Settu markið hátt – eða ekki

Eikonomics rifjar upp þegar móðir hans og maður á áttræðisaldri voru á undan honum í mark í fyrsta maraþoninu sem hann hljóp. Nú gerir hann sér grein fyrir því að markmið í slíkum hlaupum eru bara tilbúningur.

Auglýsing

Árið 2010, fljót­lega eftir að ég smit­að­ist af lang­hlaupa­bólunni, hljóp ég mitt fyrsta mara­þon. Á þeim tíma átti ég heima á Nýja Sjá­landi og gerði móðir mín sér leið hálfa leið í kringum hnött­inn til að hlaupa með mér. Ég æfði þokka­lega, fylgdi prógrammi eftir henti­semi og sýndi þessum mikla við­burði ekki mikla virð­ingu. Ég lagði af stað af miklu öryggi og lét gam­al­menni, móður mína, horfa á eftir mér og leyfði henni að gæða sér á ryk­inu sem ég spólaði upp á hlaupn­um. Eftir 10 kíló­metra var ég í flottum mál­um. 3:30:00 mark­miðið var vel innan seil­ing­ar. 11. kíló­metrum síð­ar, þegar hlaupið var hálfn­að, var ég enn bara nokkuð örugg­ur, alla­vega yrði ég ekki yfir fjórum tím­um. 

Snemma á seinni helm­ingnum fékk ég að kynn­ast hinum svo­kall­aða „vegg“. Vegg­ur­inn virkar þannig að allt í einu tvö­fald­ast þyngd hlauparans. Lím mynd­ast undir skóm hans og skref­in, verða þyngri en sov­ésk skrif­finnska. Hægt og rólega fóru hlaupararn­ir, sem ég hafði þotið fram hjá fyrr í hlaup­inu, að taka fram úr mér. Þó sárt væri, gat ég samt með því lif­að. Þangað til í kringum 30 kíló­metra. Þá tók háöldruð móður mín (komin vel á fimm­tugs­ald­ur­inn) fram úr mér. Vor­kunnin í augum mömmu, þegar hún horfði á eftir þessum auma syni sín­um, sást frá tungl­inu. Ég hélt að nið­ur­læg­ingin gæti ekki orðið meiri. Ekki fyrr en ég datt inn á kíló­metra númer 36. Á þeim tíma­punkti var ég ekki hættur að hlaupa, en erfitt er að segja hvort hrað­inn hafi verið meiri en ef ég hefði labb­að. Ég fann að klappað var á bakið á mér, ég leit við og við hlið­ina á mér skokk­aði vina­legur maður – á átt­ræð­is­aldri. Kall­inn pepp­aði aum­ingja mig og þó svo að ég hafi þurft að horfa á eftir honum í markið á undan mér, þá var þessi auð­mýkj­andi upp­lifun einnig til þess að ég hélt áfram. Guð blessi hann.

Auglýsing

Mara­þon­hlaup er und­ar­legt sport. Eftir að hafa hlaupið 42,2 kíló­metra var ég ekk­ert sér­stak­lega glað­ur. Mér þótti það ótrú­lega fúlt að hafa hlaupið 42,2 kíló­metra á rúm­lega fjórum klukku­tímum og 19 mín­út­um, en ekki undir fjórum tím­um, eins og upp­haf­lega mark­mið mitt var. Sem er fárán­legt. Og þeim mun meira sem ég hugsa um það, þeim mun vit­laus­ari þykir mér ég vera. En þegar manni líður eins og asna er oft huggun í því að vita að maður sé ekki eini vit­leys­ing­ur­inn. Því hlóð ég niður úrslitum frá tæp­lega 10.000 hlaup­urum úr Reykja­vík­ur­mara­þon­inu, frá árinu 2010. Og eftir smá töl­fræði­vinnu fékk ég svarið sem hjálp­aði mér að kom­ast yfir eigin vit­leysu. Þessir hlauparar virð­ast vera alveg jafn vit­lausir og ég. Það er að segja, þeir berj­ast um það að kom­ast í mark undir ein­hvers­konar handa­hófs­kenndu mark­miði, eins og fjórum tím­um. Þetta sést vel á mynd­inni hér að neð­an. Það sýnir að mikið stökk verður í fjölda hlaupara í Reykja­víkur sem koma í mark rétt fyrir næsta hálf­tíma. Og hlauparar for­tíð­ar­innar eru alveg jafn vit­lausir í það og ég að klára undir fjórum tímum og ég. Þegar það mark­mið er glat­að, trítla þeir meira minna bara ein­hvern veg­in, á ein­hverjum hraða, í mark. Það er þá ekki bara ég sem set mér til­gangs­laus mark­mið og rembist svo við að reyna að ná þeim af engri sér­stakri ástæðu. Flestir gera það.

Mynd: Rétt fyrir handa­hófs­kennd hálf­tíma mark­mið koma mun fleiri í mark en þar á undan og þar á eftir koma færri í mark.

Ath: Hver súla sýnir fjölda hlaupara sem komu í mark yfir þriggja mínútna tímabil. Gulu súlurnar sýna síðustu 3 mínúturnar áður en klukkan náði næsta hálftíma. Þannig sýnir fyrsta súlan þann fjölda sem kom í mark á tímanum 2:57:00 – 2:59:59; önnur súlan sýnir fjöldann sem kom í mark á tímanum 3:27:00 – 3:29:59; og svo koll af kolli. Heimild: hlaup.is, rmi.is og útreikningar eikonomics

Tæp­lega tveimur árum síðar jafn­aði ég mig á nið­ur­læg­ing­unni sem mitt fyrsta mara­þon var. Ég fylgdi, í auð­mýkt minni, góðu prógrammi sem lof­aði því að ég myndi hlaupa mitt næsta mara­þon undir 3:30:00. Ég útbjó plan fyrir hlaup­ið, fylgdi því og pass­aði mig að drekka vel og troða í mig orkugeli áður en að veggnum kæmi. Þegar ég sá mark­klukk­una í fjarska þótti mér hún ganga óþægi­lega nálægt næsta hálf­tíma (3:30:00). Ég ákvað að taka ekki neinn séns og gaf í, eins og ég gat. Þegar ég kom í mark vant­aði klukk­una um það bil 20 sek­úndur upp á 3:30:00 og náði ég mark­miði mínu. Það var fínt. Þó ekki eins fínt og það var sárt að missa af mark­mið­inu tæpum tveimur árum áður. 

