Af hverju gaf ég konunni minni ryksugu í jólagjöf?

Eiríkur Ragnarsson útskýrir af hverju það var frábær hugmynd að gefa konunni sinni þrifvélmenni í jólagjöf.

Auglýsing

Þetta var reyndar róbóta ryksuga, sem ryksugar sjálf. En þegar ég útskýrði það fyrir vinum og vanda­mönn­um, sem for­vitn­uð­ust um hvað ég ætl­aði að gefa henni, þá ráku þeir samt upp smá hneyksl­un­ar­svip. En ég er viss um að ef fólk hefði nennt að hlusta á útskýr­ingar mín­ar, þá hefði eflaust dreg­ist eitt­hvað úr hneyksl­un­ar­svipn­um. 

Konan mín og ég erum nefni­lega bæði hag­fræð­ing­ar, jafn gömul og vinnum svo gott sem sama starf hjá sama fyr­ir­tæki. Helsti mun­ur­inn á okkur er sá að hún var mikið dug­legri á sínum yngri árum og varð það til þess að hún dúxaði í mennta­skóla og grunn­nám­inu í háskól­anum í Freiburg (hún er þjóð­verji). Fyrir vikið fékk hún styrk til þess að lesa hag­fræði við Cambridge há­skól­ann í Bret­landi þar sem hún útskrif­að­ist með meist­ara próf. Eftir útskrift fór hún beint til London og hóf störf hjá ráð­gjafa­skrif­stofu þar sem hún vinnur enn í dag. Það var um það leiti sem gafst ég upp á því að reyna að meika það sem tón­list­ar­maður ég skellti mér í grunn­nám í HÍ.

Fimm árum seinna var ég búinn að vinna mér inn sömu gráðu og Hanna (reyndar ekki frá Cambridge en þokka­legum skóla á Nýja Sjá­land­i). Ég flutti til London í leit að vinnu og land­aði starfi hjá sama fyr­ir­tæki og Hanna. – sem var þá komin með 5 ára starfs­reynslu. 

Auglýsing

Sem sagt: konan mín, Hanna, hefur sömu menntun (frá betri skóla) og ég; hún hefur mikið meiri starfs­reynslu og er þar af leið­andi mikið betri en ég í þessu starfi. Og sem betur fer gerir þetta það að verkum að hún gegnir ekki bara hærri stöðu í fyr­ir­tæk­inu sem við vinnum í heldur er hún líka með hærri laun. Eins og það á að ver­a, alltaf. 

Þar sem Hanna er með hærri laun en ég, þá þýðir það líka að fórn­ar­kostn­aður Hönnu vegna ryksugu tengdra verk­efna er að öllu jöfnu hærri en minn. Það er að segja, fyrir hverja stund sem hún eyðir í að ryk­suga getur hún ekki unnið borguð störf (eða gert eitt­hvað annað sem hún metur jafn mik­ils virð­i). 

Ef ég, sem hag­fræð­ing­ur, án frek­ari upp­lýs­inga um ein­stak­ling­ana, ætti að ráð­leggja okkur tveim­ur, þá mundi ég leggja það til að karl­inn (ég!) sem hefur lægri fórn­ar­kostnað af því að ryksuga, sæi um alla ryksugun á heim­il­inu. En í stað­inn ryk­suga ég allt of sjald­an.

Hvers vegna ryk­suga ég ekki?

Stað­reyndin er sú, að eins og allt of margir karl­ar, þá semur mér ágæt­lega við ryk. Það bögg­aði mig ekk­ert sér­stak­lega þegar ég bjó einn og þá ryksug­aði ég ekki oft. Hanna aftur á móti þolir ekki ryk og vill helst að íbúðin sem við búum nú saman í sé ryksugað tvisvar í viku.

Þetta gerir það að verkum að þegar líða tekur á vik­una og ryk byrjar að safn­ast saman í hornum og undir rúm­inu, þá pæli ég lítið í því. Á sama tíma sér Hanna rykið safn­ast saman og mynda bómull­ar­hnoðra sem verða ógeðs­legri og ógeðs­legri með hverjum degi. Og þar af leið­andi endar hún oft­ast á því að grípa ryksug­una og gera allt fínt. 

Nú ber að taka það fram að mér er ekki alveg sama um ryk. Stað­reyndin er sú að ég kann betur við íbúð­ina mína ryklausa en fulla af bómull­ar­hnoðr­um. Hanna hefur bara minni þol­in­mæði fyrir ryki. Þar af leið­andi er það ég sem flýt áfram (e. free-ride) á hennar stand­ard. Og það er því staðan á heim­il­inu undir því sem ákjós­an­legt er (e. suboptimal).

Mark­aður fyrir ryksugu­vinnu

Í dag eyðum við sam­an­lagt um klukku­stund á viku í að ryk­suga. Það skipt­ist nokkurn veg­inn þannig að ég ryk­suga í aðeins meira en núll klukku­stundir á meðan Hanna ryksugar um það bil í eina klukku­stund. Þar sem það er ekki mögu­leiki fyrir okkur að borga utan­að­kom­andi fyrir að ryk­suga þá virð­ist eina mark­aðs­lausnin vera að koma á fót heim­il­is­mark­aði fyr­ir ryksugun. Eftir allt er mark­aðs­brest­ur­inn sem við stöndum frammi fyrir ein­fald­lega sá að það er ekki neinn mark­aður til stað­ar. En hver yrði útkoman á slíkum mark­aði?

Hanna er með um það bil 30% hærri laun en ég. Hún gæti því unnið einn yfir­vinnu­tíma á viku (sem er raun­sætt þar sem við erum bæði, sjálf­vilj­ug, í 80% vinnu) og borgað mér fyrir að ryk­suga. Út frá hag­fræði­legum sjón­ar­mið­um, þá væri þeta nettó ávinn­ingur fyrir okkur bæði: Hanna þyrfti ekki lengur að ryksuga; ég fengi allt upp að 30% meira borgað í klukku­tíma af ryksugi en í vinn­unni; og við byggjum saman í jafn hreinni íbúð og áður.

En þó svo að eigum lít­inn róbóta, þá erum við ekki hag­fræðiró­bótar. Við erum pass­lega skyn­söm til þess að átta okkur á því að of mikil skyn­semi gæti dregið úr róm­an­tík­inni á heim­il­inu og er þess vegna er sú óskyn­sama ákvörðun að opna ekki heim­il­is­markað mögu­lega skyn­samasta ákvörð­unin sem við getum tek­ið. En það þýðir það að mark­aðs­brest­ur­inn er enn til stað­ar. Hanna ryksugar of mikið og ég ryk­suga of lít­ið. En ekki mikið leng­ur.

Róbóta ryksugan leysir vanda­málið

Sem betur fer er það þannig að sum verk­efni er hægt að leysa ann­að­hvort með mann­legu striti  (e. labour) eða með fjár­munum (e. capi­tal). Ef það er ódýr­ara að kaupa græju en að borga ein­stak­lingi fyrir að fram­kvæma sama verk, þá er sjálf­sagt að kaupa græj­una frekar en að borga ein­stak­lingn­um.

Róbóta ryksugan kost­aði mig um það bil 62.000 Kr.. Ég veit ekki hversu lengi róbót­inn endast, en þessi kemur með tveggja ára ábyrgð. Ryksugan ætti því, að lág­marki, að spara okkur um það bil 104 klukku­stundir af ryksugi. Sem þýðir að tíma­kaup hennar er rétt rúm­lega 500 Kr. –  sem er mikið minna en fórn­ar­kostn­aður (það er tíma­kaup) okkar beggja! 

Gjöfin mín er því ekki beint róbóti, heldur er það lausn á litlum mark­aðs­bresti sem á sér stað á heima hjá okkur sem kemur fyrst of fremst niður á kon­unni minni. Útkoman er það sem skiptir máli, ég er í eins góðum málum og áður en Hanna hefur grætt 104 klukku­stund­ir. Sem er slatti af klukku­tím­um.

Netflix vex og vex
Nýjustu tölur frá Netflix komu fjárfestum á óvart og jókst markaðsvirði félagsins um fjögur prósent í dag.
Kjarninn 16. október 2018
Enn hægir á hækkun fasteignaverðs
Íbúðir í fjölbýli á höfuðborgarsvæðinu hafa hækkað um 3,4 prósent á undanförnu ári. Á vormánuðum í fyrra var hækkun 23,5 prósent.
Kjarninn 16. október 2018
Unnur Rán Reynisdóttir
Það er kominn tími til að almenningur móti samfélagið
Kjarninn 16. október 2018
Aðförin
Aðförin
Aðförin – Nýr Landspítali, nýtt þorp
Kjarninn 16. október 2018
Vilja að refsingar vegna ærumeiðinga verði afnumdar
Verði nýtt frumvarp að lögum verða refsingar vegna ærumeiðinga afnumdar. Auk þess verður ómerking ummæla, sem úrræði vegna ærumeiðinga, afnumin, sem og núgildandi heimild til þess að dæma fjárhæð til þess að standast kostnað af birtingu dóms.
Kjarninn 16. október 2018
Þórdís Lóa Þórhallsdóttir og Jón Steindór Valdimarsson
Förum vel með almannafé
Kjarninn 16. október 2018
Írabakki
Stjórn Félags leigjenda hjá Félagsbústöðum gagnrýnir rekstur Félagsbústaða
Stjórn Félags leigjenda hjá Félagsbústöðum segir vonda fjármálastjórn Félagsbústaða aðeins hluti vandans. Hún gagnrýnir að Félagsbústaðir hafi hagað sér eins og leigufélag á almennum markaði.
Kjarninn 16. október 2018
Kröfur í þrotabúi Primera air komnar upp í rúma 16 milljarða
Í kringum 500 fyrirtæki og einstaklingar hafa lýst kröfum í þrotabú flugfélagsins Primera Air. Flugfélagið varð gjaldþrota á dögunum en forstjórinn og stærsti eigandinn hefur tekið yfir rekstur ferðaskrifstofunnar.
Kjarninn 16. október 2018
Meira úr sama flokkiEikonomics