Mynd: Bára Huld Beck

Sjálfstæðisflokkur stefnir í sína verstu útkomu en Framsókn í sína bestu frá 2013

Ríkisstjórnin er nær örugglega fallin, miðað við nýjustu kosningaspá Kjarnans. Nokkrar sterkar fjögurra til fimm flokka stjórnir eru í kortunum. Þær geta verið blanda af flokkum sem hafa verulega ólíkar áherslur í sínum stefnuskrám eða hugmyndafræðilega hreinni. Allt stefnir í að Miðflokkurinn muni berjast fyrir lífi sínu og að Flokkur fólksins nái að minnsta kosti einum manni inn.

Sjálf­stæð­is­flokk­ur­inn hefur ekki mælst með minna fylgi í kosn­inga­spá Kjarn­ans og Bald­urs Héð­ins­sonar en hann gerir nú, eða 23,3 pró­sent. Hann er samt sem áður langstærsti flokkur lands­ins og næstum ell­efu pró­sentu­stigum stærri en sá sem á eftir kem­ur, sem eru Fram­sókn­ar­flokk­ur­inn með 12,4 pró­sent fylgi. Ef Sjálf­stæð­is­flokk­ur­inn myndi fá það fylgi sem hann mælist með nú í kosn­ing­unum eftir tólf daga þá yrði um að ræða verstu nið­ur­stöðu hans í sögu flokks­ins. 

Frá því í vor hefur Sjálf­stæð­is­flokk­ur­inn tapað 2,5 pró­sentu­stigum af fylgi sínu, en það mæld­ist 25,8 pró­sent í lok apr­íl. Þar af hefur eitt pró­sentu­stig farið af fylgi flokks­ins frá því í byrjun sept­em­ber­mán­að­ar.

Fleiri virð­ast telja best að kjósa bara Fram­sókn

Fram­sókn­ar­flokk­ur­inn mælist nú, líkt og áður sagði, næst stærsti flokkur lands­ins með 12,4 pró­sent fylgi. Hann hefur ekki mælst með meira fylgi í kosn­inga­spánni frá því að hún var keyrð í fyrsta sinn í aðdrag­anda kom­andi kosn­inga í apríl síð­ast­liðn­um. Fylgi flokks­ins hefur verið nokkuð stöðugt á því tíma­bili en risið nokkuð á síð­ustu vik­um. Verði þetta nið­ur­staða kosn­inga mun Fram­sókn­ar­flokk­ur­inn fá sína bestu nið­ur­stöðu síðan í kosn­ing­unum 2013, þegar hann vann stór­sigur og fékk 24,4 pró­sent atkvæða.

Niðurstöður kosningaspárinnar 13. september 2021

Vinstri græn, þriðji stjórn­ar­flokk­ur­inn, er nú þriðji stærsti flokkur lands­ins með 12,3 pró­sent fylgi. Flokkur for­sæt­is­ráð­herr­ans hefur dalað nokkuð frá því að hann náði að mæl­ast með 14,3 pró­sent stuðn­ing í byrjun júlí, eða um tvö pró­sentu­stig. 

Sam­an­lagt fylgi stjórn­ar­flokk­anna þriggja er því nú 48 pró­sent, en þeir fengu 52,9 pró­sent fyrir fjórum árum. Fram­sókn­ar­flokk­ur­inn hefur bætt við sig 1,7 pró­sentu­stigum á kjör­tíma­bil­inu á meðan að Sjálf­stæð­is­flokk­ur­inn hefur tapað tveimur pró­sentu­stigum og Vinstri græn 4,6 pró­sentu­stig­um. 

Nær engar líkur eru á því að það dugi til áfram­hald­andi meiri­hluta á þingi miðað við stöð­una nú, þar sem Flokkur fólks­ins ætti alltaf að ná inn að minnsta kosti einum manni. Ger­ist það þá missir Sjálf­stæð­is­flokk­ur­inn einn þing­mann og sam­an­lagður þing­manna­fjöldi stjórn­ar­flokk­anna fer í 31, eða einum undir meiri­hluta­mark­inu.

Við­reisn bætir við sig en Sam­fylk­ingin föst

Af stjórn­ar­and­stöðu­flokk­unum þá hress­ist Við­reisn mest, og bætir við sig 0,5 pró­sentu­stigi. Það dugar til að fara upp fyrir tíu pró­sent markið í fyrsta sinn í sept­em­ber og skilar Við­reisn 10,3 pró­sent fylg­i. 

