum 400 þús­und krónur á árinu 2018. FISK á 32,9 pró­­­sent í Vinnslu­­­stöð­inni í Vest­­­manna­eyjum sem er með fimm pró­­­sent heild­­­ar­afla­hlut­­­deild. Vinnslu­­stöðin gaf Sjálf­­stæð­is­­flokknum 400 þús­und krónur í fyrra. 

Ísfé­lag Vest­­manna­eyja gaf bæði Sjálf­­stæð­is­­flokki og Fram­­sókn­­ar­­flokki 400 þús­und krón­­ur.

Fram­­sókn fékk líka hámarks­­fram­lag frá Skinney Þinga­­nes, Eskju, Arn­­ar­­laxi, Ramma og Löx­um-­­fisk­eld­i. 

Vinstri græn fengu 400 þús­und krónur frá­ HB Granda, sem í dag heitir Brim, auk þess sem Brim, sem í dag heitir Útgerð­­ar­­fé­lag Reykja­vík­­­ur, gaf þeim 200 þús­und krón­­ur.

Sjálf­­stæð­is­­flokk­­ur­inn fékk líka 400 þús­und krónur frá­ HB Granda, Þor­birni, Hval, Gjögur og eign­­ar­halds­­­fé­lag­inu Hlér ehf., sem er í eigu eins eig­anda ­Nes­skipa.

Fá aðal­­­lega fjár­­muni frá rík­­inu

Meg­in­þorri fjár­­­magns sem fer í rekstur stjórn­­­mála­­flokka kemur hins vegar nú úr rík­­is­­sjóði. Árið 2018 var fyrsta árið í rekstri þeirra stjórn­­­­­mála­­­flokk­anna sem eiga full­­­trúa á þingi frá því að fram­lög til þeirra úr rík­­­­is­­­­sjóði voru hækkuð um 127 pró­­­­sent, að til­­­­lögu sex flokka sem sæti eiga á Alþingi. Fram­lög úr rík­­­­is­­­­sjóði til flokk­anna átta á þingi áttu að vera 286 millj­­­­­­­ónir króna í fyrra en urðu 648 millj­­­­­­­ónir króna eftir að sú ákvörðun var tek­in. Einu flokk­­­­­­arnir sem skrif­uðu sig ekki á til­­­­­­lög­una voru Píratar og Flokkur fólks­ins.

Þegar kosið verður næst, árið 2021, munu flokk­­­­­arnir átta sem náðu inn á þing í haust­­­­­kosn­­­­­ing­unum 2017 verða búnir að fá alls úthlutað rúm­­­­­lega 2,8 millj­­­­­örðum króna úr rík­­­­­is­­­­­sjóði vegna áranna 2018-2021 til að standa straum af starf­­­­­semi sinn­i. 

Tekjur Vinstri grænna voru alls 146,7 millj­­­ónir króna í fyrra. Að upp­­­i­­­­­stöðu komu þær tekjur úr rík­­­­is­­­­sjóði, eða 124,5 millj­­­­ónir króna. Það þýðir að 85 pró­­­­sent af tekjum flokks­ins komu úr sam­eig­in­­­­legum sjóð­­­­um. 

Vinstri græn fengu 16,9 pró­­­­sent í síð­­­­­­­ustu kosn­­­­ingum og ell­efu þing­­­menn kjörna. 

Rekstur Vinstri grænna kost­aði alls 112 millj­­­­ónir króna í fyrra og því skil­aði rekst­­­­ur­inn tölu­verðum hagn­aði eða alls 33,6 millj­­­ónum króna. Flokk­­­­ur­inn skuld­aði 7,4 millj­­­­ónir króna í lok síð­­­­asta árs og lækk­­­­uðu skuldir hans milli ára úr 37,5 millj­­­­ónum króna. 

Tekjur Sjálf­­­stæð­is­­­flokks­ins voru alls 367,6 millj­­­ónir króna í fyrra en alls komu 180,7 millj­­­ónir úr rík­­­is­­­sjóði. Það þýðir að tæpur helm­ingur af tekjum flokks­ins komu úr sam­eig­in­­­­legum sjóð­­­­um. Tekjur flokks­ins juk­ust um 48,2 pró­­­sent frá árinu 2017 en þá voru þær 248,1 milljón króna.

Rekstur flokks­ins kost­aði alls 373,7 millj­­­­ónir króna í fyrra. Flokk­­­­ur­inn skuld­aði 430,9 millj­­­­ónir króna í lok síð­­­­asta árs og hækk­­­uðu skuldir hans milli ára úr 421,8 millj­­­­ónum króna.

Fram­­­sókn­­­ar­­­flokk­­­ur­inn tap­aði rúm­­­lega tveimur millj­­­ónum króna í fyrra, sam­­­kvæmt árs­­­reikn­ingi, en rík­­­is­fram­lög voru bróð­­­ur­­­partur tekna flokks­ins. Tæp­­­lega 80 millj­­­ónir komu til flokks­ins úr rík­­­is­­­sjóði, í sam­an­­­burði við 44 millj­­­ónir árið 2017. Heild­­­ar­­­tekjur flokks­ins námu 121 milljón í fyrra.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar