Jón Óttar taldi stjórnvöld í Namibíu ekki hafa burði til að hafa uppi á leynireikningum

Ríkissaksóknari Namibíu lýsir sexmenningum sem eru grunaðir um að hafa þegið mútur frá Samherja, og fimm Íslendingum undir forystu Þorsteins Más Baldvinssonar, sem skipulögðum glæpahóp. Rannsakandi Samherja átti í samskiptum við einn mannanna í maí 2019.

Jón Óttar Ólafsson hefur starfað fyrir Samherja um margra ára skeið.
Jón Óttar Ólafsson hefur starfað fyrir Samherja um margra ára skeið.
Auglýsing

Jón Óttar Ólafsson, ráðgjafi og fyrrverandi rannsóknarlögreglumaður sem starfað hefur fyrir Samherja árum saman, átti í tölvupóstsamskiptum við einn þeirra sex manna, James Hatuikulipi, sem sitja í fangelsi í Namibíu vegna gruns um að þiggja mútur frá Samherja, í maí árið 2019. 

Tilgangur samskiptanna var að lýsa yfir áhyggjum um að yfirvöld myndu uppgötva leynigreiðslur sem Samherji greiddi inn á bankareikning félagsins Tundavala, skráð í eigu Hatuikulipi, í Dúbaí. Nokkur hundruð milljónir króna runnu inn á reikninga þess frá Samherja á árunum 2014 til 2019. Í samskiptunum reyndi Jón Óttar að slá á áhyggjur um að yfirvöld í Namibíu gætu haft upp á þeim greiðslum sem farið höfðu inn á leynireikninga í Dúbaí. „Við höfum lokað þeim reikningum. Auk þess hafa þeir ekki burði til þess að fara á eftir flóknum aflandsviðskiptum,“ sagði í einum tölvupóstinum. Úr greinargerð saksóknara.

Frá þessu var fyrst greint í kvöldfréttum RÚV í dag. Sú umfjöllun er unnin upp úr greinargerð ríkissaksóknara Namibíu, þar sem krafist er að eignir Samherja sem metnar eru á nokkra milljarða króna, verði kyrrsettar. Í greinargerðinni, sem Kjarninn fékk einnig aðgang að síðdegis í dag, er sexmenningunum og fimm Íslendingum, undir forystu Þorsteins Más Baldvinssonar forstjóra Samherja, lýst sem skipulögðum glæpahóp.

Vildi draga athygli frá leynireikningum í Dúbaí

Í greinargerðinni segir að James Hatuikulipi, sem er frændi tengdasonar fyrrverandi sjávarútvegsráðherra Namibíu og fyrrverandi stjórnarformaður ríkisútgerðarfyrirtækisins Fischor, hafi sent Samherja beiðni 28. maí 2019 þar sem hann vildi að útbúin yrðu gögn sem myndu láta út fyrir að sá hluti kvótaleigu sem greiddur var til félags í Dúbaí hefði verið greiddur með fiski sem var sendur til Angóla. Þannig mætti draga athygli rannsakenda frá fjármununum sem greiddir voru inn á leynireikninga í Dúbaí. 

Auglýsing
Jón Óttar Ólafsson svaraði tölvupóstinum sama dag og sagði: „Er einhver hætta á því að upphæðirnar sem greiddar voru „úti” uppgötvist? Þeir vilja ekki búa til neina pappíra sem fjalla um fiskflutninga en að síðan komi slóð peninganna í ljós.“ Úr greinargerð saksóknara.

Skömmu síðar skrifaði hann í öðrum tölvupósti: „Ég held að þeir muni ekki hafa uppi á þeim greiðslum sem greiddar voru úr landi. Við höfum lokað þeim reikningum. Auk þess hafa þeir ekki burði til þess að fara á eftir flóknum aflandsviðskiptum.“

Þegar James Hatuikulipi, eigandi Dúbaí-félagsins, var handtekinn í nóvember á síðasta ári, eftir að Kveikur, Stundin, Wikileaks og Al-Jazeera höfðu afhjúpað meintar mútugreiðslur, skattasniðgöngu og peningaþvætti Samherja og ráðamanna í Namibíu, var lagt hald á farsíma hans. Ofangreind tölvupóstsamskipti fundust þegar síminn var rannsakaður. 

Í yfirlýsingu sem Samherji birti rétt fyrir klukkan sjö í kvöld á heimasíðu sinni, vegna fyrirspurna RÚV um samskipti Jóns Óttars við James Hatuikulipi, segir m.a. : „Við höfum alfarið neitað því að félög tengd Samherja hafi greitt mútur eða aðrar óeðlilegar greiðslur. Hvort sem það er í tengslum við reksturinn í Namibíu eða annars staðar. Við lítum svo á að greiðslur, í tengslum við reksturinn í Namibíu, séu lögmætar frá sjónarhóli félaga sem tengjast Samherja. Í tengslum við rannsókn á starfseminni í Namibíu, sem ráðist var í með fulltingi norsku lögmannsstofunnar Wikborg Rein, voru þúsundir tölvupósta yfirfarnir. Við ætlum ekki að fara í opinbera rökræðu við Ríkisútvarpið um einn þessara tölvupósta.“

Undir yfirlýsinguna skrifaði Björgólfur Jóhannsson, annars forstjóri Samherja.

Samskipti um greiðslur eftir að Jóhannes hætti

Viðskiptahættir Samherja voru opinberaðir í umfjöllun í nóvember 2019. Þar kom fram að fyrirtækið hefði náð undir sig mjög verðmætum hrossamakrílkvóta í landinu með meintum mútugreiðslum til tveggja ráðherra í landinu og manna í þeirra nánast hring. Þetta hafi átt sér stað um árabil og síðustu greiðslurnar verið millifærðar fyrr á árinu 2019. Þær námu 1,4 milljarði króna hið minnsta, samkvæmt því sem kom fram í umfjöllun Kveiks um málið. Ráðherrarnir tveir,  Bernhard Esau fyrrverandi sjávarútvegsráðherra og Sacky Shanghala fyrrverandi dómsmálaráðherra, hafa setið í gæsluvarðhaldi ásamt fimm öðrum mönnum frá því seint á síðasta ári á meðan að namibísk yfirvöld rannsaka mál þeirra. Á meðal annarra sem sitja í gæsluvarðhaldi er áðurnefndur James Hatuikulipi og frændi hans Tamson Hatuikulipi, tengdasonur Esau. 

Samherji hefur ætið haldið því fram að Jóhannes Stefánsson, sem starf­aði hjá Sam­herja í Namibíu fram á mitt ár 2016 og upp­ljóstr­aði um við­skipta­hætti fyr­ir­tæk­is­ins þar, hafi verið einn að verki þegar kom að greiðslum þar í landi sem stæð­ust ekki skoð­un. Sú afstaða getur þó ekki skýrt greiðslur sem áttu sér stað eftir að Jóhannes lét af störfum hjá Samherja.

Í viðtali við norska viðskiptablaðið Dagens Næringsliv í lok síðasta árs sagði Björgólfur að greiðslur til félags James Hatuikulipi í Dúbaí, sem áttu sér stað á árinu 2019, að ekkert benti til þess að þær greiðslur væru ólöglegar. Greiðsl­urnar hafi verið fyrir kvóta auk greiðslna fyrir ráð­gjaf­ar­störf.

Unnið fyrir Samherja árum saman

Jón Óttar hefur unnið fyrir Samherja árum saman. Í nýlegu skaðabótamáli sem fyrirtækið höfðaði gegn Seðlabanka Íslands gerði Samherji alls skaðabótakröfu upp á 306 milljónir króna. Tæpur helmingur þeirrar upphæðar, alls 135 milljónir króna, var vegna kostnaðar við störf Jóns Óttars fyrir fyrirtækið. Skaðabótakröfunni var hafnað og Samherji tapaði málinu í héraðsdómi Reykjavíkur.

Kjarninn greindi frá því í ágúst að Jón Óttar hefði allt frá því að umfjöllun Kveiks og Stund­ar­innar um við­skipta­hætti Sam­herja í Namibíu birt­ist þann 12. nóv­em­ber á síð­asta ári verið tíður gestur á Kaffi­fé­lag­inu, kaffi­húsi í miðbæ Reykja­vík­ur, einatt til að hitta á og ná tali af Helga Seljan – en þar hitt­ist hópur fólks iðu­lega á morgn­ana til að spjalla um dag­inn og veg­inn. 

Kjarninn greindi enn fremur frá því að Jón Óttar hefði ítrekað sent Helga skila­boð, bæði í gegnum SMS og Facebook-­reikn­ing eig­in­konu sinn­ar. Ingi Freyr Vil­hjálms­son, blaða­maður á Stund­inni sem fjallað hefur um Sam­herja, fékk einnig send skila­boð þar sem honum var hótað „um­fjöll­un“.

Þá hefur Jón Óttar komið fram í myndböndum sem Samherji hefur látið vinna, þar sem blaðamenn sem fjallað hafa um Samherja hafa verið bornir þungum sökum.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Ráðherra sveitarstjórnarmála mun ekki hafa frumkvæði að sameiningum sveitarfélaga með færri en 1.000 íbúa eins og upphaflega var lagt til í frumvarpi Sigurðar Inga Jóhannssonar samgöngu- og sveitarstjórnarráðherra.
Hagræn áhrif fækkunar sveitarfélaga geti orðið fimm milljarðar
Nýlega voru breytingar á sveitarstjórnarlögum samþykktar en ein meginbreytingin felur í sér að stefnt skuli að því að lágmarksíbúafjöldi sveitarfélaga verði ekki undir 1.000 manns. Upphaflega stóð til að lögfesta lágmarksíbúafjölda.
Kjarninn 20. júní 2021
Ferli Rauða barónsins lauk á sama stað og hann hófst, á Stokkseyrarvelli sumarið 2016, er hann dæmdi leik heimamanna gegn Afríku.
Saga Rauða barónsins gefin út á bók
Rauði baróninn - Saga umdeildasta knattspyrnudómara Íslandssögunnar er ný bók eftir fyrrverandi knattspyrnudómarann Garðar Örn Hinriksson. Safnað er fyrir útgáfunni á Karolina Fund.
Kjarninn 20. júní 2021
Helga Björg segist óska þess að það væri meiri skilningur hjá fjölmiðlum á valdatengslum og á stöðu fólks í umfjöllunum.
„Framan af var aldrei hringt í mig, enginn hafði samband“
Fyrrverandi skrifstofustjóri skrifstofu borgarstjóra og borgarritara gagnrýnir fjölmiðlaumfjöllun um eineltismál í ráðhúsinu en hún upplifði stöðugt áreiti borgarfulltrúa í langan tíma.
Kjarninn 20. júní 2021
Rannveig Sigurðardóttir, varaseðlabankastjóri peningastefnu Seðlabankans.
Segir mikla verðbólgu bitna verst á tekjulágum
Varaseðlabankastjóri peningastefnu Seðlabankans segir áhrif mikillar verðbólgu vera sambærileg skattlagningu sem herji mest á lágtekjufólk. Samkvæmt henni er peningastefnan jafnvægislist.
Kjarninn 20. júní 2021
Tveir fossar, Faxi og Lambhagafoss, yrðu fyrir áhrifum af hinni fyrirhuguðu virkjun í Hverfisfljóti.
Auglýsa skipulagsbreytingar þrátt fyrir ítrekuð varnaðarorð Skipulagsstofnunar
Skipulagsstofnun ítrekaði í vor þá afstöðu sína að vísa ætti ákvörðun um virkjun í Hverfisfljóti til endurskoðunar aðalskipulags Skaftárhrepps sem nú stendur yfir. Við því var ekki orðið og skipulagsbreytingar vegna áformanna nú verið auglýstar.
Kjarninn 20. júní 2021
Christian Eriksen var borinn af velli eftir að hann hneig niður í leik Dana gegn Finnum um síðustu helgi.
Eriksen og hjartastuðið
Umdeildar vítaspyrnur, rangstöðumörk, brottvísanir eða óvænt úrslit voru ekki það sem þótti fréttnæmast í fyrstu umferð Evrópukeppninnar í fótbolta. Nafn Danans Christian Eriksen var á allra vörum en skjót viðbrögð björguðu lífi hans.
Kjarninn 20. júní 2021
Þórdís Kolbrún hafði betur í oddvitaslagnum í Norðvesturkjördæmi.
Þórdís Kolbrún sigraði í prófkjöri Sjálfstæðisflokksins í Norðvesturkjördæmi
Öll atkvæði í prófkjöri Sjálfstæðisflokksins í Norðvesturkjördæmi hafa verið talin. Haraldur Benediktsson, sem leiddi listann í síðustu kosningum, lenti í öðru sæti en hann sagði nýverið að hann hygðist ekki þiggja annað sætið ef það yrði niðurstaðan.
Kjarninn 20. júní 2021
Þórdís Kolbrún tilkynnti það síðasta haust að hún myndi fara fram í Norðvesturkjördæmi og sækjast eftir oddvitasætinu.
Þórdís Kolbrún leiðir eftir fyrstu tölur í Norðvesturkjördæmi – Haraldur þriðji
Kjörstöðum hefur nú verið lokað í prófkjöri Sjálfstæðisflokksins í Norðvesturkjördæmi. Talin hafa verið 798 atkvæði úr flestum en ekki öllum kjördeildum af um 2200 greiddum atkvæðum Teitur Björn Einarsson er sem stendur í öðru sæti.
Kjarninn 19. júní 2021
Meira úr sama flokkiInnlent