Baulið frá blikkbeljunum

Í Evrópu búa um það bil 140 milljónir fólks við heilsuspillandi hávaða frá farartækjum. Talið er að árlega látist 12 þúsund manns í álfunni fyrir aldur fram úr sjúkdómum tengdum hávaða frá umferð. Í Danmörku einni látast árlega um það bil 500 manns.

umferð
Auglýsing

Síð­ast­lið­inn mið­viku­dag, 4. mars, kom út ný skýrsla Evr­ópsku Umhverf­is­stofn­un­ar­inn­ar. Í skýrslu þess­ari, sem kemur út á fimm ára fresti, er að finna upp­lýs­ingar um hávaða­mæl­ingar sem tengj­ast umferð frá sam­göngu­tækj­u­m.  

Upp­lýs­ing­arnar sem fram koma í skýrsl­unni draga upp dökka mynd. Þar segir að 140 millj­ónir búi við heilsu­spill­andi umferð­ar­há­vaða, árlega fái 48 þús­und hjarta- og æða­sjúk­dóma, sem rekja megi til hávaða frá umferð og 6.5 millj­ónir glími við þrá­láta svefnerf­ið­leika vegna hávaða. Og enn­fremur að árlega lát­ist 12 þús­und Evr­ópu­bú­ar, fyrir aldur fram, úr hávaða­tengdum sjúk­dóm­um. 

Og ástandið lag­ast ekki á næstu árum, að mati sér­fræð­inga Evr­ópsku Umhverf­is­stofn­un­ar­inn­ar. Þeim sem búa við heilsu­spill­andi umferð­ar­há­vaða mun fjölga veru­lega fram til árs­ins 2030. Þetta mun ger­ast þrátt fyrir að eftir tíu ár verði um það bil helm­ingur allra einka­bíla á göt­unum raf­knún­ir. Árið 2030 mun íbúum í bæjum og borgum fjölga mik­ið. Umferð­ar­há­vað­inn er mestur á þétt­býl­is­svæðum þar sem land­rými er tak­mark­að.

Stór­auk­inn bíla­fjöldi er mesti hávaða­vald­ur­inn

Árið 2018 hafði bílum í Dan­mörku fjölgað um 300 þús­und frá árinu 2013. Fram til árs­ins 2023 telur Danska hag­stofan að bílum fjölgi um önnur 300 þús­und. ­Gangi þessi spá eftir hefur öku­tækjum á götum Dan­merkur fjölgað um 600 þús­und á tíu árum. Með til­heyr­andi hávaða. Í könnun sem gerð var árið 2000 kom í ljós að 6 pró­sent Dana töldu sig verða fyrir miklu ónæði og óþæg­indum vegna umferð­ar­há­vaða. Í sam­bæri­legri könnun árið 2017 var talan 14 pró­sent. Hafði sem sé meira en tvö­fald­ast á 17 árum. 

Auglýsing
Þegar rýnt var í svörin kom í ljós að nær allir sem spurðir voru nefndu umferð­ina sem hávaða­vald. Öllum sem tóku þátt í seinni könn­un­inni, sam­tals tæp­lega 13 þús­und manns eins og í þeirri fyrri, bar líka saman um að þrátt fyrir að á allra síð­ustu árum hafi verið lögð aukin áhersla á hljóð­lát­ari vélar og hjól­barða hefði það ekki náð að vega upp á móti stór­auknum fjölda bíla á göt­un­um.

Verst í fjöl­býl­is­húsum

Í áður­nefndum könn­unum voru þátt­tak­endur spurðir hvort þeir byggju í fjöl­býli, ein­býli eða rað­hús­um. Í ljós kom að þeir sem umferð­ar­há­vað­inn plag­aði mest voru íbúar fjöl­býl­is­húsa. Í skýr­ingum með könn­un­unum kom fram að þessi nið­ur­staða kæmi ekki á óvart. Við miklar umferð­ar­götur í borgum og bæjum eru iðu­lega nokk­urra hæða fjöl­býl­is­hús, kannski versl­anir eða önnur fyr­ir­tæki á götu­hæð­inni en íbúðir fyrir ofan. Oft á tíðum er um að ræða hús sem byggð voru fyrir ára­tug­um. Þá þótti bæði sjálf­sagt og þægi­legt að búa sem næst göt­unni og ugg­laust hefur fæsta grunað að göt­urnar yrðu síðar að eins konar bílafljótum þar sem þús­und­ir, eða tug­þús­und­ir, bíla bruna um stærstan hluta sól­ar­hrings­ins. Í flestum þess­ara húsa sem byggð voru fyrir ára­tugum var ekki hugað sér­stak­lega að ein­angrun og iðu­lega ein­falt gler í glugg­um. Þótt mjög víða sé í dag komið tvö­falt gler dugir það ekki til að loka hávað­ann úti. Þegar fjöl­býl­is­hús eru beggja vegna götu, sem kannski er þar að auki mjó, kast­ast hljóðið frá bíl­unum milli hús­anna og eykur þannig á hávað­ann.

Leið­bein­ingar Evr­ópu­sam­bands­ins varð­andi umferð­ar­há­vaða hljóða upp á 55 desí­bel að deg­inum en 50 um næt­ur. Alþjóða­heil­brigð­is­mála­stofn­un­in, WHO, gaf árið 2018 út nýjar regl­ur, strang­ari en þær eldri. Sam­kvæmt þeim má hávaði frá umferð ekki fara yfir 45 desí­bel að næt­ur­lagi og ekki hærra en 53 desí­bel á dag­inn. Rétt er að hafa í huga að desí­bela­kvarð­inn er þannig upp­byggður að breyt­ing upp á 3 desí­bel til hækk­unar þýðir tvö­földun hávað­ans. Þannig er hávaði sem mælist 53 desí­bel tvö­faldur miðað við 50 desí­bel. Hávaði sem mælist 60 desí­bel er á sama hátt aðeins helm­ingur þess sem mælist 63 desí­bel.

Hvað er til ráða?

Á síð­ustu 10 – 15 árum hafa verið gerðar margar til­raunir með yfir­borðs­efni í því skyni að draga úr umferð­ar­há­vaða. Til­raunir með mis­mun­andi gerðir mal­biks, sem er lang algeng­asta yfir­borðs­efn­ið, hafa sýnt að hávað­inn er mjög mis­mik­ill eftir því hvaða efni er not­að. En eins og oft vill verða hald­ast gæðin í hendur við verð­ið, hljóð­lát­ara mal­bik, ef svo má að orði kom­ast, er all­miklu dýr­ara en það sem algeng­ast er að nota. 

Í Þýska­landi hafa verið gerðar ýmsar til­raunir til að draga úr umferð­ar­há­vaða. Þar hefur komið í ljós að með því að draga úr hrað­an­um, úr 110 km niður í 90 km minnkar hávað­inn um 4 desí­bel, sem er umtals­vert. Minni umferð dregur að sjálf­sögðu úr hávað­anum en þegar bíl­unum fjölgar og fjölgar er hæg­ara sagt en gert að minnka umferð­ina. 

Þétt­ari byggð þýðir nýbygg­ingar við umferð­ar­götur

Þótt í þessum pistli hafi einkum verið vitnað til Dan­merkur gildir það sama um mörg lönd. í Evr­ópu og víð­ar. Víða, þar á meðal í höf­uð­borg okkar Íslend­inga hefur á síð­ustu árum aukin áhersla verið lögð á þétt­ingu byggð­ar. En eins og til dæmis Reyk­vík­ingar þekkja vel þýðir þétt­ari byggð að oft á tíðum eru nýbygg­ingar reistar nær miklum umferð­ar­götum en áður. Þessu er reynt að mæta með betri hljóð­ein­angr­un, bæði veggja og glugga. Í sölu­aug­lýs­ingum má iðu­lega lesa að ,,mikið sé lagt upp úr hljóð­ein­angr­un“ eins og það er orð­að. Hvort slíkt sé ætíð til­fellið skal hér ósagt látið en miðað við nið­ur­stöður rann­sókna um tengsl heilsu­fars og hávaða er full þörf á að vanda til verka.

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Lilja Alfreðsdóttir
Fjárfesting í fólki og nýsköpun ræður úrslitum
Kjarninn 27. október 2020
Nær helmingur atvinnulausra er undir 35 ára
Atvinnuleysi yngri aldurshópa er töluvert meira en þeirra eldri, samkvæmt tölum Vinnumálastofnunar og Hagstofu. Munurinn er enn meiri þegar tekið er tillit til atvinnulausra námsmanna.
Kjarninn 27. október 2020
Gunnþór B. Ingvason, framkvæmdastjóri Síldarvinnslunnar.
Samherja-blokkin bætir enn við sig kvóta – heldur nú á 17,5 prósent
Útgerð í eigu Síldarvinnslunnar hefur keypt aðra útgerð sem heldur á 0,36 prósent af heildarkvóta. Við það eykst aflahlutdeild þeirra útgerðarfyrirtækja sem tengjast Samherjasamstæðunni um sama hlutfall.
Kjarninn 26. október 2020
Björn Gunnar Ólafsson
Uppskrift að verðbólgu
Kjarninn 26. október 2020
Flóttafólk mótmælti í mars á síðasta ári.
Flóttafólk lýsir slæmum aðstæðum í búðunum á Ásbrú
Flóttafólk segir Útlendingastofnun hafa skert réttindi sín og frelsi með sóttvarnaaðgerðum. Stofnunin segir þetta misskilning og að sótt­varna­ráð­staf­anir mæl­ist eðli­lega mis­vel fyrir. Hún geri sitt besta til að leiðrétta allan misskilning.
Kjarninn 26. október 2020
Aðalbygging Háskóla Íslands
Sögulegur fjöldi nemenda í HÍ
Skráðum nemendum í Háskóla Íslands fjölgaði um tæplega 2 þúsund á einu ári. Aldrei hafa jafnmargir verið skráðir við skólann frá stofnun hans.
Kjarninn 26. október 2020
Frystitogarinn Júlíus Geirmundsson. Einnig kallaður Júllinn.
Lögreglurannsókn hafin vegna COVID-smita á frystitogaranum
Ákveðið hefur verið að hefja lögreglurannsókn vegna atburða í kjölfar smitanna á Júlíusi Geirmundssyni. Enginn hefur stöðu sakbornings þessa stundina.
Kjarninn 26. október 2020
Kristbjörn Árnason
Þetta er ekki bara harka og grimmd, heldur sérstök heimska.
Leslistinn 26. október 2020
Meira eftir höfundinnBorgþór Arngrímsson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar