#Stjórnmál#Efnahagsmál

Landið allt

Ný rík­is­stjórn Bjarna Bene­dikts­sonar er tekin við og hennar bíða erfið verk­efni, eins og ávallt þegar ný stjórn tekur við stjórn­ar­taumun­um. Í rík­is­stjórn­inni er einn ráð­herra af lands­byggð­inni, Krist­ján Þór Júl­í­us­son, en aðrir hafa sínar rætur fyrst og fremst á höf­uð­borg­ar­svæð­inu (sé Akra­nes þar tekið með í reikn­ing­inn). Bene­dikt Jóhann­es­son, for­maður Við­reisnar og nýr fjár­mála- og efna­hags­ráð­herra, kemur úr Norð­aust­ur­kjör­dæmi en hann er Reyk­vík­ing­ur, fyrst og fremst. 

Eðli­legar áhyggjur

Það er eðli­legt að fólk á lands­byggð­inni hafi af þessu áhyggjur en ástæðu­laust er að ætla stjórn­inni fyr­ir­fram að sinna henni illa. Það er auð­velt að benda á efna­hags­legt mik­il­vægi þess að á Íslandi blóm­stri mann­líf og atvinnu­líf á lands­byggð­inni, til sjávar og sveita, en sjaldan hefur það verið mik­il­væg­ara en nú. Upp­gangur ferða­þjón­ust­unnar er að vissu leyti opin­berun á því hversu miklu skiptir að hlúa að lands­byggð­inni og hinum dreifð­ari byggð­um. Nátt­úruperlur og þjóð­garð­ar. Allt er þetta hluti af heild sem hugsa þarf um af heil­indum og virð­ingu. Aðgans­stýr­ing á þétt setin og vin­sæl svæði er til dæmis mál sem þarf að leysa far­sæl­lega sem allra fyrst.

Í þessu sam­hengi bein­ist kast­ljósið að sam­göng­um. Í stjórn­ar­sátt­mál­anum segir meðal ann­ars þetta: „Rík­is­stjórnin mun stuðla að upp­bygg­ingu á innvið­um sam­fé­lags­ins, sam­göng­um, heil­brigð­is- og mennta­kerfi og kraft­miklu og sam­keppn­is­hæfu atvinnu­lífi fyrir íbúa um land allt.“ Þetta er stór og mikil full­yrð­ing eins og oft má segja um stjórn­ar­sátt­mála, þá er text­inn opinn í báða enda og engar útfærslur boð­að­ar.

Auglýsing

Merki­legar upp­lýs­ingar

Vega­gerðin birti á dög­unum upp­lýs­ingar um umferð­ar­þunga á hring­veg­inum á síð­asta ári og má með sanni segja að þær hafi verið athygl­is­verð­ar. Ekki er annað að sjá en að mik­ill vöxtur í ferða­þjón­ustu komi glögg­lega fram í umferð­ar­töl­un­um, því umferð­ar­þung­inn jókst um mikið á árinu 2016 sam­an­borið við árið 2015.

Mikill umferðarþungi hefur verið á hringveginum og aukning mikil milli ára, eins og sést á þessari mynd frá Vegagerðinni.Í umsögn Vega­gerð­ar­innar um umferð­ar­töl­urnar segir meðal ann­ars. „Árið 2016 var algert metár í umferð­inni á Hring­veg­inum en umferðin jókst um ríf­lega 13 pró­sent sem er gríð­ar­lega mikil aukn­ing á einu ári. Aukn­ingin er nærri tvö­föld á við aukn­ing­una sem næst kemur á milli áranna 2006 og 2007 sem var 6,8 pró­sent. Aldrei fyrr hafa jafn­margir bílar farið um mæli­punkta Vega­gerð­ar­innar á Hring­veg­in­um. Sama á við um nýlið­inn des­em­ber­mánuð en umferðin jókst um ríf­lega 21 pró­sent í mán­uð­inum og hefur umferð yfir vetr­ar­mán­uð­ina auk­ist gríð­ar­lega sem lík­lega má fyrst og fremst rekja til auk­innar vetr­ar­ferða­mennsku. Umferðin í des­em­ber 2016 jókst gríðar mikið en nið­ur­staðan varð rúm­lega 21% aukn­ing árið 2016 miðað við sama mánuð árið 2015.  Þetta er mesta aukn­ing mill des­em­ber mán­uða frá því að þessi sam­an­tekt hófst.  Um­ferð jókst á öllum lands­svæðum en lang­mest mæld­ist aukn­ingin um mæli­snið á Aust­urlandi eða um tæp­lega 52%.  Minnst jókst umferð um mæli­snið um og í grennd við höf­uð­borg­ar­svæðið eða um 18%.“

Það má svo nefna það einnig, að umferð utan hring­veg­ar­ins og innan höf­uð­borg­ar­svæð­is­ins, hefur einnig auk­ist mikið og litlu minna en á hring­veg­in­um, hlut­falls­lega. Það má meðal ann­ars nefna að umferð á Vest­fjörðum hefur auk­ist um 120 pró­sent frá árinu 2005 þrátt fyrir að fólks­fækkun hafi verið við­var­andi vanda­mál á þessu fal­lega svæði sem ferða­menn sækja sífellt meira.

Þessar tölur gefa til­efni til þess að ætla, að end­ur­hugsa þurfi fjár­fest­ingar í sam­göng­um. Einkum og sér í lagi vegna þess­arar gjör­breyttu stöðu sem komin er upp vegna auk­inna umsvifa ferða­þjón­ustu. Vega­gerðin hefur bent á það ítrek­að, að nauð­syn­legt sé að huga að við­haldi þannig að ekki verði til mikil vanda­mál og kostn­að­ar­auki að lok­um. Nú er svo komið að þetta þarfn­ast allt end­ur­skoð­un­ar.

