Settu markið hátt – eða ekki

Eikonomics rifjar upp þegar móðir hans og maður á áttræðisaldri voru á undan honum í mark í fyrsta maraþoninu sem hann hljóp. Nú gerir hann sér grein fyrir því að markmið í slíkum hlaupum eru bara tilbúningur.

Auglýsing

Árið 2010, fljót­lega eftir að ég smit­að­ist af lang­hlaupa­bólunni, hljóp ég mitt fyrsta mara­þon. Á þeim tíma átti ég heima á Nýja Sjá­landi og gerði móðir mín sér leið hálfa leið í kringum hnött­inn til að hlaupa með mér. Ég æfði þokka­lega, fylgdi prógrammi eftir henti­semi og sýndi þessum mikla við­burði ekki mikla virð­ingu. Ég lagði af stað af miklu öryggi og lét gam­al­menni, móður mína, horfa á eftir mér og leyfði henni að gæða sér á ryk­inu sem ég spólaði upp á hlaupn­um. Eftir 10 kíló­metra var ég í flottum mál­um. 3:30:00 mark­miðið var vel innan seil­ing­ar. 11. kíló­metrum síð­ar, þegar hlaupið var hálfn­að, var ég enn bara nokkuð örugg­ur, alla­vega yrði ég ekki yfir fjórum tím­um. 

Snemma á seinni helm­ingnum fékk ég að kynn­ast hinum svo­kall­aða „vegg“. Vegg­ur­inn virkar þannig að allt í einu tvö­fald­ast þyngd hlauparans. Lím mynd­ast undir skóm hans og skref­in, verða þyngri en sov­ésk skrif­finnska. Hægt og rólega fóru hlaupararn­ir, sem ég hafði þotið fram hjá fyrr í hlaup­inu, að taka fram úr mér. Þó sárt væri, gat ég samt með því lif­að. Þangað til í kringum 30 kíló­metra. Þá tók háöldruð móður mín (komin vel á fimm­tugs­ald­ur­inn) fram úr mér. Vor­kunnin í augum mömmu, þegar hún horfði á eftir þessum auma syni sín­um, sást frá tungl­inu. Ég hélt að nið­ur­læg­ingin gæti ekki orðið meiri. Ekki fyrr en ég datt inn á kíló­metra númer 36. Á þeim tíma­punkti var ég ekki hættur að hlaupa, en erfitt er að segja hvort hrað­inn hafi verið meiri en ef ég hefði labb­að. Ég fann að klappað var á bakið á mér, ég leit við og við hlið­ina á mér skokk­aði vina­legur maður – á átt­ræð­is­aldri. Kall­inn pepp­aði aum­ingja mig og þó svo að ég hafi þurft að horfa á eftir honum í markið á undan mér, þá var þessi auð­mýkj­andi upp­lifun einnig til þess að ég hélt áfram. Guð blessi hann.

Auglýsing

Mara­þon­hlaup er und­ar­legt sport. Eftir að hafa hlaupið 42,2 kíló­metra var ég ekk­ert sér­stak­lega glað­ur. Mér þótti það ótrú­lega fúlt að hafa hlaupið 42,2 kíló­metra á rúm­lega fjórum klukku­tímum og 19 mín­út­um, en ekki undir fjórum tím­um, eins og upp­haf­lega mark­mið mitt var. Sem er fárán­legt. Og þeim mun meira sem ég hugsa um það, þeim mun vit­laus­ari þykir mér ég vera. En þegar manni líður eins og asna er oft huggun í því að vita að maður sé ekki eini vit­leys­ing­ur­inn. Því hlóð ég niður úrslitum frá tæp­lega 10.000 hlaup­urum úr Reykja­vík­ur­mara­þon­inu, frá árinu 2010. Og eftir smá töl­fræði­vinnu fékk ég svarið sem hjálp­aði mér að kom­ast yfir eigin vit­leysu. Þessir hlauparar virð­ast vera alveg jafn vit­lausir og ég. Það er að segja, þeir berj­ast um það að kom­ast í mark undir ein­hvers­konar handa­hófs­kenndu mark­miði, eins og fjórum tím­um. Þetta sést vel á mynd­inni hér að neð­an. Það sýnir að mikið stökk verður í fjölda hlaupara í Reykja­víkur sem koma í mark rétt fyrir næsta hálf­tíma. Og hlauparar for­tíð­ar­innar eru alveg jafn vit­lausir í það og ég að klára undir fjórum tímum og ég. Þegar það mark­mið er glat­að, trítla þeir meira minna bara ein­hvern veg­in, á ein­hverjum hraða, í mark. Það er þá ekki bara ég sem set mér til­gangs­laus mark­mið og rembist svo við að reyna að ná þeim af engri sér­stakri ástæðu. Flestir gera það.

Mynd: Rétt fyrir handa­hófs­kennd hálf­tíma mark­mið koma mun fleiri í mark en þar á undan og þar á eftir koma færri í mark.

