Auglýsing

Í Banda­ríkj­unum er maður for­seti sem sýnir af sér, hið minnsta, fasískar áhersl­ur. Hann aðhyllist ein­angr­un­ar­hyggju, hefur hafið tolla­stríð við helstu við­skipta­lönd Banda­ríkj­anna, ræðst með hætti á helstu banda­menn lands­ins á opin­berum vett­vangi sem áður hefur verið ein­skorðað við óvina­þjóðir í aðdrag­anda stríðs­rekst­urs og mærir ein­ræð­is­herra á borð við Duterte og Kim Jong Un opin­ber­lega. Þá hefur sami for­seti talað m.a. fyrir því að Rúss­landi verði hleypt aftur inn í G7-­ríkja hóp­inn, sem land­inu var sparkað úr fyrir að ráð­ast inn í annað land, Úkra­ínu, og her­taka hluta þess.

Á Íslandi situr fyrr­ver­andi for­sæt­is­ráð­herra á rit­stjóra­stóli í boði sér­hags­muna­hópa og þiggur fyrir tæpar sex millj­ónir króna á mán­uði. Hluti þeirra greiðslna koma frá áður­nefndum sér­hags­muna­hóp­um, flestum tengdum sjáv­ar­út­vegi, og restin kemur frá skatt­greið­endum þessa lands, að stærstum hluta vegna eft­ir­launa­laga fyrir elítu sem sam­þykkt voru á meðan að Davíð Odds­son var for­sæt­is­ráð­herra.

Trump­ism, íslenska útgáfan

Það hefur ekki farið fram hjá neinum sem les rit­stjórn­ar­skrif Morg­un­blaðs­ins að Davíð er mik­ill aðdá­andi Trump, og ver aðgerðir hans ítrekað í leið­ara­skrifum og Reykja­vík­ur­bréf­um. Þar ríkir ánægja með „sterka mann­inn“, sem margir kalla „freka kall­inn“.

Auglýsing

Á sama tíma er Davíð búinn að koma sér vel fyrir á „fals­frétta-vagn­in­um“. Hann tekur ítrekað undir órök­studda gagn­rýni á umfjöllun stórra meg­in­straum­smiðla sem styðj­ast við stað­reyndir í frétta­flutn­ingi og hefur að mörgu leyti yfir­fært þá gagn­rýni sína á fjöl­miðla hér­lend­is, sem bein­ist sér­stak­lega að frétta­stofu RÚV, sem hann setur ætíð innan gæsalappa líkt og um gervi­ein­ingu sé að ræða.

Nú hefur Davíð inn­leitt nýtt stíl­bragð, sem er að setja „frétta­flutn­ing“ innan gæsalappa. Sama má segja um „frétta­skýrend­ur“. Lyk­ill­inn í þess­ari aðferð­ar­fræði er að rök­styðja aldrei mál sitt með vísun í stað­reynd­ir, heldur að tala um skoð­anir sínar eða póli­tískan áróður sem slík­ar. Not­ast við val­kvæðar stað­­reyndir (e. alt­ernative fact­s), sem eru eðli máls­ins sam­kvæmt ekki stað­reyndir heldur skáld­skap­ur. Í grunn­inn snýst aðferð­­ar­fræði þeirra sem aðhyll­­ast val­­kvæðar stað­­reyndir um það að ef þér finnst eitt­hvað, þá er það jafn rétt og jafn­­vel rétt­­ara en það sem hægt er að sýna fram á með gögnum eða ann­­ars konar stað­­reynd­­um. Þessar val­kvæðu stað­reyndir eru síðan not­aðar í árásir á fjöl­miðla sem leggja áherslu á að segja satt og upp­lýsa. Til­gang­ur­inn er vænt­an­lega sá að brjóta niður frjálsa og öfl­uga fjöl­miðlun sem horn­stein lýð­ræð­is­ins, og eft­irláta ger­endum það að segja frá og skýra því sem á sér stað.

