Settu markið hátt – eða ekki

Eikonomics rifjar upp þegar móðir hans og maður á áttræðisaldri voru á undan honum í mark í fyrsta maraþoninu sem hann hljóp. Nú gerir hann sér grein fyrir því að markmið í slíkum hlaupum eru bara tilbúningur.

Auglýsing

Árið 2010, fljótlega eftir að ég smitaðist af langhlaupabólunni, hljóp ég mitt fyrsta maraþon. Á þeim tíma átti ég heima á Nýja Sjálandi og gerði móðir mín sér leið hálfa leið í kringum hnöttinn til að hlaupa með mér. Ég æfði þokkalega, fylgdi prógrammi eftir hentisemi og sýndi þessum mikla viðburði ekki mikla virðingu. Ég lagði af stað af miklu öryggi og lét gamalmenni, móður mína, horfa á eftir mér og leyfði henni að gæða sér á rykinu sem ég spólaði upp á hlaupnum. Eftir 10 kílómetra var ég í flottum málum. 3:30:00 markmiðið var vel innan seilingar. 11. kílómetrum síðar, þegar hlaupið var hálfnað, var ég enn bara nokkuð öruggur, allavega yrði ég ekki yfir fjórum tímum. 

Snemma á seinni helmingnum fékk ég að kynnast hinum svokallaða „vegg“. Veggurinn virkar þannig að allt í einu tvöfaldast þyngd hlauparans. Lím myndast undir skóm hans og skrefin, verða þyngri en sovésk skriffinnska. Hægt og rólega fóru hlaupararnir, sem ég hafði þotið fram hjá fyrr í hlaupinu, að taka fram úr mér. Þó sárt væri, gat ég samt með því lifað. Þangað til í kringum 30 kílómetra. Þá tók háöldruð móður mín (komin vel á fimmtugsaldurinn) fram úr mér. Vorkunnin í augum mömmu, þegar hún horfði á eftir þessum auma syni sínum, sást frá tunglinu. Ég hélt að niðurlægingin gæti ekki orðið meiri. Ekki fyrr en ég datt inn á kílómetra númer 36. Á þeim tímapunkti var ég ekki hættur að hlaupa, en erfitt er að segja hvort hraðinn hafi verið meiri en ef ég hefði labbað. Ég fann að klappað var á bakið á mér, ég leit við og við hliðina á mér skokkaði vinalegur maður – á áttræðisaldri. Kallinn peppaði aumingja mig og þó svo að ég hafi þurft að horfa á eftir honum í markið á undan mér, þá var þessi auðmýkjandi upplifun einnig til þess að ég hélt áfram. Guð blessi hann.

Auglýsing

Maraþonhlaup er undarlegt sport. Eftir að hafa hlaupið 42,2 kílómetra var ég ekkert sérstaklega glaður. Mér þótti það ótrúlega fúlt að hafa hlaupið 42,2 kílómetra á rúmlega fjórum klukkutímum og 19 mínútum, en ekki undir fjórum tímum, eins og upphaflega markmið mitt var. Sem er fáránlegt. Og þeim mun meira sem ég hugsa um það, þeim mun vitlausari þykir mér ég vera. En þegar manni líður eins og asna er oft huggun í því að vita að maður sé ekki eini vitleysingurinn. Því hlóð ég niður úrslitum frá tæplega 10.000 hlaupurum úr Reykjavíkurmaraþoninu, frá árinu 2010. Og eftir smá tölfræðivinnu fékk ég svarið sem hjálpaði mér að komast yfir eigin vitleysu. Þessir hlauparar virðast vera alveg jafn vitlausir og ég. Það er að segja, þeir berjast um það að komast í mark undir einhverskonar handahófskenndu markmiði, eins og fjórum tímum. Þetta sést vel á myndinni hér að neðan. Það sýnir að mikið stökk verður í fjölda hlaupara í Reykjavíkur sem koma í mark rétt fyrir næsta hálftíma. Og hlauparar fortíðarinnar eru alveg jafn vitlausir í það og ég að klára undir fjórum tímum og ég. Þegar það markmið er glatað, trítla þeir meira minna bara einhvern vegin, á einhverjum hraða, í mark. Það er þá ekki bara ég sem set mér tilgangslaus markmið og rembist svo við að reyna að ná þeim af engri sérstakri ástæðu. Flestir gera það.