Stórar tölur

Ekki er langt síðan að Skúli Mog­en­sen, for­stjóri WOW Air, benti á það á að lík­lega þyrfti að fjár­festa í bættum sam­göngum fyrir 100 til 200 millj­arða króna á næstu árum. Stórar töl­ur, vissu­lega, en hags­mun­irnir eru líka miklir fyrir hag­kerf­ið. Upp­bygg­ing ferða­þjón­ust­unnar hefur breytt hag­kerf­inu og upp­söfnuð þörf í inn­viða­fjár­fest­ingum er orðin veru­lega mik­il.

Töl­urnar frá Vega­gerð­inni benda til þess að sam­göngu­á­ætlun stjórn­valda sé ekki nógu metn­að­ar­full. Von­andi mun ný rík­is­stjórn Bjarna Bene­dikts­sonar skoða þessi mál vel núna. Fljótt á litið gæti það orðið mikið mál fyrir rík­is­stjórn­ina að mynda góða teng­ingu við lands­byggð­ina. Von­andi verður horft eftir hags­munum sem þar liggja og þar eru sam­göngu­mál ofar­lega á blaði.

Eng­inn gerir lítið úr því að staðan sé snúin þegar að þessu kem­ur. Helsti áhættu­þátt­ur­inn í hag­kerf­inu er ofhitnun þar sem gengið hefur styrkst stöðugt með miklu gjald­eyr­is­inn­streymi, ekki síst frá ferða­mönn­um. Gangi spár eftir þá mun sú þróun vafa­lítið halda áfram.

Hið opin­bera þarf því að velja fjár­fest­ing­ar­verk­efni sín vel til að hjólin snú­ist ekki of hratt. Hinn breytti veru­leiki þegar kemur að auknum umferð­ar­þunga ætti að vekja ráða­menn til umhugs­unar um að huga að stór­bættum sam­göng­um. Sagan sýnir að þær leysa oft efna­hag­s­krafta úr læð­ingi og skila sér alltaf marg­falt til baka.

Viltu styrkja sjálfstæða íslenska fjölmiðlun?
Lesendur Kjarnans geta kosið að greiða fast mánaðarlegt framlag til fjölmiðilsins til að efla starfsemi hans enn frekar. Markmiðið er upplýstari, gagnrýnni og málefnalegri umræða. Hjálpið okkur við að ná því markmiði með því að ganga til liðs við Kjarnasamfélagið.
Frá blaðamannafundinum í gær. Stefan Löfven, forsætisráðherra Svíþjóðar, er þriðji frá vinstri.
Sænska ríkisstjórnin í kröppum dansi
Ráðherrar innan sænsku ríkisstjórnarinnar hafa sætt harðri gagnrýni vegna aðgerðarleysi þrátt fyrir vitneskju um alvarleg brot á persónuverndarlögum.
25. júlí 2017
Chuck Schumer er leiðtogi demókrata á bandaríska þinginu.
Spáir því að flokkurinn snúist gegn Trump
Leiðtogi demókrata segist trúa því að þingmenn repúblikana muni ekki sitja hjá ef Trump náðar sjálfan sig eða fjölskyldu sína.
25. júlí 2017
Morðtíðni hefur aukist mikið í Mexíkó undanfarin misseri vegna innbyrðis átaka glæpagengja. Hér sjást íbúar smábæjar í landinu hylja andlit sín og undirbúa sig undir komu glæpagengis.
Þrjú morð á klukkustund: Eiturlyfjastríðið í Mexíkó verður blóðugra
Fleiri og smærri glæpagengi, aukin eftirspurn eftir ópíum og ríkisstjórabreytingar skýra meðal annars þriðjungs aukningu í fjölda morða í Mexíkó. Oddur Stefánsson fjallar um eiturlyfjastríðið.
24. júlí 2017
Alexis Tsipras, forsætisráðherra Grikklands, til hægri.
Grikkir gefa út skuldabréf að nýju
Grísk stjórnvöld tilkynntu að ríkisskuldabréf þeirra verði gefin út á morgun, í fyrsta skiptið í þrjú ár.
24. júlí 2017
Sérfræðingar eru áhyggjufullir yfir stöðu Bretlands
Bretland sé að verða „veiki maðurinn í Evrópu“
Efnahagshorfur hafa versnað í Bretlandi og Bandaríkjunum um leið og þær hafa batnað á Evrusvæðinu, samkvæmt nýrri skýrslu AGS.
24. júlí 2017
Svona lítur borðspilið út
Borðspil sem reynir á bragðlaukana
Nýtt borðspil úr smiðju Eggerts Ragnarssonar og konu hans Amanda Tyahur hefur litið dagsins ljós, en í því er keppt um þekkingu á mat og matarmenningu.
24. júlí 2017
Jared Kushner er einn helsti ráðgjafi Donalds Trump, forseta Bandaríkjanna. Kushner er giftur Ivönku Trump.
Segist ekki hafa verið í leynimakki með neinum
Tengdasonur og helsti ráðgjafi forseta Bandaríkjanna kemur fyrir þingnefnd bandaríska þingsins í dag.
24. júlí 2017
Björgvin Ingi Ólafsson
Er vit í að Ísland losni alveg við seðla og klink?
24. júlí 2017
Meira úr sama flokkiLeiðari
None