Gæti kostað 50-60 milljarða að gera 350 þúsund króna laun skatt- og skerðingalaus

Staðreyndavakt Kjarnans skoðar fullyrðingu Ingu Sæland um að færsla á persónuafslætti frá „þeim ríku“ til hinna efnaminni geti fjármagnað 350 þúsund króna skattfrjálsa framfærslu.

Inga Sæland, formaður Flokks fólksins
Inga Sæland, formaður Flokks fólksins
Auglýsing

Niðurstaða: Á réttri leið

Inga Sæland, for­maður Flokks fólks­ins, var gestur For­ystu­sæt­is­ins á RÚV fyrir helgi. Þar var hún spurð út í helstu til­lögur flokks­ins í efna­hags­mál­um, sem snú­ast meðal ann­ars um að lág­marks­fram­færsla verði 350 þús­und krónur skatta- og skerð­ing­ar­laus. 

Þetta kosn­inga­lof­orð á að fjár­magna með því að „færa per­sónu­af­slátt­ur­inn frá þeim ríku til hinna efna­minn­i“.

Inga var spurð út í þessa aðgerð í þætt­inum og sagði að um ákveðið fallandi skatta­af­slátt­ar­kerfi væri að ræða til að rík­is­sjóður gæti náð að færa til kostnað svo hægt yrði að ná 350 þús­und króna skatta- og skerð­ing­ar­lausa mark­mið­inu. Það þyrfti því ekki að afla nýrra tekna til að ná mark­mið­inu heldur að færa til fjár­muni innan rík­is­sjóðs. 

Inga sagði að per­sónu­af­sláttur ætti að byrja að skerð­ast í ríf­lega 700 þús­und króna launum á mán­uði og þegar fólk væri komið í efsta skatt­þrep, sem er af tekjum yfir 979.847 krónum á mán­uði, þá myndi það ekki vera með neinn per­sónu­af­slátt. „Þetta er í raun­inni 50-60 millj­arðar sem við erum að færa til inni í skatt­kerf­inu sjálfu sem að við teljum að séu mjög glaðir að fá að rétta þetta til fátækara fólks, fjöl­skyldna og barna sem eru hér stand­andi í bið­röð að betla mat.“

Kostar 168,3 millj­arða króna

Lilja Raf­ney Magn­ús­dótt­ir, þing­maður Vinstri grænna, spurði Bjarna Bene­dikts­son, fjár­mála- og efna­hags­ráð­herra, að því fyrr á þessu ári hvað það myndi kosta að hækka per­sónu­af­slátt svo að 350 þús­und króna mán­að­ar­tekjur væru skatt­frjáls­ar.

Sam­kvæmt svari Bjarna þyrfti per­sónu­af­sláttur að vera 78 þús­und krónur á mán­uði til þess að mán­að­ar­tekjur að 250 þús­und krónum yrðu skatt­frjáls­ar. Slík hækkun myndi kosta rík­is­sjóð um 88 millj­arða króna, sem sam­svarar um 45 pró­sent af álagn­ingu tekju­skatts á ein­stak­linga í fyrra.

Til þess að mán­að­ar­tekjur að 350 þús­und krón­um, sem er nálægt lág­marks­laun­um, verði skatt­frjálsar þyrfti per­sónu­af­slátt­ur­inn hins vegar að vera 110 þús­und krónur á mán­uði. Heild­ar­tekju­tap rík­is­sjóðs af því er metið á 168,3 millj­arða króna, en það sam­svarar 85 pró­sentum af tekju­skatts­stofn­in­um.

Ef horft er til þess þess að ein­ungis lægstu þrjár tíundir skatt­greið­enda yrðu skatt­frjálsar þá myndi það kosta um 40-50 millj­arða króna. Sam­kvæmt svari Ásmundar Ein­ars Daða­son­ar, félags- og barna­mála­ráð­herra, við fyr­ir­spurn Ingu í apríl árið 2019, myndu tekjur rík­is­sjóðs skerð­ast um 16 millj­arða króna ef skerð­ingar ef frí­tekju­mark líf­eyr­is­tekna yrði fært í 100 þús­und krón­ur. Ef það yrði afnumið að öllu myndi kostn­að­ur­inn þó marg­fald­ast.

Auglýsing
Útreikningar Kjarn­ans sýna að til­færsla á per­sónu­af­slætti allra skatt­greið­enda sem eru í efsta skatt­þrepi myndi skila rík­is­sjóði 34,5 millj­örðum króna í við­bót­ar­tekjur sem hægt væri að flytja til innan kerf­is­ins, og greiða fyrir skatt­leysi þeirra lægst­laun­uðu. Með­al­tekjur á síð­asta ári voru 676.256 krónur og ef per­sónu­af­slátt­ur­inn myndi byrja að skerð­ast þar til að tryggja skatt­leysi allra með undir 350 þús­und krónur muni, og allir innan þess hóps myndu helm­inga per­sónu­af­slátt­inn sinn, myndu það skila 11-15 millj­örðum króna í nýjar tekjur fyrir rík­is­sjóð. Heild­ar­tekjur rík­is­sjóðs vegna þess­arar aðgerðar eru því í besta falli í lægri mörkum þeirrar upp­hæðar sem Inga nefndi í For­ystu­sæt­inu, 50-60 millj­arðar króna.