Ath: Hver súla sýnir fjölda hlaupara sem komu í mark yfir þriggja mínútna tímabil. Gulu súlurnar sýna síðustu 3 mínúturnar áður en klukkan náði næsta hálftíma. Þannig sýnir fyrsta súlan þann fjölda sem kom í mark á tímanum 2:57:00 – 2:59:59; önnur súlan sýnir fjöldann sem kom í mark á tímanum 3:27:00 – 3:29:59; og svo koll af kolli. Heimild: hlaup.is, rmi.is og útreikningar eikonomics

Tæp­lega tveimur árum síðar jafn­aði ég mig á nið­ur­læg­ing­unni sem mitt fyrsta mara­þon var. Ég fylgdi, í auð­mýkt minni, góðu prógrammi sem lof­aði því að ég myndi hlaupa mitt næsta mara­þon undir 3:30:00. Ég útbjó plan fyrir hlaup­ið, fylgdi því og pass­aði mig að drekka vel og troða í mig orkugeli áður en að veggnum kæmi. Þegar ég sá mark­klukk­una í fjarska þótti mér hún ganga óþægi­lega nálægt næsta hálf­tíma (3:30:00). Ég ákvað að taka ekki neinn séns og gaf í, eins og ég gat. Þegar ég kom í mark vant­aði klukk­una um það bil 20 sek­úndur upp á 3:30:00 og náði ég mark­miði mínu. Það var fínt. Þó ekki eins fínt og það var sárt að missa af mark­mið­inu tæpum tveimur árum áður. 

En það er und­ar­legt, af því að þessi mark­mið eru bara til­bún­ing­ur. Ef ég hefði skriðið yfir marklín­una á 3:30:10, þá hefði það líka verið alveg geggjað afrek. Ekki eins og að hafa farið undir þremur þrjá­tíu hafi gert mig að sig­ur­veg­ara hlaups­ins, 41 hlauparar voru á undan mér. Að sama skapi eru álíka mark­mið alls staðar í kringum okk­ur: Ná fyrstu ein­kunn, ganga viss mörg skref, fá stöðu­hækk­un. Allt er þetta gott og bless­að, þangað til við reynum að ná mark­miðum okkar í blindni. Fólk æfir fyrir mara­þon og til að ná mark­mið­inu ham­ast fólk oft á meiðsl­um, sem getur leitt til lang­tíma­skaða. Þegar fólk reynir að næla sér í stöðu­hækkun oln­bogar það oft sam­starfs­mönnum frá sér og van­rækir fjöl­skyldu sína. Því geta mark­mið, eins ágæt og þau eru oft, einnig verið manni til ama. Að klára 3, 10, 21, eða 42 kíló­metra hlaup er afrek. Ekki láta mark­miðin ykkar eyði­leggja það. Það kemur hlaup á eftir þessu hlaupi.

Þetta er fyrsti af þremur pistlum sem ekki beint tengj­ast hag­fræði, en aðeins með aðferðir úr töl­fræði að gera. Til­efnið er að sjálf­sögðu Reykja­vík­ur­mara­þonið sem haldið er á menn­ing­arnótt. Höf­undur biður les­endur sem ekki eru hlauparar vel­virð­ing­ar, en eikonomics snýr aftur í sýnu hefð­bundna horfi í sept­em­ber.

Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, formaður Miðflokksins.
Leggur til að Bretland gerist tímabundið aðili að EES-samningnum
Formaður Miðflokksins og fyrrverandi forsætisráðherra telur að Bretar muni blómstra eftir útgöngu úr Evrópusambandinu.
Kjarninn 22. ágúst 2019
Vilja koma í veg fyrir að almannaheillafélög verði misnotuð
Nýr fræðslubæklingur hefur verið gefinn út sem beinist að því að fræða almannaheillafélög um góða stjórnarhætti til að koma í veg fyrir að starfsemi þeirra sé misnotuð.
Kjarninn 22. ágúst 2019
Raunlækkun á fasteignaverði síðustu 12 mánuði
Tólf mánaða hækkun vísitölu íbúðaverðs á höfuðborgarsvæðinu náði rúmlega átta ára lágmarki í júlí þegar hún mældist einungis 2,93 prósent. Á sama tíma mældist tólf mánaða verðbólga 3,1 prósent.
Kjarninn 22. ágúst 2019
Hreiðar Már Sigurðsson við meðferð CLN-málsins í héraði í sumar. Þar voru allir sakborningar sýknaðir.
CLN-málinu áfrýjað til Landsréttar
Hinu svokallaða CLN-máli gegn æðstu stjórnendum Kaupþings hefur verið áfrýjað til Landsréttar. Málið hefur flækst fram og til baka í dómskerfinu árum saman og búið er að greiða til baka hluta þeirra fjármuna sem taldir voru tapaðir.
Kjarninn 22. ágúst 2019
Þórdís Kolbrún verður ekki dómsmálaráðherra áfram
Formaður Sjálfstæðisflokksins mun ákveða hver tekur við dómsmálaráðuneytinu á næstu dögum og gera tillögu um það til þingflokks fyrir þingsetningu. Hann vill fá meira en 25 prósent fylgi í næstu kosningum.
Kjarninn 21. ágúst 2019
Skora á stjórnvöld að bjóða upp á grænkerafæði í skólum
Samtök grænkera á Íslandi skora á stjórnvöld að bjóða upp á grænkerafæði í skólum, sjúkrahúsum og öðrum opinberum stofnunum í ljósi loftslagsbreytinga.
Kjarninn 21. ágúst 2019
Hefnendurnir
Hefnendurnir
Hefnendurnir CLXXX - Bavíaninn sem át móður sína
Kjarninn 21. ágúst 2019
Jón Ólafsson, stofnandi Icelandic Glacial.
Átta milljarða fjármögnun Icelandic Glacial
Drykkjarvöruframleiðandinn Icelandic Glacial hefur lokið hlutafjáraukningu að fjárhæð tæplega 4 milljarða íslenskra króna. Jafnframt hefur fyrirtækið fengið tæplega 4,4 milljarða lán frá bandarískum skuldabréfasjóði.
Kjarninn 21. ágúst 2019
Meira úr sama flokkiEikonomics