Helsta vopn Kremlar í utanríkismálum að hruni komið

gazprom_gas.jpg
Auglýsing

Þegar Rússar hafa viljað sýna mátt sinn og megin gagn­vart nágrönnum sínum vestar í Evr­ópu hafa stjórn­völd í Kreml skrúfað fyrir gasleiðsl­ur. Gazprom, stærsti flutn­ings­að­ili gass í heim­in­um, er að meiri­hluta í eigu rúss­neskra stjórn­valda sem hafa ekki hikað við að beita gas­ris­anum í utan­rík­is­mál­um.

Gazprom sér Evr­ópu fyrir um fjórð­ungi alls gass sem notað er í álf­unni. Gas­inu er pumpað um gasleiðslur sem liggja þvert yfir álf­una frá helstu gasekrum í Aust­ur-­Evr­ópu, meðal ann­ars Úkra­ínu þar sem helm­ingur rúss­nesks gass rennur í gegn.

En það kann að vera að þetta utan­rík­is­mála­tól Rússa sé að þrotum komið og hafi ekki svo ­mikil áhrif leng­ur. Gazprom er nefni­lega aðeins skugg­inn af sjálfu sér eftir gríð­ar­legt fall á virð­i þess á hluta­bréfa­mörk­uð­um. Árið 2008 náði mark­aðsvirði fyr­ir­tæk­is­ins hæstu hæðum og var metið á 367,27 millj­arða doll­ara (um 49 þús­und millj­arða íslenskra króna). For­stjóri fyr­ir­tæks­ins, Alex­ander Med­vedev, spáði þá að virði fyr­ir­tæk­is­ins yrði orðið tæp­lega þús­und millj­arðarðar árið 2010.

Auglýsing

Med­vedev reynd­ist síður en svo sann­spár því virði Gazprom hefur síðan hrunið ævin­týra­lega og mark­aðsvirði fyr­ir­tæk­is­ins er nú metið á 51,12 millj­arða doll­ara (tæp­lega 7 þús­und millj­arðar íslenskra króna). Sam­kvæmt Bloomberg-frétta­stof­unni hefur ekk­ert fyr­ir­tæki á lista 5.000 stærstu hrunið jafn mikið eins og Gazprom.

Það sem meira er að Gazprom virð­ist hvergi nærri því að ná botn­inum og óvissan hefur vakið spurn­ingar um hvort fyr­ir­tækið geti hrein­lega lifað af. Ráð­herra hag­þró­unar í Rúss­landi hefur spáð því að árleg gas­fram­leiðsla í Rúss­landi í ár muni minnka í 414 millj­arða rúmmetra, langt undir mark­mið Gazprom um 485 millj­arða rúmmetra. Það er minnsta gas­fram­leiðsla í 26 ára sögu Gazprom. Útflutn­ings­tekjur af gas­inu hafa einnig hrunið ævin­týra­lega. Á fyrstu fimm mán­uðum árs­ins 2015 hafa útflutn­ings­tekjur Gazprom minnkað um 35,8 pró­sent miðað fyrra ár.

RUSSIA ECONOMY GAZPROM Vla­dimir Pút­in, for­seti Rúss­lands, hefur óhikað notað Gazprom sem tól í utan­rík­is­mál­um. Nýlega tók Gazprom á sig gríð­ar­legar skuld­bind­ingar svo Rússar geti selt gas og olíu til Kína og land­anna við Kyrra­haf­ið.

 

Hvað skeði eig­in­lega?



Það er því ekki nema von að fólk spyrji sig hvað hafi gerst fyrir helsta birgða­sala Evr­ópu - og Kína - á hinu verð­mæta gasi. Stjórn­völd í Kreml segja „hlýja vet­ur“ vera ástæðu þess að olíu­verð hefur hríð­lækkað og þar með tekjur rík­is­ol­íu­fyr­ir­tæk­is­ins, en á meðan eru orkurisar á borð við Exxon­Mobil og Petr­oChina enn á ljúfri sigl­ingu. Um þetta er fjallað ítar­lega á Eurasi­anet.

Mark­aðs­hlut­deild Rússa á gasmark­aði í Evr­ópu hefur minnkað með „hlýrri vetrum“, en á sama tíma hafa Norð­menn stækkað við­skipta­hóp sinn gríð­ar­lega. Í fyrsta sinn skák­uðu þeir Rússum í magni birgða á síð­asta fjórð­ungi árs­ins 2014 og þeim fyrsta árið 2015 um meira en 50 pró­sent.

Sér­fræð­ingar á sviði mark­aðsvið­skipta telja þessa erf­ið­leika hins vegar ráð­ast af afskiptum rúss­neskra stjórn­valda. „Þetta er vanda­mál allra fyr­ir­tækja í eigu rúss­neska rík­is­ins,“ sagði Oleg Popov, ein­ga­um­sýslu­maður hjá Alli­anz í Moskvu, við Bloomberg í fyrra. „Gazprom er virkur tafl­maður í utan­rík­is­póli­tík Kremlar og félags­legum mál­um. Gazprom tekur ein­fald­lega á sig kostn­að­inn í stað stjórn­valda og þannig er þungu hlassi lift af rík­is­sjóð­i.“

Gazprom hefur til dæmis fjár­fest í stórum rúss­neskum fjöl­miðlum sem verða svo að mál­gagni stjórn­valda, sann­fært nágranna­ríki um að vera hlið­holl Rússum með góðu eða illu og styrkt ævin­týra­lega dýra ólymp­íu­leika í Sochi.

Fyr­ir­mæli Kremlar um að Gazprom beiti sér hafa reynst fyr­ir­tæk­inu fjár­hags­lega erf­ið. Stuðn­ingur Rússa við aðskiln­að­ar­sveitir í aust­ur­hluta Úkra­ínu hafa gert það að verkum að útflutn­ingur Gazprom til Úkra­ínu hefur fallið úr 36,4 rúm­kíló­metrum árið 2014 í 3,7 rúm­kíló­metra á fyrri helm­ingi árs­ins 2015. 1. júlí urðu við­skiptin svo eng­in. Orku­stífla Rússa gegn Úkra­ínu hafa engu skilað nema tapi fyrir Gazprom. Um leið hefur það þvingað Evr­ópu­lönd til að dreifa álagi gasinn­flutn­ings frá Rúss­um.

Stjórn­völd í Rúss­landi vilja halda áfram að minnka flutn­ing gass í gegnum Úkra­ínu og flytja það frekar um Tyrk­land eða um leiðslur í Eistra­salti. Ráð­ast þyrfti í nokkra upp­bygg­ingu til þess að gera þetta mögu­legt og sér­fræð­ingar telja það óskyn­sam­legt; það hafi meira með póli­tík að gera en hag­ræði. Það yrði mun dýr­ara að flytja gasið um Eistra­saltið en í gegnum Úkra­ínu.

GREECE RUSSIA ENERGY GAZPROM Alexei Mill­er, fram­kvæmda­stjóri Gazprom, hefur meðal ann­ars fundað með Alexis Tsipras, for­sæt­is­ráð­herra Grikk­lands, um fyr­ir­hug­aða gas­flutn­inga um Tyrk­land og Grikk­land.

 

Þá hefur eft­ir­spurn eftir olíu og gasi frá Mið-Aust­ur­löndum minnkað eftir að Banda­ríkin urðu sjálf­bær með orku. Bik­steins­gas­fram­leiðsla Banda­ríkja­manna hefur gert það að verkum að nú er hægt að fram­leiða gas og olíu með ódýr­ari hætti. Rússar hafa hins vegar setið eftir hvað þetta varð­ar. For­stjóri Gazprom hefur meira að segja sagt að þetta sé aðeins gæða­vara sem ekki sé eins mikil eft­ir­spurn eft­ir. Evr­ópa hefur hins vegar í auknum mæli keypt ódýr­ari orku frá Mið-Aust­ur­löndum og minnkað inn­flutn­ing á dýrri orku frá Rúss­landi.

Dýr samn­ingur við Kína



Árs­gam­alt sam­komu­lag Rússa við Kín­verja um gas og olíu kann að hafa enn meiri kvaðir í för með sér fyrir Gazprom. Fyr­ir­tækið er sam­kvæmt sam­komu­lag­inu skuld­bundið til að ann­ast upp­bygg­ingu allra inn­viða olíu- og gassölu til Kína og telja sér­fræð­ingar fyr­ir­tæk­is­ins að kostn­að­ur­inn við það gæti orðið meiri en 100 millj­arðar banda­ríkja­dala.

