Mynd: Samsett

Laun bankastjóranna á bilinu 3,6 til 4,7 milljónir króna á mánuði

Bankastjórar ríkisbankanna tveggja eru með mánaðarlaun sem eru í kringum fjórar milljónir króna á mánuði. Bankastjóri Arion banka er með enn hærri laun og aðstoðarbankastjórinn hans toppar alla æðstu stjórnendurna. Kjarninn fer yfir launaþróun innan íslenska bankakerfisins.

Fyrir ári síðan lék allt á reiðiskjálfi í samfélaginu vegna launa bankastjóra ríkisbankanna tveggja, og launahækkana annarra ríkisforstjóra sem fjölmiðlar höfðu opinberað. Á þeim tíma stóð yfir harðvítug kjarabarátta þar sem ný og herská forysta stærstu stéttarfélaga landsins krafðist kjarabóta fyrir sitt fólk sem ráðamenn og atvinnulífið töldu úr öllum takti við stöðu efnahagslífsins á þeim tíma. 

Miklar launahækkanir, oft um tugi prósenta, til ýmissa forstjóra ríkisfyrirtækja og embættismanna vegna ákvarðana Kjararáðs hleyptu mjög illu blóði í kjaradeilurnar. Forystumenn stéttarfélaganna bentu á að það virtist sem svo að það mætti „leiðrétta“ laun þeirra sem væru með hæstu launin um tugi prósenta en að það þætti stórskaðlegt að gera slíkt fyrir þá sem áttu í vandræðum með að ná endum saman.

Mesti hitinn var í kringum launakjör bankastjóra ríkisbankanna tveggja, Íslandsbanka og Landsbankans en himinhá laun þáverandi bankastjóra Arion banka voru líka ítrekað dregin inn í umræðuna.

Auglýsing

Meðalmaðurinn á íslenskum vinnumarkaði vann sér inn um 21 þúsund krónur á mánuði miðað við miðgildi heildarlauna á árinu 2018. Það tók hann 224 daga að vinna sér mánaðarlaun bankastjóra Arion banka, 202 daga að vinna sér inn mánaðarlaun bankastjóra Íslandsbanka og 171 dag að vinna sér inn mánaðarlaun bankastjóra Landsbankans. Þótt laun bankastjóra allra bankanna þriggja hafi lækkað á síðasta ári í samanburði við árið áður eru þau enn mjög há. Bankastjóri annars ríkisbankans er til að mynda með rúmlega 70 prósent hærri laun en hún var með þegar hún var ráðin og hin ríkisbankastjórinn er með rúmlega tvisvar sinnum þau laun sem kjararáð ákvað að hún ætti að vera með á árinu 2017.

Lækkaði lítillega að meðaltali á milli ára

Íslandsbanki var að mestu í eigu kröfuhafa Glitnis fyrstu árin eftir hrun. Í stöðugleikasamningunum sem gerðir voru árið 2015 var hins vegar samið um að eignarhald hans myndi færast til íslenska ríkisins. Það gerðist svo formlega í upphafi árs 2016. Við það færðist ákvörðun um laun Birnu Einarsdóttur, bankastjóra Íslandsbanka, frá stjórn bankans og til kjararáðs.

Birna hafði verið með 4,2 milljónir króna á mánuði árið 2015 í laun og frammistöðutengdar greiðslur og því ljóst að hún gat búist við kjararýrnun. Þegar ársreikningur bankans fyrir árið 2016 var birtur kom hins vegar í ljós að laun hennar jukust milli ára og voru 4,85 milljónir króna. Raunar úrskurðaði kjararáð ekki um laun Birnu fyrr en snemma árs 2017, þegar búið var að taka ákvörðun um að færa ákvörðun um laun hennar frá kjararáði, en áður en sú ákvörðun tók gildi. Samkvæmt þeim úrskurði áttu laun Birnu að vera tvær milljónir króna á mánuði. 

Miklar kjaradeilur hafa staðið yfir á Íslandi undanfarin misseri. Á meðal þess sem gagnrýnt er eru miklar launaleiðréttingar stjórnenda innan ríkisfyrirtækja sem eru fyrir með há laun á íslenskan mælikvarða.
Mynd: Bára Huld Beck

Stjórn bankans taldi sig ekki þurfa að framfylgja þeim úrskurði þar sem Birna væri með tólf mánaða uppsagnarfrest sem næði langt fram yfir þann tíma sem ákvörðunarvald yfir launum hennar færðist aftur til stjórnar Íslandsbanka. Þegar ársreikningur bankans fyrir árið 2017 var birtur kom í ljós að Birna var með 4,8 milljónir króna í laun að meðaltali það árið.