Þess­ari aðferð­ar­fræði beitir Davíð og það gerir Trump líka, sem sam­kvæmt stað­reynda­grein­ingu Was­hington Post setti fram 3.251 lygar eða afbak­anir á fyrstu 497 dögum sínum á for­seta­stóli. Það gera 6,5 að með­al­tali á dag.

Að kunna að gúggla

Í dag birt­ist leið­ari í Morg­un­blað­inu þar sem Trump er kom­ið, eins og svo oft áður, til varnar fyrir áherslur sínar og ákvarð­an­ir. Þar er bæði fjallað um ferða­bann­ið, sem bein­ist aðal­lega gegn múslim­um, og nýteknar ákvarð­anir um að aðskilja börn hæl­is­leit­enda frá for­eldum sínum og loka þau sum hver inni í búr­um.

Í leið­ar­anum birtast, að venju, umtals­vert magn af afbök­unum og/eða lyg­um. Þ.e. val­kvæðum stað­reyndum sem rit­stjór­inn raðar upp til að rök­styðja stuðn­ing sinn við Trump.

Það er rangt að Hæsti­réttur Banda­ríkj­anna hafi kom­ist að þeirri end­an­legu nið­ur­stöðu að Trump hafi ekki farið út fyrir vald­svið sitt með ásetn­ingu ferða­banns­ins í upp­hafi for­seta­tíðar hans, sem beind­ist fyrst og síð­ast gegn múslim­um. Sú útgáfa af ferða­banni Trump sem nú er til umfjöll­unar er þriðja útgáfa þess. Stjórn Trump hefur notað nið­ur­stöður úr dóms­málum vegna fyrstu og ann­arrar útgáfu banns­ins til að sníða af laga­lega van­kanta á þriðju útgáf­unni, sem er sú sem hélt fyrir Hæsta­rétti.

Það er líka rangt að vest­rænir meg­in­straum­smiðl­ar, sem styðj­ast við stað­reyndir í frétta­flutn­ingi þótt að frjáls­lynd við­horf í skoð­ana­skrifum sumra þeirra trufli aft­ur­haldið í Hádeg­is­mó­um, hafi ekki fjallað ítar­lega um þá nið­ur­stöðu sem þegar hefur komið frá Hæsta­rétti Band­arikj­anna í mál­inu. Allir sem kunna að gúggla geta fundið þær ítar­legu fréttir og grein­ing­ar. Og frá byrjun des­em­ber 2017 hefur ferða­bann gagn­vart íbúum átta þjóð­ríkja (þeirra á meðal er nýjasta vina­þjóð Banda­ríkj­anna, Norð­ur­-Kór­ea), verið í gildi. Þús­undum hefur verið meinuð land­vist í Banda­ríkj­unum á grund­velli þess.

Eitt af upp­á­halds­stefum stuðn­ings­manna Trump þegar þeir verja ferða­bann á ákveðin ríki er að full­yrða að for­set­inn sé ein­fald­­lega að fylgja eftir stefnu sem Obama hafi mótað í sinni for­­seta­­tíð. Þann mál­flutn­ing má oft lesa í rit­stjórn­ar­skrifum Morg­un­blaðs­ins, m.a. í leið­ara dags­ins.

Þetta er rangt. Það sem Obama-­­stjórnin gerði árið 2011 var að kalla eftir end­­ur­­skoðun á því sem kall­­ast „a special immigr­ant Visa“. Þetta voru vega­bréfs­á­­rit­­anir sem hópur Íraka sem hafði hjálpað Banda­­ríkj­unum í Írak­­stríð­inu gat sótt um til að kom­­ast til Banda­­ríkj­anna. Um var að ræða mjög þrönga end­­ur­­skoð­un­­ar­til­­skipun sem hægði á inn­­flæði þeirra flótta­­manna sem sótt­­ust eftir þess­­ari árit­un. End­­ur­­skoð­unin var í gildi í hálft ár. Það má og á að gagn­rýna Obama fyrir inn­flytj­enda­stefnu hans. Hún var að mörgu leyti ekki góð. En þessi end­­ur­­skoðun hans á ekk­ert sam­eig­in­­legt með til­­­skipun Trump.

Geta dóm­stólar stöðvað for­seta?

Rit­stjóri Morg­un­blaðs­ins gerir líka litið úr dóm­stólum í Banda­ríkj­un­um, bæði á rík­is- og alrík­is­stigi, í leið­ara dags­ins og segir að nið­ur­stöður þeirra haldi sjaldn­ast fyrir Hæsta­rétti. Ástæðan er auð­vitað sú að þeir hafa úrskurðað að ferða­bann Trump hafi verið ólög­mætt.

Nú skal benda á tvennt, í fyrsta lagi fara örfá mál fyrir Hæsta­rétt og því má ætla að meg­in­þorri allra mála sem dæmd eru i und­ir­dóm­stigum haldi bara sann­ar­lega. Í öðru lagi að flestir úrskurðir und­ir­dóm­stiga gegn ferða­banni Trump snú­ast um þá ákvörðun að láta það líka gilda fyrir fólk sem er með græna kortið eða ann­ars konar gilt land­vist­ar­leyfi.

Fyrir Hæsta­rétti er nú mál sem kall­ast Trump gegn Hawaii. Nið­ur­stöðu er að vænta á næstu dög­um. Þar er tek­ist á um þriðju útgáfu ferða­banns Trump og hvort að múslima­andúð Trump, sem er rök­studd með vísun í ummæli sem hann hefur látið falla á opin­berum vett­vangi, geri það að verkum að Trump sé að mis­muna fólki á grund­velli trú­ar­bragða og þjóð­ern­is.

Það sé í and­stöðu við stjórn­ar­skrána en einnig séu undir lög frá 1965 sem segja að það megi ekki mis­muna komu­fólki á grund­velli m.a þjóð­ern­is, sem er nákvæm­lega það sem ferða­bann Trump ger­ir.

Í ein­földu máli snýst málið um hvort dóm­stólar geti úrskurðað gegn ákvörð­unum for­set­ans, sem fer með fram­kvæmda­vald­ið, ef þau telja þau ólög­leg.

Gagn­rýni á að börn séu sett í búr kölluð „ógeð­fellt áróð­urs­stríð“

Í leið­ara Morg­un­blaðs­ins er líka fjallað um aðskilnað barna þeirra, sem koma til Banda­ríkj­anna til að leita hæl­is, frá for­eldrum sín­um. Þar segir m.a. að „Demókratar vestra sem höfðu misst niður fylg­is­for­skot sitt töldu að þetta mál kynni að bjarga þeim í kosn­ing­unum í nóv­em­ber og að „í augna­blik­inu eru þessi ólánsömu börn notuð í ógeð­felldu áróð­urs­stríð­i“. Davíð kallar síðan eftir að frétta­miðlar sem hann kallar í hæðni „vand­aða“ skrúbbi burt áróð­ur­inn.

Davíð leggur út frá því að stefna Obama um að skilja ekki að for­eldra og börn flótta­manna, heldur að hleypa þeim saman inn í landið á meðan að mál þeirra yrðu til með­ferðar hjá yfir­völd­um, hafi leitt til þess að „flótta­menn komu eftir það flestir með börn“. Hann hendir svo upp full­yrð­ingum um að „lausn“ Obama hafi spurst út til flótta­manna­smygl­ara sem hafi nýtt sér það. Davíð segir líka að „rök­studdur grun­ur“ sé um að þau séu í mörgum til­vikum „seld í kyn­lífs­þjón­ustu eða þaðan af verra“.

Þetta er að mestu leyti rangt. Börnum inn­flytj­enda/hæl­is­leit­enda sem fædd eru í öðru landi en koma til Banda­ríkj­anna fækkað umtals­vert það sem af er öld­inni. Frá 2000 til 2016 fækk­aði þeim um 21 pró­sent. Val­kvæð stað­reynd rit­stjór­ans fellur því um sig sjálfa á fyrstu hindr­un. Obama lét reyndar um tíma halda börnum og for­eldrum þeirra sem komu ólög­lega til Banda­ríkj­anna saman á árinu 2014. Það var harð­lega gagn­rýnt í fjöl­miðlum og á opin­berum vett­vangi og því í kjöl­farið hætt. Hér má svo lesa um það hvort og þá hvernig Obama stjórnin aðskildi fjöl­skyld­ur. Það var aðal­lega gert þegar grunur lék á að barnið til­heyrði ekki þeim sem kom með það, en það voru und­an­tekn­ing­ar­til­vik. Sem sýnir að stað­hæf­ingar rit­stjóra Morg­un­blaðs­ins um stór­fellda nýt­ingu smygl­ara á börnum stenst ekki nán­ari skoð­un.

Mun­ur­inn á „Zero toler­ance“ stefnu Trump og því sem áður hefur verið við lýði í Banda­ríkj­unum er að nú hafa banda­rísk stjórn­völd ákveðið að lög­sækja alla hæl­is­leit­endur sem koma ólög­lega til lands­ins fyrst sem glæpa­menn í stað þess að þeir fái að sækja um hæli og fái í kjöl­farið eðli­lega máls­með­ferð sem hæl­is­leit­end­ur. Þetta á að skapa fæl­ing­ar­mátt, og hluta af þeim fæl­ing­ar­mætti átti að skapa með því að taka um tvö þús­und börn af for­eldrum sínum við landa­mærin á nokk­urra vikna tíma­bili, loka þau inni í búrum með starfs­fólki sem mátti hvorki hugga þau né taka upp. Þeirri ákvörðun hefur nú verið snúið vegna þess að allt fólk með snefil af mennsku sér að sam­kvæmt henni er verið að brjóta á börnum með ógeð­felldum hætti í póli­tískum leik.

Þegar fas­ism­inn læð­ist aftan að okkur

Við lifum á víð­sjá­ar­verðum tím­um. Það er verið að ráð­ast að rótum þess kerfis sem tryggt hefur frið og for­dæma­lausa vel­megun í hinum vest­ræna heimi frá lokum síð­ari heim­styrj­aldar með því að binda hags­muni þeirra sam­an.

Allt þetta krist­all­ast í Trump en á sér fylg­is­menn víð­ar. Í Ung­verja­landi er búið að banna hjálp­ar­sam­tökum að aðstoða flótta­menn með laga­setn­ingu, í Aust­ur­ríki stjórna öfl sem reka mjög harða inn­flytj­enda­stefnu, á Ítalíu er nýtekin við rík­is­stjórn sem er af sama meiði, and­staða við inn­flytj­endur nýtur vax­andi póli­tísks fylgis í Þýska­landi og í Skand­in­av­íu. Það er líka klár jarð­vegur fyrir þennan mál­flutn­ing á Íslandi, þótt að hreinir kyn­þátta­hyggju­flokkar eins og Íslenska þjóð­fylk­ingin og Frels­is­flokk­ur­inn hafi ekki náð neinum árangri. Það sést m.a. á áherslum sumra flokka sem sitja á þingi, sér­stak­lega Mið­flokks­ins og Flokks fólks­ins, sem báðir leggja áherslu á hert landamæra­eft­ir­lit. Það skal þó sér­stak­lega tekið fram að hvorug stefnan er neitt í lík­ingu við það sem sést í nágranna­löndum okk­ar.

Ísland stendur því á tíma­mótum og mál­efni inn­flytj­enda og hæl­is­leit­enda verða í brennid­epli á næstu árum. Ástæðan er ekki sú að þetta séu vanda­mála­hópar hér­lendis – þvert á móti eru þeir nauð­syn­legir áfram­hald­andi vel­sæld hér­lendis – heldur vegna þess að mál­efnið er auð­velt tól fyrir tæki­fær­is­sinn­aða stjórn­mála­menn til að hræða kjós­endur með strá­mönnum og styrkja vald þeirra í stað þess að dreifa því enn frek­ar. Egill Helga­son benti í nýlegum pistli á hvernig fas­ism­inn læð­ist aftan að okkur. Það má taka undir að sú hræði­lega hug­mynda­fræði virð­ist fest­ast meir og meir í sessi, oft án þess að þeir sem taka undir hana átti sig á því. Og það er vert að benda á að jafn­vel þótt dóm­stólar kom­ist að þeirri nið­ur­stöðu að Trump megi gera þetta og hitt, þá breytir það engu um hversu ógeð­felldar aðgerð­irnar eru.

Áfram sömu tök á umræð­unni

Hér­lendis birt­ist stuðn­ingur við þennan mál­flutn­ing mjög skýrt í rit­stjórn­ar­skrifum Morg­un­blaðs­ins, þar sem blak er borið af fyr­ir­ferða­miklum leið­togum þjóða sem boða hug­mynda­fræði sem snýst um sam­sömun ríkis og þjóðar og aðhyll­ast alls kyns tak­mark­anir á per­sónu­frelsi, ein­angr­un­ar­hyggju, mann­fyr­ir­litn­ingu, kyn­þátta­for­dóma, jað­ar­setn­ingu ákveð­inna hópa, ároð­urs og lyga og auk­ins stjórn­lyndis í lýð­ræð­is­ríkj­um. Leið­togum sem takast hart á við aðrar stofn­anir lýð­ræð­is­ins sem eiga að veita þeim aðhald.

Þetta er mik­il­vægt að hafa í huga í ljósi þess að síð­ast­lið­inn tæpan ára­tug hefur Morg­un­blað­inu verið beitt mjög hart, með stuðn­ingi for­ríkra sér­hags­muna­að­ila, til að fá „öðru­vísi tök á umræð­unni“.

Í ljósi þess að rit­stjór­inn til­kynnti nýverið að hann ætli sér að vera mörg ár til við­bótar á rit­stjóra­stóli þá er þessi stuðn­ingur hans við ofan­greinda lík­lega eitt­hvað sem fellur í kramið hjá millj­arða­mær­ing­unum sem borga launin hans.

Og því má búast við að áfram verði spil­aður varn­ar­leikur fyrir aðgerðir sem í fel­ast að taka börn af for­eldrum sínum og geyma þau í búr­um.

Börkur Smári Kristinsson
Á ég að gera það?
Kjarninn 9. desember 2018
Karolina Fund: Ljótu kartöflurnar
Viðar Reynisson stofnaði ljótu kartöflurnar. Hann safnar nú fyrir pökkunarvél til að gera pakkað þeim í neytendavænni umbúðir.
Kjarninn 9. desember 2018
Bjarni Jónsson
Á að afhjúpa jólasveinana – eða gæta friðhelgi þeirra?
Leslistinn 9. desember 2018
„Þau sem stjórna þessu landi vilja taka sér langt og gott jólafrí“
Formaður Eflingar segir að tíminn til viðræðna um boðlega lausn á kjaradeilum hafi ekki verið vel nýttur undanfarin misseri. Hún telur íslenska verkalýðsbaráttu hafa verið staðnaða árum saman.
Kjarninn 9. desember 2018
Segir Sigmund Davíð vera á meðal þeirra sem þögðu
Þingmaður Miðflokksins segist gera greinarmun á þeim sem töluðu á Klaustursbarnum og þeim sem þögðu án þess að grípa inn í níðingstalið. Hann telur formann flokksins vera á meðal þeirra sem þögðu.
Kjarninn 9. desember 2018
Heimilið hættulegasti staðurinn fyrir konur
Árið 2017 bárust lögreglunni á Íslandi 870 tilkynningar um heimilisofbeldi. Sama ár voru 50.000 konur myrtar í heiminum af maka sínum eða fjölskyldumeðlim. Á síðustu 15 árum var helmingur þeirra manndrápa sem framin voru á Íslandi tengd heimilisofbeldi.
Kjarninn 9. desember 2018
Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið
Samtal við samfélagið – Vísindin efla alla dáð
Kjarninn 9. desember 2018
Frederik Skøt og Toke Suhr.
Morðtól í tómstundabúð
Þegar tveir ungir menn, Toke Suhr og Frederik Skøt, opnuðu verslun í Kaupmannahöfn, fyrir tveim árum, grunaði þá ekki að vörur sem þeir hefðu til sölu yrðu notaðar til árása og manndrápa í Írak.
Kjarninn 9. desember 2018
Meira úr sama flokkiLeiðari