000-Mvd6652500.jpg
Auglýsing

Hugs­an­lega má hægja á hlýnun Jarðar með því að minnka magn sól­ar­ljóss sem berst niður á yfir­borð plánet­unn­ar. Það eru í það minnsta til­lögur til­tölu­lega smás hóps vís­inda­manna sem vilja leggj­ast í rót­tækar aðgerðir til að koma í veg fyrir auknar og æ hrað­ari lofts­lags­breyt­ing­ar.

Lofts­lags­ráð­stefna Sam­ein­uðu þjóð­anna (COP 20) stendur nú yfir í Lima í Perú. Ráð­stefnan er talin vera mik­il­vægur hlekkur til að ná mark­miði alþjóða­sam­fé­lags­ins um laga­lega bind­andi samn­ing milli ríkja um tak­mörkun á losun koltví­oxíðs út í and­rúms­loft­ið. Gest­gafinn þetta árið vill að texti sam­komu­lags liggi fyrir í lok ráð­stefn­unn­ar.

Eini laga­lega bind­andi sam­ing­ur­inn sem gerður hefur verið um losun gróð­ur­húsa­loft­teg­unda er Kyoto-­bók­unin sem gerð var árið 1997 og tók gildi í des­em­ber 2005. Sá samn­ingur rann hins vegar út í lok árs 2012. Hlutar samn­ings­ins hafa verið fram­lengdir en ítrek­aðar við­ræður um nýjan samn­ing hafa allar silgt í strand.

Auglýsing

Á fund­inum í Lima mun að öllum lík­ind­um ­skýr­ast hvernig sam­komu­lagið mun á end­anum líta út.

Á lofts­lags­ráð­stefn­unni í Lima er nýr samn­ingur und­ir­bú­inn og reynt að finna sam­eig­in­lega fleti milli ríkj­anna fyrir ráð­stefnu næsta árs í París þar sem mark­miðið er að skrifa undir og ganga frá sam­komu­lagi. Á fund­inum í Lima mun að öllum lík­ind­um ­skýr­ast hvernig sam­komu­lagið mun á end­anum líta út.

Allir þurfa að vera með



Banda­ríkin og Kína eru ­föst á þeirri stefnu sinni að ætla ekki að skrifa undir laga­lega bind­andi samn­ing. Banda­ríkin vilja ekki taka þátt í slíkum sátt­mála því banda­ríska þingið mun að öllum lík­indum ekki sam­þykka hann. Ríkin tvö, auk Evr­ópu­sam­bands­ins, losa mest magn gróð­ur­húsa­loft­teg­unda út í and­rúms­loftið en hafa öll sett sér mark­mið til að minna losun sína. Kjarn­inn greindi frá því í nóv­em­ber að Banda­ríkin og Kína hefðu gert með sér sam­komu­lag um minni útblást­ur.

Önnur ríki sem losa mikið magn hafa ekki sett sér mark­mið. Rúss­land, Ástr­al­ía, Ind­land eru þar lyk­il­ger­endur enda þurfa öll ríki að koma að sam­komu­lag­inu eigi lofslags­mark­mið Sam­ein­uðu þjóð­anna að nást með þessum leið­um.

Við­ræður um sam­komu­lag hafa áður hrun­ið, þrátt fyrir að góður vilji hafi verið meðal allra þjóða og skiln­ingur á mark­mið­inu. Skemmst er að minn­ast ráð­stefn­unn­ar í Kaup­manna­höfn 2009, sem Svan­dís Svav­ars­dóttir þáver­andi umhverf­is­ráð­herra sótti fyrir hönd Íslands.

Nú hafa sér­fræð­ingar mestar áhyggjur af því að „hinar rík­ari þjóð­ir“ muni standa í vegi fyrir að sam­komu­lag náist.

Mak­mið ráð­stefn­unnar 2009 var að útbúa samn­ings­drög (eins og stefnan er í ár í Lima) en þegar á leið urðu ráð­stefnu­gestir óánægðir með hvernig haldið var á mál­um. Ekk­ert varð af sam­komu­lag­inu 2010. Þá voru það þró­un­ar­ríki sem stóðu í einna helst í veg fyrir sam­komu­lagi eftir að hafa séð samn­ings­drögin sem þau töldu hygla rík­ari þjóð­um. Nú hafa sér­fræð­ingar mestar áhyggjur af því að „hinar rík­ari þjóð­ir“ muni standa í vegi fyrir að sam­komu­lag náist.

Hér að neðan má heyra hlað­varps­þátt The Guar­dian um ráð­stefn­una í Lima. Þar er meðal ann­ars rætt við Susan Gold­en­berg, lofts­lags­frétta­mann Guar­dian í Lima. Hún útskýrir meðal ann­ars hvaða nið­ur­staða hægt er að vænta af ráð­stefn­unni í Perú.

[em­bed]htt­p://audi­o.thegu­ar­di­an.tv/audi­o/kip/global-develop­ment/series/global-develop­ment-podcast/1417689033804/3452/gdn.glo.141204.mh.lima-COP14-clima­te.mp3[/em­bed]

Aðrar lausnir mögu­leg­ar?



Vís­inda­menn hafa talið til margar tækni­legri lausnir til að hægja á hlýnun jarð­ar. Þær eru þó misvæn­legar til árang­urs. Í grein sem birt­ist í vís­inda­tíma­rit­inu Philosophical Transact­ions of the Royal Soci­ety A fyrir skömmu voru ýmsar leiðir til­greindar sem gætu nýst sem fyrsta skrefið í þá átt að tak­marka magn sól­ar­geisla sem ber­ast til yfir­borðs Jarð­ar.

Mas­hable greinir frá þessum leiðum vef sínum í dag. Meðal þeirra leiða sem til­greindar eru er að gera skýja­hul­una hvít­ari með því að speyja sjó upp í loftið (e. mar­ine cloud brighten­ing). Eðl­is­fræð­ing­ur­inn John Lat­ham lagði þetta fyrst til árið 1990. Þannig myndu vind­knúin skip sigla um hafið og spreyja söltum sjónum upp í loftið svo hann bland­ist skýj­un­um. Þannig verður skýja­hulan hvít­ari og end­ur­kastar meira af geislum sólar aftur út í him­inn­geim­inn.

Kenningu sinni til stuðnings hefur Latham bent á að útblástur stórra skipa sjáist á gervitunglamyndum. Kenn­ingu sinni til stuðn­ings hefur Lat­ham bent á að útblástur stórra skipa sjá­ist á gervi­tungla­mynd­um.

Lat­ham hefur ritað margar fræði­greinar um þessa hug­mynd sína og segir vís­bend­ingar um að leiðin gæti virk­að. Hann bendir til dæmis á að útblástur frá stórum skipum megi sjá á gervi­hnatta­mynd­um.

Þá hafa verið nefndar hug­myndir sem fela í sér að spreyja súlfat-­dögg í heið­hvolfið til að hindra sól­ar­geisla. Áhrif þessa lausnar yrði í lík­ingu við það sem ger­ist þegar gosmökkur eld­fjalla stígur upp í heið­hvolfið og berst með hálofta­vind­um.

Vís­inda­menn telja jafn­framt hægt að breyta svoköll­uðum kló­sigum (teg­und háskýja) svo þau myndu fram­leiða fleiri ískrist­alla. Þetta yrði gert til að geisl­arnir sem lág­skýin end­ur­varpa aftur út í geim kæmust alla leið út úr loft­hjúpi Jarð­ar, og yrði ekki end­ur­varpað til Jarðar á ný af kló­sig­un­um.

„Sumir eru hræddir við þetta og halda að við séum að þykj­ast vera Guð.“

Þessar hug­myndir hafa hins vegar verið gagn­rýndar harð­lega. Aðrir vís­inda­menn telja engar líkur á því að þessar lausnir muni virka. Matt Watson, rann­sak­andi við Bristol-há­skóla, lét hafa eftir sér í við­tali við BBC að honum fynd­ust svona lausnir ógn­vekj­andi. „En við verðum að bera saman mögu­legar lausnir við það sem við erum að gera núna, þegar allt gengur sinn vana gang í átt til fjög­urra gráðu heit­ari heims.“

John Lat­ham segir svona lausnir aðeins vera til skamms tíma og til þess að hægja á þró­un­inni svo mann­kynið geti fengið meiri tíma til að und­ir­búa var­an­lega lausn. „Sumir eru hræddir við þetta og halda að við séum að þykj­ast vera Guð,“ segir Lat­ham. „En ÞAð sem við erum að reyna að gera er að end­ur­heimta þær aðstæður sem væru hér ef við hefðum ekki brennt jarð­efna­elds­neyti í auknum mæli í 100 ár.“

Ert þú í Kjarnasamfélaginu?

Kjarninn er opinn vefur en líflínan okkar eru frjáls framlög frá lesendum, Kjarnasamfélagið. Sú stoð undir reksturinn er okkur afar mikilvæg.

Með því að skrá þig í Kjarnasamfélagið gerir þú okkur kleift að halda áfram að vinna í þágu almennings og birta vandaðar fréttaskýringar, djúpar greiningar á efnahagsmálum og annað fréttatengt gæðaefni. 

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur undanfarin sjö ár og við ætlum okkur að standa vaktina áfram. 

Fyrir þá sem nú þegar eru stoltir styrkjendur Kjarnans þá leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka mánaðarlega framlagið með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Kristbjörn Árnason
80 milljarða skattsvik á ári
Leslistinn 6. júlí 2020
Huawei á undir högg að sækja beggja vegna Ermasunds
Kínverski fjarskiptarisinn Huawei hefur mætt andstöðu franskra og breskra yfirvalda í kjölfar viðskiptaþvingana Bandaríkjanna gegn fyrirtækinu.
Kjarninn 6. júlí 2020
Lilja D. Alfreðsdóttir, mennta- og menningarmálaráðherra.
Úthlutar 400 milljónum til einkarekinna fjölmiðla
Mennta- og menningarmálaráðherra hefur undirritað reglugerð um stuðning við einkarekna fjölmiðla.
Kjarninn 6. júlí 2020
Icelandair flutti rúmlega 18 þúsund farþega í júní
Icelandair flutti rúmlega 18 þúsund farþega í júnímánuði, en flutti 553 þúsund farþega í sama mánuði í fyrra. Mun minni samdráttur hefur orðið í fraktflutningum hjá félaginu.
Kjarninn 6. júlí 2020
Katrín Jakobsdóttir, forsætisráðherra.
Katrín: Ég vonast til þess að við finnum lausn á þessu máli
Forsætisráðherrann hefur tjáð sig um þá ákvörðun Íslenskrar erfðagreiningar að hætta að skima fyrir COVID-19 sjúkdómnum.
Kjarninn 6. júlí 2020
Veirufræðideildin ekki í stakk búin til að taka við fyrr en í lok ágúst
Karl G. Kristinsson, yfirlæknir á sýkla- og veirufræðideild Landspítala, segist vonast til þess að Kára Stefánssyni snúist hugur varðandi aðkomu Íslenskrar erfðagreinar að landamæraskimunum. Deildin sé ekki tilbúin til að taka verkefnið að sér strax.
Kjarninn 6. júlí 2020
Kári Stefánsson
Íslensk erfðagreining mun hætta öllum samskiptum við sóttvarnalækni og landlækni
„Okkar skoðun er sú að öll framkoma þín og heilbrigðismálaráðherra gagnvart ÍE í þessu máli hafi markast af virðingarleysi fyrir okkur,“ segir í opnu bréfi Kára Stefánssonar til Katrínar Jakobsdóttur.
Kjarninn 6. júlí 2020
Kjarnafæði og Norðlenska renna saman í eitt eftir tveggja ára viðræður
Norðlenska og Kjarnafæði hafa náð samkomulagi um samruna félaganna tveggja. Hátt í 400 manns vinna hjá þessum fyrirtækjum í dag. Samruninn er háður samþykki Samkeppniseftirlitsins og um 500 bænda, sem eiga Norðlenska í sameiningu.
Kjarninn 6. júlí 2020
Meira eftir höfundinnBirgir Þór Harðarson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar
None