Til viðbótar fékk hún eina milljón króna á mánuði í mótframlag atvinnurekenda í lífeyrissjóð. Á árinu 2018 voru laun hennar 5,3 milljónir króna en hún óskaði sjálf eftir því að lækka laun sín seint á því ári. Í fyrra voru laun hennar 4,2 milljónir króna að meðaltali auk þess sem hún fékk áfram eina milljón króna á mánuði í mótframlag í lífeyrissjóð. Til samanburðar getur landsmaður sem er með meðaltal heildarlauna búist við því að mótframlag atvinnurekenda hans í lífeyrissjóð sé í kringum 80 þúsund krónur á mánuði. Það tekur því meðalmanninn því um 149 mánuði að safna saman sama mótframlagi í lífeyrissjóð og Birna fær greitt árlega frá ríkisbanka.

Friðrik Sophusson, stjórnarformaður Íslandsbanka, sem verður 77 ára síðar á þessu ári og hefur því verið á eftirlaunaaldri í að minnsta kosti áratug, fékk að meðaltali 940 þúsund krónur greiddar í laun fyrir stjórnarsetu á síðasta ári. 

Með yfir 70 prósent hærri laun en við ráðningu

Bankastjóri Landsbankans, Lilja Björk Einarsdóttir, var með tæplega 2,1 milljón króna í laun á mánuði þegar hún var ráðin í starfið, en hún hóf störf 15. mars 2017.

Laun hennar voru skömmu síðar, eða um mitt ár 2017, hækkuð í 3,25 milljónir króna og á árinu 2018 upp í 3,8 milljónir króna. Laun Lilju höfðu því hækkað um 82 prósent. 

Auglýsing

Bankaráð Landsbankans sagði í bréfi sem það sendi ráðherra að launin hefðu verið hækkuð svona mikið vegna þess að þau hefðu dreg­ist „langt aftur úr þeim launum sem greidd voru fyrir sam­­bæri­­leg störf“ á árunum 2009 til 2017. Þetta hefði gert það að verkum að laun banka­­stjór­ans hafi ekki verið sam­keppn­is­hæf og ekki í sam­ræmi við starfs­kjara­­stefnu bank­ans. Þá taldi banka­ráðið sig hafa sýnt bæði hóf­­semi og var­kárni þegar samið var um að hækka laun banka­­stjór­ans.

Bjarni Benediktsson, fjármála- og efnahagsráðherra, brást við bréfum frá stjórnum ríkisbankana í fyrra, þar sem þær vörðu launahækkanir æðstu stjórnenda, með því að senda bréf til Bankasýslu ríkisins þar sem hann óskaði eftir því að hún komi því með afdrátt­ar­lausum hætti á fram­færi við stjórnir rík­is­bank­anna Íslands­banka og Lands­bank­ans að „ráðu­neytið telji að bregð­ast eigi við þeirri stöðu sem upp er komin með taf­ar­lausri end­ur­skoðun launa­á­kvarð­ana og und­ir­bún­ingi að breyt­ingum á starfs­kjara­stefn­um, sem lagðar verði fram á kom­andi aðal­fundum bank­anna.“

Laun Lilju Bjarkar voru um 3,6 milljónir króna að meðaltali á mánuði í fyrra. Það er um 200 þúsund krónum lægri laun en hún var með að meðaltali 2018 en 71 prósent hærri laun en Lilja Björk hafði þegar hún var ráðin í starfið 2017. Auk þess fékk hún 683 þúsund krónur að meðaltali á mánuði í lífeyrissjóðsgreiðslur frá Landsbankanum. Til samanburðar getur landsmaður sem er með meðaltal heildarlauna búist við því að mótframlag atvinnurekenda hans í lífeyrissjóð sé í kringum 80 þúsund krónur á mánuði. Það tekur því meðalmanninn því um 103 mánuði að safna saman sama mótframlagi í lífeyrissjóð og Birna fær greitt árlega frá ríkisbanka.

Helga Björk Eiríksdóttir, formaður bankaráðs Landsbankans, var með 11,7 milljónir króna í laun og hlunnindi frá bankanum í fyrra fyrir stjórnarsetu, eða 975 þúsund krónur að meðaltali á mánuði. Hún fékk auk þess 1,4 milljónir króna í mótframlag í lífeyrissjóð.

Hæstu launin í Arion banka

Hæst launaði bankastjóri landsins er Benedikt Gíslason, sem stýrir Arion banka, eina stóra bankans á landinu sem er í einkaeigu. Arion banki er einnig sá banki sem skilaði lökustu afkomu þriggja stærstu bankanna á síðasta ári.