Til að ná 55 millj­arða króna tekjum út úr aðgerð­inni þyrftu allir með tekjur frá 676.256 krónum á mán­uði og upp að 979.847 þús­und krónum á mán­uði að gefa eftir um 45 þús­und krónur á mán­uði að jafn­aði í per­sónu­af­slátt og allir sem eru með yfir seinni töl­una gæfu eftir allan per­sónu­af­slátt sinn, 50.792 krónur á mán­uði. Lægri tekju­hóp­ur­inn gæfi því eftir um 540 þús­und krónur á ári og sá hærri tæp­lega 610 þús­und krónur á ári.

Þessi lækkun myndi þýða 7-8 pró­senta sam­dráttur í kaup­mætti allra sem væru með tekjur yfir með­al­tekj­ur.

Hér eru ein­ungis bein áhrif metin af lækkun per­sónu­af­slátt­ar. Af henni gætu líka orðið nei­kvæð óbein áhrif þar sem fólk gæti dregið úr vinnu­fram­lagi sínu í kjöl­far henn­ar. Því gætum við verið að ofmeta tekjur rík­is­sjóðs af lækk­un­inni.

Nið­ur­staða Stað­reynda­vakt­ar­innar

Það kostar lík­lega um 50-60 millj­arða króna að lág­marks­fram­færsla upp á 350 þús­und krónur verði skatta- og skerð­ing­ar­laus, ef miðað er við að skerð­ing­ar­leysið feli í sér að skerð­ingar ef frí­tekju­mark líf­eyr­is­tekna yrði fært í 100 þús­und krón­ur. Ef skerð­ing­ar­mörkin yrðu hærri myndi sú upp­hæð þó hækka mik­ið.

Inga Sæland var því á réttri leið í For­ystu­sæt­inu fyrir helgi þegar hún sagði að fallandi per­sónu­af­slátt­ar­kerfið sem flokk­ur­inn talar fyrir geti fjár­magnað þessa aðgerð og að hægt væri að ná því mark­miði með til­færslu á fjár­munum sem þegar renna í rík­is­sjóð. 

Á skalanum haugalygi til dagsatt var Inga Sæland á réttri leið með fullyrðingu sína.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Milljónir barna búa við hrikalegar aðstæður á átakasvæðum.
Pyntuð. Nauðgað. Drepin.
Börn á átakasvæðum eru ekki óhult á leiðinni í skólann. Ekki heldur á leiðinni á heilsugæslustöðina. Eða inni á heimilum sínum. Ofbeldi er kerfisbundið beitt gegn þeim. Þau eru látin bera sprengjur, þvinguð í hjónabönd. Svipt öryggi og vernd.
Kjarninn 28. júní 2022
Sigrún Huld Þorgrímsdóttir
Það er líf eftir greiningu
Kjarninn 28. júní 2022
Nicola Sturgeon fyrsti ráðherra Skotlands.
Stefnir á atkvæðagreiðslu um sjálfstætt Skotland í október 2023
Nicola Sturgeon leiðtogi Skoska þjóðarflokksins stefnir á að halda þjóðaratkvæðagreiðslu um sjálfstæði Skotlands á ný næsta haust – með eða án leyfis bresku ríkisstjórnarinnar.
Kjarninn 28. júní 2022
Guðmundur Andri Thorsson
Ráfað um í Keflavíkurgöngu
Kjarninn 28. júní 2022
Samkvæmt tilkynningu frá Borgarlínu er gert ráð fyrir því að vagnar Borgarlínunnar byrji að ganga á milli Hamraborgar og Háskóla Íslands árið 2025, þrátt fyrir að framkvæmdum á þeim kafla verði ekki að fullu lokið þá.
Tímalínu framkvæmda við fyrstu lotu Borgarlínu seinkað
Endurskoðuð tímaáætlun framkvæmda við fyrstu lotu Borgarlínu gerir ráð fyrir því að framkvæmdalok verði á árunum 2026 og 2027, en ekki 2024 eða 2025 eins og lagt var upp með. Samstilling við aðrar framkvæmdir, eins og Sæbrautarstokk, spila inn í.
Kjarninn 28. júní 2022
Það að vera kvenkyns lögmaður eykur líkur á að mál falli umbjóðandanum í vil samkvæmt nýrri íslenskri rannsókn.
Kvenkyns lögmenn líklegri til að vinna mál í héraði
Kvenkyns málflytjendur skila betri árangri fyrir dómstólum og eldri dómarar eru líklegri til að dæma varnaraðila í vil en þeir sem yngri eru, samkvæmt nýrri íslenskri rannsókn.
Kjarninn 28. júní 2022
Örn Bárður Jónsson
Þungunarrof, samkynhneigð og kynusli
Kjarninn 28. júní 2022
Katrín Jakobsdóttir, formaður Vinstri grænna og forsætisráðherra, og Ásgeir Jónsson seðlabankastjóri.
Ætlar ekki að láta Seðlabankann afhenda sér gögn um ráðstöfun opinberra hagsmuna
Seðlabanki Íslands hefur ekki viljað leggja mat á hagsmuni almennings af birtingu upplýsinga um þá sem fengu að nýta sér fjárfestingaleið hans né af því að stöðugleikasamnirnir við kröfuhafa verði gerðir opinberir.
Kjarninn 28. júní 2022
Meira eftir höfundinnÞórður Snær Júlíusson
Meira úr sama flokkiStaðreyndavaktin