Gazprom hefur vegna þessa þurft að taka þó nokkra áhættu í fjár­mögnun verk­efn­is­ins því umsamdar greiðslur frá Kín­verjum bár­ust aldrei og tækni­leg úrlausn­ar­efni kunna að auka verð­mið­ann enn frek­ar. Lægra olíu­verð hefur það einnig í för með sér að virði samn­ings­ins fyrir Gazprom er ekki lengur 400 millj­aðar doll­ara heldur mun minna. Fatið af olíu kost­aði um það bil 100 doll­ara þegar sam­komu­lagið var gert í fyrra en kostar nú aðeins um 50 doll­ara.

Verðið sem Gazprom fær nú fyrir hvern rúm­kíló­metra af gasi er um 200 doll­ar­ar. Grein­ing­ar­fyr­ir­tækið Merryll Lynch segir Gazprom þurfa að rukka Kín­verja um 340-380 doll­ara til þess að hagn­ast á við­skipt­un­um. Sam­komu­lagið við Kína gæti því auð­veld­lega orðið að eitri í æðar rúss­neska olíu­ris­ans.

Kanntu vel við Kjarnann?

Við á Kjarnanum þökkum lesendum fyrir það traust sem þeir sýna með því að styrkja Kjarnann. 

Frjáls framlög frá lesendum hafa vaxið jafnt og þétt síðustu árin og eru mikilvæg tekjustoð undir reksturinn. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni og greina kjarnann frá hisminu. 

Við tökum hlutverk okkar sem fjölmiðill í þjónustu almennings alvarlega. Kjarninn birti 409 fréttaskýringar og 2.367 fréttir á árinu 2019. Kjarninn er vettvangur umræðu og á nýliðnu ári voru 539 skoðanagreinar birtar, stærstur hluti þeirra aðsendar greinar. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Eigið fé Landsvirkjunar aukist um 34 milljarða á þremur árum
Samanlagt eigið fé þriggja stærstu ríkisfyrirtækjanna nemur nú um 700,7 milljörðum króna.
Kjarninn 28. febrúar 2020
EVE Fanfest frestað vegna COVID-19 veirunnar
Hátíðin hefur verið lykilatburður í markaðsstarfi CCP undanfarin ár.
Kjarninn 28. febrúar 2020
Stefán Jón Hafstein
Elliðaárdalur: Góð tillaga
Kjarninn 28. febrúar 2020
Þórður Snær og Magnús Halldórsson
Þórður Snær og Magnús tilnefndir til Blaðamannaverðlauna Íslands
Dómnefnd Blaðamannaverðlauna hefur ákveðið tilnefningar sínar í öllum fjórum flokkum verðlaunanna en þau verða afhent eftir viku.
Kjarninn 28. febrúar 2020
Fyrsta tilfelli COVID-19 kórónuveiru greinist á Íslandi
Íslenskur karlmaður á fimmtugsaldri hefur verið færður í einangrun á Landspítala eftir að sýni úr honum reyndist jákvætt fyrir nýju kórónuveirunni, COVID-19.
Kjarninn 28. febrúar 2020
Skipa sérstakan stýrihóp um samfélagsleg og hagræn viðbrögð við Covid-19 veirunni
Stýrihópurinn mun leggja mat á stöðuna og nauðsynleg samfélagsleg og efnahagsleg viðbrögð á hverjum tíma.
Kjarninn 28. febrúar 2020
Hörður Arnarson, forstjóri Landsvirkjunar.
Landsvirkjun hagnaðist um 13,6 milljarða króna í fyrra
Lágt álverð á heimsmarkaði, sem tryggir minni tekjur af raforkusölu til stærsta viðskiptavinar Landsvirkjunar, og stöðvum á kerskála Rio Tinto í Straumsvík, drógu úr hagnaði Landsvirkjunar í fyrra. Eigið fé ríkisfyrirtækisins er um 271 milljarður króna.
Kjarninn 28. febrúar 2020
Hjördís Björk Hákonardóttir
Málsvörn dómskerfis – sjálfstæði dómstóla og traust til þeirra
Kjarninn 28. febrúar 2020
Meira eftir höfundinnBirgir Þór Harðarson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None