Auglýsing

Sam­fylk­ingin virð­ist pikk­föst í sínum tólf pró­sent­um, eða sama fylgi og flokk­ur­inn fékk í kosn­ing­unum fyrir fjórum árum. Fyrir flokk sem lítur á sig sem rétt­borið hryggjar­stykki í mögu­legri félags­hyggju­stjórn, og mæld­ist um tíma með 19 pró­sent fylgi fyrr á kjör­tíma­bil­inu, þá hlýtur sú staða innan við tveimur vikum fyrir kosn­ingar að vera mikil von­brigð­i. 

Píratar mæld­ust mest með 12,8 pró­sent fylgi í lok júlí en hafa síðan sigið niður í 11,1 pró­sent. Það er þó meira en flokk­ur­inn fékk í síð­ustu kosn­ing­um, þegar 9,2 pró­sent lands­manna settu x við P.

Sam­an­lagt fylgi þess­ara þriggja flokka var 28 pró­sentu­stig í kosn­ing­unum í októ­ber 2017 en er nú 33,3 pró­sent. 

Mið­flokk­ur­inn berst fyrir lífi sínu

Sós­í­alista­flokk­ur­inn dalar lít­il­lega á milli spáa og mælist nú með 7,7 pró­sent fylgi eftir að hafa verið yfir átta pró­sentum í þremur spám í röð. Nokkur þétt­leiki virð­ist vera í fylgi flokks­ins og því virð­ist nær öruggt að hann nái inn á þing eftir kosn­ing­arnar 25. sept­em­ber næst­kom­and­i. 

Þróun fylgis framboða í kosningaspánni
Kosningaspáin er unnin í aðdraganda kosninga til Alþingis 2021.
B C D F M P S V Aðrir

Þeir tveir flokkar sem mest óvissa er um hvort nái inn eru nú þeir sem komu nýir inn á þing 2017, Mið­flokk­ur­inn og Flokkur fólks­ins.

Mið­flokkur Sig­mundar Dav­íðs Gunn­laugs­sonar virð­ist ekki ná neinu flugi og hefur fallið jafnt og þétt í kosn­inga­spánni frá byrjun apríl mán­að­ar, þegar fylgi hans mæld­ist 7,3 pró­sent. Það mælist nú 5,8 pró­sent og verði það nið­ur­staða kosn­inga er senni­leg­ast að flokk­ur­inn nái inn þremur til fjórum mönnum en rúm­lega helm­ingi fylgi sitt frá því síð­ast, þegar hann fékk 10,9 pró­sent atkvæða. 

Flokkur fólks­ins hefur ekki mælst yfir fimm pró­sent mark­inu sem þarf til að fá úthlutað jöfn­un­ar­mönnum frá því að gerð kosn­inga­spáa hófst í aðdrag­anda kom­andi kosn­inga í apríl síð­ast­liðn­um. Að sama skapi hefur fylgi flokks­ins heldur ekki farið undir fjögur pró­sent og er nú eins nálægt fimm pró­sent­unum og hægt er að kom­ast, en fylgið mælist 4,9 pró­sent. Nær úti­lokað er að það myndi ekki skila að minnsta kosti einum kjör­dæma­kjörnum þing­manni sem myndi þá fara frá Sjálf­stæð­is­flokki og fella rík­is­stjórn­ina fyrir vik­ið.

Nokkrir stjórn­ar­mynd­un­ar­mögu­leikar í stöð­unni

Mögu­legar rík­is­stjórnir eru enn nokkrar þótt sitj­andi stjórn haldi ekki velli. Hún gæti til að mynda bætt Við­reisn við og þá væri komin fjög­urra flokka stjórn með 37-38 þing­menn. Hægri stjórn Sjálf­stæð­is­flokks, Fram­sókn­ar­flokks, Við­reisnar og Mið­flokks myndi lík­ast til ein­ungis hafa eins manns meiri­hluta og er því ósenni­legur val­kost­ur.

Katrín Jakobsdóttir á möguleika á því að mynda ríkisstjórnin í allar áttir. En það er líka kominn upp sá möguleiki að skilja Vinstri græn eftir utan stjórnarsamstarfs.
Mynd:Steinþór Rafn Matthíasson.