Á þeim sex mánuðum sem hann sat í stóli bankastjóra í fyrra þáði hann að meðaltali 4,7 milljónir króna á mánuði í laun. Laun hans eru umtalsvert lægri en laun Höskuldar H. Ólafssonar, fyrirrennara hans í starfi, voru undir lok starfstíma hans. Á árinu 2018 var Höskuldur með 6,2 milljónir króna að meðaltali í laun. Til­kynnt var um það í apríl í fyrra að Hösk­uldur hefði  sagt starfi sínu hjá Arion banka lausu. Starfs­lok hans kost­uðu Arion banka 150 millj­ónir króna, en sú greiðsla sam­an­stóð ann­­ars vegar af upp­­sagn­­ar­fresti og hins vegar samn­ingi um starfs­­lok.

Höskuldur H. Ólafsson, sem er hér til hægri á myndinni að hringja bjöllunni í Kauphöllinni þegar Arion banki var skráður á markað sumarið 2018, yfirgaf bankann í apríllok í fyrra.
Mynd: Nasdaq OMX Iceland

Benedikt fékk þó ágætlega greitt á öðrum vettvangi í fyrra. Kjarninn greindi frá því í október í fyrra að Stjórn Kaupþings, sem taldi fjóra til fimm einstaklinga, hafi 1,2 milljarð króna í laun á árinu 2018. Bene­dikt Gísla­son hætti í stjórninni í ágúst 2018 og tók þess í stað sæti í stjórn Arion banka, sem þá var að að stóru leyti enn í eigu Kaup­þings. Bene­dikt var svo ráð­inn banka­stjóri Arion banka í fyrrasum­ar. Því verður að gera ráð fyrir að greiðslur til Bene­dikts fram að þeim tíma sem hann hætti hjá Kaup­þingi telj­ist með í heild­ar­upp­hæð launa­greiðslna til stjórn­ar. 

Ásgeir H. Reykfjörð Gylfason var ráðinn aðstoðarbankastjóri Arion banka í fyrra og hóf störf  5. september. Hann starfaði auk þess sem framkvæmdastjóri fyrirtækja- og fjárfestingabankasviðs frá 26. september. Laun Ásgeirs voru að meðaltali hærri en laun bankastjórans, en alls fékk hann greiddar 22,5 milljónir króna í fyrra fyrir tæplega fjögurra mánaða störf. Það þýðir að meðallaun hans á mánuði voru um 5,6 milljónir króna.  

Stefán Pétursson, fjármálastjóri Arion banka, er líka með ágætis laun, eða um fjórar milljónir króna á mánuði. 

Auglýsing

Mótframlag Arion banka í lífeyrissjóð stjórnenda hans er ekki tilgreint í ársreikningi.

Brynjólfur Bjarnason var kjörinn stjórnarformaður Arion banka í mars í fyrra. Hann fékk samtals greitt 16,3 milljónir króna í laun á síðasta ári. Þar er um samtölu þess að fá greitt fyrir stjórnarsetu og greiðslur fyrir setu í nefndum á vegum stjórnar. Alls voru laun Brynjólfs, sem er 74 ára gamall og hefur því verið á eftirlaunaaldri í nokkur ár, tæplega 1,3 milljónir á mánuði að meðaltali.

Á aðalfundi Arion banka 2019 var samþykkt að stjórnarmenn með búsetu utan Íslands myndu fá tvöföld laun stjórnarmanna sem búsettir eru á Íslandi. Á árinu 2019 fékk stjórnarmaðurinn Steinunn Kristín Þórðardóttir, sem búsett er erlendis, því afturvirka leiðréttingu vegna þessa ákvæðis. Hún fékk alls 22,1 milljónir króna greiddar í stjórnarlaun í fyrra. Það þýðir að, að teknu tilliti til hinnar afturvirku leiðréttingar, að hún var með 1,8 milljónir króna að meðaltali á mánuði.

Kanntu vel við Kjarnann?

Við á Kjarnanum þökkum lesendum fyrir það traust sem þeir sýna með því að styrkja Kjarnann. 

Frjáls framlög frá lesendum hafa vaxið jafnt og þétt síðustu árin og eru mikilvæg tekjustoð undir reksturinn. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni og greina kjarnann frá hisminu. 

Við tökum hlutverk okkar sem fjölmiðill í þjónustu almennings alvarlega. Kjarninn birti 409 fréttaskýringar og 2.367 fréttir á árinu 2019. Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar, stærstur hluti þeirra aðsendar greinar. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar