Helsta vopn Kremlar í utanríkismálum að hruni komið

gazprom_gas.jpg
Auglýsing

Þegar Rússar hafa viljað sýna mátt sinn og megin gagnvart nágrönnum sínum vestar í Evrópu hafa stjórnvöld í Kreml skrúfað fyrir gasleiðslur. Gazprom, stærsti flutningsaðili gass í heiminum, er að meirihluta í eigu rússneskra stjórnvalda sem hafa ekki hikað við að beita gasrisanum í utanríkismálum.

Gazprom sér Evrópu fyrir um fjórðungi alls gass sem notað er í álfunni. Gasinu er pumpað um gasleiðslur sem liggja þvert yfir álfuna frá helstu gasekrum í Austur-Evrópu, meðal annars Úkraínu þar sem helmingur rússnesks gass rennur í gegn.

En það kann að vera að þetta utanríkismálatól Rússa sé að þrotum komið og hafi ekki svo mikil áhrif lengur. Gazprom er nefnilega aðeins skugginn af sjálfu sér eftir gríðarlegt fall á virði þess á hlutabréfamörkuðum. Árið 2008 náði markaðsvirði fyrirtækisins hæstu hæðum og var metið á 367,27 milljarða dollara (um 49 þúsund milljarða íslenskra króna). Forstjóri fyrirtæksins, Alexander Medvedev, spáði þá að virði fyrirtækisins yrði orðið tæplega þúsund milljarðarðar árið 2010.

Auglýsing

Medvedev reyndist síður en svo sannspár því virði Gazprom hefur síðan hrunið ævintýralega og markaðsvirði fyrirtækisins er nú metið á 51,12 milljarða dollara (tæplega 7 þúsund milljarðar íslenskra króna). Samkvæmt Bloomberg-fréttastofunni hefur ekkert fyrirtæki á lista 5.000 stærstu hrunið jafn mikið eins og Gazprom.

Það sem meira er að Gazprom virðist hvergi nærri því að ná botninum og óvissan hefur vakið spurningar um hvort fyrirtækið geti hreinlega lifað af. Ráðherra hagþróunar í Rússlandi hefur spáð því að árleg gasframleiðsla í Rússlandi í ár muni minnka í 414 milljarða rúmmetra, langt undir markmið Gazprom um 485 milljarða rúmmetra. Það er minnsta gasframleiðsla í 26 ára sögu Gazprom. Útflutningstekjur af gasinu hafa einnig hrunið ævintýralega. Á fyrstu fimm mánuðum ársins 2015 hafa útflutningstekjur Gazprom minnkað um 35,8 prósent miðað fyrra ár.

RUSSIA ECONOMY GAZPROM Vladimir Pútin, forseti Rússlands, hefur óhikað notað Gazprom sem tól í utanríkismálum. Nýlega tók Gazprom á sig gríðarlegar skuldbindingar svo Rússar geti selt gas og olíu til Kína og landanna við Kyrrahafið.

 

Hvað skeði eiginlega?


Það er því ekki nema von að fólk spyrji sig hvað hafi gerst fyrir helsta birgðasala Evrópu - og Kína - á hinu verðmæta gasi. Stjórnvöld í Kreml segja „hlýja vetur“ vera ástæðu þess að olíuverð hefur hríðlækkað og þar með tekjur ríkisolíufyrirtækisins, en á meðan eru orkurisar á borð við ExxonMobil og PetroChina enn á ljúfri siglingu. Um þetta er fjallað ítarlega á Eurasianet.

Markaðshlutdeild Rússa á gasmarkaði í Evrópu hefur minnkað með „hlýrri vetrum“, en á sama tíma hafa Norðmenn stækkað viðskiptahóp sinn gríðarlega. Í fyrsta sinn skákuðu þeir Rússum í magni birgða á síðasta fjórðungi ársins 2014 og þeim fyrsta árið 2015 um meira en 50 prósent.

Sérfræðingar á sviði markaðsviðskipta telja þessa erfiðleika hins vegar ráðast af afskiptum rússneskra stjórnvalda. „Þetta er vandamál allra fyrirtækja í eigu rússneska ríkisins,“ sagði Oleg Popov, eingaumsýslumaður hjá Allianz í Moskvu, við Bloomberg í fyrra. „Gazprom er virkur taflmaður í utanríkispólitík Kremlar og félagslegum málum. Gazprom tekur einfaldlega á sig kostnaðinn í stað stjórnvalda og þannig er þungu hlassi lift af ríkissjóði.“

Gazprom hefur til dæmis fjárfest í stórum rússneskum fjölmiðlum sem verða svo að málgagni stjórnvalda, sannfært nágrannaríki um að vera hliðholl Rússum með góðu eða illu og styrkt ævintýralega dýra ólympíuleika í Sochi.

Fyrirmæli Kremlar um að Gazprom beiti sér hafa reynst fyrirtækinu fjárhagslega erfið. Stuðningur Rússa við aðskilnaðarsveitir í austurhluta Úkraínu hafa gert það að verkum að útflutningur Gazprom til Úkraínu hefur fallið úr 36,4 rúmkílómetrum árið 2014 í 3,7 rúmkílómetra á fyrri helmingi ársins 2015. 1. júlí urðu viðskiptin svo engin. Orkustífla Rússa gegn Úkraínu hafa engu skilað nema tapi fyrir Gazprom. Um leið hefur það þvingað Evrópulönd til að dreifa álagi gasinnflutnings frá Rússum.

Stjórnvöld í Rússlandi vilja halda áfram að minnka flutning gass í gegnum Úkraínu og flytja það frekar um Tyrkland eða um leiðslur í Eistrasalti. Ráðast þyrfti í nokkra uppbyggingu til þess að gera þetta mögulegt og sérfræðingar telja það óskynsamlegt; það hafi meira með pólitík að gera en hagræði. Það yrði mun dýrara að flytja gasið um Eistrasaltið en í gegnum Úkraínu.

GREECE RUSSIA ENERGY GAZPROM Alexei Miller, framkvæmdastjóri Gazprom, hefur meðal annars fundað með Alexis Tsipras, forsætisráðherra Grikklands, um fyrirhugaða gasflutninga um Tyrkland og Grikkland.

 

Þá hefur eftirspurn eftir olíu og gasi frá Mið-Austurlöndum minnkað eftir að Bandaríkin urðu sjálfbær með orku. Biksteinsgasframleiðsla Bandaríkjamanna hefur gert það að verkum að nú er hægt að framleiða gas og olíu með ódýrari hætti. Rússar hafa hins vegar setið eftir hvað þetta varðar. Forstjóri Gazprom hefur meira að segja sagt að þetta sé aðeins gæðavara sem ekki sé eins mikil eftirspurn eftir. Evrópa hefur hins vegar í auknum mæli keypt ódýrari orku frá Mið-Austurlöndum og minnkað innflutning á dýrri orku frá Rússlandi.

Dýr samningur við Kína


Ársgamalt samkomulag Rússa við Kínverja um gas og olíu kann að hafa enn meiri kvaðir í för með sér fyrir Gazprom. Fyrirtækið er samkvæmt samkomulaginu skuldbundið til að annast uppbyggingu allra innviða olíu- og gassölu til Kína og telja sérfræðingar fyrirtækisins að kostnaðurinn við það gæti orðið meiri en 100 milljarðar bandaríkjadala.

Gazprom hefur vegna þessa þurft að taka þó nokkra áhættu í fjármögnun verkefnisins því umsamdar greiðslur frá Kínverjum bárust aldrei og tæknileg úrlausnarefni kunna að auka verðmiðann enn frekar. Lægra olíuverð hefur það einnig í för með sér að virði samningsins fyrir Gazprom er ekki lengur 400 milljaðar dollara heldur mun minna. Fatið af olíu kostaði um það bil 100 dollara þegar samkomulagið var gert í fyrra en kostar nú aðeins um 50 dollara.

Verðið sem Gazprom fær nú fyrir hvern rúmkílómetra af gasi er um 200 dollarar. Greiningarfyrirtækið Merryll Lynch segir Gazprom þurfa að rukka Kínverja um 340-380 dollara til þess að hagnast á viðskiptunum. Samkomulagið við Kína gæti því auðveldlega orðið að eitri í æðar rússneska olíurisans.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Steypiregnið ógurlega
Steypiregn er klárlega orðið tíðara og umfangsmeira en áður var. Öll rök hníga að tengingu við hlýnun lofthjúps jarðar. Í tilviki flóðanna í Þýskalandi og víðar hefur landmótun, aukið þéttbýli og minni skilningur samfélaga á eðli vatnsfalla áhrif.
Kjarninn 25. júlí 2021
Ísraelsk stjórnvöld sömdu við lyfjafyrirtækið Pfizer um bóluefni og rannsóknir samhliða bólusetningum.
Alvarlega veikum fjölgar í Ísrael
Það er gjá á milli fjölda smita og fjölda alvarlegra veikra í Ísrael nú miðað við fyrstu bylgju faraldursins. Engu að síður hafa sérfræðingar áhyggjur af þróuninni. Um 60 prósent þjóðarinnar er bólusett.
Kjarninn 25. júlí 2021
Danska smurbrauðið nýtur nú aukinna vinsælda meðal matgæðinga í heimalandinu.
Endurkoma smurbrauðsins
Flestir Íslendingar kannast við danska smurbrauðið, smørrebrød. Eftir að alls kyns skyndibitar komu til sögunnar döluðu vinsældirnar en nú nýtur smurbrauðið sívaxandi vinsælda. Nýir staðir skjóta upp kollinum og þeir gömlu upplifa sannkallaða endurreisn.
Kjarninn 25. júlí 2021
Fjallahjólabrautin við Austurkór var eitt verkefna sem valið var til framkvæmda af íbúum í íbúðalýðræðisverkefninu Okkar Kópavogur í fyrra.
Kópavogsbær skoðar flötu fjallahjólabrautina betur eftir holskeflu athugasemda
Kópavogsbær hefur boðað að fjallahjólabraut við Austurkór í Kópavogi verði tekin til nánari skoðunar, eftir fjölda athugasemda frá svekktum íbúum þess efnis að brautin gagnist lítið við fjallahjólreiðar.
Kjarninn 24. júlí 2021
Með stafrænum kórónuveirupassa fæst QR kóði sem sýna þarf á hinum ýmsu stöðum.
Munu þurfa að framvísa kórónuveirupassa til að fara út að borða
Evrópska bólusetningarvottorðið hefur verið notað vegna ferðalaga innan álfunnar síðan í upphafi mánaðar. Í Danmörku hefur fólk þurft að sýna sambærilegt vottorð til að sækja samkomustaði og svipað er nú uppi á teningnum á Ítalíu og í Frakklandi.
Kjarninn 24. júlí 2021
Eldgosið í Geldingadölum hefur verið mikið sjónarspil. Nú virðist það í rénun.
Ráðherra veitir nafni nýja hraunsins formlega blessun sína
Eins og lög gera ráð fyrir hefur Lilja Dögg Alfreðsdóttir mennta- og menningarmálaráðherra staðfest nafngift nýja hraunsins í landi Grindavíkurbæjar. Fagradalshraun mun það heita um ókomna framtíð.
Kjarninn 24. júlí 2021
Ferðamenn við Skógafoss.
Lágur smitfjöldi talinn mikilvægur fyrir heilsu og hagsmuni ferðaþjónustu
Ótti við að lenda á rauðum listum sóttvarnayfirvalda í Evrópu og Bandaríkjunum var tekinn inn í heildarhagsmunamat ríkisstjórnarinnar varðandi nýjar sóttvarnaráðstafanir innanlands. Á morgun verður mannlífið heft á ný vegna veirunnar.
Kjarninn 24. júlí 2021
Einkabílaeign á Ísland er hlutfallslega sú hæsta í Evrópu.
Getur Ísland keyrt sig út úr loftslagsvandanum?
Orkuskipti í samgöngum er eitt helsta framlag íslenskra stjórnvalda í baráttunni við loftslagshamfarir. Rafbílar eru hins vegar ekki sú töfralausn sem oft er haldið fram. Vandamálið er ekki bensíndrifnir bílar heldur bíladrifin menning.
Kjarninn 24. júlí 2021
Meira eftir höfundinnBirgir Þór Harðarson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None