Settu markið hátt – eða ekki

Eikonomics rifjar upp þegar móðir hans og maður á áttræðisaldri voru á undan honum í mark í fyrsta maraþoninu sem hann hljóp. Nú gerir hann sér grein fyrir því að markmið í slíkum hlaupum eru bara tilbúningur.

Auglýsing

Árið 2010, fljót­lega eftir að ég smit­að­ist af lang­hlaupa­bólunni, hljóp ég mitt fyrsta mara­þon. Á þeim tíma átti ég heima á Nýja Sjá­landi og gerði móðir mín sér leið hálfa leið í kringum hnött­inn til að hlaupa með mér. Ég æfði þokka­lega, fylgdi prógrammi eftir henti­semi og sýndi þessum mikla við­burði ekki mikla virð­ingu. Ég lagði af stað af miklu öryggi og lét gam­al­menni, móður mína, horfa á eftir mér og leyfði henni að gæða sér á ryk­inu sem ég spólaði upp á hlaupn­um. Eftir 10 kíló­metra var ég í flottum mál­um. 3:30:00 mark­miðið var vel innan seil­ing­ar. 11. kíló­metrum síð­ar, þegar hlaupið var hálfn­að, var ég enn bara nokkuð örugg­ur, alla­vega yrði ég ekki yfir fjórum tím­um. 

Snemma á seinni helm­ingnum fékk ég að kynn­ast hinum svo­kall­aða „vegg“. Vegg­ur­inn virkar þannig að allt í einu tvö­fald­ast þyngd hlauparans. Lím mynd­ast undir skóm hans og skref­in, verða þyngri en sov­ésk skrif­finnska. Hægt og rólega fóru hlaupararn­ir, sem ég hafði þotið fram hjá fyrr í hlaup­inu, að taka fram úr mér. Þó sárt væri, gat ég samt með því lif­að. Þangað til í kringum 30 kíló­metra. Þá tók háöldruð móður mín (komin vel á fimm­tugs­ald­ur­inn) fram úr mér. Vor­kunnin í augum mömmu, þegar hún horfði á eftir þessum auma syni sín­um, sást frá tungl­inu. Ég hélt að nið­ur­læg­ingin gæti ekki orðið meiri. Ekki fyrr en ég datt inn á kíló­metra númer 36. Á þeim tíma­punkti var ég ekki hættur að hlaupa, en erfitt er að segja hvort hrað­inn hafi verið meiri en ef ég hefði labb­að. Ég fann að klappað var á bakið á mér, ég leit við og við hlið­ina á mér skokk­aði vina­legur maður – á átt­ræð­is­aldri. Kall­inn pepp­aði aum­ingja mig og þó svo að ég hafi þurft að horfa á eftir honum í markið á undan mér, þá var þessi auð­mýkj­andi upp­lifun einnig til þess að ég hélt áfram. Guð blessi hann.

Auglýsing

Mara­þon­hlaup er und­ar­legt sport. Eftir að hafa hlaupið 42,2 kíló­metra var ég ekk­ert sér­stak­lega glað­ur. Mér þótti það ótrú­lega fúlt að hafa hlaupið 42,2 kíló­metra á rúm­lega fjórum klukku­tímum og 19 mín­út­um, en ekki undir fjórum tím­um, eins og upp­haf­lega mark­mið mitt var. Sem er fárán­legt. Og þeim mun meira sem ég hugsa um það, þeim mun vit­laus­ari þykir mér ég vera. En þegar manni líður eins og asna er oft huggun í því að vita að maður sé ekki eini vit­leys­ing­ur­inn. Því hlóð ég niður úrslitum frá tæp­lega 10.000 hlaup­urum úr Reykja­vík­ur­mara­þon­inu, frá árinu 2010. Og eftir smá töl­fræði­vinnu fékk ég svarið sem hjálp­aði mér að kom­ast yfir eigin vit­leysu. Þessir hlauparar virð­ast vera alveg jafn vit­lausir og ég. Það er að segja, þeir berj­ast um það að kom­ast í mark undir ein­hvers­konar handa­hófs­kenndu mark­miði, eins og fjórum tím­um. Þetta sést vel á mynd­inni hér að neð­an. Það sýnir að mikið stökk verður í fjölda hlaupara í Reykja­víkur sem koma í mark rétt fyrir næsta hálf­tíma. Og hlauparar for­tíð­ar­innar eru alveg jafn vit­lausir í það og ég að klára undir fjórum tímum og ég. Þegar það mark­mið er glat­að, trítla þeir meira minna bara ein­hvern veg­in, á ein­hverjum hraða, í mark. Það er þá ekki bara ég sem set mér til­gangs­laus mark­mið og rembist svo við að reyna að ná þeim af engri sér­stakri ástæðu. Flestir gera það.

Mynd: Rétt fyrir handa­hófs­kennd hálf­tíma mark­mið koma mun fleiri í mark en þar á undan og þar á eftir koma færri í mark.

Ath: Hver súla sýnir fjölda hlaupara sem komu í mark yfir þriggja mínútna tímabil. Gulu súlurnar sýna síðustu 3 mínúturnar áður en klukkan náði næsta hálftíma. Þannig sýnir fyrsta súlan þann fjölda sem kom í mark á tímanum 2:57:00 – 2:59:59; önnur súlan sýnir fjöldann sem kom í mark á tímanum 3:27:00 – 3:29:59; og svo koll af kolli. Heimild: hlaup.is, rmi.is og útreikningar eikonomics

Tæp­lega tveimur árum síðar jafn­aði ég mig á nið­ur­læg­ing­unni sem mitt fyrsta mara­þon var. Ég fylgdi, í auð­mýkt minni, góðu prógrammi sem lof­aði því að ég myndi hlaupa mitt næsta mara­þon undir 3:30:00. Ég útbjó plan fyrir hlaup­ið, fylgdi því og pass­aði mig að drekka vel og troða í mig orkugeli áður en að veggnum kæmi. Þegar ég sá mark­klukk­una í fjarska þótti mér hún ganga óþægi­lega nálægt næsta hálf­tíma (3:30:00). Ég ákvað að taka ekki neinn séns og gaf í, eins og ég gat. Þegar ég kom í mark vant­aði klukk­una um það bil 20 sek­úndur upp á 3:30:00 og náði ég mark­miði mínu. Það var fínt. Þó ekki eins fínt og það var sárt að missa af mark­mið­inu tæpum tveimur árum áður. 

En það er und­ar­legt, af því að þessi mark­mið eru bara til­bún­ing­ur. Ef ég hefði skriðið yfir marklín­una á 3:30:10, þá hefði það líka verið alveg geggjað afrek. Ekki eins og að hafa farið undir þremur þrjá­tíu hafi gert mig að sig­ur­veg­ara hlaups­ins, 41 hlauparar voru á undan mér. Að sama skapi eru álíka mark­mið alls staðar í kringum okk­ur: Ná fyrstu ein­kunn, ganga viss mörg skref, fá stöðu­hækk­un. Allt er þetta gott og bless­að, þangað til við reynum að ná mark­miðum okkar í blindni. Fólk æfir fyrir mara­þon og til að ná mark­mið­inu ham­ast fólk oft á meiðsl­um, sem getur leitt til lang­tíma­skaða. Þegar fólk reynir að næla sér í stöðu­hækkun oln­bogar það oft sam­starfs­mönnum frá sér og van­rækir fjöl­skyldu sína. Því geta mark­mið, eins ágæt og þau eru oft, einnig verið manni til ama. Að klára 3, 10, 21, eða 42 kíló­metra hlaup er afrek. Ekki láta mark­miðin ykkar eyði­leggja það. Það kemur hlaup á eftir þessu hlaupi.

Þetta er fyrsti af þremur pistlum sem ekki beint tengj­ast hag­fræði, en aðeins með aðferðir úr töl­fræði að gera. Til­efnið er að sjálf­sögðu Reykja­vík­ur­mara­þonið sem haldið er á menn­ing­arnótt. Höf­undur biður les­endur sem ekki eru hlauparar vel­virð­ing­ar, en eikonomics snýr aftur í sýnu hefð­bundna horfi í sept­em­ber.

Kanntu vel við Kjarnann?

Frjáls framlög lesenda eru mikilvægur þáttur í rekstri Kjarnans. Þau gera okkur kleift að halda áfram að taka þátt í umræðunni á vitrænan hátt og greina kjarnann frá hisminu fyrir lesendur. 

Kjarninn er fjölmiðill sem leggur sig fram við að upplýsa og skýra út það sem á sér stað í samfélaginu með áherslu á gæði og dýpt. 

Okkar tryggð er aðeins við lesendur. Við erum skuldbundin ykkur og værum þakklát ef þið vilduð vera með í að gera Kjarnann enn sterkari. 

Ef þú kannt vel við það efni sem þú lest á Kjarnanum viljum við hvetja þig til að styrkja okkur. Þinn styrkur er okkar styrkur.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Ketill Sigurjónsson
Sífellt ódýrari vindorka í Hörpu
Kjarninn 11. nóvember 2019
Samherji sendir yfirlýsingu vegna yfirvofandi umfjöllunar RÚV
Útgerðarfyrirtækið Samherji hefur sent frá sér yfirlýsingu, vegna yfirvofandi umfjöllunar RÚV.
Kjarninn 11. nóvember 2019
Magnús Halldórsson
Brjálæðið og enn of stór til að falla
Kjarninn 11. nóvember 2019
28 milljónir í launakostnað ólöglegu Landsréttardómaranna
Laun þriggja þeirra fjögurra dómara við Landsrétt, sem mega ekki dæma eftir að Mannréttindadómstóll Evrópu sagði skipan þeirra ólögmæta, kalla á 28 milljón króna viðbótarútgjöld ríkissjóðs.
Kjarninn 11. nóvember 2019
Allt að tólf mánaða bið eftir sálfræðiviðtali fyrir börn
Mik­ill munur er á biðtíma eftir tíma með sálfræðing eftir lands­hlut­um. Á Suðurlandi getur biðin eftir tíma verið allt að tíu mánuðir en hjá geðheilsuteymum höfuðborgarsvæðisins er ekki bið eftir sálfræðiþjónustu.
Kjarninn 11. nóvember 2019
Hraðhleðslustöðvum fjölgar um 40 prósent
Orkusjóður hefur úthlutað styrkjum til uppsetningar 43 nýrra hraðhleðslustöðva vítt og breitt um landið. Ísland er í öðru sæti í heiminum hvað varðar hlutfall rafbíla og tengiltvinnbíla af fjölda nýskráðra bifreiða.
Kjarninn 11. nóvember 2019
Róbert Wessman
Róbert Wessman stækkar hlut sinn í Sýn
Félög sem Róbert Wessman fer með yfirráð yfir eiga nú 7,64 prósent hlut í fjar­skipta- og fjöl­miðla­fé­laginu Sýn.
Kjarninn 11. nóvember 2019
Miðflokkurinn birti þessa mynd á meðan að málþófið stóð yfir.
Málþóf Miðflokksins og annað annríki kostaði 40 milljónir
Málþóf í vor gerði það að verkum að yfirvinna starfsmanna Alþingis í tengslum við þingsalinn var tvöfalt meiri en vanalega. Álagið var álíka mikið hjá þeim sem starfa á nefndarsviði. Afleiðingin var óvæntur kostnaður upp á tugi milljóna.
Kjarninn 11. nóvember 2019
Meira úr sama flokkiEikonomics