En það er und­ar­legt, af því að þessi mark­mið eru bara til­bún­ing­ur. Ef ég hefði skriðið yfir marklín­una á 3:30:10, þá hefði það líka verið alveg geggjað afrek. Ekki eins og að hafa farið undir þremur þrjá­tíu hafi gert mig að sig­ur­veg­ara hlaups­ins, 41 hlauparar voru á undan mér. Að sama skapi eru álíka mark­mið alls staðar í kringum okk­ur: Ná fyrstu ein­kunn, ganga viss mörg skref, fá stöðu­hækk­un. Allt er þetta gott og bless­að, þangað til við reynum að ná mark­miðum okkar í blindni. Fólk æfir fyrir mara­þon og til að ná mark­mið­inu ham­ast fólk oft á meiðsl­um, sem getur leitt til lang­tíma­skaða. Þegar fólk reynir að næla sér í stöðu­hækkun oln­bogar það oft sam­starfs­mönnum frá sér og van­rækir fjöl­skyldu sína. Því geta mark­mið, eins ágæt og þau eru oft, einnig verið manni til ama. Að klára 3, 10, 21, eða 42 kíló­metra hlaup er afrek. Ekki láta mark­miðin ykkar eyði­leggja það. Það kemur hlaup á eftir þessu hlaupi.

Þetta er fyrsti af þremur pistlum sem ekki beint tengj­ast hag­fræði, en aðeins með aðferðir úr töl­fræði að gera. Til­efnið er að sjálf­sögðu Reykja­vík­ur­mara­þonið sem haldið er á menn­ing­arnótt. Höf­undur biður les­endur sem ekki eru hlauparar vel­virð­ing­ar, en eikonomics snýr aftur í sýnu hefð­bundna horfi í sept­em­ber.

Skiptir Kjarninn þig máli?

Kjarninn reiðir sig á framlög lesenda. Með því að styrkja Kjarnann mánaðarlega tekur þú þátt í að halda úti öflugum fjölmiðli.

Við erum til staðar fyrir lesendur og fjöllum um það sem skiptir máli.

Ef Kjarninn skiptir þig máli þá máttu endilega vera með okkur í liði.

Já takk, ég vil styrkja Kjarnann!
Úlfar Þormóðsson
Uppvakningar
Kjarninn 25. júní 2022
Ingrid Kuhlman
Að hlakka til einhvers er næstum jafn gott og að upplifa það
Kjarninn 25. júní 2022
Niðurhal Íslendinga stóreykst milli ára
Íslendingar notuðu 25 prósent meira gagnamagn á farsímaneti í fyrra en árið áður og 21 prósent meira gagnamagn í gegnum fastanet. Tæplega 76 prósent notenda á fastaneti eru nú með ljósleiðaratengingu, en þeir voru þriðjungur 2016.
Kjarninn 25. júní 2022
Af kosningavöku Framsóknarflokksins í fyrrahaust.
Framsókn hirti kjósendur í stórum stíl frá hinum stjórnarflokkunum og Miðflokki
Fylgisaukning Framsóknar í síðustu kosningum var tekin frá samstarfsflokkunum í ríkisstjórn og klofningsflokki. Átta hverjum tíu kjósendum Sjálfstæðisflokks voru úr kjarnafylginu. Framboð Sósíalista hafði neikvæð áhrif á fylgi Vinstri græna og Pírata.
Kjarninn 25. júní 2022
Hraðtíska nær nýjum hæðum með tilkomu tískurisans Shein
Kínverska fatafyrirtækið Shein hefur vaxið gríðarlega á undanförnum árum og er í dag eitt stærsta tískuvörufyrirtæki í heimi. Umhverfissinnar benda á að fötin séu úr svo litlum gæðum að oft séu þau aðeins notuð í eitt skipti áður en þau enda í ruslinu.
Kjarninn 25. júní 2022
Auður Önnu Magnúsdóttir
Af hverju nýta Íslendingar raforkuna sína svo illa?
Kjarninn 25. júní 2022
Sjö molar um seðlabankavexti úti í heimi
Verðbólga veldur því að vaxtalækkanir faraldursins eru að ganga til baka, víðar en hér á Íslandi. Kjarninn tók saman nokkra fróðleiksmola um þróun mála í ríkjum bæði nær og fjær.
Kjarninn 25. júní 2022
Flokkur Sigurðar Inga Jóhannssonar andar ofan í hálsmál flokks Bjarna Benediktssonar samkvæmt síðustu könnunum.
Framsókn mælist næstum jafn stór og Sjálfstæðisflokkurinn
Stjórnarflokkarnir hafa tapað umtalsverðu fylgi á kjörtímabilinu. Sjálfstæðisflokkurinn nær mun verr til fólks undir fertugu en annarra á meðan að Framsókn nýtur mikilla vinsælda þar. Vinstri græn mælast með þriðjungi minna fylgi en í síðustu kosningum.
Kjarninn 24. júní 2022
Meira úr sama flokkiEikonomics