Mynd: Rétt fyrir handahófskennd hálftíma markmið koma mun fleiri í mark en þar á undan og þar á eftir koma færri í mark.

Ath: Hver súla sýnir fjölda hlaupara sem komu í mark yfir þriggja mínútna tímabil. Gulu súlurnar sýna síðustu 3 mínúturnar áður en klukkan náði næsta hálftíma. Þannig sýnir fyrsta súlan þann fjölda sem kom í mark á tímanum 2:57:00 – 2:59:59; önnur súlan sýnir fjöldann sem kom í mark á tímanum 3:27:00 – 3:29:59; og svo koll af kolli. Heimild: hlaup.is, rmi.is og útreikningar eikonomics

Tæplega tveimur árum síðar jafnaði ég mig á niðurlægingunni sem mitt fyrsta maraþon var. Ég fylgdi, í auðmýkt minni, góðu prógrammi sem lofaði því að ég myndi hlaupa mitt næsta maraþon undir 3:30:00. Ég útbjó plan fyrir hlaupið, fylgdi því og passaði mig að drekka vel og troða í mig orkugeli áður en að veggnum kæmi. Þegar ég sá markklukkuna í fjarska þótti mér hún ganga óþægilega nálægt næsta hálftíma (3:30:00). Ég ákvað að taka ekki neinn séns og gaf í, eins og ég gat. Þegar ég kom í mark vantaði klukkuna um það bil 20 sekúndur upp á 3:30:00 og náði ég markmiði mínu. Það var fínt. Þó ekki eins fínt og það var sárt að missa af markmiðinu tæpum tveimur árum áður. 

En það er undarlegt, af því að þessi markmið eru bara tilbúningur. Ef ég hefði skriðið yfir marklínuna á 3:30:10, þá hefði það líka verið alveg geggjað afrek. Ekki eins og að hafa farið undir þremur þrjátíu hafi gert mig að sigurvegara hlaupsins, 41 hlauparar voru á undan mér. Að sama skapi eru álíka markmið alls staðar í kringum okkur: Ná fyrstu einkunn, ganga viss mörg skref, fá stöðuhækkun. Allt er þetta gott og blessað, þangað til við reynum að ná markmiðum okkar í blindni. Fólk æfir fyrir maraþon og til að ná markmiðinu hamast fólk oft á meiðslum, sem getur leitt til langtímaskaða. Þegar fólk reynir að næla sér í stöðuhækkun olnbogar það oft samstarfsmönnum frá sér og vanrækir fjölskyldu sína. Því geta markmið, eins ágæt og þau eru oft, einnig verið manni til ama. Að klára 3, 10, 21, eða 42 kílómetra hlaup er afrek. Ekki láta markmiðin ykkar eyðileggja það. Það kemur hlaup á eftir þessu hlaupi.

Þetta er fyrsti af þremur pistlum sem ekki beint tengjast hagfræði, en aðeins með aðferðir úr tölfræði að gera. Tilefnið er að sjálfsögðu Reykjavíkurmaraþonið sem haldið er á menningarnótt. Höfundur biður lesendur sem ekki eru hlauparar velvirðingar, en eikonomics snýr aftur í sýnu hefðbundna horfi í september.

Styrkir þú Kjarnann?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Kjarninn hefur verið til taks fyrir kröfuharða lesendur í sjö ár og býður almenningi upp á vandaða umfjöllun þar sem áhersla er á gæði og dýpt.  

Ef þú ert nú þegar styrkjandi leyfum við okkur að benda á að hægt er að óska eftir að hækka styrkinn með því að senda póst á takk@kjarninn.is


Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Davíð Helgason, einn stofnenda og fyrrum forstjóri Unity.
Segir Ísland geta orðið „einhvers konar tilraunasetur fyrir framtíðina“
Frumkvöðullinn og milljarðamæringurinn Davíð Helgason flytur til Íslands í sumar og ætlar að fjárfesta í fyrirtækjunum sem vinna gegn loftslagsvandanum. Að hans mati er margt sem gerir landið að góðum fjárfestingarkosti.
Kjarninn 18. maí 2021
Palestínumennirnir fimm fyrir utan húsnæði Útlendingastofnunar í Hafnarfirði í dag.
„Við viljum frekar deyja á götunni á Íslandi en að fara aftur til Grikklands“
„Íslensk yfirvöld hlusta ekkert á okkur. Þó að þau viti hvernig ástandið er í okkar heimalandi og þær áhyggjur sem við höfum. Ég meina, húsin sem við bjuggum í hafa sum verið jöfnuð við jörðu.“ Þetta segir Palestínumaður sem er lentur á götunni á Íslandi.
Kjarninn 18. maí 2021
Fasteignaverð hækkar meira með hverjum mánuðinum sem líður, þar sem eftirspurn er mikil og minna er um nýbyggingar.
Ekki meiri hækkun síðan árið 2017
Fasteignaverð á höfuðborgarsvæðinu hækkaði um 13,7 prósent í apríl á ársgrundvelli, miðað við vísitölu Þjóðskrár. Vísitalan hefur ekki hækkað jafnmikið milli ára síðan í desember 2017.
Kjarninn 18. maí 2021
Þröstur Ólafsson
Var þanþolið rofið?
Kjarninn 18. maí 2021
„Þegar mikil eftirspurn er eftir húsnæði getur fyrirvari um ástandsskoðun fasteignar talist kauptilboði til frádráttar,“ segir í greinargerð með þingsályktunartillögunni.
Ástandsskýrslur fylgi öllum seldum fasteignum
Nýsamþykkt þingsályktunartillaga felur ráðherra að móta frumvarp um ástandsskýrslur fasteigna. Slíkum skýrslum er ætlað að auka traust í fasteignaviðskiptum en ábyrgð vegna galla sem ekki koma fram í ástandsskýrslum mun falla á matsaðila.
Kjarninn 18. maí 2021
Allir hljóta að hafa skoðun á vegferð Ísraelsmanna að mati Hönnu Katrínar Friðriksson þingmanns Viðreisnar.
„Við Íslendingar höfum sterka rödd á alþjóðavettvangi“
Íslensk stjórnvöld þurfa að láta í sér heyra og hvetja aðra til að gera slíkt hið sama vegna átaka milli Ísraels og Palestínu að mati þingmanna Viðreisnar og Framsóknarflokks. Þó svo að íslenska þjóðin sé fámenn hafi hún sterka rödd og hana þurfi að nota.
Kjarninn 18. maí 2021
Samkvæmt ASÍ og BSRB er skuldasöfnun ríkisins ekki áhyggjuefni þegar vextir eru lágir
Gagnrýna „afkomubætandi ráðstafanir“ og vilja breyta fjármálareglum
Sérfræðingahópur á vegum ASÍ og BSRB varar stjórnvöld við að beita niðurskurði í yfirstandandi kreppu og segir að fjármálareglur hins opinbera þurfi að vera sveigjanlegri í nýrri skýrslu um efnahagsleg áhrif faraldursins.
Kjarninn 18. maí 2021
Græni miðinn er aftur kominn upp á gafl Hafnarborgar.
Listaverk sem fjarlægt var af bæjaryfirvöldum í Hafnarfirði komið upp á nýjan leik
Listaverk þeirra Libiu Castro og Ólafs Ólafssonar var fjarlægt af gafli Hafnarborgar fyrr í þessum mánuði að beiðni bæjaryfirvalda. Listaverkið er nú aftur komið upp en líklega hafa bæjaryfirvöld látið undan þrýstingi fagfélaga að mati listamannanna.
Kjarninn 18. maí 2021
Meira úr sama flokkiEikonomics