Sömu­leiðis væri hægt að mynda fimm flokka félags­hyggju­stjórn frá miðju til vinstri með aðkomu Fram­sókn­ar­flokks, Vinstri grænna, Sam­fylk­ing­ar, Pírata og Við­reisnar sem hefði sama meiri­hluta. Eða stjórn með meiri vinstrislag­síðu þar sem Sós­í­alista­flokk­ur­inn kæmi í stað Við­reisnar sem hefði lík­ast til 36 þing­menn á bak­við sig. 

Miðju­flokk­arnir fjór­ir: Fram­sókn­ar­flokk­ur, Sam­fylk­ing, Píratar og Við­reisn vantar ekki mikið upp á til að ná meiri­hluta, og gætu bætt t.d. Flokki fólks­ins við til að ná því, ef sá flokkur skríður yfir fimm pró­senta mark­ið.

Þá er heldur ekki úti­lokað að á það verði látið reyna að mynda minni­hluta­stjórn þar sem tveir eða þrír flokkar myndu sækja stuðn­ing í tvo eða þrjá flokka utan stjórn­ar, gegn sam­komu­lagi um fram­gang ákveð­inna mál­efna sem þeir standa fyr­ir.

Auglýsing

Þær kann­anir sem liggja til grund­vallar nýj­ustu kosn­inga­spánni eru eft­ir­far­andi:

  • Þjóð­ar­púls Gallup 16. ágúst-29. ágúst (vægi 12,1 pró­sent)
  • Skoð­ana­könnun MMR í sam­starfi við Morg­un­blaðið 24 – 3. sept­em­ber (vægi 14,6 pró­sent)
  • Skoð­ana­könnun Mask­ínu í sam­starfi við Frétta­stofu Stöðvar 2, Bylgj­unnar og Vísis 31. ágúst – 6. sept­em­ber (24,2 pró­sent)
  • Skoð­ana­könnun Pró­sent í sam­starfi við Frétta­blaðið 2 – 7. sept­em­ber (24,7 pró­sent)
  • Skoð­ana­könnun MMR í sam­starfi við Morg­un­blaðið 8 – 10. sept­em­ber (vægi 24,4 pró­sent)

Hvað er kosn­­inga­­spá­in?

Fyrir hverjar kosn­ingar um allan heim birta fjöl­miðlar gríð­ar­legt magn af upp­lýs­ing­um. Þessar upp­lýs­ingar eru oftar en ekki töl­fræði­leg­ar, byggðar á skoð­ana­könn­unum þar sem fólk hefur verið spurt hvernig það upp­lifir stjórn­málin og hvað það getur ímyndað sér að kjósa. Stjórn­mála­fræð­ingar og fjöl­miðlar kepp­ast svo við að túlka nið­ur­stöð­urnar og veita almenn­ingi enn meiri upp­lýs­ingar um stöð­una í heimi stjórn­mál­anna.

Auglýsing

Allar þessar kann­anir og allar mögu­legar túlk­anir á nið­ur­stöðum þeirra kunna að vera rugl­andi fyrir hinn almenna neyt­anda. Einn kannar skoð­anir fólks yfir ákveðið tíma­bil og annar kannar sömu skoð­anir á öðrum tíma og með öðrum aðferð­um. Hvor könn­unin er nákvæm­ari? Hverri skal treysta bet­ur? Svarið er oftar en ekki óljóst því vand­inn er að hinn almenni kjós­andi hefur ekki for­sendur til að meta áreið­an­leika hverrar könn­un­ar.

Þar kemur kosn­inga­spáin til sög­unn­ar.

Kosn­­­inga­­­spálíkan Bald­­­urs Héð­ins­­­sonar miðar að því að setja upp­­­lýs­ing­­­arnar sem skoð­ana­kann­­­anir veita í sam­hengi. Fyr­ir­liggj­andi skoð­ana­kann­­­anir eru teknar saman og þeim gefið vægi til þess að spá fyrir um úrslit kosn­­­inga. Nið­ur­stöður spálík­ans­ins eru svo birtar hér á Kjarn­anum reglu­lega í aðdrag­anda kosn­inga.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiFréttaskýringar